۰ نفر
۱ بهمن ۱۳۹۱ - ۱۷:۴۹

هفته نامه سرنخ نوشت:

اگر به شهر‌های ایران‌زمین سفر کرده‌ باشید به طور حتم در بعضی از این شهر‌ها چشمتان به پل‌های تاریخی افتاده است. پل‌های منحصر‌به فردی که در گذشته تنها راه ارتباطی به حساب می‌آمدند و بیشتر‌شان ‌کار‌آیی نظامی و تجاری داشتند. خیلی از کسانی که به این پل‌ها خیره می‌شوند، متعجب می‌مانند چراکه ساخت بیشتر آنها به سالیان دور باز می‌گردد اما معماران و سازندگان هنرمند این پل‌های تاریخی، با مهارت خاصی موفق شده‌اند با در اختیار داشتن ساده‌ترین امکانات، این پل‌های با‌دوام و مقاوم را بسازند. در این گزارش قصد داریم شما را با بخشی از بی‌نظیر‌ترین پل‌های اتصالی کشور‌مان آشنا کنیم. پل‌هایی که خیلی از آنها در استان لرستان واقع شده‌اند و شاید به همین خاطر باشد که این استان پایتخت پل‌های تاریخی ایران لقب گرفته است.


از بابارکن الدین تا خواجو
حتماً خیلی‌ها نام این پل را شنیده‌اند؛ پل خواجو. زیبا‌ترین پل تاریخی ایران که در استان اصفهان قرار دارد و در زمان شاه‌عباس صفوی ساخته شده است.
این پل را در طول تاریخ به اسامی زیادی می‌شناختند، پل بابا رکن‌الدین، پل حسن‌آباد، پل شیراز و پل‌ شاهی، اما حالا این پل را مردم با نام پل خواجو می‌شناسند. به گفته شهرام امیری کارشناس میراث فرهنگی استان اصفهان، پل خواجو کاربردی دو منظوره داشته. «این پل علاوه بر اتصال دو مسیر به یکدیگر، نقش سد را هم روی رودخانه زاینده‌رود داشته است. یعنی زمانی که دهانه‌های زیر پل بسته می‌شد پل مثل یک سد عمل می‌کرد و جلوی جریان آب را می‌گرفت.»

شکسته سنگی
 در قدیم رسم بر این بوده که در ساختن پل در ابتدا پایه‌های آن را از سنگ می‌ساختند و طاق پل را از آجر و ساروج، اما اگر سفری به جنوب خرم‌آباد داشته باشید با پل عجیبی روبه‌رو خواهید شد. پلی که مردم آن را به اسم پل شاپوری یا پل شکسته می‌شناسند.
شاید برایتان عجیب باشد اگر بدانید این پل، تنها از سنگ و ساروج ساخته شده و همین موضوع جذابیت این پل را بالا برده»، آقای حسن‌پور کارشناس باستان‌شناسی استان لرستان با گفتن این حرف‌ها ادامه می دهد: «در گذشته ساختن طاق‌ پل‌ها از سنگ با توجه به ابتدایی بودن وسایل ساخت‌وساز، امکان‌پذیر نبوده است، به همین خاطر بیشتر پل‌های ساخته شده در این منطقه پایه‌هایی از سنگ دارند اما طاق آنها از آجر و خشت و... است». اما در میان همه این پل‌ها، پل شاپوری تنها پلی است که همه قسمت‌های آن از سنگ و ساروج ساخته شده است.

پل 1700 ساله
اگر میان همه پل‌های منحصر به‌فرد ایران به دنبال قدیمی‌ترین پل می‌گردید باید به دزفول بروید، منطقه‌ای که در آن روی رودخانه دز، پلی ساخته شد که قدمت آن به دوران ساسانیان بازمی‌گردد، یعنی چیزی در حدود 1700 سال پیش.
«این پل به دستور شاپور اول ساخته شد و در آن زمان دزفول و اندیمشک را به هم وصل می‌کرد» این حرف‌ها را پرویز پور‌فرخی مدیر‌کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان خوستان به زبان می‌آورد. او ادامه می‌دهد: «این پل  370متر طول دارد و عرض آن هم 9 متری است. این پل تاریخی از یک دهانه کوچک و بزرگ تشکیل شده که در حال حاضر 17 دهانه از این پل باقی مانده است و این دهانه‌ها در مسیر آبروی رودخانه نیستند».
مادر پل‌های ایران
در 35 کیلومتری شهر خرم‌آباد بزرگ‌ترین پل تاریخی ایران سال‌هاست که جا خوش کرده است.
این پل در قرن چهارم هجری قمری به دستور شخصی به نام «ابونجم بدر ابن حسنویه» از حاکامان دوره آل حسنویه می‌رسد. عطا‌ءالله حسن‌پور کارشناس باستان‌شناسی استان لرستان در این باره می‌گوید: «این پل به کشکان معروف است چراکه روی رودخانه‌ای با همین نام ساخته شد. ارتفاع کشکان از زمین به حدود 20 و عرض آن 7 متر است». پل کشکان بسیار بزرگ است و همین خصوصیت باعث شده که باستان شناسان به آن لقب «مادر پل‌های ایران» را بدهند.

