آیا می‌توان خطر آتش‌سوزی دکل را به صفر رساند؟

حادثه آتش‌سوزی پالایشگاه نفتی رگ سفید در خوزستان این سوال را در ذهن به وجود می‌آورد که چرا تاسیسات به این مهمی در وحله اول ارزیابی آسیب‌پذیری نشده‌اند؟

به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، 7 روز از آتش‌سوزی دکل 95 مشهور به «رگ سفید» در نزدیکی بندر هندیجان در استان خوزستان می‌گذرد. آتشی که هنوز شعله‌هایش روشن است و به گفته بیژن نامدار زنگنه، وزیر نفت یک ماه و نیم تا خاموش شدنش زمان نیاز است. رگ سفید در آتش می‌سوزد، همانند پیکر 3 مردی که در هنگام ماموریت روی دکل سوختند و جان خود را از دست دادند. «انحراف دکل براثر فشار گاز موجود در مخزن» علت این آتش‌سوزی اعلام شده و حالا به گفته وزیر نیرو برای مهار آتشی که تا شعاع 100 متری امکان نزدیکی به آن وجود ندارد، باید‌ از مسیر پایین دو چاه حفر شود که ابتدا باید مکان حفر چاه آماده شود و سپس دکل در آنجا قرار بگیرد. با این حال رگ سفید تا زمانی که نفت در رگ‌هایش بجوشد در آتش می‌سوزد. آتشی که برای اولین بار نیست که به جان دکل‌های نفت می‌افتد. طبق گزارش ایسنا، حوادث صنعت نفت از ابتدای سال ۹۲ تا ابتدای سال ۹۶ نزدیک به 59 مورد بوده است. حوادثی که قطعا باید آن را بررسی و نتایج آن را مورد بررسی قرار داد و به این سوال پاسخ داد که چرا تاسيسات به اين مهمي در وحله اول  ارزيابي آسيب‌پذيري نشده‌اند؟

فريبرز ناطقي الهي، استاد نمونه كشور و عضو هيت علمي پژوهشگاه زلزله در يك پروژه تحقيقاتي ارتباط با صنعت بين شركت پالايش و بخش وزارت نفت و پژوهشگاه بين المللي زلزله‌شناسي و مهندسي زلزله در طي سال‌هاي ١٣٨٠ تا ١٣٨١ بر روی تمام واحدهاي پالايشگاه تهران (جنوبي و شمالي) و در سالهاي 1381 تا 1382 بر روی پالايشگاه پتروشيمي شيراز کار کرده است. او در این پروژه گرچه زمان زلزله را هدف قرار داده ولی نقاط ضعف اصلي سيستم‌ها براي زمان سرويس نيز بطور كامل شناسايي شده است. نتایجی که به گفته این استاد نمونه کشور "شركت پالايش و پخش" با توجه به با تواني فوق العاده، حقيقتا شايد بهترين در كشور از نظر زير ساخت‌ها، سيستم بهداشت و ايمني محل كار، توانمندي به چنين مطالعات ارزشمندي كه توسط دانشمندان داخلي و با تلاش شبانه روزي آنها و با كمبودهاي غير قابل توصيف سال‌ها پيش انجام شد اهتمام ويژه‌اي نداشته است.

با او درباره شیوه ارزیابی این پروژه و نتایج حاصل از این بررسی‌ها گفت‌و‌گو کرده‌ایم.

                                                                           ***

*در این پروژه‌های تحقیقاتی آسیب‌پذیری سازه‌ها و تاسیسات چگونه ارزیابی شده است؟

عموما ارزيابي آسيب‌پذيري سازه‌ها و تاسيسات در برابر زلزله در سه مرحله بصورت غربالگري انجام مي‌گيرد. مرحله اول شامل ارزيابي كيفي، مرحله دوم برداشت‌هاي ميداني و ارزيابي ديتايل‌ها و مرحله سوم شامل مدلسازي كامپيوتري و ارزيابي كاملا كمي كه هزينه بر، زمان بر و  نيروي متخصص و ماهر نيازمند است، صورت مي‌گيرد. در روش‌هاي ابداعي، بخصوص با تركيب روشهاي كيفي با كمي (مرحله دوم و سوم) و ارايه روشي في مابين بجاي تحليل‌هاي پيچيده با گرفتن نتيجه‌هاي قابل اعتماد از آسيب‌پذيري تاسيسات نفتي براي ارزيابي تاسيسات با دقت قابل قبول استفاده شد.

