ابتکار در پیام شب عید خود به مردم گفت:‌ شب عید شب تحول و نو شدن و حیات مجدد طبیعت است و باید ضمن قدردانی، خیلی در مراقبت از طبیعت و آب و جانوارن و گیاهان کوشا باشیم.

امید کریمی، طهورا شهبازی: معصومه ابتکار در حالی بعد از ۸سال صندلی ریاست سازمان حفاظت از محیط زیست را برای دومین بار از آن خود کرد که همه چیز با ۸سال قبل که او از این سازمان رفته بود فرق می کرد. رتبه ایران در شاخص عملکرد محیط زیستی کاهش پیدا کرده بود. خشکي بي سابقه ای در تالاب ها و درياچه هاي داخلي از جمله اروميه، مهارلو، بختگان و گاوخوني پدید آمده بود در حالی که ما قهرمان سد سازی در دنیا شده بودیم. در تولید گندم خودکفا شده بودیم اما در از دست دادن آب های زیرزمینی رکورد زده بودیم. سال به سال نام جانواران بیشتری وارد لیست قرمز در خطر انقراض اتحادیه بین المللی حفاظت از محیط زیست درج شد. آلودگی در سال های آخر به حدی رسید که با استناد به آمارهای مختلف، در ۱۰سال گذشته وضعیتی بی سابقه داشته است.

و همه اینها بهانه ای شد که با معاون رییس جمهور و رییس سازمان محیط زیست گفتگویی ویژه نوروز ۹۴ داشته باشیم. ابتکار که از همان لحظه ورود به طبقه نهم ساختمان پردیسان اولویت را آلودگی هوا قرار داد، دراین باره به خبرآنلاین می گوید: «گفتیم آلودگی هوا چون ۳۵میلیون شهروند تحت تاثیر آلودگی هوا هستند و آلودگی هوا هم مستقیما جزو وظایف ما است بنابراین کماکان یکی از اولویت های ماست که الان مساله گردو غبار هم با این مساله گره خورده است.» هر چند نباید از توزیع بنزین های سرطانزای تولید داخل گذشت. بنزینی که اثبات سرطان زایی آن توسط مجموعه سازمان محیط زیست، به شایعاتی هم درباره ارتباط همسر ابتکار با واردات بنزین منجر شد: «یک شب‌نامه هایی داده بودند که منشا آن شب‌نامه ها هیچ وقت مشخص نشد. پیگیری هایی هم انجام شد. من تکذیبیه هایم را هم علنی دادم و هم در نامه های رسمی زدم.»

اما بیراه نیست اگر گردو خاک سال ۹۳ خوزستان را یکی از معضلات اساسی سازمان محیط زیست نامید هر چند با همکاری دستگاه های مختلف به شکلی مطلوب مدیریت و برنامه ریزی شد. اما نمی توان یک قسمت طبیعت را گرفت و قسمت دیگر را به حال خود رها کرد ابتکار معتقد است: «نمی توان گفت هوا بعد آب را فراموش کرد چون الان مدیریت خاک به مساله آب مربوط می شود کل چرخه طبیعت یکپارچه است خیلی این موضوعات را نمی توان از هم مجزا کرد.» همانطور که نمی توان گرد وخاک خوزستان را دید اما از خشکی تالاب های کشور غافل شد برای همین ابتکار در برنامه یک ساله خود نگاه ویژه ای هم به هامون و ارومیه و هورالعظیم و زاینده رود داشته است. به طوری که هامون رکورد پرآب ترین هامون در چند سال اخیر را می زند، هورالعظیم و زاینده رود پرآب می شوند و ارومیه هم به برنامه های دراز مدت می پیوندد.

شما را دعوت می کنیم به خواندن گفتگوی مفصل خبرآنلاین با معصومه ابتکار و البته لازم است بگوییم این گفتگو در اوج بحران گرد و خاک خوزستان انجام شد که آن بخش قبلا منتشر شده است. همان شبی که قرار شد با دستور ویژه رییس جمهور، سیدحسن هاشمی، وزیر بهداشت به اهواز برود و نظارت مستقیم بر مراقبت های بهداشتی مردم در آن شرایط بحرانی داشته باشد؛

با توجه به خشکسالی ها و توفان های اخیری که در کشورمان اتفاق افتاده است، ما بالاخره سومالی می شویم؟

سناریو خیلی بدبینانه را نباید ببینیم. این برآورد کارشناسان است که نزدیک به ۸۰میلیارد متر مکعب طی دوره اخیر یعنی در دولت های نهم و دهم از سفره های زیر زمینی آب برداشت شده که بازگشت آنها به این سادگی ها قابل جبران نیست. کشاورزی باید به سرعت به سمت الگوهای کم مصرف برود. دلیلی ندارد گونه هایی را بکاریم که مصرف آب زیاد داشته باشد، دلیلی ندارد که اطراف ارومیه چغندر بکاریم یا کنار زاینده رود برنج، حتی در بعضی زمین ها هندوانه کاشته می شود. باید الگوی کشت را اصلاح کنیم، درصد سهم کشاورزی را رعایت کنیم و توجه جدی به حقابه های طبیعت داشته باشیم. اگر حقابه طبیعت را در نظر بگیریم سفره های زیرزمینی و رودخانه ها احیا می شوند. نشست زمین هم در نتیجه خشک شدن اینها رخ می دهد که غیر قابل بازگشت است. طبیعت ظرفیتی دارد تا زمانی که ظرفیتش را رعایت کنیم خودش را احیا می کند. متاسفانه در خیلی از زمینه ها در مرز نقطه بی بازگشت هستیم یا در حال گذراندن آن نقطه هستیم. این مساله را باید متوقف کنیم. یک جاهایی می گویند محیط زیست تبدیل به محیط ایست نشود اتفاقا می گوییم، در این موارد باید محیط ایست باشد. این حرکت بی رویه، یعنی افتتاح کردن و جلو رفتن و آمار تولید را بالا بردن توسعه نیست.

شما می توانید جلو این افتتاحیه ها را بگیرید؟

ما دلمان می خواهد کار به ایست نرسد. دلمان می خواهد انطباق دهیم. اگر توسعه بتواند خودش را با واقعیت های محیط زیست انطباق دهد، توسعه در چارچوب محیط زیستی اتفاق می افتد. مثلا ما می توانیم از صنایعی که آب کمتر مصرف می کنند استفاده کنیم مثل فناوری های نوین یا صنایع آی تی. اینها هیچ اشکالی ندارد اشتغال هم ایجاد می کند، گردش اقتصادی هم دارد و مصرف آبش کمتر است. اگر مصرف آب هم داریم مصرف آب بهینه باشد یا اینکه بازیافت داشته باشد پساب درست تصفیه شود تا آب را آلوده نکند. ما در دوران قبل مصرف انرژی بی رویه هم داشتیم که باید الگوی مصرف آنها هم تغییر کند که در این سال ها شدنی است کار سخت است ولی در بعضی از زمینه ها باید انقلاب شود.

