روایت آمنه بهرامی از قبل، بعد و لحظه اسیدپاشی/ از بخشش، پشیمانم/ تماشای مستند زندگی یک قربانی اسید

نازنین سهامی‌زاده،‌ کارگردان تئاتر «چشم در برابر چشم» می‌گوید: این کار، تئاتر مستندی است که به یکی از معضلات اجتماعی می‌پردازد؛ عمل غیرانسانی اسیدپاشی.

فهيمه حسن‌ميري: قرار بود معصومه هم بيايد؛ معصومه عطايي. قرباني اسيدپاشي كه شهریور ماه 89 به خاطر طلاق، پدرشوهرش بر صورت او اسيد پاشيد. قرار بود بيايد ماجراي آمنه بهرامي‌، يكي ديگر از قربانيان اسيدپاشي را روي صحنه تئاتر ببيند؛ «چشم در برابر چشم». اما نيامد. در آخرين دقيقه‌ها خبر داد كه نمي‌آيد. شايد با خودش فكر كرده همان دردي كه كشيده و هنوز هم ادامه دارد، كافي است. با خودش گفته تحمل تجربه دوباره آن لحظه را ندارد. تصميم گرفته آن روزها را دوباره مرور نكند و در خانه بماند. مثل خيلي‌ از زنان ديگري كه شرايط معصومه و آمنه را دارند و بعد از واقعه، در و ديوار خانه تنها همدمشان شده است.

معصومه در خانه بود و آمنه همچنان در اسپانيا به دنبال درمان. هيچكدامشان در بازخواني واقعه اسيدپاشي به آمنه نبودند. هنگامي كه عده‌اي به ياد آنها و ديگر قربانيان اسيدپاشي، در سالن گوشه فرهنگسراي نياوران جمع شده بودند تا اين اتفاق تلخ و چند و چون آن را مرور كنند. آمنه البته با ارسال يك پيام صوتي‌، ابراز اميدواري كرد كه ديگر شاهد چنين اتفاقاتي نباشيم: «امیدوارم با دیدن نمایشی که بر اساس زندگی من روی صحنه می‌رود کمی به فکر برویم و روزی برسد که هر یک از ما خوب زندگی کنیم و دیگر شاهد آسیب‌های اجتماعی نظیر اسیدپاشی نباشیم. امیدوارم انسان‌های شایسته‌ای باشیم که اجتماع شایسته‌ای را به وجود آوریم و بتوانیم با امنیت بیشتر زندگی کنیم. با دیدن این نمایش قدر سلامتی‌ خود را بیشتر بدانید و به این نکته توجه کنید که آسیب‌رساندن به یک همنوع دردناک است.»

با اين پيام و در غياب آمنه و معصومه، سالن نمايش تاريك شد تا روايت تلخ آمنه بهرامي مرور شود. روايت هنگامي كه شور زندگي در آمنه موج مي‌زد درست پيش از آنچه مجيد موحدي بر سرش بياورد، روايت لحظه فاجعه كه اسيد سلول‌هايش را مي‌خورد و در تلاطم اين بود كه بينايي‌اش را از دست مي‌دهد يا نه و روايتي از تلاش براي گرفتن حكم قصاص و سرانجام، بخشش.

«چشم در برابر چشم» تئاتر مستندي است كه با تكيه بر واقعيت و استفاده از اسناد و مدارك موجود، ماجرايي را كه چند سال پيش اتفاق افتاد اما هنوز تازه است، دوباره به تصوير مي‌كشد. اين نمايش، بر اساس روايت شفاهي آمنه بهرامي‌نوا به نيابت از ده‌ها زني است كه در يك لحظه سوختند و ديگر از روبه‌رو شدن با آينه وحشت دارند.

