نظرات میرشکاک درباره طبیعت سهراب و معشوق شاملو

کتاب جدید یوسفعلی میرشکاک با عنوان «نیست‌انگاری و شعر معاصر» که نگاهی تاویلی به شعر شاعرانی چون نیما یوشیج، مهدی اخوان ثالث، احمد شاملو و فروغ فرخ‌زاد دارد، توسط انتشارات روزگار نو منتشر و راهی بازار نشر شد.

به گزارش خبرآنلاین، تازه‌ترین اثر یوسفعلی میرشکاک با عنوان «نیست‌انگاری و شعر معاصر» توسط انتشارات روزگار نو منتشر شد. میرشکاک این بار به بازخوانی اشعار نیما، اخوان، شاملو و فروغ پرداخته است. ردیابی وضع تفکر در شعر معاصر، امری است که پس از طرح در کتاب «شاعران در زمانه‌ عسرت» از دکتر رضا داوری‌اردکانی، شاید بتوان گفت دومین بار است که در کتابی به آن پرداخته شده است.

کتاب «نیست‌انگاری و شعر معاصر» آنطور که ناشرش گزارش داده، نگاهی تأویلی است به اشعار نیما، اخوان، شاملو و فروغ؛ و در رثای خرد برتر و ظهور نیست‌انگاری. میرشکاک در این کتاب، ضمن اشاره به ابیاتی از اشعار این شاعران، «چرا»یی رجوع شاعر به سبک یا زبانی خاص یا استمداد از معنا یا مفهومی به‌خصوص را می‌کاود و در این بین، آرام‌آرام جای شاعر و شعرش در تاریخ فکر و فرهنگ این خطّه برای خواننده نمایان می‌شود.

«نیست‌انگاری و شعر معاصر»، کتابی است که در بین مجموعه‌ کتاب‌های وی، البته بی‌سابقه نیست. این کتاب از زاویه‌ای ما را به یاد کتاب «در سایه‌ سیمرغ» می‌اندازد که با نگاهی تأویلی در ظاهر شعر حکیم ابوالقاسم فردوسی پرده از باطن آن بر می‌دارد و خرد برتر را به نمایش می‌گذارد. چرا میرشکاک به جای انتشار مجموعه‌ اشعارش دست به چنین کاری زده است؟ وی در پاسخ به این پرسش در مقدمه‌ کتاب چنین می‌نویسد:

«برای قدم گذاشتن در راه حق، نیازمند آن هستیم که ببینیم لااقل در دو سه قرن اخیر و به‌ویژه پس از مشروطه، چه بر سر تفکر ما آمده است که به هرطرف رو می‌کنیم، سرزنش خار مغیلان هست و نشان کعبه نیست و چرا امید به هر گشایشی، برنیامده به فروبستگی بدل می‌شود؟»

اما چرا او برای این کار سراغ شاعران رفته است: «برای یافتن پاسخ این پرسش، باید از خود بپرسیم صورت غالب تفکر ما چیست؟ شعر یا فلسفه؟ آیا فردوسی آموزگار ما و زنده‌کننده‌ زبان و هویت قومی و دینی ما بوده است یا فارابی و ابن‌سینا؟ ... به هر حال بی‌آن‌که در پی انکار منزلت فلاسفه‌ جهان اسلام باشم، باید بگویم - و به بانگ بلند - که آموزگاران قوم ایرانی، شاعران بوده‌اند و درست از روزگاری که شاعران از عهده‌ وظیفه‌ خود بر نیامدند و نسبت خود را با حق و خلق گم کردند و حقیقت شعر را به وزن و قافیه و لفظ تقلیل دادند و به گمان خود «بازگشت»اند، فرهنگ ما دچار فروبستگی شد.»

سطرهایی از این کتاب را با هم می‌خوانیم:

«نیما از شهر به طبیعت می‌گریزد اما طبیعتی مجرد که جز در ذهن و زبان او وجود ندارد (مگر در حدود مظاهر زبانی). حتی در مسافرت هرساله‌ وی به مازندران نباید به دنبال آن طبیعت گشت. این طبیعت، طبیعت همه‌ ماست حتی طبیعت آن‌ها که نه شعر نیما را می‌خوانند و نه او را می‌شناسند. طبیعتی که هم‌نسلان نیما آن را با تمام تاروپود وجود خود جذب کرده بودند، چراکه تمدن جدید در حال نابود کردن آن در ساحت اصلی (طبیعت مادی و معنوی مشرق‌زمین) بود.»

*

«درست در سال‌هایی که اخوان با تمام وجود نومیدی فردی و جمعی را به جان می‌آزماید و خواسته و ناخواسته حوالت‌گوی عصر نیست‌انگاری در هر سه وجه فردی، قومی و جمعی است، شاملو با تمام امید خود دست در آغوش است چنانکه گویی هیچ آرزویی ندارد و از هیچ حادثه‌ای وحشت نمی‌کند. شاملو هر بار عیار عشق حریفان را به محک ازدواج زده و آیدا را نیز از این آزمون معاف نکرده است. این آیدا است که برخلاف همسران قبلی شاعر، ثابت کرده که ازدواج، مهر او را کاهش نداده است. مادری کردن معشوق در حق عاشق، یگانه پاسخ درست به عشق اوست و آیدا در این پایگاه به‌قدری مادر و همسر و دیگر وجوه زنانگی را هم‌تافت می‌کند و شاعر عاشق را از تمام این وجوه بهره‌مند می‌سازد که به نخستین اسطوره‌ شعر معاصر بدل می‌شود.»

 

6060

کد خبر 380763

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
3 + 11 =

نظرات

  • نظرات منتشر شده: 1
  • نظرات در صف انتشار: 1
  • نظرات غیرقابل انتشار: 0
  • بی نام A1 ۲۳:۰۸ - ۱۳۹۳/۰۷/۲۴
    9 3
    میرشکاک فرد بسیار توانا و مستعدی، حتی میشه گفت یه نابغه بود که استعداد و نبوغ رو با اتصال به قدرت سیاسی تاخت زد. حیف و صد حیف