اما حال طرحی ارائه شده که به نظر میرسد این اقبال را داشته تا نسبت به پیشنهادهای قبلی، مدت زمان بیشتری را بر روی میز بماند و طرفین مناقشه وقت بیشتری را صرف بررسی آن کنند. طرح مورد نظر فریز - فریز است که پس از ارائه دومین بسته مشوقهای 1+5 به ایران بیان شد اما چند وقتی است که جدیتر از قبل پیگیری میشود. به گونهای که یکی از دو نشست تازه گروه 1+5 به بررسی طرح فریز اختصاص یافت و پنج عضو دائم شورای امنیت به همراه آسمان در پاریس جلسهای ترتیب دادند تا با بررسی سئوالات و ابهامات تهران در خصوص این طرح، پاسخی مورد توافق اعضای گروه ارائه کنند. فریز به معنای توقف است و پیشنهاد فریز - فریز بازگو کننده آن است که در قبال توقف فعالیتهای مرتبط با غنیسازی، اعمال تحریمها نیز، متوقف میشود. برقراری مذاکرات ایران و غرب که با شروع مجدد روند غنیسازی از سوی تهران به حالت تعلیق درآمده، مشروط شده است. از یک سو 1+5 متفقالقول تأکید دارند در صورتی مذاکرات از نوآغاز میشود که تهران غنیسازی را با متوقف کند و ایران نیز تعلیق غنیسازی را رد کرده و آن را جزو حقوق هستهای خود میداند که ناقض معاهدههای بینالمللی از جمله N.P.T نیست. با تداوم این وضعیت سران کشورهای آمریکا، انگلیس، فرانسه، آلمان، روسیه و چین همزمان با تصویب قطعنامههای تحریمی علیه ایران رایزنی درباره این که حد معینی از فعالیتهای غنیسازی ایران پذیرفته شود را، آغاز کردند. هرچند که آمریکا همواره توقف بخشی از غنیسازی را رد کرده است. با این حال به گفته دیپلماتها، انگلیس، فرانسه و آلمان از تیرماه گذشته بحث درباره این موضوع که آیا میتوان حد معینی از فرآوری اورانیوم را در ایران را تحمل کرد یا نه، آغاز کردهاند. خبرگزاری آسوشیتدپرس نیز به نقل از این دیپلماتها گزارش داد که آلمان با این پیشنهاد موافق است، فرانسه کاملاً مخالف بوده و بریتانیا نیز محافظهکارانه با آن برخورد کرده است.
در این کش و قوس موضوع فریز مطرح والبته پیشنهاد شد تهران به مدت شش هفته غنیسازی را تعلیق کند و همزمان اعمال تحریمهای شورای امنیت سازمان ملل طی این مدت متوقف شود.
طرح مذکور به شکل جدی همراه با دومین بسته پیشنهادی 1 + 5 تحویل مقامات ایران داده شد. خاویر سولانا اواخر اردیبهشت ماه سال جاری بسته حاوی مشوقهای اقتصادی و امنیتی را به تهران آورد و این در حالی بود که ایران نیز چندی قبل از آن بسته پیشنهادی دیگری به قدرتهای بینالمللی ارایه کرده بود. در پی ارایه این دو بسته از سوی طرفین، نمایندگان 1+5 به همراه سولانا و سعید جلیلی دبیر شورای عالی امنیت ملی، جلسهای را ترتیب دادند تا چارچوب مذاکرات آینده خود را مشخص کنند. در این نشست که برای اولینبار نمایندهای از آمریکا در آن حضور داشت، تهران و 1+5 نامهای غیر رسمی به یکدیگر دادند که در یکی از آنها غرب طرح فریز را پیشنهاد میداد و تهران نیز متقابلاً پیشنهادی برای چگونگی آغاز گفتوگوها ارائه کرد.
طبق پیشنهاد فریز در مقابل فریز، ایران غنیسازی را با افزایش دستگاههای سانتریفیوژ در یک دوره شش هفتهای گسترش نمیدهد و در طول این دوره، 1+5 نیز، حرکت به سوی سختتر کردن تحریمهایی را که در حال حاضر اجرا میشوند را متوقف میکند.
هماکنون چهار هزار سانتریفیوژ در تأسیسات غنیسازی نطنز مشغول فعالیت است و سه هزار دستگاه دیگر در حال نصب در این مجموعه میباشد. ارائه پیشنهاد فریز از سولانا توسط حسینی سخنگوی وقت وزارت خارجه تأیید شد.