اين تئاتر مستند، شايد بيش از آن كه اتفاقي هنري باشد، زباني براي بيان معضلي اجتماعي است؛ همانطور كه نازنين سهامي‌زاده، كارگردان اين تئاتر هم اشاره مي‌كند: «اين اتفاق،‌ اتفاق تئاتري مهمي نيست بلكه واقعه اجتماعي مهمي است كه احساس كردم بايد آن را روايت كنم. به نظر من هركدام از ما در قبال چنين وقايعي مسئوليت‌هايي داريم. من در خودم اين مسئوليت را احساس كردم كه اين ماجرا را به صحنه تئاتر بكشانم. از مردم،‌ هنرمندان و مسئولان هم توقع دارم در كنار ما بايستند و در كاهش چنين فجايعي نقش داشته باشند. اين حمايت،‌ به اندازه يك ساعت اينجا در سالن نشستن و گوش دادن به حرف‌هاي يك قرباني اسيدپاشي است.»

چشم در برابر چشم، تراژدي روز جامعه را به ما نشان مي‌دهد و يادآوري خوبي است به هنرمندان و مسئولان درباره جايگاه مهم هنر اجتماعي. سهامي‌زاده درباره اين پيوند هنر و اتفاقات روز اجتماعي مي‌گويد: «وقتي در روزنامه‌ها مي‌خواندم كه چنين اتفاق وحشتناكي رخ داده است،‌ به شدت ذهنم مشغول مي‌شد. تا اين كه دو سال پيش از طريق يكي از دوستانم، به ديدن آمنه رفتم. به او گفتم دوست دارم فيلم مستندي درباره تو بسازم و از اين پيشنهاد استقبال كرد. بعد از ساخت اين مستند، به او نزديكتر شدم و دلم مي‌خواست داستان زندگي او را كه در كتابي درباره او نوشته شده بود و ممكن بود به دليل تعداد زياد صفحات، خيلي از افراد آن را نخوانند، به مردم نشان دهم بنابراين از سياوش حيدري خواستم نمايش چشم در برابر چشم را كه مهدي سجودي بر اساس روايت شفاهي آمنه بهرامي‌نوا نوشته بود به نمايشنامه تبديل كند. من از مدتها قبل تصميم گرفتم اجرايي از اين آسيب اجتماعي داشته باشم‌ اما منتظر بودم چهره‌هاي شناخته شده هنري وارد عرصه شوند. ديدم اين اتفاق نيفتاد و هنرمندان سرشناس به اين واقعه نپرداختند بنابراين تصميم گرفتم خودم دست به كار شوم. اين موضوع، دغدغه‌ مهمي براي من و جامعه بود كه مي‌خواستم آن را با مديوم متفاوتي به تماشاگر نشان بدهم.»

روايت‌ بخش‌هاي مختلف زندگي آمنه در اين نمايش آنقدر دقيق،‌ شفاف و ملموسند كه براي يك ساعت، همه ما آمنه مي‌شويم و درد و رنج او را تحمل مي‌كنيم. توضيحات و اشاره به وقايع و افرادي كه در طول اين سال‌ها در ماجراي آمنه نقش داشته‌اند، بدون حذف و اضافه و سانسور انجام شده چرا كه آمنه خودش از ابتدا در جريان تمرين و اجراي اين تئاتر بوده: «ديالوگ‌هاي اين نمايش عينا مستنداتي است كه از زبان آمنه در كتاب نقل شده. آمنه از ابتدا در جريان بود كه مي‌خواهم اين تئاتر را بسازم و هنگامي كه كار را شروع كرديم، در تمرينات ما حضور داشت. از او خواستم به ديالوگ‌ها گوش كند و او گفت اتفاقات دقيقا همان است كه رخ داده و از اين كه در اين تئاتر، ماجرا مطابق با واقعيت پيش مي‌رود خوشحال بود.»

