بهترین گزینه برای معاونت سیاسی وزارت خارجه کیست؟

با توجه به اهمیت موضوعات منطقه ای و افزایش تعداد ادارات کل در وزارت خارجه، معاون سیاسی وزارت خارجه باید از شناخت و تخصص کافی به مسایل منطقه ای و قدرت تعامل بالایی برخوردار باشد.

سعید جعفری: جواد ظریف این روزها کار دشواری در پیش دارد. هر اندازه که چهار سال قبل این دشواری را در عرصه بین الملل در پیش داشت، امروز بار دیگر این مشکلات را در عرصه داخلی برای خود ایجاد کرده است. امری که هرچند انرژی بسیاری از او و یاران نزدیکش می گیرد، اما می تواند تحولی ماندگار در ساختار وزارت خارجه از خود بر جای بگذارد. 


وزیر خارجه کشورمان این بار برای اصلاح نظام بوروکراتیک وزارت امور خارجه دست به کار شده و می خواهد تغییراتی بنیادین در ساختار یکی از محافظه کارترین دستگاه های دولتی نظام جمهوری اسلامی ایجاد کند. مجموعه ای که به گواه تاریخ، کمترین تغییرها را با بیشترین مقاومت ها روانه بایگانی کرده است.

به تغییراتی که در ساختار وزارت خارجه انجام خواهد شد اینجا اشاره کردیم. اما با این تغییرات ظریف دو دست راست خواهد داشت. به نظر بعید می رسد ظریف بتواند از درون مجموعه وزارت خارجه فردی را برای معاونت اقتصادی پیدا کند و احتمالا ناگزیر خواهد بود به بیرون از این مجموعه متوسل شود. اما در خصوص انتخاب معاونت سیاسی، چه ویژگی هایی باید مد توجه قرار گیرد؟

تخصص در موضوعات منطقه‌ای
واقعیت سیاست خارجی ایران در چهار سال اخیر نشان داده که پس از حل و فصل پرونده های بین المللی، مسایل منطقه به یکی از اولویت های وزارت خارجه بدل شده است. چنانکه ظریف در گفتگوی اخیرش با پایگاه اطلاع رسانی دولت نیز تاکید کرده است: «سیاست خارجی دولت دوازدهم دو "ابر اولویت" خواهد داشت که یکی از آنها به مسائل اقتصادی مربوط است و دیگری به روابط با همسایگان و کشورهای منطقه». از این رو وزارت خارجه در دور جدید و در معاونت سیاسی که به زودی تشکیل می شود، احتیاج بیشتری به تمرکز روی مسائل منطقه ای دارد. ظریف و یارانش با موفقیت توانستند زنجیر بزرگ تحریم های هسته ای را از پای ایران باز کنند، اما هنوز نتوانسته اند پرونده های منطقه ای را به سرانجام برسانند. ایران امروز بسیار نقش مهم تری در بحران سوریه ایفا می کند. در دولت دهم، جامعه بین الملل ایران را بخشی از مشکل سوریه و بحران های منطقه ای ارزیابی می کرد و در هیچ یک از ادوار گفتگوهای مربوط به بحران سوریه از تهران دعوت به عمل نیامد، حال آنکه امروز ایران به بخشی از راه حل این بحران بدل شده و ابتکار آستانه موفق تر از تجربیات تشریفاتی وین ۱ و ۲ و ۳ موافق و مخالف بحران سوریه را پای یک میز کشانده است. روندی که تا اندازه زیادی مرهون ابتکار حسین جابری انصاری معاون عربی آفریقایی وزارت خارجه است.

قدرت تعامل درون سازمانی
در تشکیلات جدید، ظریف و مجموعه تحت امرش، در چهار سال پیش رو بیش از همه با پرونده های منطقه ای رو به رو خواهند بود. با حذف معاونت های منطقه ای، مدیرکل ها باید زیر نظر شخص وزیر وزیر نظر دو معاون سیاسی و اقتصادی فعالیت کنند. در چنین فضایی معاونت سیاسی باید از بخشی از وزارت خارجه باشد که ارتباط با مجموعه وزارت خارجه را خوب بشناسد و ذاتا شخصیت ارتباط گیر و با تعامل بالا باشد. او از فردای انتساب باید بیش از 20 تا 32 مدیرکل که تقریبا نزدیک به یک چهارم  از آنها منطقه ای و سایرین مربوط به مناطق دیگر جهان هستند به طور متمرکز کار کند. لازمه این امر داشتن کاریزما و در عین حال قدرت تعامل، روابط عمومی بالا و تواضع و داشتن حس کار تیمی است. معاون سیاسی ظریف ضمن لزوم برخورداری از کاریزما، باید با زبانی دوستانه با نیروهای همکارش رفتار کند، چرا که فضا برای خلط وظایف و پیچیدگی مسئولیت ها بسیار است. با عنایت به اینکه این تعداد اداره کل باید زیر نظر شخص وزیر کار کنند و البته با علم به این موضوع که شخص وزیر بنا به دغدغه های بین المللی، زمان کمتری برای ارتباط گیری و نظارت مستقیم روی تمام این مجموعه خواهد داشت، معاونت سیاسی باید هنر دیپلماسی درون سازمانی را خوب بداند تا زمینه برای افزایش سطح بهره وری این دستگاه عریض و طویل هموار باشد.