شايان ذكر است كه اين مطالعات پيشرفته با تشكيل بانك‌هاي اطلاعاتي جامع انجام شد و با كليك كردن روي هر جز اصلي از تاسيسات يا سازه‌ها، امكان دسترسي به اطلاعات آسيب‌پذيري بر روي نقشه‌هاي سيول (براي مقاوم سازي) و نقشه فلوي پالايشگاه (جريان و هدايت سيالات براي مديريت بحران) مشخص شد كه تا به آن‌روز در هيچ كجاي دنيا سابقه نداشت!

*آیا پیش از این که شما آسیب‌پذیری روی این تاسیسات را ارزیابی کنید، ارزیابی از وضعیت آن انجام نشده بود؟

موضوع مهم و سوال اصلي همین جا است كه  حدود ١٥ سال پيش وضعيت آسيب‌پذيري تاسيسات نفتي پالايشگاه هر كدام جداگانه  بطور كامل ارزيابي شده بود حتي اين واحد كه متاسفانه در شرايط تعمير آتش گرفت!

*با توجه به بررسی‌هایی که بر روی تاسیسات نفتی انجام داده‌اید آیا می‌توان خطر حوادثی شبیه به رگ سفید را به صفر رساند؟

 مسلما نمي‌توان خطر سوانح را به صفر رساند بخصوص در چنين تاسيساتي که با مواد آتش‌زا، حرارت بالا، فشار زياد سيستم‌ها و اثرات خوردگي در تاسيسات روبه‌رو هستند. وليكن با رجوع به مطالعات حداقل مي‌توان در زمينه پيشگيري و كاهش اثرات نامطلوب اقدام کرد. فراموش نمي‌كنم در آن زمان به عنوان معاون پژوهشگاه نامه‌اي به كليه وزراي وقت از وضعيت لرزه خيزي و آسيب‌پذيري كشور در برابر زلزله نوشتم و آن را بدون رعايت مناسبات اداري و رعايت مراتب در مكاتبات و داشتن جايگاه رسمي براي ارسال چنين نامه‌اي به مقام بالاتر (كه بعدا توسط ريس مجموعه حتي مورد نه مواخذه ولي دلگيري او كه حق هم بود، شدم) ارسال کردم كه آقاي مهندس زنگنه در حاشيه نامه بدون توجه به جايگاهاي اداري دستور چنين مطالعاتي را صادر کرد كه حقيقتا تا به امروز این فرمان نشان از دور انديشي و خرد ورزي او داشت.

به هر حال تاريخ نيز بايد بداند كه چه افرادي براي كشور دل سوزانده‌اند. در خاتمه با توجه به اهميت فوق العاده چنين تاسيساتي اميدوارم اينگونه مطالعات نه در مهندسان مشاور كه اهداف دوگانه از انجام پروژه‌ها دارند كه درست هم هست بلكه در مراكز تحقيقاتي بنام كه تنها يك هدف و آن هم كاهش آسيب‌پذيري‌ها و مقاوم‌سازي درست تاسيسات و مستحدثات كشور است ادامه و پس از از مطالعه به مرحله اجرا درآید تا خداي ناكرده با چنين شرايط ناگواري كه در پالايشگاه تهران در يك آتش‌سوزي كوچك روبرو شديم در برابر انهدام و آتش‌سوزي‌هاي مهيب و غول زلزله مواجهه نشويم.

در اينجا بصورت كاملا عمومي و محدود اطلاعات مربوط به واحد ايزومكس نشان داده شده است كه حاكی از آسيب پذيري این واحد است: 

روش هاي دپارتمان انرژي امريكا و انجمن مهندسي زلزله امريكا و روش ابداعي و پيشرفته پژوهشگاه بين المللي زلزله شناسي و مهندسي زلزله

مدلسازي تاسيسات پالايشگاه نفت تهران

آسيب پذيري واحد ايزومكس پالايشگاه سال ١٣٨١

نمونه اي از تاسيسات پالايشگاه

مدلسازي واحد هاي پالايشگاه

 

