چند سالی هست که مفهوم «دولت در سایه»جای خودش را در ادبیات سیاسی ایران باز کرده است؛ عبارتی که هرچند فضای عمومی سیاست ایران با آن بیگانه است، اما معمولا این بازندگان انتخابات هستند که بعد از باخت‌شان دم از آن می‌زنند.

الهه محمدی: مردم چندان با لفظ آن آشنا نیستند؛ با واژه «دولت در سایه». آن‌ها پای صندوق‌های رای می‌روند، رای می‌دهند و منتظر تشکیل دولت مستقر می‌مانند. اما انتخابات ریاست جمهوری برای سیاستمداران معنای متفاوتی دارد. آن ها تمام تلاششان را می‌کنند تا گزینه مورد نظرشان را روی کار بیاورند و از هیچ روشی هم فروگذار نیستند. از تبلیغات متنوع گرفته تا تخریب و توهین.

 اما چند سالی هست که مفهوم «دولت در سایه»جای خودش را در ادبیات سیاسی ایران باز کرده است؛ عبارتی که هرچند فضای عمومی سیاست ایران با آن بیگانه است، اما معمولا این بازندگان انتخابات هستند که بعد از باخت‌شان دم از آن می زنند. واژه ای که بیشتر از هر جای دیگری در ادبیات سیاسی انگلیس کاربرد دارد و حزبی که قدرت را در دست ندارد دولت سایه تشکیل می دهد. همه اجزای آن هم مانند دولت مستقر است و در کشورهای دموکراتیک اروپایی پس از برگزاری انتخابات برای بهتر اداره شدن کشور تشکیل شده و البته هدف آن نه تخریب دولت که اعلام آمادگی برای ورود به انتخابات بعد از پایان دولت است.

حالا بعد از گذشت دو هفته از برگزاری انتخابات ریاست جمهوری واکنش‌ها همچنان به طرح موضوع دولت در سایه از سوی بعضی از اصولگرایان ادامه دارد؛ هرچند ایده‌پردازان این موضوع همچنان بر آن مصرند و نمی‌خواهند میدان مبارزه را ترک کنند.

شروع داستان «در سایه بودن»؛ از 84 تا 96

هنوز چند روزی از انتخابات اردیبهشت ماه نگذشته بود که بعضی از حامیان سید ابراهیم رییسی با برگزاری نشستی با عنوان «حامیان نامزد اصلح»، دم از تشکیل دولت در سایه زدند. آن ها بازندگان انتخابات بودند و در حالی به فکر تشکیل دولت در سایه با استناد به رأی 16 میلیونی ابراهیم رئیسی  افتادند که این تحرکات اصولگرایان با  فراخوان سعید جلیلی برای تشکیل دولت سایه (اینجا)و پیام تلگرامی عزت‌الله ضرغامی، رئیس اسبق صداوسیما، در کانال تلگرامی‌اش  شکل جدی تری به خود گرفت.

علاوه بر حامیان رییسی، محمدباقر قالیباف، رقیب انصرافی رئیسی، چند روزی بعد از انتخابات ریاست جمهوری در بیانیه‌ای مدعی شد که او هم پیگیر مطالبات مردم و وعده‌های رئیس‌جمهور خواهد شد و با تاکید بر شعارهای انتخاباتی اش گویی او هم خط و نشانی برای دولت دوازدهم کشید؛ خط و نشانی برای تشکیل دولت در سایه دوم.

اما این اولین بار نیست که فعالان سیاسی به فکر تشکیل چنین دولتی افتاده اند. بعد از انتخابات سال 84 بود که برخی چهره‌های اصلاح‌طلب پیشنهاد تشکیل دولت در سایه را مطرح کردند اما واکنش‌ اصولگرایان به این موضوع چنان تند بود که اصلاح طلبان همان زمان عطای دولت در سایه را به لقای آن بخشیدند. آن روزها اصولگرایان مدعی شدند که اصلاح‌طلبان قصد دارند با تشکیل دولت سایه، براندازی انجام دهند و آنها را متهم به خیانت کردند.

اما این پایان ماجرا نبود؛ انتخابات پر سروصدای سال 88 که از راه رسید محسن رضایی به عنوان یکی از  نامزد انتخابات ریاست جمهوری نه بعد از برگزاری انتخابات که قبل از آن و در برنامه های تبلیغاتی اش اعلام کرد که علاوه بر دولت رسمی، دولت در سایه ای تشکیل خواهد داد که به قول خودش شامل اتاق فکر با حضور سابقون بود. گرچه در همان زمان میرحسین موسوی در مناظره با او تشکیل اتاق فکر و نه دولت در سایه را در کنار دولت  مناسب دانست، اما این بار هم این پیشنهاد رضایی با بی‌مهری اصولگرایان مواجه شد و محسن رضایی هم از پیگیری این موضوع خودداری کرد.

