1) شفافیت. وجود این خصلت و ترکیب آن با پدیده « دولت الکترونیک» سبب می شود بسیاری از سوالات مردم و نمایندگان آنان (یعنی رسانه ها) بدون نیاز به پرسشگری مستقیم (و در واقع، انفعالی) به پاسخ برسد. کار ویژه نظارتی و دیده بانی رسانه ها نیز بخوبی و تا حد زیادی از این آبشخور ، سیراب می شود.
2) بیانیه و اطلاعیه مطبوعاتی و خروجی رسانه ای (Press Release) که توسط خود دستگاه تعیین می شود که در چه سطحی، با چه حجمی، واجد چه اطلاعاتی، با چه ادبیاتی، چه دامنه ای، با چه ضرباهنگی، و توسط کدام رده باشد.
3) مصاحبه های رسمی. طبیعی است خود دستگاه ، حسب اهمیت موضوع و برحسب ضرورت رفتار کنشی یا واکنشی و میزان موج آفرینی مشخص می کند که آن مقام، رئیس دستگاه باشد یا سخنگو یا معاون ذیربط یا مدیرکل روابط عمومی یا حتی مقام غیر مرتبط. ضمنا نام رسانه یا رسانه ها را نیز حسب هدفی که دارد انتخاب می کند و البته حواسش هست که همیشه انتخاب گر نیست.طراحی صحیح رسانه ای ایجاب می کند که قبل از انجام مصاحبه، عملا تحلیل محتوا و تحلیل گفتمان کرده باشد و بداند که تاکید روی کدام محورها و مواضع و واژگان ضروری است و از کدام کلمات یا عبارت ها باید فاصله بگیرد. و آیا به پژواک نیاز دارد ؟ و آیا میزان و نوع شیوع مواضع را طراحی می کند یا اساسا کنترل بازتاب ها از اختیار او خارج است؟
کنفرانس های خبری موضوعی یا دوره ای نیز از همین سنخ است . هرچند یکی از اشتباهات رایج در کنفرانس های خبری ما طولانی بودن آنهاست که لاجرم به تکرار و انحراف از طراحی اولیه می انجامد. همچنین مسئولان و خبرنگاران در یک توافق نادرست گمان می کنند اگر به همه خبرنگاران فرصت سوال داده نشود بی احترامی شده است.
4) پاسخگویی های موردی. مدیران معمولا در مقابل پرسش های خبرنگاران قرار می گیرند تا درباره یک سیاست یا یک حادثه توضیح بدهند. آنان موظفند اگر 3 راه قبلی مسدود بود به این روش تن بدهند. ضمنا باید گفت به عکس تلقی نادرستی که برخی خبرنگاران جوان صدا و سیما و بعضی رسانه های دیگر دارند ، مصاحبه یک مشارکت داوطلبانه و رضایتمندانه است.
5) انتساب های غیررسمی. یعنی خبرهایی که در قالب های «مقام مطلع» و «مقام آگاه» بیرون می آید؛ هرچند نوع و رواج کاربرد آن در این مُلک جای شگفتی دارد [یادداشت «مقام آگاه» را ملاحظه فرمایید]
پرسشگری، پاسخگویی و اطلاع رسانی، اضلاع جامعه ای است که اولا به جریان آزاد اطلاعات باور دارد و ثانیا به نظارت اجتماعی از کانال رسانه ها تن می دهد. این اضلاع ، مکمل یکدیگرند و نقض و عدم هر یک از این پایه ها، وضعیتی شعارزده یا مضحک را پدید می آورد. همچنین فهم ناقص و نادرست از این سه گانه سبب می شود روش های کثیف (خرید رسانه و یا خبرنگار) یا پاراراتزی گری شکل بگیرد [به یادداشت «خبرنگار، پاپاراتزی نیست» مراجعه فرمایید]
مدیران و خبرنگاران ما در یک فرایند دو طرفه به سوء تفاهمی دامن زده اند که متاسفانه کاملا هنجار شده است : خبرنگاران ما گمان می کنند پاسخگویی دستگاه یا مدیر به معنای آن است که تلفن همراه مدیران در هر لحظه شبانه روز و در هر موقعیتی به گوش باشد تا جواب سوالات ما را بدهند ؛ سوالاتی که بعضا بدون پشتوانه اطلاعاتی خبرنگار است. مدیران نیز گمان می کنند اگر به یک خبرنگار بگویند که به دلیلی آمادگی پاسخگویی به تلفن او را ندارند خبط بزرگی مرتکب شده اند. البته اگر کلیه مجاری اطلاع رسانی را بسته باشند این بهانه، خبط بزرگی است ولی اگر مجاری یادشده، باز باشد این رفتار مدیر ، فرار نیست و می تواند «تمرکز برکار» نامیده شود.
نظر شما