نسل مدیران دولتی که عوض نشده است به طور مثال آقای چیت چیان از زمان آقای هاشمی حضور داشته اند، چگونه می توان روند را تغییر داد؟

آقای چیت چیان بسیار محیط زیستی قکر می کنند، همینطور آقای نعمت زاده، آقای آخوندی، آقای زنگنه، دکتر جهانگیری و رییس جمهور، همه دید محیط زیستی دارند. یک تیم بسیار خوبی از وزرایی که خیلی خوب مسایل محیط زیست را می فهمند، داریم. گاهی فکر می کنم آسیب های خیلی زیادی در دوره های گذشته خورده ایم و باید دعا کنیم که نقطه قابل بازگشت را هنوز داشته باشیم مثلا اتفاقی که برای ارومیه افتاد یک زنگ بیدار باش بود برای همه و همه را بیدار کرد.

تیرخلاص نبود؟

تیرخلاص نباشد و زنگ بیدار باش باشد. واقعیت این است که ما مثل ارومیه در زیرزمین خیلی داریم، ولی چون افراد نمی بینند و به اصطلاح می گوییم عقلمان به چشمان است به آن اهمیت نمی دهند. اما روی زمین را که می بینیم و می بینیم چه اتقاقی در خوزستان می افتد. باید رویکردهایمان تغییر کند تا متناسب با اتفاقاتی که در طبیعت می افتد پاسخ های لازم را داشته باشیم و بتوانیم مسایل را حل کنیم. نمی گوییم که توسعه متوقف شود بلکه توسعه بی رویه و بدون توجه به پایداری باید خودش را با محیط زیست تطبیق دهد و توسعه پایدار شود. طرح ها همه ارزیابی زیست محیطی انجام دهند، ملاحظات محیط زیست را اجرا کنند، به عواقب زیست محیطی توجه داشته باشند و این را وارد هزینه هایشان و درونی کنند. یک طرح صنعتی یا یک طرح کشاورزی معنی ندارد که بخواهد کار کند اما کاری به محیط زیست نداشته باشد. کشاورزی از خاک و آب استفاده می کند، اگر از سم استفاده کند خاک را آلوده کرده است، اگراز کود استفاده کند آب را نیتراتی کرده است و اگر آب بی رویه مصرف کند سفره های آب زیرزمینی را از بین برده است. اینها همه محیط زیست است. اصلا بستر کشاورزی محیط زیست است برای همین اعلام کرده ایم طرح کشت و صنعت ۵۵۰هزار هکتاری که در خوزستان اجرا می شود و خیلی هم برای مردم مهم است حتما باید مطالعات زیست محیطی داشته باشد و حتما باید مطالعاتش را عرضه و ارایه کند.

کشت و صنعت که قبلا تجربه خوبی داشته است مثلا کشت و صنعت مغان الان بالای ۸۰درصد بهره وری دارد.

مغان خوب بوده ولی نیشکر خیلی خوب نبوده است الان در خوزستان کشت و صنعت نیشکر بحران های زیست محیطی بزرگی دارد.

شما میراث دار اوضاع بدتری در زمینه آلودگی هوا بودید؛ روزی که سازمان را تحویل دادید اینقدر آلودگی هوا مطرح نمی شد حالا یا اوضاع بهتر بود یا خدا به ما رحم می کرد. سال گذشته (۹۲) خیلی سال بدی بود یعنی در ۱۰سال گذشته فکر کنم بدترین سال بود امسال با وجود بارندگی کمتر اما هوای بهتری داشتیم. اما این بهتر شدن برای شما حواشی زیادی داشت؛ از تهمت های واردات بنزین گرفته تا مسایل دیگر اینها را چگونه از سر گذراندید. اصلا از سر گذراندید یا هنوز شایبه هایی برای آنها وجود دارد؟ در واقع یک جنگ پنهانی بین شما و دولت قبل است؛ آقای میرکاظمی وزیر نفت سابق یکسری اتهاماتی در این باره به شما زدند یک روایتی از این ماجرا می دهید؟

ما یک دستگاه کارشناسی هستیم و ماموریتی که من دارم یک مسوولیت تخصصی و کارشناسی است. در حوزه محیط زیست سلایق سیاسی و رقابت های گروهی و جناحی را نباید دخالت دهیم و ماهم دخالت نمی دهیم برای ما سلامتی مردم مهم است و در این راه مقابل هجمه ها، تهمت ها و تخریب ها حتما مقابله می کنیم تا آن چیزی که حق مردم است یعنی هوای سالم و محیط سالم به دست بیاید. خیلی هم از این بابت شخصا متاسفم؛  قاعده بازی علمی است، تهمت و تخریب نیست وقتی تهمت و تخریب وارد معادلات می شود یک مقدار فضا غیر اخلاقی می شود یک خرده هم شان کار را در دولتی که منتسب به اعتقادات دینی است دچار خدشه می کند. در هر صورت با وجود همه این مسایل من خیلی از این بابت خوشوقتم که دولت یازدهم به بحث آلودگی هوا و محیط زیست توجه جدی داشت. یکسری گزارش ها را زمانی که من عضو شورای شهر بودم کارشناسانی از وزارت نفت به من داده بودند. از سال ۸۸ در شورای شهر به آقای چمران و کمیسیون عمران اعلام کردم و وقتی دیدم پاسخی از مسیرهای عادی نسبت به این موضوع نیست موضوع را رسانه ای هم مطرح کردم و اعلام کردم که نگرانی جدی است البته حیطه کاری من فقط شهر تهران بود و اطلاعات هم در مورد شهر تهران بود. اطلاعاتی هم توسط شهرداری تهران این موضوع را تایید می کرد. بعد که وارد سازمان شدیم همین موضوع را دنبال کردیم و اطلاعات تکمیلی نیز پیدا کردیم بر این مبنا که سازمان حفاظت محیط زیست هم همین موضع را تایید می کرد که این گزارش را در سطوح بالاتر پیدا نکردیم، فقط در خود سازمان و معاونت انسانی گزارش آمده بود و در جای دیگری منعکس نشده بود. علاوه بر آن یکسری مراکز دانشگاهی پیدا شدند که روی کیفیت بنزین کار کرده بودند و اطلاعاتشان را به صورت رایگان بدون قراردادی یا طرحی در اختیار سازمان قرار دادند و اطلاعات آنها هم قبول می کرد که وضعیت اصلا وضعیت قابل قبولی نیست.

