۹۴ نفر
۱۳ آبان ۱۳۹۱ - ۱۰:۰۰

شیرزاد عبداللهی

سیزدهم روز آبان در تقویم جمهوری اسلامی ایران به نام روز دانش آموز ثبت شده است. این مناسبت یادآور حادثه ای است که در 13 آبان سال 57 اتفاق افتاده است. با شروع سال تحصیلی در مهر 57 ، دانشگاه تهران به تدریج تبدیل به مهم ترین مرکز تجمع مخالفان رژیم شاه شد. دانشگاه که سالها به عنوان سنگر آزادی در مقابل حکومت شاه مقاومت کرده بود اینک آغوش خود را به روی مردم گشوده بود. هر روز هزاران نفر از نقاط مختلف شهر به دانشگاه می آمدند تا هم از آخرین رویدادهای انقلاب با خبر شوند و هم در راهپیمایی های خودجوش که اغلب از دانشگاه شروع می شد ، شرکت کنند . در داخل دانشگاه و پیاده رو های خیابان شاهرضا (انقلاب کنونی) ، عده ای در گوشه و کنار بساط فروش کتاب های ممنوعه معروف به کتاب های جلد سفید را پهن کرده بودند. در دانشکده های مختلف دانشگاه نمایشگاه کتاب و عکس دایر بود. رژیم با وجود اعلام حکومت نظامی، رژیم قادر به کنترل اوضاع نبود. مردم دیگر از ماموران حکومت نظامی که در خیابانها مستقر شده بودند نمی ترسیدند و دولت شریف امامی که نام دولت آشتی ملی برخود نهاده بود، ابتکار عمل را از دست داده بود. رژیم شاه به سرعت به سمت فروپاشی می رفت.

از مهرماه 57 گروه هایی از معلمان به فکر برگزاری اعتصاب و تعطیلی مدارس بودند، اما با وجود آمادگی ذهنی بسیاری از معلمان ، هماهنگی بین مدارس وجود نداشت. بعد از اعتصاب موفق معلمان در اردیبهشت ماه 1340 که منجر به سقوط کابینه و انحلال مجلس شورای ملی و سنا شد، رژیم دیگر به معلمان اجازه ایجاد تشکل صنفی را نداد. در استانه انقلاب با باز شدن فضای سیاسی، تلاش های پراکنده ای برای تشکیل اتحادیه معلمان صورت می گرفت که به نتیجه نرسید. محمد درخشش، عده ای از معلمان قدیمی را دور خود جمع کرد و در فکر احیای باشگاه مهرگان بود، معلمان هوادار گروه های چپ نیز در پی ایجاد تشکیلات مورد نظر خود بودند. اما این فعالیت ها از حد تشکیل جلسات 40-50 نفری فراتر نرفت. انجمن اسلامی معلمان که در آبان سال 57 با حضور محمدعلی رجایی که تازه از زندان آزاد شده بود، تاسیس شد دل در گرو انقلاب اسلامی داشت. بوی انقلاب فضا را پرکرده بود و معلمان رغبتی به فعالیت صنفی نداشتند.

در سال تحصیلی 57-58 هشت میلون دانش اموز در52 هزار مدرسه در سراسر کشور درس می خواندند. 37.5 درصد دانش اموزان دختر و 62.5 درصد دانش آموزان پسر بودند. تعداد کارکنان اموزش و پرورش اعم از دبیر و آموزگار وکادر اداری و خدماتی 350 هزار نفر بود که تقریبا نیمی از انها را زنان تشکیل می دادند. 11 درصد کارکنان اموزش وپرورش دارای مدرک تحصیلی لیسانس یا بالاتر بودند. ( امار دفتر طرح وبرنامه آموزش وپرورش). برابر آمار سال 1355، حدود 52 درصد از جمعیت ایران «بی‌سواد» مطلق به معنای فاقد هرگونه توانایی خواندن و نوشتن بودند. پایین بودن نرخ پوشش تحصیلی دختران و این واقعیت که تنها 11 درصد معلمان مدرک کارشناسی داشتند و آمار بالای بیسوادان ،کیفیت نازل توسعه پر زرق و برق آن دوره را نشان می دهد. اما تعداد کارکنان زن ومرد آموزش و پرورش تقریبا برابر بود.