پلی به اندازه ساختمان 12 طبقه
بلند‌ترین و مرتفع‌ترین پل استان لرستان به حساب می‌آید. ارتفاع آن به 26 متر می‌رسد و به اعتقاد اهالی لرستان در هنگام نگاه کردن به آن کلاه از سر انسان به زمین می‌افتند.
اینها بخشی از مشخصات «پل کلهر مملوان» است. پلی که در شهرستان پلدختر و در 60 کیلومتری جاده خرم‌آباد به خوزستان واقع شده به گفته اقای حسن‌پور عرض این پل به 10 متر و طول آن به 151 متر می‌رسد. «اگر این پل را با آسمانخراش‌های امروزی مقایسه کنید متوجه خواهید شد که ارتباع این پل به اندازه یک ساختمان 12 طبقه است.» این پل هم از شاهکار‌های حکومت آل حسنویه به حساب می‌آید و از کتیبه‌ای که از کلهر مملوان به جا مانده می‌شود فهمید این پل در تاریخ 384 هجری قمری ساخته شده.

پلی که از زیر خاک قد علم کد
البته پل‌های تاریخی فقط محدود به استان لرستان نمی‌شوند. چراکه اگر سری به هرمزگان بزنید با پل منحصر به فرد دیگری آشنا خواهید شد.
پل لاتیدان، پلی که در زمان صفویان و به دستور شاه‌عباس ساخته شد. مهدی نوروزی کارشناس روابط عمومی میراث فرهنگی استان هرمزگان درباره این پل قدیمی می‌گوید: این پل در ابتدا جنبه نظامی داشته است. چراکه نظامیان به قصد فتح بندر‌عباس، جزایر قشم و هرمز شروع به سختن این پل کردند». اما بعد‌ها لاتیدان به پلی تجاری تبدیل شد.
گاومیشان با دهانه‌ای بزرگ
در جنوبی‌ترین نقطه لرستان و نزدیکی مرز ایلام یعنی در حدود 30 کیلومتری شهرستان پلدختر، پل گاومیشان واقع شده است.
«پل گاومیشان هم در سده چهارم هجری قمری و به دستور ابونجم بدر ابن حسنویه روی رودخانه پر‌خروش سمیرم ساخته شد. جالب است بدانید عرض دهانه این پل به 43 متر و 20 سانتی‌متر می‌رسد، «اگر بخواهیم عرض دهنه این پل را با طاق کسری (ایوان مدائن) مقایسه کنیم آن وقت است که به اهمیت قوس و دهانه این پل پی می‌بریم. چراکه عرض دهانه طاق کسری حدود 25 متر است که همین موضوع طاق کسری را به دارا بودن بزرگ‌ترین دهانه معماری جهان معروف کرده.

 