آمنه‌ اين نمايش، به نمايندگي از آمنه‌هاي ديگر، به نقش قانون و قوه قضاييه اشاره مي‌كند، از ناهمراهي بعضي مسئولان و كوتاهي عده‌اي از پزشكان و سختي‌هايي كه براي اختصاص بودجه درمانش متحمل شده انتقاد مي‌كند، از تاخير در صدور و اجراي حكم قصاص گلايه‌مند است و از اصرار براي خبردار نشدن رسانه‌ها و فرصت‌طلبي بعضي از سازمان‌ها به نام حقوق بشر در اين ميان مي‌گويد. او از فشارهايي براي بخشش مجرم اين ماجرا خبر مي‌دهد، از لحظه سخت انتخاب براي بخشيدن يا نبخشيدن و در نهايت گذشت و پشيماني. افسوسي كه كارگردان چشم در برابر چشم هم بر آن تاكيد كرده «آمنه مي‌گويد هر اسيدپاشي كه مي‌شود خودم را مقصر مي‌دانم و با خودم مي‌گويم شايد اگر من قصاص را انجام داده بودم ديگر جرات انجام چنين كاري وجود نداشت. مجيد موحدي آزاد شد بدون اين كه ديه آمنه را پرداخت كرده باشد، او حالا آزادانه زندگي مي‌كند ولي آمنه همچنان در شرايط سخت درمان قرار دارد. مرز باريكي بين قصاص و بخشش هست. آمنه توقع داشت بعد از بخشش، قانون پيگير مطالبات و حقش باشد. در اين نمايش مي‌بينيم كه همه از آمنه درخواست بخشش مي‌كنند ولي روزي كه براي قصاص حاضر مي‌شوند و امكان قصاص دارد ولي مجيد را مي‌بخشد، همه چيز براي او تمام مي‌شود و به كلي فراموش مي‌شود. دوست دارم تماشاگر فكر كند كه چرا آمنه از اين بخشش، پشيمان است.»

سهامي‌زاده از كساني هم كه ادعا مي‌كنند براي كاهش خشونت‌هاي اجتماعي دغدغه دارند اما تنها به حرف و فعاليت‌ در فضاي مجازي به جاي انجام اقدامي موثر بسنده مي‌كنند،‌ دلخور است: «انتظار داشتم بعد از پخش خبر اين نمايش،‌ مسئولان يا فعالين حقوق اجتماعي و زنان، در اين راه به ما كمك كنند اما هيچ اتفاقي نيفتاده. فكر مي‌كنم كمي بايد پز روشنفكري‌مان را كنار بگذاريم و وارد عمل شويم. اين چنين خشونت‌هايي كه در جامعه رخ مي‌دهد،‌ اتفاقات مهمي است كه تك تك ما در قبال آنها مسئوليم.»

او درباره اسيدپاشي‌هايي كه اخيرا صورت گرفته هم ابراز ناراحتي كرده و مي‌گويد: «شنيده‌ام كه اخيرا مورد جديدي از اسيدپاشي در كشورمان اتفاق افتاده است. اين اخبار بسيار ناراحت‌كننده است. اميدوارم با انجام كارهاي فرهنگي و بازنمايي زواياي تلخ اينگونه اتفاق‌‌ها، عقلانيت تماشاگر و احساس مسئوليت در بينندگان شدت بگيرد و هر كس به اين فكر كند كه ما كجاي اين جريانيم و چه كاري ميتوانيم بكنيم. مثلا، مردمي كه در صحنه مي‌ايستند و به جاي كمك به قرباني،‌ تنها نظاره‌گر شرايط هستند نسبت به اين شرايط و وظايفي كه دارند آگاه شوند. اميدوارم اين نمايش جرقه‌اي باشد كه با همراهي مردم و ساير هنرمندان، جريان‌ساز باشد. آرزو مي‌كنم اين كارهاي فرهنگي تاثيرگذار باشند، خلاءهاي قانوني، حقوقي و درماني درمورد اسيدپاشي شناخته و برطرف شود تا هم قربانيان اين اتفاق تلخ به زندگي برگردند و هم با اعمال مجازات مناسب و راهكارهاي پيشگيرانه، اسيد و خشونت، قرباني‌هاي ديگري نگيرند.»