قبل از انقلاب، فعالان سیاسی با ایدئولوژی های متفاوت بر این اعتقاد بودند که مدرسه یکی از مناسب ترین مکانها برای تبلیغات سیاسی است، چرا که ذهن کودکان به زعم آنها کاغذ سفیدی بود که بر آن می توان نقشی ماندگار کشید. ادبیات کودکان از اواخر دهه 40 تا یکی دوسال بعد از انقلاب ، رنگ و بوی سیاسی به خود گرفت. فعالان سیاسی به عنوان پوشش موجه یا به عنوان کارگر به کارخانه می رفتند و یا به عنوان معلم در آموزش و پرورش استخدام می شد. گروه های سیاسی از این طریق از بین دانش آموزان مستعد عضوگیری می کردند. معلمانی هم که عضو تشکل های سیاسی نبودند، اما خود را در برابر رژیم می دیدند، با کنایه های سیاسی در پوشش شعر و داستان، رژیم را به باد انتقاد می گرفتند و بذر نارضایتی میان دانش آموزان می پراکندند.

در نیمه دوم سال 57 درس و مشق در مدارس نیمه تعطیل بود. مدیران یا انقلابی شده بودند و یا دیگر اقتدار سابق را نداشتند. معمولا دانش آموزان برخی مدارس به تشویق معلمان و یا تحت تاثیر فضای عمومی جامعه ، مدارس را تعطیل می کردند و به راه پیمایی های انقلابی ملحق می شدند.

روز سیزده آبان ده ها نفر از دانش آموزان دبیرستان های نزدیک دانشگاه تهران با تعطیل کردن کلاس‌های درس به سمت دانشگاه راهپیمایی و سر راه خود دبیرستان های دیگر را نیز تعطیل کردند. نزدیک دانشگاه ، سربازان ارتش با شلیک تیر هوایی و انفجار گاز اشک‌آور به مقابله با دانش‌آموزان پرداختند و آنها را متفرق کردند. دانش‌آموزان هم شعارهای «مرگ بر شاه» و «معلم به پا خیز محصلت کشته شد» سر دادند. سربازان در پیاده‌روی مقابل دانشگاه تا اطراف پارک دانشجو مستقر بودند و دانشجویان و مردم در محوطه‌ دانشگاه، پشت میله‌های سبز ، روبه‌روی سربازان شعار می دادند.

عقربه های ساعت، یازده صبح را نشان می داد ، قرار بود جمعیت که بیشتر آنها دانشجو بودند ، از دانشگاه به سوی منزل آیت‌الله طالقانی در پیچ‌شمیران راهپیمایی کند. آیت الله طالقانی و آیت الله منتظری روز نهم آبان از زندان آزاد شده بودند. مردم شعار می دادند و سربازان را دعوت می‌کردند تا به انقلاب اسلامی و مردم بپیوندند. بر اساس گزارش یک شاهد عینی ناگهان یک سرباز که تحت تاثیر قرار گرفته بود، واحد تحت فرماندهی خود را رها کرد و به سوی مردم دوید، افسر فرمانده به سوی وی شلیک کرد و در گیری آغاز شد. مردمی که غافلگیر شده‌بودند، پشت ماشین‌ها، درخت‌ها و در جوی کنار خیابان پناه‌ می‌گرفتند. عده‌ای مجروحین را به دانشکده پزشکی می‌رساندند. گروه‌های کوچکی از مردم و به خصوص دانش‌آموزانی که از جاهای مختلف به سوی دانشگاه می‌آمدند با شنیدن صدای تیراندازی به سوی دانشگاه دویدند. مرکز درگیری در محوطه ورودی دانشگاه جلوی سر در اصلی قرار داشت.