اطلاعات در مورد بنزین بود یا گازوییل هم مطرح شده بود؟

بیشتر در مورد بنزین بود، چون ما بیشترین نگرانی مان در وهله اول در مورد خطرناک ترین آلاینده یعنی بنزن بود اینها همه تایید شد. وقتی اینها محرز شد ما مکاتباتمان را تقریبا از ماه ۹یا ۱۰سال ۹۲ با آقای زنگنه شروع کردیم.

یعنی تا همان زمان هم اکتان افزا تولید می شد؟

بله تا حدی آن زمان هم تولید می شد و ادامه داشت. بعد از آن ما مکاتبات و رایزنی ها را شروع کردیم، اطلاعاتی دادیم و من چندین بار در دولت هم این موضوع را اعلام کردم و رسما از آقای زنگنه تقاضا کردم که این موضوع را پیگیری کند. ایشان هم بررسی های خودشان را شروع کرد و اواخر سال ۹۲ بود که ایشان هم به قطعیت رسید که این موضوع باید متوقف شود. آقای زنگنه یک روز در دولت هم اعلام کردند که من هم برایم محرز شده است و باید این کار را انجام دهیم، منتها کار سختی است چون باید جایگزین برای بنزین پیدا شود ما گفتیم پالایشگاه ها تولید بنزین یورو ۴را تسریع و اجرای استانداردها و کیفی سازی بنزین را شروع کنند و این مقداری زمان بر بود و گفتند یکسری تدابیر تخصصی و فنی را در پالایشگاه ها دنبال می کنیم تا متخصصان روی این موضوع بسیج شدند تا اینکه در اوایل سال ۹۳ هم دولت این موضوع را مصوب کرد. در مصوبه ۱۱اردیبهشت.

به گمانم، همان ماجرای تصادف پیش آمد.

بله،‌ همان مصوبه ای که من خیلی عجله کردم و تصادف کردم و به جای ۲۰فروردین، ۱۱اردیبهشت مصوب شد. مصوبه یک مقدار دیر شد، اما همان شد که می خواستیم و بهتر و کامل تر شد. هدف گذاری مهم بنزین یورو ۴ در تمام شهرها تدریجا تا پایان سال، اجرای استاندارد یورو ۴ در خودروهای کشور و بعد هم میزان کاهش گازوییل همه اینها در مصوبه آمد. وزارت نفت همکاری بسیار خوبی انجام داد و خیلی سریع بنزین پتروشیمی حذف شد. آن زمان بحث بود که حالا از کجا جبران کنیم. کارشناسان می گفتند که این مساله آنقدر حیاتی است که از هر جایی می توانید جبران کنید و واردات کنید اصلا مهم نیست سازمان هم موضعش همین بود که مهم نیست از کجا تامین می کنید مهم این است که این بنزین دیگر عرضه نشود و هر روزی که این کار را انجام دهید یعنی یک مواجهه کمتر با سرطان و مواجهه کمتر با یک ماده آلاینده خطرناک. آنجا بود که بحث واردات مطرح شد در یک مقطعی وزرات نفت اعلام کرد که ممکن است یک چند ماهی نیاز باشد که واردات اتفاق بیفتد تا پالایشگاه های داخل بتوانند راه بیفتند و این فاصله را جبران کنند که آن شایعات و اتهامات مطرح شد.

این اتفاق و شایعات از کجا ناشی شد؟

یک شب‌نامه هایی داده بودند که منشا آن شب‌نامه ها هیچ وقت مشخص نشد. پیگیری هایی هم انجام شد. من تکذیبیه هایم را هم علنی دادم و هم در نامه های رسمی زدم. خیلی مشخص بود و یک چیز بدیهی است. چون واردات بنزین در کشوری که بنزین یارانه ای است، به صورت آزاد حدود هزار تومان فروش می رود و در کشور همسایه حدود ۳هزار تومان است هر لیتر بنزین دو هزار تومان یارانه می خواهد و هیچ بخش خصوصی چنین قدرتی ندارد و اگر پیدا شود باید دست و پایش را طلا بگیریم. اگر کسی پیدا شود که حاضر باشد برای هر لیتر خودش ۲هزار تومان بگذارد و واردات کند، فقط از این کار نفع معنوی می برد، والا نفع مادی که ندارد. این کار دولتی و با نظارت خود دولت است و کاملا واضح است.

زمانی که بنزین را وارد کردید کیفیت آن را امتحان کرده بودید؟

نه ما دیگر به این مسایل کاری نداشتیم. این تلاشی بود که یک عده رسانه خاص و طیف خاصی از نمایندگان تلاش می کردند که بگویند بنزین وارداتی، بنزین تولیدی. ما اصلا به این مسایل کاری نداشیتم ما یک کیفیت هوا را سنجش می کردیم که بحث بنزن و بر خط بحث گوگرد اندازه گیری می شود. ما نمونه برداری های به فواصل داریم و هر سه ماه یک بار هم بنزین را از جایگاه می گیریم اصلا کاری نداریم این بنزین وارداتی است یا تولیدی است.

آن بنزینی که به دست مشتری می رسد را پایش می کنید؟

بله وظیقه ما این است که از جایگاه بگیریم. کاری به ماهیت موضوع یا به روش کاری تولید و تامین نداریم. می خواهند از مریخ بنزین بیاورند. برای ما مهم این است که کیفیت بنزین، استاندارد بودن بنزین و میزان آلاینده هایش را چک کنیم. جلسات متعددی را مجلس در کمیسیون انرژی، کمیسیون بهداشت، اصل ۹۰و کمیسیون کشاورزی برگزار کرد که در تمام این جلسات حضور پیدا کردیم و بالاخره در آخر برای اینکه این موضوع فیصله پیدا کند نامه ۴امضایی با آقای زنگنه وزیر نفت، آقای هاشمی وزیر بهداشت و خانم پیروزبخت رییس سازمان استاندارد به آقای لاریجانی دادیم و همین مسایل را اعلام کردیم که بنزین در ۴سال گذشته بسیار آلوده بود و دولت این اقدامات را انجام داده تا میزان بنزن به حد استاندارد رسیده است. میزان گوگرد از ۷هزار به ۱۵۷رسیده و خودروها استاندارد یورو ۴ را اجرا می کنند. الان شرایط بهتری داریم اما تا شرایط مطلوب فاصله داریم مساله این است که اتفاق مهمی افتاد اگر فقط همین باشد که بنزن از سطح شهرهای ما حذف شده باشد بسیار گام مهمی است.