اما باز هم این پایان کار نبود؛ بعد از انتخابات سال 92 و روی کار آمدن حسن روحانی بود که خبر از تشکیل دولت در سایه از سوی محمود احمدی نژاد و یاران قدیمی‌اش به گوش رسید. خبری که حکایت از تشکیل جلسات هفتگی رییس جمهور سابق به همراه دولتمردان قبلی در محله محمودیه تهران داشت.  طبق خبرهایی که در سال 94 منتشر شد، آنها برای جلساتی به محمودیه می رفتند و با تشکیل دولت درسایه به ریاست محمود احمدی نژاد در این جلسات کوشش می شد تا ضمن رصد مستمر و دقیق فعالیتهای دولت حسن روحانی، شیوه های بازگشت به قدرت را با استفاده از شناسایی و بزرگنمایی نقاط ضعف دولت یازدهم هموار کنند. حتی همان زمان خبر رسید که طبق احکامی که توسط احمدی نژاد صادر شده است، «دولت در سایه» ، ۲۹ مقام مسئول دارد که هریک از این افراد مسئولیت رصد و تحلیل فعالیتها و عملکرد مسئولیت های متناظر خود در دولت یازدهم را برعهده دارد.

هرچند زمان زیادی از انتشار این خبرها نگذشته بود که سیدمجتبی ثمره هاشمی دستیار ارشد محمود احمدی‌نژاد در دولت دهم،  تشکیل دولت در سایه توسط احمدی نژادی ها را تکذیب کرد. 

آغاز واکنش‌ مخالفان

یک روز از انتشار فراخوان سعید جلیلی و تحرکمات دیگر دوستان اصولگرایش برای تشکیل دولت در سایه نگذشته بود که واکنش ها به این تحرکات کلید خورد؛ حسام الدین آشنا مشاور روحانی از اولین چهره های دولتی بود که به این موضوع واکنش نشان داد و در کنایه ای به سعید جلیلی گفت: پیشنهاد می کنم مناسب است به جای قرارگاه و جبهه و جمنا که هر دو سال یک بار سبز می شود تلاش کنند یک حزب با مسمی تشکیل بدهند وسنت حسنه دولت سایه را نه با بودجه غیر دولتیِ غیر عمومیِ غیر خصوصی بلکه با کمک همفکران و حامیان خود دنبال بفرمایند. (اینجا

محمد شريعتمداري معاون اجرايي دولت از دیگر چهره های دولتی بود که او هم در گفت و گو با خبرآنلاين به طراحان دولت در سایه کنایه زد و گفت: همه گروه هاي سياسي بايد کم کم در سايه نشستن را به صورت کلي ياد بگيرند. اين فکر خوبي است. اينکه دولت در سايه تشکيل شود، نه. اما در سايه نشستن خودش عالمي دارد! (اینجا)

حمید بعیدی نژاد سفیر جمهوری اسلامی ایران هم در یادداشتی که البته بیشتر مطلبی آکادمیک است به توضیح مفهوم دولت در سایه پرداخت و با اشاره به طرح بحث هایی درمورد تشکیل دولت سایه در فضای سیاسی ایران عنوان کرد: دولت در سایه در یک نظام پارلمانی و نظامی که وزیران خود نماینده مجلس باشند، معنا پیدا می کند. (اینجا)

معصومه ابتکار معاون رییس جمهور هم به این موضوع واکنش نشان داد و در گفت وگو با خبرآنلاین گفت: اگر دولت سایه بخواهد مفهومی داشته باشد مفهوم آن در قالب کمک به دولت معنا پیدا می کند پس کسانی که چنین ایده ای را دنبال می کنند اگر نیتی غیر از این دارند برای سازندهی تخریب و مانع تراشی و اذیت، دولت سایه تشکیل ندهند. (اینجا)

حجت‌الاسلام حسین ابراهیمی عضو جامعه روحانیت مبارز هم در واکنش به این موضوع گفت: دولت در سایه نداشتیم، نداریم و نخواهیم داشت. دولت همانی است که با آرای مردم مشخص می شود. (اینجا)