نظامیان وارد محوطه دانشگاه شدند و شروع به تیراندازی و انفجار گاز اشک‌آور کردند. دانش‌آموزان و دانشجویان برای خنثی کردن اثرات گاز اشک‌آور، مقوا و کاغذ و شاخه ها و برگهای خشک درختان را آتش زدند. گروه فیلم‌بردار تلویزیون دولتی، از تمام این اتفاقات فیلم‌ برداری کرد. کارکنان انقلابی تلویزیون در اقدامی شجاعانه فیلم درگیری های دانشگاه را همان شب در برنامه خبر، به مدت دو دقیقه نمایش دادند. پخش تصاویر تیراندازی ارتش به سوی مردم بی سلاح، بینندگان میلیونی تلویزیون را به شدت مبهوت و خشمگین کرد. گروه دیگری از تظاهرکنندگان در بیرون دانشگاه به سمت خیابانهای آناتول فرانس (قدس فعلی) و بزرگمهر حرکت کردند و شیشه‌های ساختمان حزب رستاخیز و نگهبانی برق دانشگاه را شکستند. در خیابان تخت‌جمشید (طالقانی فعلی) بانک صنایع و معادن مورد حمله تظاهرکنندگان قرار گرفت.

بعد از تیراندازی و خروج ماموران از دانشگاه و انتقال زخمی ها به بیمارستان، تظاهرکنندگان در خیابان های اطراف دانشگاه پلاکاردهایی مانند «دانشگاه شهید داد» و « شهادت 56 نفر در دانشگاه» سردست گرفتند و خبر درگیری و کشتار در دانشگاه را به اطلاع مردم رساندند. مقامات فرمانداری نظامی تهران اعلام کردند که در وقایع دانشگاه در روز 13 آبان ، هیچ‌کس کشته نشده تنها سه نفر مجروح شده‌اند. دکتر عبدالله شیبانی، رئیس وقت دانشگاه تهران گفت که درگیریهای روز 13 آبان تنها 14 مجروح بر جا گذاشته است. روزنامه کیهان به نقل از رادیو ایران، نوشت که تا ساعت 12 شب، دوازده نفر از مجروحانی که در بیمارستان پهلوی منتقل شده بودند درگذشته‌اند و حال دو نفر دیگر از آنها وخیم است. بنا به آمار بنیاد شهید انقلاب اسلامی در میان شهدای انقلاب تنها نام دو نفر به نام های مصطفی حاجی و سید مهدی سید فاطمی ثبت شده که تاریخ شهادتشان 13 آبان 1357 است. ( دایرة‌المعارف انقلاب اسلامی، سوره، حوزه هنری، 1389، ج 2) .

نمایندگان مجلس، سعی کردند، انتقادها را به سمت نخست‌وزیر وقت و دولت آشتی‌ ملی او جهت دهند، اما شاه همچنان در سیبل شعارهای مردم بود. حادثه 13 آبان 1357 پیامدهای سهمگینی برای حکومت شاه داشت روز 14 آبان تعدادی از ساختمان های دولتی، موسسات عمومی و اتوبوسهای شرکت واحد به نحو مشکوکی به آتش کشیده شد ، ماموران حکومت نظامی هم فقط نظاره می کردند. ابوالفضل قاضی، وزیر علوم و آموزش عالی، در اعتراض به کشتار دانش آموزان و دانشجویان در 13 آبان استعفا کرد. کابینه شریف امامی هم دو روز بعد و با عمری 70 روزه مجبور به استعفا شد و جای خود را به دولت نظامی غلامرضا ازهاری داد. شاه نیز در پیامی که در 15 آبان از تلویزیون پخش شد، گفت: «من صدای انقلاب شما ملت ایران را شنیدم». پیام شاه را مردم نشانه ضعف و زوال رژیم دانستند.

امام خمینی (ره) روز 14 آبان طی پیامی به ملت ایران از اقامتگاه خود در نوفل لوشاتوی فرانسه ، واقعه دانشگاه را محکوم کرد و شاه را مسئول تمام خرابیها و خیانتها دانست. ایشان ضمن دعوت مردم به صبر فرمود: «من از این راه دور چشم امید به شما دوخته‌ام ... و صدای آزادی‌خواهی و استقلال‌طلبی شما را به گوش جهانیان می‌رسانم.»