پس همانطور که خودتان گفتید هنوز خیلی کار داریم چون هنوز ۵۰درصد روزهایمان آلوده است.

امسال روزهای سالممان خیلی بیشتر است. نه تنها در تهران، اصفهان هم خیلی بهتر شده است به دلیل اینکه به نیروگاه ها اجازه استفاده از مازوت را ندادیم. برای اراک هم همین اتفاق افتاد، کرج هوا خیلی بهتر شده است، مشهد از زمانی که یورو ۴ توزیع شد بهتر شد. تبریز هم هوا بهتر شد. در اهواز جلوی واحد فراوری اهواز را به دلیل اینکه نفت سنگین آنجا فراوری می کردند و فلرهایش داخل شهر اهواز بود، گرفتیم که خیلی در کاهش آلودگی هوای اهواز موثر بود. خود فلرهایی که درحال جمع آوری است یک مساله مهم است، طرح آماک نیز به زودی یک برنامه خوب افتتاحیه خواهند داشت. اینها برنامه های خوبی است که کار شده است. این یعنی یک گام به جلو. بحث هوا مثل مساله گرد و غبار مسایل بلند مدت هستند. در آلودگی هوا ۱۶دستگاه باهم مرحله به مرحله باید کار کنند. کار سختی است، کاری نیست که به راحتی نتیجه دهد همه کشورها برنامه های ۱۰،۱۵ساله داشته اند. در نتیجه شهرداری باید همکاری کند. در مورد مسایل ترافیکی نیروی انتظامی خیلی نقش مهمی دارد همه باید کنار هم بیایند تا این مشکلات برطرف شود. امسال رکورد خروج خودروهای فرسوده را نسبت به سال های قبل داریم. حدودا ۲۵۸هزار خودرو از رده خارج شده است که خیلی عدد خوبی است.

در سال‌های گذشته سالی ۲۰هزار خودرو هم نبود؟

بدترین سال، سال ۹۱ و ۹۲ بوده است قبل از آن یعنی در دولت دهم یک کارهایی وجود داشته یعنی گام هایی را در یکی دو سال قبل از آن برداشته اند. اما آنجا مشکل این بود که مصوبه دولت را دست بردند و دولت به جای خروج پلاک، پول می گرفته است. در صورتی که باید پلاک خارج شود و خودرو فرسوده از رده خارج شود. این مشکلی بود که به طور کامل برطرف شد و الان به صورت واقعی خودرو از رده خارج می شود. تک تک اینها ساعت ها زمان می برد تا حل شود و ما وقت می گذاریم من شخصا وقت می گذارم، معاونین، مدیران و استانداران ما در شهرستان ها وقت می گذارند. کمیته اجرایی کاهش آلودگی هوا در هر استانی با مسوولیت استاندار تشکیل می شود و استاندار از تمام دستگاه ها می خواهد که تکالیفشان را گزارش دهند. این خیلی مهم است که یک سازوکار منسجم و پویا در این زمینه داشته باشیم و این را فعال کردیم چون واقعا تعطیل شده بود. آقای متصدی معاون انسانی سازمان هر دو هفته یک بار این کمیته ملی را تشکیل می دهد و تمام دستگاه ها گزارش می دهند که چه مشکلاتی دارند، کار چقدر پیش رفته است و چقدر به اهداف رسیده ایم. اگر با همین تدبیر دولت پیش رود، دستاوردهای خوبی در زمینه آلودگی هوای ناشی از فعالیت های صنعتی و خودرو و نفت خواهیم داشت.

در زمینه آلودگی هوا و بهبود آلودگی کدام وزارتخانه ها بیشترین همکاری را با سازمان حفاظت محیط زیست داشته اند؟

وزارت نفت و وزارت صنایع در بحث خودروها، نیروی انتظامی و شهرداری ها خیلی نقش عمده ای دارند. شهرداری با اعمال ضوابط و محدودیت های ترافیکی و توسعه حمل و نقل عمومی که این کار را مشترکا با وزارت کشور انجام می دهد، کمک های زیادی می کند. شهرداری ها در شهرهای بزرگ باید الگوی حمل و نقل و جابه جایی را اصلاح کنند حمل و نقل باید عمومی شود اصلا نمی شود که هر کس خودرو شخصی خودش را بیاورد.

آقای قالیباف در مراسمی انتقادی به شما کرده بودند که مساله آلودگی هوا مدیریت می خواهد و گفته بودند مثل اینکه اینها دلشان برای مردم نمی سوزد؟ ماجرای این انتقاد چیست؟

نه من خودم آنجا بودم. اینگونه نبود بلکه ایشان معتقد بودند که خود شهرداری هم در این مساله نقش دارد و باید کارهایی انجام دهد. بحث ایشان در رابطه با موتورسیکلت ها بود. الان در تهران حدود ۲.۵میلیون موتورسیکلت داریم. موتور سیکلت ارزان قیمت با آلودگی بسیار بالا. موتورهای کاربراتوری بین ۵تا ۸برابر یک موتور و بعضی وقت ها بین ۲تا ۳برابر یک ماشین آلودگی تولید می کنند. یک منبع بسیار مهم در آلودگی هوا موتورسیکلت ها هستند. آقای قالیباف به این موضوع اشاره داشت و اینکه چرا اتفاقی نمی افتد. الان موتور سیکلت برقی و انژکتوری خیلی گران تر است و این یک معضل اجتماعی است. شهرداری شروع به وام دادن کرده است ولی باز هم قیمت موتور سیکلت برقی سنگین است. خوشبختانه با همتی که آقای دکتر دهقان داشتند اولین کارخانه تولید باتری های لیتیومی ایحاد شده است یعنی ما الان فناوری خودروهای برقی و هیبریدی را پایه اش را در داخل داریم. ایران خودرو با یک مرکز تحقیقات خیلی خوب در حال تولید خودروی هیبریدی با پایه برقی است که یک دستاورد بزرگی است.

اما آقای قالیباف گرد و غبار را هم مطرح کرده بودند و گفته بودند که حل این معضل اراده می خواهد.