آیت الله محسن غرویان  استاد حوزه و دانشگاه هم در گفت وگو با خبرآنلاین در مخالفت با این موضوع گفت: آیا تشکیل دولت در سایه معنایش عصیان و طغیان علیه رییس جمهور و حکومت دینی و ولایت فقیه نیست؟! من پیشنهاد می‌کنم که اصولگرایان روی این موضوعاتی که مطرح می‌کنند مطالعه بیشتری کنند. (اینجا)

اما حسین سبحانی نیاکه  یک فعال سیاسی اصولگرا است در مخالفت با این ایده هم طیفی هایش گفت: نیروهای اصولگرا باید خود را بازسازی کنند اما چون حزب منسجم و با برنامه در ایران نداریم ایده تشکیل دولت در سایه جا نمی افتد و معنی پیدا نمی کند. (اینجا)

  موافقان چه می گویند؟

اما طرح موضوع دولت در سایه موافقانی هم دارد؛ آن هم نه در میان اصولگرایان که در میان چهره های اصلاح طلب. هرچند این حمایت آن ها همراه با اما و اگرهایی است. محمود صادقی نماینده مردم تهران در مجلس شورای اسلامی در گفت وگو با خبرآنلاین تشکیل دولت در سایه را حرکتی مدنی دانسته و معتقد است دولت در سایه اگر به همان صورت متعارف اجرا شود می تواند منجر به تقویت کشور شود اما اگر هدف تخریب و رفتارهای ایذایی باشد، این موضوع نامطلوب خواهد بود. لذا چنانچه جناح رقیب به دنبال تشکیل دولت در سایه است دولت آقای روحانی باید از آن استقبال کند. (اینجا

 احمد حکیمی‌پور دبیرکل حزب اراده ملت یکی دیگر از چهره‌های اصلاح طلب بود که با استقبال از تشکیل دولت در سایه گفت:  علاقه‌مندم واقعا اصولگرایان اجرایی شدن ایده دولت در سایه را دنبال و این مجموعه را راه اندازی کنند چون به پویایی و تعالی مملکت و نظام کمک خواهد کرد. (اینجا)

صادق زیباکلام، استاد دانشگاه و فعال سیاسی اصلاح طلب هم در گفت و گو با خبرآنلاین هرچند معتقد است تشکیل دولت در سایه با نظام سیاسی ما مطابقت ندارد  و شاید در سال های بعد با توسعه سیاسی بتوان این موضوع را هم نهادینه کرد اما می گوید تشکیل دولت در سایه طغیان علیه رییس جمهور نیست. (اینجا)

جلیلی دست‌بردار نیست!

حدود دوهفته از مطرح کردن ایده اولیه تشکیل دولت در سایه از سوی سعید جلیلی نگذشته بود و واکنش ها به این ایده ادامه داشت که سعید جلیلی باز هم وارد میدان شد و این بار در اولین نشست هم‌اندیشی پس از انتخابات ریاست جمهوری دوازدهم خطاب به دوستان اصولگرایش گفت که نباید به خاطر نتیجه یک انتخابات منعفل شد و تاکید کرد که امروز بیش از هر زمان دیگری به تشکیل یک «دولت سایه» نیازمندیم. او که واکنش های مخالفان این ایده را شنیده بود به تعریف مضمون دولت در سایه پرداخت و گفت: «دولت سایه» یعنی دولتی که زبان گویای ملت برای مطالبه از دولت مستقر جهت رسیدن به وضع مطلوب باشد نه اینکه در برابر مردم قرار بگیرد.(اینجا)

با این اظهارات به نظر می رسد سعید جلیلی که حتی نامش در میان نامزدهای مورد حمایت اصولگرایان در این انتخابات قرار نگرفت، میان دار اصلی طراحی دولت در سایه است و با تاکید دوباره اش بر تشکیل این دولت با تکیه بر رای 16 میلیونی ابراهیم رییسی نمی خواهد همچنان میدان مبارزه انتخاباتی را ترک کند. هرچند باید منتظر روزهای آینده ماند و دید آیا او هم مانند پیشنیان خود از عملی ساختن این ایده دست می کشد یا این بار با طراحی و میان داری این ایده می خواهد التیامی بر زخم‌های شکست های چند سال اخیرش دست و پا کند.  