*کارشناس مسائل آموزشی

47234

کد خبر 255423

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
8 + 7 =

نظرات

  • نظرات منتشر شده: 70
  • نظرات در صف انتشار: 0
  • نظرات غیرقابل انتشار: 0
  • لاله IR ۰۷:۰۹ - ۱۳۹۲/۰۸/۱۱
    خيلي طولاني
    • یاسمن A1 ۱۱:۱۹ - ۱۳۹۲/۰۸/۲۸
      آره راست می گه
    • مهدی ضیایی A1 ۱۱:۱۰ - ۱۳۹۲/۰۹/۰۲
      93 67
      من شاگرد اول کلاسم ششم هشتم از این مطلب خیلی ممنونم.
    • رقیه A1 ۱۳:۵۸ - ۱۳۹۲/۰۹/۰۹
      تو راست میگی طولانی بود
    • بی نام A1 ۱۳:۰۵ - ۱۳۹۳/۰۸/۱۰
      52 41
      مهدی خیلی خوب بود ممنون
    • بی نام A1 ۱۹:۲۹ - ۱۳۹۴/۰۸/۰۶
      26 31
      خوب بود بیشتر درمورد روز دانش اموز توضیح دهید ولی به هر حال از شما تشکر میکنم
    • مریم A1 ۱۱:۰۲ - ۱۳۹۴/۰۸/۱۱
      46 15
      وای راست میگه خیلی طولانیه اینو چجوری جابدم تو یک روزنامه دیواری کوچیک ؟؟؟ لطف کردین ولی حداقل کوتاه مینوشتین که ما پدرمون درنیاد میخوایم بنویسیم
  • ناشناس IR ۱۲:۰۲ - ۱۳۹۲/۰۸/۱۱
    77 40
    در موردروزدانش اموز بیشتر توضیح دهید
    • بی نام IR ۱۵:۱۴ - ۱۳۹۵/۰۸/۰۹
      7 7
      وای راستمیگی
  • mahnaz IR ۱۷:۳۶ - ۱۳۹۲/۰۸/۱۲
    64 24
    ایا دانش اموزان به لانه جاسوسی امریکا حمله کردند یا دانشجویان در دانشگاهبودند وماموران حمله کردند؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟
  • الی A1 ۱۳:۳۴ - ۱۳۹۲/۰۸/۱۴
    51 44
    خیلی طولانی بود ولی بازهم خوب بود
  • فردیس A1 ۱۶:۳۱ - ۱۳۹۲/۰۸/۱۹
    40 30
    خوب ولی طولانی
  • فائقه A1 ۱۳:۰۸ - ۱۳۹۲/۰۸/۲۵
    86 19
    برای یک دانش اموز ششمی مثل من خیلی طولانی بود تحقیقات ما باید دست نوشته باشد لطفا کوتاه تر بگذارید تا دعای خیر ما هم پشت سرتان باشد.
    • فواد IR ۱۵:۲۲ - ۱۳۹۴/۰۸/۱۲
      18 10
      منم موافقم
  • 555 IR ۰۷:۳۲ - ۱۳۹۲/۰۸/۲۸
    48 34
    عالییییییییییییییییییییییییییییییه
  • سجاد IR ۱۲:۴۷ - ۱۳۹۲/۰۹/۰۹
    38 35
    در پاسخ مهدی ضیایی بگم من هم شاگرد اول ونفر سوم تیزهوشان استان اصفهان وبیست و اول کشورم.در کل مطلب خوب و پر محتوایی بود.ممنون
  • زهرا A1 ۰۹:۲۶ - ۱۳۹۲/۱۰/۰۲
    34 17
    خیلی عالی بود.
  • بی نام A1 ۱۹:۲۰ - ۱۳۹۲/۱۰/۲۷
    29 40
    بدبود
  • معصومه A1 ۱۱:۳۵ - ۱۳۹۳/۰۸/۱۳
    46 13
    خیلی خوب بود ولی طولانی
    • نرگس خدادادی A1 ۱۱:۱۱ - ۱۳۹۳/۰۸/۱۹
      38 11
      عالی ولی خیلی طولانی