توجه به دیپلماسی دوجانبه
یکی دیگر از ویژگی هایی که معاون سیاسی ظریف باید بر آن اشراف داشته باشد این است که زبان منطقه را بداند و در ارتباط گیری با آنها موفق عمل کند، نه آنکه موجبات تفرعن و دور شدن کنشگران متعددالنیات منطقه پرآشوب خاورمیانه شود.
از آن گذشته یکی دیگر از مولفه هایی که در این انتصاب باید مدتوجه قرار گیرد، تسلط و تخصص بر دیپلماسی دوجانبه است. امروز سوریه، عراق و با درجه کمتر اهمیت یمن، از مهمترین پرونده های سیاست خارجی جمهوری اسلامی به شمار می روند که نه تنها بعد سیاسی که تبعات امنیتی هم برای ایران به همراه دارد. از سوی دیگر ما در منطقه ای قرار داریم که هر یک از بازیگران با اهداف و منافع بعضا متضاد قرار گرفته و این باعث پیچیده تر شدن گره های منطقه ای شده است. در چنین روزگاری لزوم توجه به دیپلماسی دوجانبه و اولویت دادن به دیپلماسی چندجانبه بیش از پیش حائز اهمیت است.

ارتباط قوی با نیروهای سیاست داخلی
تمام موضوع اما به مسائل منطقه ای مرتبط و محدود نمی شود. معاونت سیاسی وزیر خارجه، باید فهم و بینشی عمیق از تحولات سیاست داخلی و ارتباط گیری با مجموعه دستگاه های داخلی نظام و جناح های مختلف سیاسی داشته باشد، چه برای بهینه کردن هم افزایی ها و چه برای جلوگیری از موازی کاری ها. در نتیجه ظریف با توجه به این موضوع باید فردی را راهی صندلی تازه تاسیس معاونت سیاسی نماید که معادلات سیاست داخلی را به خوبی بشناسد و صرفا یک دیپلمات که بیشتر عمر خود را در کشورهای خارجی گذرانده، نباشد.

بهترین گزینه کیست؟
از نظر نگارنده، حسین جابری انصاری در روزگاری ناخوش و نابسامان، پرونده های منطقه ای، کلید اتاق معاونت عربی آفریقایی وزارت خارجه را تحویل گرفت. میراث نابسامان گذشته را اما جابری انصاری سر و سامان داد و امروز آستانه به اصلی ترین مسیر خروج بحران سوریه تبدیل شده، ساز و کاری که برخلاف وین، نمایشی نیست و به صورتی جدی حل هرچه سریعتر پرونده سوریه را دنبال می کند.

جابری انصاری به واسطه حضور مداوم در منطقه و تسلط به زبان عربی، فهم کاملی از بازیگران منطقه ای و منافع و خواسته های آنها دارد. روابط عمومی بالای او همچنین سبب شده، در مجموعه های منطقه ای ارتباط نزدیکی میان او و مقامات ارشد کشورهای همسایه برقرار شود.

از سوی دیگر او سخنگوی پیشین وزارت خارجه هم بوده است. صندلی که با حضور او وزن تازه ای یافت و کلاس این جایگاه بعد از معرفی او ارتقای جدی یافت. او سطح تازه ای از تعامل با رسانه ها و بازیگران داخلی قدرت در ایران برقرار کرد و به طرز شگفت انگیزی مورد تحسین شخصیت ها و جریان های سیاسی اصلاح طلب و اصولگرا قرار گرفت.

جابری همچنین با وجود اینکه شخصیتی کاریزماست، اما در عین حال با تواضع و صمیمیت شخصیتی به خوبی با نیروهای همراهش ارتباط می گیرد و می تواند یکی از اصلی ترین پاشنه آشیل های پست جدید معاونت سیاسی را پر کند. جایی که به دلیل فراوانی مدیرکل هایی که باید با این معاونت هم کار کنند و در عین حال تعدد مراجع مافوق (وزیر، معاونت سیاسی، معاونت اقتصادی) مدیریت و روابط عمومی بالایی را طلب می کند که بتواند مجموعه تحت امر را با خود همراه و هم آهنگ سازد.

4950

برای دسترسی سریع به تازه‌ترین اخبار و تحلیل‌ رویدادهای ایران و جهان اپلیکیشن خبرآنلاین را نصب کنید.
کد خبر 704905

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
2 + 8 =

نظرات

  • نظرات منتشر شده: 1
  • نظرات در صف انتشار: 0
  • نظرات غیرقابل انتشار: 0
  • بی نام A1 ۰۶:۳۰ - ۱۳۹۶/۰۶/۱۶
    0 0
    نه اولی رو تبدیل کنید به با.