47235

کد خبر 724724

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
4 + 10 =

نظرات

  • نظرات منتشر شده: 8
  • نظرات در صف انتشار: 0
  • نظرات غیرقابل انتشار: 0
  • بی نام A1 ۱۵:۱۲ - ۱۳۹۶/۰۸/۱۵
    7 0
    حالا دکل گم نشه آتش گرفتنش پیشکش
  • بی نام A1 ۱۷:۳۶ - ۱۳۹۶/۰۸/۱۵
    2 0
    رگ سفید در گچسارانه نه خوزستان
  • روستایی EU ۱۸:۳۸ - ۱۳۹۶/۰۸/۱۵
    2 4
    چند نکته باعث شد پس از چند سطر متوجه بشم مطلب شما ارزش خواندن ندارد ۱. پالایشگاه نفتی آتش نگرفته ۲. رگ سفید نام منطقه است نه پالایشگاه ۳. چیزی که آتش گرفته چاه ۱۴۷ در منطقه ی رگ سفید است ۴. چاه در حال حفاری شدن توسط دکل ۹۵ فتح متعلق به شرکت ملی حفاری بوده. ۴. وزیر نیرو در این باره اظهار نظری نکرده باکه وزیر نفت برآورد ۱.۵ ماه زمان برای مهار فوران چاه کرده. این اولین فوران چاه نیست آخرینش هم نخواهد بود بسیار بسیار فوران اتفاق می افته که خدارو شکر باتلاش پرسنل حفاری اکثرا مهار میشن و منجر به آتش سوزی نمیشن . لطفا برای نوشتن مطالب از کسانی استفاده کنید که لااقل فرق پالایشگاه و چاه نفت رو بدونن. با تشکر
    • احمد DE ۱۰:۵۹ - ۱۳۹۶/۰۸/۱۶
      4 0
      سلام خدمت دانشمند عزيز دوباره بخوانيد اينها مقدمه خبرنگار محترمه براي رسيدن به اينكه ايا به تاسيسات نفتي توجه شده يا نه و سپس پاسخ استاد در باره پالايشگاه و اتش سوزي هفته گذشته واحد ايزومكس پالايشگاه تهرانه كه ٧ نفر كشته شدن خوب كاري كرديد نخونديد براي شما زيادي بود
    • فرساد IR ۱۱:۴۴ - ۱۳۹۶/۰۸/۱۶
      4 0
      مثل شما كه فرق مقدمه خبرگذاري و دليل توجه به اسيب پذيري تاسيسات نفتي و ندونستن اتش سوزي هفته قبل پالايشگاه تهران واحد ايزومكس و كشته شده ٧ نفر و پاسخ كارشناس در رابطه با پالايشگاه تهران و نه چاه را كه نفهميديد هيچ به ايشان تهمت هم زديد اول درست بخوانيد نفهميديد از كسي كمك بگيريد قبل از اينكه محكوم كنيد ايا حالا حرفها و نوشته هاي شما اسباب خجالت شما نيست
    • فرهاد IR ۱۲:۴۱ - ۱۳۹۶/۰۸/۱۶
      4 0
      اينا چيه نوشتين خصومتي با ايشون داريد ؟ چه ارتباطي با ايشون داره مقدمه كلي است تا ببين شرايط نفت چطوره دكتر ناطقي هم پالايشگاه ها را مطالعه كرده و عكس هاشم مال پالايشگاه تهرانه كه ده روز پيش اتش گرفت و ٦ يا ٧ نفر سوختن ايشون خودشون گفتن نميشه خطر رو به صفر رسوند ايشون مطالعات درجه يك دنيا رو انجام دادان شما ميگين فرق چاه و پالايشگاه رو نمي دونم ؟ روستايي جان ايشون گفتن بايد مسولين پالايشگاه دقت به مطالعات ميكردن تا ٧ نفر تو واحد ايزومكس تهران نسوزن حالا كي نمي فهمه الله اكبر توبه كنيد تا اربعين و بيايد همينجا عذر خواهي كنيد
  • علی IR ۲۱:۰۱ - ۱۳۹۶/۰۸/۱۵
    6 0
    وافعا" جا دارد متخصصین ، تاسیسات حساس و ارزشمند کشورمان را مورد بازبینی قراردهند تا درصورت لزوم مقاومسازی گردد. چرا باید هر سال شاهد تلفات جانی و مالی ناشی از سهل انگاری در کشورمان باشیم؟
  • نواب زاده IR ۰۸:۰۴ - ۱۳۹۶/۰۸/۱۶
    5 0
    سلام دعامیکنم خدا جناب دکتر ناطقی عزیز رو حفظ کنه که با این دلسوزی به مشکلات و پیشگیری ها توجه دارن . خدا رو شکر که مطالعات مدون انجام شده و یکی از مسئولین هم متوجه این مسئله هست امیدوارم بزودی به این مطالعات و اجرای پیشنهادات عمل بشه .