لایحه حمایت از خانواده چند سال پس از ارائه‌اش، در روزهای پایانی سال 91 بالاخره مورد موافقت شورای نگهبان قرار گرفت و با ابلاغ رسمی آن در فروردین 92، از هفتم اردیبهشت لازم‌الاجرا می‌شود.

فهیمه حسن‌میری: هرچند لایحه حمایت از خانواده تغییرات فراوانی به خودش دید و بیش از پنج سال طول کشید تصویب شود اما درعوض دو بار ابلاغ شد! بر اساس ماده یک قانون مدنی، رئیس جمهور موظف است ظرف مدت 5 روز قانون مصوب مجلس شورای اسلامی را به دستگاه‌های اجرایی ابلاغ و دستور انتشار آن را صادر کند. روزنامه رسمی نیز موظف است ظرف 72 ساعت این قانون را چاپ و منتشر کند. بر طبق تبصره این ماده اگر رئیس جمهور از امضا یا ابلاغ این قانون استنکاف کند، به دستور رئیس مجلس شورای اسلامی روزنامه رسمی موظف است این قانون را چاپ کند. این اتفاق برای قانون حمایت از خانواده هم افتاد به طوری که ابتدا توسط رئیس مجلس به دستگاه‌های اجرایی ابلاغ شد و پس از آن از سوی رئیس جمهور ابلاغ شد.

 

از قانون سال 46 تا قانون سال 91

اولین قانونی که به طور خاص مربوط به نهاد خانواده می‌شد در سال 1346 با عنوان قانون حمایت خانواده به تصویب رسید در حالی که پیش از آن قوانین مربوط به خانواده به صورت پراکنده وجود داشتند. در قانون سال 46 مواردی مثل محدود کردن اختیار مردان در طلاق، گسترش موارد درخواست طلاق توسط زنان، محدود کردن اختیار مردان برای ازدواج مجدد و چند اقدام نوآورانه دیگر وجود داشت. تا پیش از تصویب این قانون در سال 1346 مردان حق داشتند 4 همسر و تعداد نامحدودی زن صیغه ای داشته باشند و این قانون مرد را موظف کرد برای ازدواج مجدد از دادگاه اجازه بگیرد. در 1353 مجلس لایحه ای را در زمینه اصلاح قانون حمایت خانواده مصوب 1346 مطرح کرد و در نهایت متممی بر قانون حمایت خانواده نوشته شد.

پس از آن و بعد از پیروزی انقلاب اسلامی با توجه به این که موادی از آن از طرف شورای نگهبان غیرشرعی اعلام شد، بعضی از موارد با خلأ قانونی روبه‌رو شدند تا این که در سال 86 لایحه حمایت از خانواده از سوی رئیس قوه قضائیه به مجلس شورای اسلامی ارائه شد که سرانجام در سال 91 به تصویب رسید.

 

منتقدان چه می‌گویند؟

اگرچه در قانون جدید حمایت از خانواده، اتفاقات مثبت قابل اشاره‌ای مثل الزام به حضور مشاوران قضایی زن، شناسایی مجدد نهاد نامزدی به صورت قانونی (در سال 1370 به دلیل غیرشرعی شناخته شدن اصل نامزدی از سوی شورای نگهبان حذف شده بود)، پیش‌بینی مراکز مشاوره خانواده در کنار دادگاه خانواده، پیش‌بینی و تدوین صلاحیت‌های خاص و جدیدی مانند اهدای جنین، سرپرستی کودکان بی‌سرپرست و تغییر جنسیت و همچنین چند مورد دیگر به چشم می خورد، اما کارشناسان حقوقی و فعالان حقوق زنان به موادی از آن انتقاد دارند و آن را در جهت حفظ منافع زنان و همچنین منافع خانواده و جامعه نمی‌دانند.

یکی از مهمترین انتقادهایی که به این قانون جدید وارد می‌شود، تعارض‌های متعددی است که بین این قانون و قوانین سابق پیش می‌آید. محمدرضا زمانی درمزاری، حقوقدان در این باره به خبرآنلاین می‌گوید: «برابر ماده 58 قانون حمایت از خانواده مصوب سال 91، از تاریخ لازم ‌ الاجراءشدن این قانون چند قانون احصاء شده که نسخ می‌شود. با این احصاء درواقع سایر قوانین جاری و موجود، کماکان معتبر بوده و این ماده از حیث نسخ آنها شمولی به قوانین مربوطه نخواهد داشت. از جمله این که می‌توان به بقای اعتبار ماده واحده مربوط به طلاق و تفاوت‌های آن با قانون جدید و وجود تعارضات بین این دو قانون اشاره کرد.»