ما ترجیح می دهیم وارد این بگو مگوهای کاری نشویم. این خیلی روشن است که منشا گردو غبار کجاست و چگونه است. ایشان به بحث تراکم یا توقف تراکم در شهر اشاره کردند که ما آن زمان هم در شورای شهر و بعد هم در شورای عالی معماری شهرسازی نسبت به دو مصوبه غیر قانونی اعتراض کردیم به این معنا که شورای عالی شهرسازی در سال ۸۹ در یک اقدام پنهانی یکباره ارتفاع ساختمان های شهر تهران را یک طبقه و بعضی جاها تا دو طبقه افزایش داد و ما این را در شورا مطرح کردیم که به شدت آقای قالیباف مواجهه داشت، نپذیرفت و آن زمان اعلام کردیم که از نظر ما باید ملغی و نباید اجرایی شود چون ضربه بسیار سنگینی مخصوصا در نقاط شمالی شهر تهران منطقه ۱ ، ۲ ، ۵ و ۲۲ خواهد زد. درباره منطقه ۲۲بارها در شورای شهر تذکر دادیم که بیش از ۲۵۰هزار نفر جمعیت نباید داشته باشد در حالی که بعد ها متوجه شدیم خیلی بیشتر است.

همین مجوزها و ساخت و ساز بی رویه تهران را نابود کرد.

یک مقداری پنهان کاری در این رابطه وجود داشت بلند مرتبه سازی یا مسکن مهری که توافقی با دولت صورت گرفته بود. بالاخره آقای احمدی نژاد تحلیلشان این بود که ما دچار یک رکود شدید اقتصادی شدیم و تهران بیشترین ساخت و ساز را می تواند داشته باشد و مسکن هم بهترین عامل برای پیش بردن آن. به نوعی تهران قربانی بخش رکود اقتصادی آن دوره شد. برخلاف ضوابط شهرسازی این مجوزها داده شده بود که فکر می کنم ۲۰۰هزار واحد مسکن مهر در پردیس و نقاط دیگر بود در صورتی که ما می گفتیم تهران آب ندارد و به هیچ عنوان هوای تهران این اجازه را نمی دهد اما این کار را کردند. اولین برنامه ها و رایزنی ها با آقای دکتر آخوندی در دولت یازدهم در یک مساله بود. آقای دکتر آخوندی از من، آقای دکتر نجفی و آقای مسجدجامعی و برخی دیگر از نماینده های قبل شورای شهر دعوت کردند ما که به عنوان محیط زیست بر این مساله کاملا موضع و تحلیل داشتیم و به هر حال این سیاست را دکتر آخوندی در شورای عالی معماری و شهرسازی پیش گرفتند که این مصوبات را لغو کنند ما هم آنجا فعالانه از این مساله حمایت کردیم، پشتیبانی لازم را به جهت اطلاعاتی داشتیم و خوشبختانه در یک جلسه هم حضور پیدا کردم و آنجا تقریبا این مصوبات مغایر لغو شد.

البته از خیلی از آنها زمان زیادی گذشته و طرح تفصیلی بر اساس آنها نوشتند.

به هر حال هرجا جلو ضرر را بگیریم باز هم منفعت است.

حرف های آقای قالیباف در مورد تراکم دیر نیست؟

چرا خیلی دیر است الان شما سوابق را نگاه کنید؛ چالش های عمده شورای سوم با آقای قالیباف به خاطر شهرسازی بود. مخالفت هایی که وجود داشت و اتفاقاتی که افتاد. من یک بار آمار نخاله های منطقه یک را گرفتم حدود ۳۰برابر مناطق دیگر تهران بود منطقه یک در هر کوچه ای که ۵ خانه یک طبقه و دو طبقه بود حالا تبدیل به ۵ خانه ۹طبقه و کوچه ها باریک و ترافیک شده است. اینها همه یک طرفُ ترافیک، آلودگی هوا و معضلات یا اتفاقاتی که در شمال بزرگراه بابایی افتاده است. آنجا یک شهر است، منطقه ۲۲هم یک شهر است. خیلی از اینها مجوز نداشت در آن زمان محیط زیست خیلی مخالفت می کرد ما در دوره اول خیلی مخالفت کردیم و خون دل خوردیم اما بعد اینها مجوزهایی را گرفتند که فکر می کنم در دوره شهرداری آقای احمدی نژاد بود. فکر می کنم قبل از آقای قالیباف یکسری مجوزهایی داده شد و یکدفعه اینها همه مجاز شد در صورتی که از نظر ما همه اینها غیر مجاز بود.

مساله زباله سوزها هم که توسط شهرداری افتتاح شد می تواند خودش باری بر دوش محیط زیست باشد به جای اینکه باری را بردارد؟

نه زباله سوز یک کار فنی خوب است که در شورای شهر هم مورد حمایت ما بود. الان هم سازمان حفاظت محیط زیست مجوز لازم را داده است. مدیریت پسماند باید انواع روش های مدیریت را در بر بگیرد این نیست که تمام زباله های شهر را به سمت زباله سوز ببریم. قطعا بخشی از زباله ها سوزانده می شود که قابلیت بازیافت ندارد. اول در بحث زباله و پسماند کاهش تولید است یعنی اولین مساله این است که هر فردی و هر شهری تلاش کند از طریق راه های آموزشی و فرهنگی زباله کمتر تولید کند. مساله بعد این است که حالا اگر زباله تولید شد قابل بازیافت باشد. چیزی تولید کنیم که امکان بازیافت در آن باشد و این چرخه اقتصادی برگردد. این هم باز در طراحی سبز، طراحی صنعت و کالاهایی که تولید می شود هست. باز بخشی از زباله باقی می ماند که قابل بازیافت نیست کمپوست نوعی از بازیافت است که آن را تبدیل به کود می کند که در بخشی از شهر تهران انجام می شود. ولی بازهم یک ضایعاتی می ماند که این ضایعات ممکن است ضایعات خطرناک باشد مانند ضایعات شیمیایی یا صنعتی و همینطور بیمارستانی که در نهایت باید به سمت زباله سوزی برود منتها زباله سوز هایی که تمام استانداردهای فنی و فیلترها را دارند که زباله سوز شهرداری دارد. یکی از مهم ترین بخش های زباله سوز تهران بخش مدیریت خروجی و جذب آلاینده هاست. کنترل هایی که روی آن است اطلاعاتی که بر خط برای اداره کل محیط زیست تهران می رود و کنترل و پایش دایمی که ما خواهیم داشت.

به نظر می آید یکی از مشکلات جدی که آینده محیط زیست کشور را تحت تاثیر قرار می دهد همین بحث فاضلاب هاست و تا به بحرانی جدی تبدیل نشود کاری برای آن انجام نمی شود. در حالی که زباله ها واقعا شمال کشور را رو به نابودی برده اند.

