یکی از اهداف اصلی توسعه خدمات الکترونیکی در دستگاههای اجرایی و نهادهای خدماترسان، تسهیل امور مردم، کاهش مراجعات حضوری، صرفهجویی در وقت و جلوگیری از تحمیل هزینههای اضافی به شهروندان است. در سالهای اخیر، بسیاری از سازمانها با راهاندازی سامانهها و نرمافزارهای مختلف تلاش کردهاند خدمات خود را بهصورت غیرحضوری در اختیار مردم قرار دهند؛ اقدامی که در صورت اجرای صحیح میتواند نقش مؤثری در افزایش رضایت عمومی داشته باشد.
با این حال، در برخی خدمات همچنان مشکلاتی وجود دارد که لازم است مسئولان مربوط به آن توجه کنند. یکی از این موارد، نحوه استعلام خلافی خودرو و هزینههایی است که شهروندان برای دسترسی به این خدمت پرداخت میکنند.
شهروندی که قصد دارد از وضعیت تخلفات خودروی خود اطلاع پیدا کند، با دو مسیر روبهرو است. مسیر نخست مراجعه به دفاتر پلیس +۱۰ است؛ مراجعهای که در بسیاری از مواقع با صرف وقت، انتظار در صف و پرداخت هزینه همراه میشود. مسیر دوم استفاده از سامانهها و نرمافزارهای الکترونیکی است که اگرچه مراجعه حضوری را کاهش میدهد، اما برای هر بار استعلام نیز هزینهای از متقاضی دریافت میکند.
این در حالی است که انتظار میرود خدمات الکترونیکی با هدف کاهش هزینههای مردم طراحی شوند و دسترسی شهروندان به اطلاعات موردنیازشان را آسانتر کنند. وقتی فردی برای اطلاع از وضعیت خلافی خودروی شخصی خود به سامانه مراجعه میکند، طبیعی است انتظار داشته باشد این فرایند با کمترین هزینه و در کوتاهترین زمان انجام شود.
موضوع زمانی اهمیت بیشتری پیدا میکند که در میانه انجام مراحل استعلام، اینترنت قطع شود یا سامانه با اختلال مواجه شود. در چنین شرایطی ممکن است شهروند مجبور شود دوباره وارد سامانه شود، مراحل قبلی را تکرار کند و بار دیگر هزینه بپردازد. در واقع، گاهی یک اختلال ارتباطی یا فنی میتواند فرایندی ساده را به تجربهای وقتگیر و پرهزینه برای مردم تبدیل کند.
پرسش اینجاست که اگر شهروند هزینه استعلام را پرداخت کرده باشد، اما به دلیل قطعی اینترنت یا اختلال سامانه نتیجهای دریافت نکند، تکلیف هزینه پرداختشده چه میشود؟ آیا سازوکار مشخصی برای بازگشت وجه یا امکان استفاده مجدد از همان پرداخت وجود دارد؟ چرا نباید در صورت ناموفق بودن فرایند، امکان استعلام مجدد بدون پرداخت هزینه فراهم باشد؟
از سوی دیگر، نباید فراموش کرد که بخش قابل توجهی از مردم برای انجام امور روزمره خود به خدمات اینترنتی وابسته شدهاند. قطع اینترنت یا اختلال سامانهها نیز همیشه در اختیار کاربران نیست. بنابراین، منطقی نیست شهروند به دلیل مشکلی که خارج از اراده او رخ داده است، مجبور به پرداخت هزینه مجدد شود.
البته توسعه سامانههای الکترونیکی و فراهم کردن امکان دریافت غیرحضوری خدمات پلیس، اقدامی ارزشمند و ضروری است. کاهش مراجعات به دفاتر، جلوگیری از ازدحام، صرفهجویی در وقت شهروندان و دسترسی سریعتر به اطلاعات از جمله مزایای این خدمات به شمار میرود؛ اما تحقق این اهداف مستلزم آن است که زیرساختهای فنی سامانهها نیز از پایداری و کارآمدی لازم برخوردار باشند.
در کنار این موضوع، لازم است هزینههای دریافت خدمات نیز بهصورت شفاف برای مردم مشخص شود. شهروند باید بداند بابت چه خدمتی هزینه پرداخت میکند و در صورت بروز اختلال یا ناموفق بودن درخواست، چه حقوقی برای او در نظر گرفته شده است. شفافیت در این زمینه میتواند از نارضایتی مردم جلوگیری کند و اعتماد عمومی به خدمات الکترونیکی را افزایش دهد.
انتظار میرود پلیس راهور با بررسی این موضوع، ضمن بازنگری در شیوه ارائه خدمات استعلام خلافی خودرو، امکان دسترسی آسانتر و کمهزینهتر شهروندان به اطلاعات مربوط به خودروی خود را فراهم کند. همچنین ضروری است برای استعلامهای ناموفق و تکراری ناشی از قطعی اینترنت یا اختلال سامانه، سازوکار مشخصی در نظر گرفته شود تا شهروندان مجبور به پرداخت هزینه دوباره نباشند.
خدمات الکترونیکی زمانی میتوانند رضایت مردم را جلب کنند که علاوه بر سرعت و سهولت، منافع شهروندان نیز در اولویت قرار گیرد. هدف از هوشمندسازی، کاهش دغدغههای مردم و تسهیل زندگی روزمره است؛ نه اینکه هر بار مراجعه به یک سامانه یا بروز اختلال در آن، هزینه تازهای به شهروندان تحمیل کند.






نظر شما