29219

 

 

برای دسترسی سریع به تازه‌ترین اخبار و تحلیل‌ رویدادهای ایران و جهان اپلیکیشن خبرآنلاین را نصب کنید.
کد خبر 672157

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
5 + 2 =

نظرات

  • نظرات منتشر شده: 22
  • نظرات در صف انتشار: 0
  • نظرات غیرقابل انتشار: 0
  • سیدسام A1 ۰۷:۲۱ - ۱۳۹۶/۰۳/۱۳
    لطفا به رای مردم احترام بگذارید. و کنار بکشید. شما که مقبولیتی بین مردم ندارید چطور می خواهید دولت در سایه تشکیل دهید.
  • بی نام A1 ۱۲:۲۸ - ۱۳۹۶/۰۳/۱۳
    11 60
    بازنده انتخابات شما هستید که با توسل به هر روش غیر اخلاقی ای به خیال خودتان انتخابات را بردید. در واقع هم انتخابات را باختید هم اخلاق را. حق پیروز است.
  • بی نام A1 ۱۲:۲۹ - ۱۳۹۶/۰۳/۱۳
    9 71
    واقعا با رای های حرامتان خود را پیروز انتخابات می دانید؟
    • بی نام A1 ۱۲:۳۲ - ۱۳۹۶/۰۳/۱۴
      4 1
      خودتو نزن به نفهمی.
  • بی نام A1 ۱۳:۱۰ - ۱۳۹۶/۰۳/۱۳
    49 4
    به قول محمد شریعتمداری، در سایه نشستن هم عالمی داره:
  • بی نام A1 ۱۳:۱۱ - ۱۳۹۶/۰۳/۱۳
    36 2
    دولت در سایه مکانیزم و تعریف مشخصی داره اینا واقعا ظرفتی تشکیل چنین دولتی رو دارن؟
  • بی نام A1 ۱۳:۱۱ - ۱۳۹۶/۰۳/۱۳
    31 3
    هر که دارد هوس کرب و بلا بسم الله آقایون بفرماین دولت در سایه تشکیل بدن که ببینیم چند مرده حلاجن
  • بی نام A1 ۱۳:۱۲ - ۱۳۹۶/۰۳/۱۳
    55 4
    خیلی دوست دارم ببینم وزیر ارشاد دولت در سایه، تتلوئه یا صفارهرندی؟ البته که تتلو محبوب تره والا
  • بی نام A1 ۱۳:۱۳ - ۱۳۹۶/۰۳/۱۳
    43 2
    پیشنهاد می کنم مناسب است به جای قرارگاه و جبهه و جمنا.... من از این حرف جلیلی خوشم اومد. بالاخره یه اسم با مسمی پیدا کنن این اصولگراها هنوز تو دوره جنگن انگار
  • بی نام A1 ۱۳:۱۳ - ۱۳۹۶/۰۳/۱۳
    48 3
    اینا جیب ما رو نزنن تشکیل دولت در سایه پیش کش
  • بی نام A1 ۱۳:۱۴ - ۱۳۹۶/۰۳/۱۳
    37 4
    آقای رئیسی مراقب پوست موزهایی که زیر پات میندازن باش باز دوباره یه پروژه تتلو توری نذارن تو کاست این آريالایون مشاورین دانای شما
  • بی نام A1 ۱۳:۱۷ - ۱۳۹۶/۰۳/۱۳
    33 3
    آقای ردیسی به جای تشکیل دولت سایه برگردن به تولیت آستان قدس تا وجهه و حرمت خودشونو پیش مردم حفظ کنن بهتره
  • بی نام A1 ۱۳:۱۸ - ۱۳۹۶/۰۳/۱۳
    7 51
    چرا اصلاح طلب ها در طول دولت اجمدی نژاد از چنین طرحی استفاده نکردن؟ اونا که هم آدمشو داشتن هم برنامه شو؟ این نشون میده که اصلاح طلبا حال انجام کار تشکیلاتی رو ندارن، فقط شعار میدن
  • بی نام A1 ۱۳:۱۹ - ۱۳۹۶/۰۳/۱۳
    7 70
    از تو به یک اشاره، از ما به سر دویدن ما 16 میلیون حامی آقای رئیسی در طول 4 سال آینده بازم از ایشون حمایت میکنیم تا سال 1400 بشن رئیس جمهور محبوب ما
  • بی نام IR ۱۱:۳۹ - ۱۳۹۶/۰۳/۱۴
    7 0
    دولت در سایه یعنی چه؟ اینها اگر واقعا شیفته خدمت هستند نه قدرت در کنار دولت راه کارهایی بدهند برای بهتر شدن وضعیت مردم و کشور وگرنه غرض ورزی در میان است مردم دولتشان را انتخاب کردند