بله واقعا همینطور است در برنامه چهارم توسعه تکلیف شده بود که مدیریت پسماند مخصوصا در استان های شمالی عملیاتی شود و مشکلات حل شود ولی وقتی برنامه توسعه کشور را اعلام می کنند که تعطیل می شود و مرکز پژوهش ها اعلام کرد که ۷۵درصد برنامه چهارم اجرایی نشد دیگر نمی توان انتظار داشت که برنامه ها اجرایی شود.

تالاب های کشور تقریبا همه یا خشک شده یا رو به خشکی می رود. زمانی که شما هم آمدید خیلی درباره دریاچه ارومیه و هامون صحبت کردید و مردم حجمی از انتظار برایشان پیش آمد مثل اینکه انتظار دارند ارومیه زمستان ۹۳ پرآب شود، زاینده رود و هامون پر آب شود و مسایلش حل شود. ولی وقتی این اتفاقات نیفتاد نگرانی ها ادامه دارد و مردم فکر می کنند که همه چیز در حد حرف است.

اول از هامون شروع می کنم. بعد از پیگیری ها و اقداماتی که شد برای احیای هامون یک برنامه ملی و یک برنامه بین المللی تدوین شد و کار هم خیلی شده که من مفصل می توانم یک مصاحبه اختصاصی فقط برای هامون انجام دهم. نشستی که در روز جهانی تالاب ها در کنار هامون اتفاق افتاد حضور نماینده سازمان ملل، حضور سفیر آلمان، حضور سفیر افغانستان، خبرنگاران داخلی و خارجی و ان جی او ها خیلی اتفاق بزرگی بود و این کار خیلی معنادار بود. خیلی به همکاری با کشور افغانستان امیدوار هستیم همکاری نه فقط در سطح رسمی و دیپلماتیک بلکه در سطح دیپلماسی عمومی و با مردم محلی و تشکل های آنجا. برای اینکه هامون به شکل یک تالاب بین المللی اداره شود بنابراین این تغییر رویکرد اتفاق افتاده و ما الان پیگیر موضوع هستیم.

افغانستان پذیرفت که آب وارد هامون شود؟

بله سال قبل این اتفاق افتاد هم بارش های خوبی داشتیم و هم اینکه در داخل موانعی داشتیم که این موانع داخلی برداشته شد. هم از هیرمند و هم از آب سیلابی که از داخل افغانستان می آمد وارد هامون شد. هامون سال گذشته ۷ماه آب داشت متاسفانه رسانه ها خیلی روی این مساله کار نکردند.

یک رکورد برای هامون محسوب می شد؟

فوق العاده بود. البته همه هامون نبود بلکه بخش های عمده ای از هامون آب داشت که باعث رونق ماهیگیری رونق گاومیشداری و حصیر بافی شدند. این دوره هم اگر شما به سمت هامون بروید می بینید بخشی از هامون بوته های خیلی بلند کماکان سبز است و معلوم است که در لایه های زیرین خاک هنوز رطوبت وجود دارد.

دوره های قبل میزان پرآب بودن هامون چقدر بوده است؟

سال های قبل به دلیل موانعی که بوده است اصلا هیچ آبی وارد هامون نشده بود چند سال بود که اصلا آب وارد هامون نشده بود. اما در چند تابستان به دلیل گرمای ۵۰درجه و توقف ورود آب باعث خشکی هامون شد. 

درباره دریاچه ارومیه هم مردم مشاهداتی ندارند. 

برای ارومیه هم اتفاقات خوبی افتاده است؛ دستگاه ها برنامه هایشان را اجرا می کنند اعتباراتشان را مشخص می کنند، به طور مستمر داریم انجام می دهیم. طرح هایی که داریم شامل مقابله با گرد و غبار از خود ارومیه، حفاظت از تالاب های اطراف، اصلاح الگوی کشت مردم و لایروبی رودخانه ها می شود. کارهایی که با جهاد کشاورزی و روستاییان انجام می دهیم نهادسازی برای زنان روستایی است که کار خیلی سنگینی است. سازمان، سازمان کوچکی است اما یک سازمان تخصصی است و کارش خیلی کار دقیقی و حساس است. کارشناسان ما می توانند جلو فعالیت یک واحد صنعتی را بر اساس تشخیص علمی و تخصصی بگیرند و جریمه کنند. مدیر ما اجازه دارد سیاست های توسعه را تنظیم کند. به هر حال ارومیه خیلی کار دارد. آنجا اتفاقات خیلی بدی افتاده است جاده میانگذر ارومیه را تا آخرین روزهایی که در آن دوره بودیم مخالفت کردیم، تاییدیه هم که دادیم مشروط دادیم. هیچ کدام از شرایط ما را اجرا نکردند.  ۵۰۰متر دهانه آبی را باید ایجاد می کردند و اصلا نباید اجازه می دادند که بسته شود متاسفانه یکی از دلایلی که این اتفاقات افتاده بحث جاده است. جاده کم کم امکان تبادل آب را می بندد و خودش به دلیلی برای خشک شدن تبدیل می شود.

آقای کلانتری انتهای ماجرا را اینگونه می بینند که برای اینکه نجات پیدا کنیم باید کشاورزی تعطیل شود یعنی بدترین سناریویی که می توانیم برای مردم روستایی در نظر بگیریم.

ما نمی گوییم تعطیل شود اما می گوییم انقلاب باید ایجاد شود و هیچ چاره ای نداریم.

این انقلاب چه زمانی اتفاق می افتد؟

همین الان زمان انقلاب است یک روز دیرتر هم نباید این کار انجام شود.

تا الان کاری شده است؟ وزارت جهاد کشاورزی کاری کرده است؟

بله کار خیلی انجام شده است. من ماه پیش با آقای رییس جمهور اصفهان بودم. یکی از شهرستان هایی که من به عنوان نماینده ویژه رییس جمهور رفتم دهاقان بود. یک شهرستان ۷۰هزار نفری که در جنوب اصفهان واقع شده است آنجا اوایل دولت یازدهم ۴۰هکتار کشت گلخانه ای بود اما الان به ۱۲۰هکتار رسیده است. کشت گلخانه ای کشتی است که یک دهم مصرف آب دارد و بهره‌وری بالاتر. پس دولت حمایت می کند اتفاقاتی دارد می افتد ولی من معتقدم سرعت کافی ندارد دولت تسهیلات خوبی را برای آبیاری تحت فشار می گذارد آقای حجتی یک تغییر نگرش خوب و جدی را ایجاد کرده است و من خیلی تشکر می کنم از نگاهی که ایشان به کشاورزی دارد چون ایشان هم می بیند که در کشاورزی اگر این چرخش رخ ندهد از بین خواهد رفت. یعنی بحث محیط زیست دیگر نیست، بحث خود کشاورزی است و برای اینکه کشاورزی پایدار بماند باید حقابه طبیعت را به رسمیت بشناسیم. قبلا این تفکر بود که هر چه آب هست اول به شرب بدهیم بعد به کشاورزی بعد به صنعت و در آخر به طبیعت هیچ آبی نرسد. در حالی که الان کاملا متوجه این واقعیت هستند که اگر حقابه طبیعت را رعایت نکنند و تالاب، رودخانه و آب زیرزمینی حفظ نشود، از کجا می خواهد این چرخه هیدرولوژیک اتفاق بیفتد و آبی برای کشاورزی به دست نمی آید. اول باید حقابه طبیعت را رعایت کرد برای اینکه آب شرب را تامین کند برای اینکه آب کشاروزی را تامین کند نمی توانیم با قوانین طبیعت بجنگیم و بعد بگوییم ما پیروز شدیم هیچ جای دنیا چنین کاری نکرده است بیشترین تکنولوژی و پیشرفت علمی هم که اتفاق افتاده همه برگشته اند به سمتی که قوانین طبیعت را رعایت کنند.