  • سارینا A1 ۱۵:۱۵ - ۱۳۹۳/۰۸/۱۵
    41 8
    می شه یکم بهتر وخلاصه تر توضیح دهید؟
  • فاطمه A1 ۱۵:۳۰ - ۱۳۹۳/۰۸/۱۶
    38 12
    خیلییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییی طولانی بود.
    • سبا جون A1 ۱۶:۲۷ - ۱۳۹۴/۰۸/۰۴
      23 6
      خیلیییییی طولانیه من یک دانش آموز هستم چون معلم ما این موضوع را داده است ومن نمیتوانم این همه را بنویسم راه کار بدهید.خواهشاً
  • بی نام A1 ۱۷:۱۶ - ۱۳۹۳/۰۸/۱۶
    19 14
    خوب بود
  • سارا RO ۱۵:۰۹ - ۱۳۹۳/۰۸/۱۷
    73 11
    واقعا ما ششمی ها چه جوری باید این همرو بنویسم.؟
    • محمدامين EU ۱۶:۲۹ - ۱۳۹۴/۰۸/۱۰
      7 7
      سارسارا تو كشور روماني زندكي ميكني
  • ارینا IR ۱۵:۰۶ - ۱۳۹۳/۰۸/۱۸
    39 8
    سرادم گیج میرفت
  • mohanna A1 ۰۷:۰۳ - ۱۳۹۳/۰۸/۱۹
    22 13
    خوب بود.
  • بی نام A1 ۱۰:۲۲ - ۱۳۹۳/۰۸/۲۰
    16 14
    خوب
  • یه نفر IR ۱۱:۰۸ - ۱۳۹۳/۰۸/۲۱
    37 17
    خیلی طولانی بود سعی کنید خلاصه اش را بنویسید
  • بی نام A1 ۱۵:۵۶ - ۱۳۹۳/۰۸/۲۷
    44 15
    خیلی طولانی بود برای من که دانش اموز ششم دبستان هستم.لطفا خلاصه اش را بنویسید.
  • بی نام IR ۱۲:۰۸ - ۱۳۹۳/۰۹/۰۲
    25 2
    ممنون ولی طولانی بود
  • بی نام IR ۱۶:۴۵ - ۱۳۹۳/۰۹/۰۳
    25 5
    من حصله ندارم بخوانم
  • نادیا A1 ۱۲:۳۶ - ۱۳۹۴/۰۸/۰۵
    12 2
    به دردم خورد ولی خیلی طولانی بود
  • بی نام A1 ۱۳:۲۶ - ۱۳۹۴/۰۸/۰۵
    8 6
    من سوگل دقت کار ازکلاس ششم مدرسه ی متالی ایثار از شما آقای شیرزاد عبداللهی ممنون وسپاس گزار هستم
  • اوا IR ۱۴:۰۴ - ۱۳۹۴/۰۸/۰۵
    9 9
    عالي بود
  • بی نام EU ۱۳:۰۶ - ۱۳۹۴/۰۸/۰۷
    26 3
    خییییییییییییییییییییییییییییییلللللللللللللللللللللیییییییییییییییییییییی طوووووووووووووووووووووووووووللللللللللللللللللللللاااااااااااااااااانننننننننننننننننییییییییییییی بود
  • شیوا A1 ۱۳:۴۱ - ۱۳۹۴/۰۸/۰۹
    18 2
    من کلاس هشتم هستم این خیلی طولانی بودالبته شاگرد اول
  • ماندانا A1 ۱۵:۲۹ - ۱۳۹۴/۰۸/۰۹
    13 5
    خیلی طولانیه
  • صداقت A1 ۱۱:۳۹ - ۱۳۹۴/۰۸/۱۲
    10 4
    از نظر های شما ها که طولانی تر نبود.
  • نیاز IR ۱۲:۲۳ - ۱۳۹۴/۰۸/۱۲
    5 1
    خوب است
  • sarachp A1 ۱۲:۲۳ - ۱۳۹۴/۰۸/۱۲
    6 2
    خیلی طولانیه چجوری باید همه رو بنویسیم؟؟؟؟؟؟؟
    • مریم A1 ۱۸:۲۰ - ۱۳۹۴/۰۸/۱۶
      11 3