  • حاجی میرزا IR ۱۱:۴۴ - ۱۳۹۶/۰۳/۱۴
    4 0
    دولت در سایه چه صیغه ای است؟ همه باید به رای مردم احترام بگذارند ، مردم ریاست دولتی را که میخواستند بااقتخار اعلام کردند کسی را که با همه هجمه هایی که در این 4 سال گذشته بهشون شد باز هم در میان مردم جای دارند مردم از دروغ تفرقه منم منم وعده وعید دئادنهای بیهورده و اشخاصی که ادعای مردمی بودن دارند اما وقتی روی کار می آیند مردم را یادشان میرود خسته شدند مردم با عقل و شعورشان به آقای روحانی ریاست جمهور دولت یازدهم دوباره رای دادند و هیچ احتیاجی هم به دولت سایه و اشخاصی که دولت آقای حسن روحانی که منتخب مردم است را یاری نمی کنند ندارد وقت آن نرسیده که این آقایان متوجه شوند کسی که با مردم نیست رایی در دل مردم و جایی میانشان ندارد؟بگذارید آقای حسن روحانی کار مردم و کشور را یش ببرد جای سنگ اند
  • حاجی میرزا IR ۱۱:۴۸ - ۱۳۹۶/۰۳/۱۴
    6 1
    ملت اونی را که از هر نظر قبول داشتند را انتخاب کردند ماه رمضان است دست بردارید از این سنگ اندازی ها دنیا دو رزه برای قدرت آخرت خودتان را خراب نکنیدبه رای مردم احترام بگذارید این کشور مال مردم است و کسانی که با مردم هستند نه طیف خاصی که فقط برای قدرت دست به هر تخریبی میزنند مگر ما دشمن هم هستیم که این همه حمله و هجمه به ریاست جمهور منتخب مردمی میکنیم؟
  • حاجی میرزا IR ۱۱:۴۹ - ۱۳۹۶/۰۳/۱۴
    4 1
    اینها که ادعای دولت در سایه را دارند از رهبری شرم نمیکنند که گفتند رای مردم حق الناس است و باید به انتخاب مردم احترام گذاشت؟
  • حاجی میرزا IR ۱۱:۵۵ - ۱۳۹۶/۰۳/۱۴
    4 0
    دولت در سایه یعنی کسانی که در دل کل مردم جایی ندارند اما درصدد چوب لای چرخ گذاشتن دولت منتخب مردم هستندبابا نمیخواهیم شمارا ما رایمان را به کسی که از نظرما اصلح بود دادیم شما هم یاد بگیرین احترام بگذارین
  • حاجی میرزا IR ۱۱:۵۷ - ۱۳۹۶/۰۳/۱۴
    4 0
    دولت در سایه معنایی ندارد اگر این آقایان واقعا دلسوز مردم و مشکلات کشور هستند برای یکبار هم شده نشان دهند که واقعا به فکر مردم و کشور هستند و اگر طرحی دارند به دولت منتخب مردم ارائه دهند و برای پیشبردکارها بدون منت کمک کنند ولی بااین شرایط و هجمه هایی که دیدیم از قبل از انتخابات و بعد آن متاسفانه خیرخواهس در این افراد دیده نمیشود و حتی با تهمت و افترا بخصوص در سند2030 دیدیم که چقدر غرض دارند
  • بی نام IR ۱۲:۰۵ - ۱۳۹۶/۰۳/۱۴
    9 0
    خطاب به آقای جلیلی و دیگرانی که خواستار تشکیل دولت سایه ای اند : چیزی که سرنوشت انسان را می سازد "استعدادهایش" نیست "انتخابهایش" است.و ما مردم انتخابمان را کدیم
  • بی نام A1 ۱۲:۲۶ - ۱۳۹۶/۰۳/۱۴
    10 0
    هشت سال همه مملکت دست این اقایون بوده چه کار مفیدی انجام دادن که حالا بخوان تو سایه کار کنن؟؟؟ دولت سایه هم مثلِ همه چیزهای دیگه بهانه ائیه برای اذیت و آزار دولت و ناکارآمد جلوه دادنش در نظر مردم...دیدید که همه دروغها و تهمتها رو مردم تو انتخابات جواب دادن پس اگر به هیچ چیزی معتقد نیستید لااقل قانون بازی جوانمردانه رو رعایت کنید و سرتون به کار خودتون باشه