در حوزه دریاچه ارومیه چقدر کار شده است؟

آنجا هم روی بحث الگوی کشت کار می شود که دیگر چغندرقند نکارند، سراغ کشت های جایگزین بروند. ما خودمان یک کاری را داریم انجام می دهیم که با ۷روش که عمدتا هم روش های سنتی است و استفاده از بذرهایی که بازدهی بهتری دارد و کارایی بیشتری مصرف آب را ۳۰درصد کاهش و راندمان را ۲۰درصد افزایش دهیم، بدون اینکه به دستگاه های گرانقیمت نیازی باشد بلکه تنها با آموزش این کار را انجام می دهیم. این طرحی است که مشترکا با کشور ژاپن انجام می دهیم طرح کوچکی است که در ۴۰روستا شروع شده است و امیدواریم تدریجا به روستاهای مختلف تعمیم دهیم.

ارومیه چه زمانی به مرحله ای می رسد که روز به روز شاهد گسترش آن باشیم؟

زمانی می برد؛ برخی اقدامات احیاگرانه خیلی سریع باید انجام شود چون واقعا ارومیه وقت ندارد، با وجود اینکه بارندگی امسال کشور خوب نبوده است اما ارومیه تا الان خوب بوده و این جای امیدواری دارد. بخش هایی از دریاچه که من بازدید کردم احیا شده است.



در میان مهم ترین برنامه های روزانه تان سر زدن به شبکه های اجتماعی و خواندن نظرات آنها جایگاه ویژه ای دارد تاثیر آن را به چه صورت می بینید؟

این مساله خیلی تاثیر دارد چون به نوعی ارتباط با مردم است. یک زمانی می گویند دیدارهای مردمی که این دیدارها از نظر زمانی و فیزیکی کار دشواری است. یک زمانی هم می گوییم دیدارهای مردمی که از طریق شبکه های اجتماعی آخرین اخبارها را در اختیارشان قرار می دهیم و اجازه می دهیم آنها هم نظراتشان را بیان کنند، نظرات را می شنویم بعضی اوقات حتی برخی نظرات پاسخ داده می شود بعضی اوقات هم حتی زمان می برد و تا ساعاتی بعد از نیمه شب به این کار می پردازم.

روزی چند ساعت کار می کنید؟

تا جایی که بکشیم کار می کنیم، بستگی دارد گاهی اوقات که سفر هم باشیم به ۲۴ساعت هم می رسد.

شما به عنوان یک رییس زن و به عنوان کسی که باید نقش ناظر بر کار وزارتخانه های دیگر داشته باشد و دستوراتی به آنها دهد آیا این کار را به زنان دیگر توصیه می کنید یا اینکه اصلا مردها از شما حساب می برند؟

فکر می کنم مساله بحث حساب بردن نیست بیشتر بحث این است که ما قدرت مجاب کردن داشته باشیم، حرف حساب برای زدن داشته باشیم و بتوانیم یک تکیه گاهی برای دستگاه های دیگر برای حل معضلات محیط زیستی باشیم. ارایه راه حل برای اینکه مسیر توسعه مسیر درستی باشد داشته باشیم. استدلال این مساله باید جا بیفتد چون یک بحث منطقی است و کاملا به یک مساله خیلی روشن از منظر علمی تبدیل شده است. من فکر می کنم اگر ما قدرت مجاب کردن را داشته باشیم و بتوانیم همه را سوار این کشتی کنیم موفقیت های زیادی را به دست خواهیم آورد. من توصیه می کنم خانم هایی که علاقه مند هستند و این توان را در خودشان در مدیریت از نظر دانش و کارایی می بینند حتما استعدادهایشان را دنبال کنند تا این استعدادها به نتیجه برسد بالاخره بخشی از سرمایه های اجتماعی ما خانم ها هستند و خانم ها در خیلی از زمینه ها مثل کارهای مدیریتی که احتیاج به ایجاد جریان سازی های اجتماعی دارد موفق هستند. خانم ها در کنار همه توانمندی هایشان هوش عاطفی شان از هوش منطقی گاهی اوقات قوی تر است واین موضوع امروزه در بحث های مدیریت بسیار مهم است و در ایجاد انگیزه و بسیج اجتماعی بسیار تعیین کننده است مخصوصا در جامعه ما که گاهی اوقات برای به نتیجه رسیدن یک طرح یا یک پروژه احتیاج به انگیزه داریم.

اگر به شما بگویند که در دوره مدیریتتان فرصت دارید یکی از معضلات زیست محیطی را حل کنید کدام را انتخاب می کنید؟

ما اول که آمده بودیم می گفتیم آلودگی هوا چون ۳۵میلیون شهروند تحت تاثیر آلودگی هوا هستند و آلودگی هوا هم مستقیما جزو وظایف ما است بنابراین کماکان یکی از اولویت های ماست که الان مساله گردو غبار هم با این مساله گره خورده است وقتی وارد این حیطه ها می شویم می بینیم که این حیطه ها کاملا به هم متصل است اصلا نمی توان گفت هوا بعد آب را فراموش کرد چون الان مدیریت خاک به مساله آب مربوط می شود کل چرخه طبیعت یکپارچه است خیلی این موضوعات را نمی توان از هم مجزا کرد تنوع زیستی و جانوری کشورمان خیلی برای ما مهم است که بر اثر خشکسالی به خاطر شکار بی رویه و به خاطر تخلفاتی که بوده است آسیب می بیند در این زمینه هم برنامه های جدی داریم و تنها دستگاهی هستیم که متولی این موضوع هستیم یعنی هیچ متولی دیگری حیات وحش ندارد.