آرزويى كه موقع بيرون آمدن از سالن تئاتر، هركسى توى دلش دارد.

۴۷۲۳۴

کد خبر 431794

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
5 + 7 =

نظرات

  • نظرات منتشر شده: 27
  • نظرات در صف انتشار: 0
  • نظرات غیرقابل انتشار: 0
  • بی نام A1 ۰۳:۱۷ - ۱۳۹۴/۰۴/۱۰
    نمی دونم چرا شما چسبیدین به ایشون در صورتی که که ما ها خیلی بد تر از اینها رو داریم مقلا سوخته های مدرسه شین اباد حداقل ایشون از بودجه ملی برای درمانش در ایتالیا استفاده کرده بقیه چی .
    • بی نام A1 ۰۶:۲۰ - ۱۳۹۴/۰۴/۱۰
      62 3
      بچه های شین آباد چه ربطی به این خانم داره ؟ این خانم قربان یه وحشیگری شده ، اسید پاشی یه وحشیگریه که با تصمیم و اراده یه بی صفت انجام میشه ، شما چرا بهتون فشار میاد ؟
    • بی نام RO ۰۸:۱۴ - ۱۳۹۴/۰۴/۱۰
      13 0
      به جای این که ریشه یابی کنیم . اسید پاش را زندان نگه داریم که مفت بخوره و بخوابه و بعد بره پی زندگشی که باز هم نگرانیم آیا این کار را تکرار کنه یا نه ،میتونستیم طرف را همون اول قصاص کنیم ئو هزینه زندانی کردن طرف را خرج درمان آمنه بکنیم
    • ????? ۰۸:۳۵ - ۱۳۹۴/۰۴/۱۰
      11 0
      ???? ?? ???? ?? ????? ??? ??????? ?????.????? ?? ???? ??????
    • بی نام A1 ۰۸:۴۰ - ۱۳۹۴/۰۴/۱۰
      20 1
      هم به بچه های شین اباد باید توجه کرد هم به ایشان و هم به موارد مشابه.
  • بی نام A1 ۰۳:۲۶ - ۱۳۹۴/۰۴/۱۰
    112 0
    باید افرادی که اسید پاشی میکنن حداقل بعد از بخشش طرف توسط خود دولت لااقل به حبس ابد محکوم شوند زیرازندگی یک نفر را تا آخر عمر خراب کرده اند
    • بی نام A1 ۰۹:۰۲ - ۱۳۹۴/۰۴/۱۰
      11 0
      برای چی بره زندان مفت بخوره و بخوابه،قصاصش کنید ولی پول زندانی کردن اسید پاش را خرج قربانی کنید
  • بی نام A1 ۰۴:۴۴ - ۱۳۹۴/۰۴/۱۰
    87 5
    بخشش همیشه هم خوب نیست. تا شما باشی زود جوگیر نشوی
  • علي IR ۰۴:۵۴ - ۱۳۹۴/۰۴/۱۰
    74 4
    اگر مجازت سنگين در ملا عام براي اسيد پاش ها اتفاق بيافته كه كسي جرئت نمي كنه . به نظر من در مجازات انها كوتاهي شده است.
  • امیر A1 ۰۵:۰۹ - ۱۳۹۴/۰۴/۱۰
    59 4
    بابت اتفاقی که واست اتفاق افتاده واقعا متاسفم و عمیقا ناراحتم...ولی تو برای اینکه بفهمی 90 مردم ایران شاید یکیشم خود من باشم لیاقت بخشش در صورت خطا رو ندارن بهای سنگینی رو پرداختی...شخصا اگر یک نفر پاشو رو پام بزاره و فشار بده نمیبخشم و اگه راه قانونی داشته باشه ازش شکایت هم میکنم چه برسه به گذشت در اسید پاشی تحت تاثیر حرفهای این روشنفکرنماها این مثلا هنرمندا این بازیگرا و غیره هم قرار نگیرین اینا اگه شما غیر عمدی یه خط رو ماشین چندصد میلیونیشون بندازین به والله رضایت نمیدن تا خسارتشو بگیرن بعد واسه اسید پاشی و قتل دوره میافتن واسه رضایت گرفتن