      لازم نیست همه را بنویسی در ان همه مطلب می توان یک مطلب کوچک به دست اورد و ان را نوشت .
  • مهدی A1 ۰۶:۳۳ - ۱۳۹۴/۰۸/۱۴
    6 12
    خیلی طولانیه فایدهندارد
  • بی نام A1 ۰۷:۳۵ - ۱۳۹۴/۰۸/۱۴
    4 5
    خیلی طولانی بودولی خداروشکرتونستم از13ابان بدونم
    • بی نام A1 ۱۸:۰۱ - ۱۳۹۵/۰۹/۱۱
      1 1
      لایکییی
  • بی نام IR ۰۸:۰۶ - ۱۳۹۴/۰۸/۱۴
    1 4
    عالییییییییییی بود
  • حنانه IR ۰۸:۴۴ - ۱۳۹۴/۰۸/۱۴
    6 4
    کیمیخواد این همهرو بخونه
  • f IR ۰۹:۱۵ - ۱۳۹۴/۰۸/۱۵
    4 7
    اگر خلاصه تر بود عالی می شد
  • بی نام A1 ۱۰:۰۳ - ۱۳۹۴/۰۸/۱۶
    2 8
    خیلی خوب بود نفس
  • شقایق IR ۱۶:۰۱ - ۱۳۹۴/۰۸/۱۶
    6 8
    عالی بود ولی اگه یکم خلاصه میشد بهتر بود منکه کلی وقت گذاشتم تا بتونم اینو خلاصه کنم و بنویسم
  • علی A1 ۱۸:۳۹ - ۱۳۹۴/۰۸/۱۶
    2 8
    من الان فردا تحقیق اجتماعی دارم. چجوری همه ی اینارو بنویسم حد اقل جمله مهمش میزاشتید برامن
  • نوشین IR ۱۸:۱۷ - ۱۳۹۴/۰۸/۱۷
    6 6
    خوبه ولی واسه ی انشا خیلی زیاده ممنون ازشماولی لطفا کمی کوتاه تر و خلاصه تر بنویسید
  • آزاده A1 ۱۵:۳۷ - ۱۳۹۴/۰۸/۱۸
    3 6
    عالی بود
  • آرین A1 ۱۷:۴۱ - ۱۳۹۴/۰۸/۱۹
    9 7
    دمتتتتتتتتتتتتتتتتتت گرم
  • آرین A1 ۱۷:۴۵ - ۱۳۹۴/۰۸/۱۹
    3 6
    عالیییی بود
  • مریم A1 ۱۳:۵۳ - ۱۳۹۴/۰۸/۲۵
    7 6
    منم شاگرد اول کلاس ششم هستم از مطالبتون خیلی خوشم اومد
    • مبینا A1 ۱۷:۵۷ - ۱۳۹۵/۰۹/۱۱
      1 3
      خیلی طولانی گیج شدم
  • ستاره A1 ۱۸:۳۵ - ۱۳۹۴/۰۸/۲۹
    6 4
    خیلی طولانیه و شخته که اونو برا انشا بنویسیم
  • بی نام A1 ۱۵:۵۹ - ۱۳۹۴/۰۹/۰۱
    8 9
    خیلی عالی بود ممنون
  • بی نام A1 ۱۶:۱۷ - ۱۳۹۴/۱۰/۲۷
    5 5
    عالی بود
  • ساناز DE ۱۵:۱۴ - ۱۳۹۵/۰۸/۰۸
    6 1
    خيلي بد بود طولاني
    • بی نام IR ۱۵:۵۱ - ۱۳۹۵/۰۸/۱۵
      4 1
      واقعا
  • بی نام RO ۱۳:۵۱ - ۱۳۹۵/۰۸/۰۹
    5 1
    عالی بود
  • مهدی رضوانی A1 ۱۷:۴۵ - ۱۳۹۵/۰۸/۱۰
    11 0
    مطالب خیلی خوب بود فقط یه کم طولانی بود
  • م.م RO ۰۲:۰۸ - ۱۳۹۵/۰۸/۱۲
    6 0
    مطالب به درد میخواند ولی هزاران افسوس که خیلی طولانی است
  • بی نام A1 ۰۷:۴۳ - ۱۳۹۵/۰۸/۱۵
    6 1
    خوب ولی طولانی
    • مهدی IR ۱۱:۵۰ - ۱۳۹۵/۰۸/۱۹
      3 3
      چرا
  • مهدی IR ۱۱:۵۰ - ۱۳۹۵/۰۸/۱۹
    8 3
    خوب بودافسوس طولانی بودولی خوش امدازانشا
  • رامینا IR ۱۱:۰۴ - ۱۳۹۵/۰۹/۱۳
    6 0
    سلام خیلی طولانی بود