اما تهران که هنوز پاسخ خود را درباره بسته دوم 1+5 اعلام نکرده بود، به دنبال دریافت این پیشنهاد سئوالاتی را مطرح کرد و خواهان رفع ابهاماتی شد که برای ایران در خصوص طرح فریز وجود داشت، البته این موضوع رسانهای نشد و وقتی که غرب بدون آنکه پاسخی به سئوالات تهران بدهد قطعنامه دیگری را به شماره 1803 علیه ایران در شورای امنیت به تصویب رساند، آنگاه بود که سعید جلیلی در نامهای انتقادی خطاب به سولانا و اعضای 1+5 گفت: «چرا وقتی که طرف غربی با سئوالات منطقی ایران مواجه شد به جای پاسخگویی به ایجاد فشار جدید و رفتارهای غیرمنطقی به جای مذ اکره و پاسخ به سئوالات روی میآورد؟ جلیلی نیمههای مهم این نامه را ارسال کرد و یک ماه بعد نیز، سولانا این نامه را که قبلاً شکوائیه ایران را از 1+5 خوانده بود، پاسخ داد. وی سئوالات ایران را قابل درک دانسته و خواستار ادامه گفتوگو با تهران با هدف روشن شدن نکات اندک باقیمانده شد. از این منظر بود که جمعه 24 آبان نمایندگان گروه به همراه سولانا که از روز قبل در پاریس گردهم آمده بودند، در نشستی ویژه به بررسی سئوالات و ابهامات ایران پرداختند.
ایران ارائه پاسخی روشن به دومین بسته غرب را مشروط به رفع ابهامات خود درباره فریز کرده است؛ سئوالات وابهاماتی که اگر چه متن کامل آن رسانهای نشده اما علیرضا شیخ عطار قائم مقام وقت وزیر خارجه اواخر شهریور در گفتوگویی با خبرگزاری فارس بخشهایی از این سئوالات را بیان کرد.
وی با تأیید این موضوع که «1+5 خواستار آن شده بود که تهران به تأسیسات خود سانتریفیوژی اضافه نکند تا تحریمها ادامه پیدا نکند» گفت: « ایران خواستار شفاف شدن خواسته سران 1+5 شده و از آنها خواسته تا صریح بگویند ابعاد این خواسته چیست؟ یعنی این که فقط چند سانتریفیوژها اضافه نشود یا اینکه فعالیتهای جنبی آن مثل فعالیتهای آزمایشگاهی، تحقیقاتی و علمی مرتبط هم باید تعلیق شود؟»
همچنین مهدی صفری معاون وزیر خارجه نیز در دیدار با دیوید میلیبند وزیر خارجه انگلیس به ابهاماتی اشاره کرد که تهران در پیشنهاد فریز به آنها برخورده است. وی در عین حال از ادامه مذاکراتی میان جلیلی و سولانا جهت حل و فصل ابهامات توقف عنیسازی در مقابل توقف تحریم خبر داد. سولانا نیز پیشتر در نشستی که با حضور هیأت پارلمانی ایران در بروکسل برگزار شد، یکبار دیگر پیشنهاد فریز را مطرح میکند تا مذاکرات ادامه یابد. کاظم جلالی مخبر کمیسیون امنیت ملی که در آن جلسه حضور داشت چنین پیشنهاد فریز را توصیف کرد: «آنها از ما خواستهاند تا فعالیتهای هستهای را در همین حد نگه داشته و سانتریفیوژه جدیدی را فعال نکنیم تا آنها نیز قطعنامه جدیدی علیه ما صادر نکنند.»
وی با مقایسه این درخواست با خواسته پیشین 1+5 که مبنی بر تعلیق کامل بود، گفت: پیشنهاد فریز اقدامی رو به جلو و مثبتتر از گذشته است چون آنها فعالیتهای هستهای ما را تا این مقطع پذیرفته و خواستار آن هستند که جلوتر نرویم.
از سوی دیگر، موسوی مدیرکل دفتر مطالعات سیاسی و بینالمللی وزارت خارجه نیز در واکنش به خواسته سولانا و 1+5، خاطرنشان شد: ایران احتمالاً طرح فریز را که به معنای نوعی توافق آزادمنشانه برای پیشبرد در مذاکرات است و در آن تعلیق مطرح نباشد، بررسی خواهد کرد. هنوز نتایج رایزینی اعضای 1+5 درباره سئوالات و ابهامات ایران در خصوص طرح فریز مشخص نشده و به نظر میرسد آنها هنوز به یک نظر واحد که برسر آن اجماع داشته باشند، نرسیدهاند از این رو هنوز نمیتوان با قاطعیت گفت این انعطاف طرفین بر سر پیشنهاد موردنظر که طی دو سه سال اخیر بینظیر بوده است، چه سرانجامی خواهد یافت و آیا ایران و 1+5 پای میز مذاکرات آتی موافقت خود را پای این طرح امضا میکنند یا که پیشنهاد فریز نیز بدون آنکه توافق نهایی دربارهاش صورت گیرد، به بایگانی سپرده میشود.
نظر شما