  • بی نام IR ۰۵:۳۰ - ۱۳۹۴/۰۴/۱۰
    64 2
    همین بخشش های بیجهت باعث زیادترشدن جرم وجنایت میشودکه متاسفانه هیچگونه نتیجه ای ندارد ومجرمین بجهت بخششی که درانتظارشان هست بیحیامیشوندوقبه خطاکاری میریزد.
  • بی نام A1 ۰۵:۴۶ - ۱۳۹۴/۰۴/۱۰
    19 0
    کسانی که می گفتند آمنه مجید را ببخشه و به ریشه یابی رضایت بده پس از بخشش رهایش کردند ،آن ها حتی وعده کمک به آمنه را دادند ولی بعدش حتی جواب آمنه را ندادند،ان ها برای خودشان در بهعضی از کشورها اقامت و شعل کرفتند چون گفته بودند ما نگذاشتیم آمنه مجازاتش کنه
  • پرهام IR ۰۶:۲۲ - ۱۳۹۴/۰۴/۱۰
    7 18
    دوستان خب این همه اعدام پس چرا عبرت نمیگیریم قبول دارین که هممون یه جوری خاص شدیم خیلی بی رحم شدیم نمی دونم باید از نوع شروع کنیم شاید بهتر باشه تا اینکه این همه ادم اعدام بشن به نظر شما بهتر نیس از یه جایی باید طرز فکرامون عوض کنیم
    • بی نام RO ۰۸:۱۲ - ۱۳۹۴/۰۴/۱۰
      7 0
      این همه اسید پاش ها را قصاص نکردیم، و فقط زندانیشون کردیم و ریشه یابی آیا جواب داد؟ آیا این روش بازدارنده بود؟
    • امیر A1 ۰۸:۵۵ - ۱۳۹۴/۰۴/۱۰
      10 0
      پرهام جوووووووون عزیزم شما معتقدی که ما بی رحم شدیم و باید از نوع شروع کنیم و ازاین حرفهای خشگل؟؟ اگر روزی از اعضای خانوادت مثل پدرت مادرت همسرا یا بچه هات کسی رو کشتن یا بهش تجاوز کردن یا روش اسید پاشیدن شما برو رضایت بده و خواهان قصاص نباش قبول؟؟
  • lمینو IR ۰۶:۴۴ - ۱۳۹۴/۰۴/۱۰
    38 3
    خود کرده راتدبیر نیست جوانی خودت از بین رفت برای چی اورا بخشیدی .
  • حسین IR ۰۷:۴۳ - ۱۳۹۴/۰۴/۱۰
    7 0
    جامعه امروزی ما نیاز به " هنر کارکردگر" را بیش پیش در خود احساس می کند. از این منظر می توان گفت نمایش «چشم در برابر چشم» به خوابی رسالت هنر را در جامعه ما شناسایی کرده و در این مسیر قدم برداشته است.
  • بی نام IR ۰۷:۵۳ - ۱۳۹۴/۰۴/۱۰
    8 0
    قانون باید برای این افراد سختگیرانه تر باشه که اگه بود ایشون الان پشیمون نبود
  • سیدمهدی کاظمی A1 ۰۸:۲۱ - ۱۳۹۴/۰۴/۱۰
    10 0
    خدایا به حق این ماه رمضانت حق این مجید موحدی رو کف دستش بذار اینو از عمق وجودم میگم.
  • بی نام A1 ۰۸:۳۲ - ۱۳۹۴/۰۴/۱۰
    8 0
    به نظر من اگر چه این خانم گذشت کرد دولت نباید این مسئله را می بخشید زیرا اسید پاشی بدتر از قتل و هر جنایت دیگری است و باید دولت بطور جداگانه خودش مجرم را مجازات کندو مجازات اسید پاش نباید کمتر از اعدام و یا حبس ابد با اعمال شاقه باشد