در ۱۸ماه گذشته که در دولت بودید عصبانی شده اید؟

خیلی سعی کردم عصبانی نشوم گاهی شده ام و گاهی احساس کردم که یک جایی صدایم شنیده نشده است و چون اولویت ها و مسایلی که پیش می آید را می دانستم و کشور هم همزمان با دولت یازدهم با چالش های مختلفی مواجه است؛ بدترین شرایط را از لحاظ اقتصادی تحویل گرفته است اقای رییس جمهور بسیار تحت فشار است، برای حل معضل بیکاری خروج از رکود جلوگیری از تورم و دستاوردهای خوبی هم در این زمینه داشتیم ولی در عین حال می خواهیم محیط زیست را هم حفظ کنیم. آقای رییس جمهور به همان میزان برای حفاظت از محیط زیست جدی بودند و حمایت کردند و پیگیر بودند که اتفاق خیلی مهمی است.

سر چه مساله ای بوده است که دوست داشتید فریاد بزنید تا صدایتان شنیده شود؟

بحث گردو غبار یک زمانی اولویتش و جدی بودنش. الان اینقدر موضوعات محیط زیست متعدد است که به هر کدام که می پردازیم می بینیم یک موضوع دیگری بروز پیدا می کند. در دولت واقعا خوبی این است که آقای جهانگیری وقت زیادی را برای مطرح کردن مسایل زیست محیطی می گذارند. الان احساس می کنم خیلی خوب صدای محیط زیست در دولت شنیده می شود.

یک توصیه محیط زیستی شب عیدی به مردم داشته باشید.

شب عید شب تحول و نو شدن و حیات مجدد طبیعت است و باید ضمن قدردانی خیلی  در مراقبت از طبیعت و آب و جانوارن و گیاهان کوشا باشیم. فرصتی است که مردم با طبیعت نزدیک شوند مسافرت می روند، دریا، جنوب و جنگل می روند. خیلی طبیعتمان شکننده است. باید مراقب بود اینگونه نشود که ما از طبیعت لذت ببریم اما به جای آنکه قدر طبیعت را بدانیم در برابر زیبایی که به ما می دهد چند دقیقه نفسی که در طبیعت می کشیم آسیبی به آن وارد کنیم یعنی وارد طبیعت شویم لذت ببریم و مقداری زباله بگذاریم و بگوییم یکی بیاید جمع کند. هیچکس وجود ندارد ما هستیم همه اینها بر سر ما خراب خواهد شد. قدر این طبیعت را بدانیم اگر استفاده می کنیم آلوده نکنیم اگر خانه ای داریم باید انشعاب فاضلاب ایحاد کنیم اگر این کار را نکنیم به دیگران ضرر می زنیم اگر اعتقادات دینیمان را مرور کنیم قاعده لا ضرر خیلی معروف است خودروهای شخصی حتما باید معاینه فنی بروند حتما اگر می توانید از وسیله شخصی استفاده نکنید مدیریت سفر داشته باشید اینها مسایل خیلی روشنی است من اگر اینها را انجام ندهم به طبیعت و دیگران لطمه می زنم و حقوق دیگران را پایمال می کنم بعد نمی توانم از طبیعت و محیط زیست انتظار داشته باشم که همه چیز سالم خوب و روبه راه باشد. ان شاءالله همه از طبیعت لذت ببرند و مراقبت هم داشته باشند تا این طبیعت زیبا و ارزشمندمان از بین نرود.

عکس‌ها: مهدی شیرازیان

۴۷۲۳۳

کد خبر 405419

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
5 + 4 =

نظرات

  • نظرات منتشر شده: 7
  • نظرات در صف انتشار: 0
  • نظرات غیرقابل انتشار: 0
  • بی نام IR ۰۹:۴۲ - ۱۳۹۴/۰۱/۰۱
    10 0
    مجبور بودین کل این مطلب را در یک پست ارسال کنید؟ کی این طومار را میخونه؟
  • بی نام GB ۱۰:۳۱ - ۱۳۹۴/۰۱/۰۱
    14 12
    خدا خبر و بركت به زندگيت بده شير زن ايران زمين
  • بی نام A1 ۱۱:۵۳ - ۱۳۹۴/۰۱/۰۱
    13 14
    مثل همیشه دریغ از یک کلمه اززاینده رود...این خانم بردن اسم زاینده رود رو بلد نیست چه برسه به نجات دادنش..
  • بی نام IR ۱۲:۰۱ - ۱۳۹۴/۰۱/۰۱
    7 1
    خانم ابتکار ضمن سلام و تبریک سال نو، لطفا در بخش کشاورزی که میکگوئید سیستم باید اصلاح شود ، چرا خیلی فوری با توجه به کم آبی ، این کار انجام نمیشود؟
  • اکوسیستم A1 ۱۹:۲۲ - ۱۳۹۴/۰۱/۰۱
    3 3
    حل مشکل آلودگی هوا و خشکسالی عزم راسخ و افراد توانا و قوی نیاز دارد ... تا زمانی که افراد ناتوان و انتصابی در مدیریت باشند هیچ کار جدی انجام نخواهد شد ... همه کارشناسان خارجی و متخصصین داخلی میدانند که تنها راه ، پروژه ملی انتقال آب از دریای عمان به مرکز خشکی های کشور است ... ولی هزینه اش زیاد است ،،،، به اندازه چند تا اختلاص است .
  • عبوری IR ۱۹:۴۶ - ۱۳۹۴/۰۱/۰۱
    5 4
    امیدواریم که مسولین به دور از سیاسی کاری وظایفشان را انجام دهند و جنجال درست نکنند. دنبال حاشیه سازی نباشند. و کارهای کارشناسی شده انجام دهند. معمولاً بعضی مسوولین دولت جدید که می آیند اظهار می دارند مه ما نجات دهنده ایم و مسوولین قبلی ویران کردند و ... حال ببینیم مسوولین دولتهای بعدی چه خواهند گفت. امیدواریم کارها برای رضای خدا و منفعت ملی باشد.
  • حسین A1 ۲۰:۴۶ - ۱۳۹۴/۰۱/۰۱
    30 3
    درود بر عقلانیتاخلاقادب درود بر شیر زن حامی طبیعت.اندیشمندان می گویند سه انقلاب روی کره زمین توسط انسان انجام شده است1کشاورزی2صنعت3فناوری اطلاعات وانقلاب چهارم که لازم وضروری می باشد انقلاب حفظ محیط زیست هست هر کشوری محیط زیستش را نگه دارد می تواند به بقا خود ادامه دهد.حسین از هنام لرستان