 30123

کد خبر 271893

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
9 + 6 =

نظرات

  • نظرات منتشر شده: 13
  • نظرات در صف انتشار: 0
  • نظرات غیرقابل انتشار: 0
  • محسن IR ۲۰:۲۳ - ۱۳۹۱/۱۱/۰۱
    2 1
    لطفاً پل گاومیشان را اصلاح کنید. http://fa.wikipedia.org/wiki/پل_گاومیشان
    • رضا IR ۱۹:۳۵ - ۱۳۹۱/۱۱/۰۴
      1 1
      پل گاومیشان مربوط به استان لرستان است نه ایلام
  • مهمان IR ۲۰:۵۳ - ۱۳۹۱/۱۱/۰۱
    2 1
    باید بگم که پل 1700 ساله دزفول برای ارتباط بین ایلام قدیم و شهر شوشتر بنا شده و اصلا اون موقع اندیمشکی وجود نداشته!!
    • بدون نام IR ۱۵:۲۰ - ۱۳۹۱/۱۱/۰۲
      1 0
      انديمشك يا اريترين شهرسوخته.دردوره ي ساساني.اون موقع وسعت انديمشك تالب رودخونه بوده طبق اسنادونقشه هاي جغرافيايي
  • محمد IR ۲۳:۲۳ - ۱۳۹۱/۱۱/۰۱
    1 0
    درود بر شما.خیلی جالبه
  • پوربقال IR ۱۰:۱۷ - ۱۳۹۱/۱۱/۰۲
    1 1
    سلام خبر آنلاين قديمي ترين و طويل ترين پل ايران پل شادروان در شوشتر است كه پنجاه دهانه و در حدود دو كيلومتر طول دارد و كار ساخت آن در زمان شاهپور اول ساساني به اتمام رسيد همچنين از عجايب پل سازي جهان مجموعه آبشارهاي شوشتر در كنار پل گرگر است كه دهمين اثر ثبت جهاني يونسكو در ايران مي باشد باتونلهاي دست كنده شده بعداز پل در دل كوه كه جهانگردان خارجي و كارشناسان علوم آب با حيرت به اين اثر دوهزار ساله مي نگرند باتشكر پوربقال از شوشتر
  • محمد IR ۱۰:۴۶ - ۱۳۹۱/۱۱/۰۲
    8 0
    بهتر بود عکس پل ها را هم کنار متن قرار میدادید!
  • بدون نام IR ۲۲:۱۵ - ۱۳۹۱/۱۱/۰۲
    2 0
    استان فارس پل بندامیر
  • بدون نام DE ۱۲:۵۵ - ۱۳۹۱/۱۱/۱۱
    2 0
    سلام واسم خیلی عجیب بود که اسمی از پل شادوران شوشتر نبردید حالا یه اطلاعاتی از این پل بند که تو سایت ویکیپدیا هست و بتون میدم بند قیصر یا پل شادروان شوشتر این پل بند مربوط به دوران ساسانی است.پل شادروان شوشتر قدیمیترین پل جهان میباشد که دارای 44 دهنه میباشد و حدود 50درصد آن بازسازی شده است. به موجب روایات شرقی شاپور یکم شاهنشاه ساسانی پس از اسارت والریانوس امپراتور روم او را مجبور کرد که در ساختمان سد نزدیک به شوشتر کار کند. این سد ۱۵۰۰ قدم طول داشت و هنوز هم برای برگرداندن آب کارون به مزارع بکار می‌رود. احتمال قوی می رود که شاهنشاه ایران اسیران رومی را در ناحیهٔ گندی شاپور و شوشتر مستقر کرده باشد.
  • بدون نام DE ۱۲:۵۹ - ۱۳۹۱/۱۱/۱۱
    2 0
    ادامه اطلاعات پل شادروان:ایرانیان مهارت رومیان را در فنون بسیار اهمیت می‌دادند و بلاشک هم سد و پل بزرگ شوشتر عمل مهندسین رومی است.این پل-بند به همراه 15 اثر تاریخی دیگر شوشتر در نشست سالانه کمیته میراث جهانی یونسکو در ۲۶ ژوئن ۲۰۰۹ (۵ تیرماه ۱۳۸۸) در شهر سویل اسپانیا، با احراز معیارهای ۱، ۲ و ۵ با عنوان نظام آبی تاریخی شوشتر به عنوان دهمین اثر ایران در فهرست میراث جهانی یونسکو با شماره ۱۳۱۵ به ثبت رسید.. پل بند شادروان دارای ۴۴ دهانه بوده که در حال حاضر تعداد ۳۷ دهانه آن موجوداست. ظاهراً این پل در طول تاریخ چند بار به عمد تخریب شده‌است.
  • بدون نام DE ۱۳:۱۶ - ۱۳۹۱/۱۱/۱۱
    2 0
    فردوسی در شاهنامه خود ابیاتی را در وصف ساخت پل شادروان آورده‌است: همي برد هر سو برانوش را بدو داشـتـي در سخـن گوش را يکي رود بد پهن در شوشتر که ماهي نکردي بـرو بـر گذر برانوش را گفت گر هندسي پلي ساز آنـجا چنان چون رسي که ما بازگرديم و آن پل به جاي بـمـانـد به دانـايـي رهـنـماي به رش کرده بالاي اين پل هزار بـخـواهـي ز گـنـج آنـچـه آيد به کار تو از دانشي فيلسوفان روم فراز آر چندي بران مرز و بوم چو اين پل برآيد سوي خان خويش برو تازيان باش مهمان خويش ابا شادماني و با ايمني ز بد دور وز دست اهــريـمـنـي به تدبير آن پل باستاد مرد فراز آوريدش بران کارکرد بپردخت شاپور گنجي بران که زان باشد آساني مردمان چو شد شه برانوش کرد آن تمام پلي کرد بالا هزارانش گام
  • بدون نام DE ۱۳:۱۹ - ۱۳۹۱/۱۱/۱۱
    2 0
    ادامه ابیاتی که فردوسی در شاهنامه خود در وصف ساخت پل شادروان اورده است چو شد پل تمام او ز ششتر برفت سوي خان خود روي بنهاد تفت
  • بی نام A1 ۰۸:۲۶ - ۱۳۹۴/۰۷/۱۹
    0 0
    با سلام پل کلهر مربوط ب شهر معمولانه ن پلدختر