  • علی A1 ۰۸:۳۷ - ۱۳۹۴/۰۴/۱۰
    8 1
    بنام خدا بخششی که بعدا پشیمانی دارد از اول بخشش نبوده است بلکه توام با نوعی مصلحت اندیشی بوده است. بخشنده واقعی هیچگاه از بخشش خود پشیمان نمی شود.
  • بی نام A1 ۰۸:۴۰ - ۱۳۹۴/۰۴/۱۰
    13 0
    کمترین مجازات اسیدپاش ها باید پاشید اسید به صورتشان باشد.
  • بی نام IR ۱۰:۱۳ - ۱۳۹۴/۰۴/۱۰
    10 0
    درسته که بخشش یک عمل تمجید شده است، اما شرایط وقوع جرم و خود مجرم را باید در نظر گرفت. ممکنه شخص دیوانه شده باشه که در این صورت قصاص دردی دوا نمی کنه و لازمه طور دیگری مهارش کرد. مثلا اگه میشد کسی را که خودکشی میکنه قصاص کرد، آیا این کار نتیجه داشت؟ مسلما نه چون در زمان جرم وضعیت شخص خیلی از این بحرانی تر بوده که ترس از قصاص جلوش رو بگیره. غیر از این شرایط استثنایی، اسیدپاشی یه جرم عمدی و از قبل برنامه ریزی شده است که فرصت برای انصراف بوده اما با اراده انجام شده و بنابراین قصاص شاید از بخشش نتیجه بخش تر باشه در ضمن اینهایی که این وسط اسم شین آباد رو میارن برای خود شیرینیه. این همه در تصادفات پراید جونشون رو از دست داده اند و میدهند و کسی جلوی خودروساز ها رو نمی گیره شماچسبیدین به شین آباد
  • بی نام IR ۱۵:۰۰ - ۱۳۹۴/۰۴/۱۰
    2 0
    آفرین به سازنده شجاع این نمایش
  • بی نام A1 ۰۸:۵۷ - ۱۳۹۴/۰۴/۱۱
    7 4
    به نظرم هر وقت اسید پاشی جدیدی رخ دهد مقصر آمنه هست فقط برای بخشش بیجایی که کرد
    • بی نام A1 ۰۹:۳۳ - ۱۳۹۴/۰۴/۱۱
      4 5
      ايقدر بي انصاف نباشيد. اگر نبخشيده بود، همين شما متهمش ميكرديد به سنگدلي
  • مرتضی A1 ۱۰:۴۹ - ۱۳۹۴/۰۴/۲۱
    4 0
    به نظر من باید این سوال را از خود بکنیم که آیا این همه اعدام توانسته جلوی جرایم را بگیرد؟از طرفی نمیتوان نسبت به اعمالی نظیر قتل،تجاوز،اسید پاشی و هرگونه جرم و خشونت بیتفاوت بود.لذا یک کار چند جانبه از لحاظ پیشگیری از وقوع جرایم ،افزایش آستانه تحمل مردم ، تصویب و اجرای مجازاتهای بازدارنده بجزاعدام و قصاصمثل حبسهای بلندمدت و بدونه بخشش،محرومیت از یکسری حقوق اجتماعی و...لازم میباشد .از طریق بهبود شرایط کاری اقتصادی و روانی جوانان و بازنگری در تمام سیاستهای اجتماعی و سرلوحه قراردادن علم بجای احساست و تعصبات . ولی موضوع دیگر اینست که افرادی که به همین راحتی به خود اجازه قضاوت و حتی صدور حکم میدهند با عرض معذرت زیاد فرقی با کسی که به خود اجازه اسید پاشی و ...را داده ندارند. بایداز خود شروع کنیم