این وکیل دادگستری درباره ازدواج موقت هم می‌گوید: «حالا با الزامی شدن ثبت ازدواج موقت در قانون جدید، قبح این قضیه از بین می‌رود. ضمن این که حتی در تنظیم همین قانون هم ایراداتی وارد است به عنوان مثال این که تنها در سه مورد باردار شدن، توافق طرفین و شرط ضمن عقد آن را الزامی دانسته‌اند و مفهوم مخالف آن این است که ثبت ازدواج موقت خارج از آن موارد نه تنها الزامی نبوده، بلکه مستوجب مجازات قانونی مقرر در این قانون نیز نخواهد بود. درواقع اگر منظور مقنن از تدوین این ماده در ساماندهی وضعیت ازدواج موقت و نظارت بر آثار آن بوده باید موارد دیگر هم پیش‌بینی می‌شد.»

زمانی درباره این که اکنون با تصویب نهایی و ابلاغ این قانون، می‌توان پاسخی برای این انتقادها داشت؟ می‌گوید: «با این که این لایحه با انتقاداتی که به آن وارد است اکنون به صورت قانون درآمده، اما هنوز هم می‌توان به بررسی نکات مثبت و منفی آن پرداخت و به ویژه با توجه به هزینه‌ها و مشکلاتی که اجرای این قانون در پی خواهد داشت امکان اصلاح این مواد وجود دارد.»

به گفته او همچنان می‌توان امیدوار بود که با بررسی نقاط مثبت و ضعف قانون حمایت از خانواده، موادی از آن که به نفع زنان، کودکان یا به طور کلی افراد جامعه نیستند اصلاح شوند: با این که قوانین لازم‌الاجرا هستند و هیچ قانونی را نمی‌شود نسخ کرد، اما می‌شود طرح‌ها و لوایح جدیدی ارائه داد که به صورت قانون جدید درآیند و تمام قانون موجود یا موادی از آن را اصلاح یا تکمیل کنند.

 

جدول زیر نگاهی است به برخی از انتقادات حقوقدانان به قانون حمایت از خانواده:

وجود تعارض بین قانون جدید و قوانین سابق
از تاریخ لازم ‌‌الاجرا شدن این قانون، چند قانونی که در آن احصاء شده نسخ می‌شود. با این احصاء درواقع سایر قوانین موجود، همچنان معتبر بوده و موجب چندگانگی قوانین می‌شود
محدودیت 110 سکه برای زندان ناشی از مهریه
این کار علاوه بر تضعیف ضمانت‌ اجرایی و قانونی مهریه، می‌تواند ترس از زندان رفتن را کمتر کرده و باعث افزایش مهریه‌ها و افزایش طلاق هم شود. همچنین چون توانایی مالی مرد را در نظر گرفته، می‌تواند به پنهان‌کاری و مخفی کردن اموال منجر شود
الزام به ثبت ازدواج موقت / عدم الزام به ثبت ازدواج موقت در غیر از موارد سه‌گانه مقرر در ماده 21 قانون جدید (باردارشدن زوجه، توافق طرفین و شرط ضمن عقد)
صرف نظر از این که الزام به ثبت ازدواج موقت می‌تواند قبح آن را در جامعه بشکند، با اختصاص دادن سه مورد برای الزام آن، مفهوم مخالف آن این است که ثبت ازدواج موقت خارج از آن موارد نه تنها الزامی نبوده، بلکه مستوجب مجازات قانونی مقرر در این قانون نیز نخواهد بود
تعریف نشدن بعضی از مفاهیم و کلمه‌های استفاده شده در این قانون
بسیاری از موضوعات تعیین شده در این قانون، تعریف و تدقیق نشده و این ابهام، موجب تعدد در تفسیر و برداشت می‌شود. موضوعاتی از قبیل تغییر جنسیت، اهدای جنین و ...
پیش‌بینی نشدن بعضی از ضرورت‌های اجتماعی و حقوق خانواده
بعضی از موضوعات فاقد وضعیت دقیق و جامعی هستند از جمله فرزندخواندگی، جنسیت‌های خنثی (نه مرد و نه زن)، وضعیت حقوقی فرزندان ناشی از روابط نامشروع یا مشکوک به روابط نامشروع و ...
تناسب نداشتن شرط اشتغال حداقلِ سنوات قاضی دادگاه خانواده با تخصصی بودن حوزه‌های دعاوی خانوادگی
طبق ماده 3 قانون جدید، قضات دادگاه خانواده باید دارای حداقل چهار سال سابقه خدمت قضایی باشند. به نظر می‌رسد این میزان سابقه برای موارد پیچیده‌ای مثل تغییر جنسیت، اهدای جنین و ... کم است
ضرورت الزامی کردن جلب نظر روان‌پزشکی قانونی در تعیین تکلیف وضعیت حضانت کودکان طلاق
ضرورت داشت با پیش‌بینی و الزام دادگاه خانواده به جلب نظر پزشکی قانونی در تعیین تکلیف حضانت در تمام موارد طلاق توافقی و غیر توافقی از آسیب فردی و شخصیتی بر سرنوشت کودکان طلاق خودداری می‌شد
تجویز عملی توافقات مضرّ نظام خانواده برای زوج‌ها
طبق تبصره ذیل ماده 23 قانون جدید، چنانچه گواهی صادر شده بر وجود اعتیاد یا بیماری دلالت کند، ثبت نکاح در صورت اطلاع طرفین بلامانع است که این مساله می‌تواند پیامدهای قانونی و بهداشتی درمانی داشته باشد
پیش‌بینی نشدن ضرورت ارائه گواهی عدم بارداری از سوی پزشکی قانونی
طبق ماده31 این قانون ارائه گواهی پزشک ذی‌‌صلاح درمورد وجود جنین یا عدم آن برای ثبت طلاق الزامی است، مگر آنکه زوجین بر وجود جنین اتفاق نظر داشته باشند. با تاکید نشدن بر صدور گواهی از سوی پزشکی قانونی، امکان سوءاستفاده و صدور گواهی‌ صوری وجود دارد
 47234

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
5 + 5 =

نظرات

  • نظرات منتشر شده: 22
  • نظرات در صف انتشار: 0
  • نظرات غیرقابل انتشار: 4
  • حسن IR ۱۰:۰۳ - ۱۳۹۲/۰۱/۳۰
    56 8
    بسمه تعالی. با توچه به تصویب این قانون دیگر هیچ کس حق ندارد از رابطه بین دو نفر تفحص نماید . 2- هتل ها و مهامنخانه ها حق مطالبه نامه از اماکن را ندارند . اگر این قانون راه خود را پیدا کند دیگر مشکل بد حجابی کم کم حل میشود. بسیاری از مشکلات روحی و روانی حل میشود. این بلوتوث ها کثیف از موبایل ها خو د به خود جمع آوری میشود . دیگر کسی معطل دختر بازی و اتلاف وفت در خیابان ها نمیشود. خودروهای سرگردان از خیابان جمع آوری میشود. مسافران به سرزمین های کفر و عناد کم کم فروکش میکند. حواس دانش آموزان به درس هایشان معطوف میشود . همیشه این بوده که هر چه منع شود حرص به آن افزایش پیدا میکند . به قول انگلیسی ها . forbidden apple is sweeter
    • بدون نام A1 ۲۰:۴۲ - ۱۳۹۲/۰۱/۳۰
      8 4
      به نظر من ملت الکی شلوغش میکنند. اونایی که هم با ماشین میان تو خیابون، میخواهند پز ماشین را بدهند. چرا برداشت جنسی میکنید. هزار تا قانون هم تصویب بشه فرقی به حال ملت نداره. هر کی بخواد کاری بکنه حتما میره انجام میده. قانون و بدون قانون هم حالیش نیست. نمیشود که در هر کوچه مامور قانون گذاشت. این تصویب قوانین فقط به حال خود حاکمیت میخوره. یک جور اعلام موضع نسبت به قضایا هست و بس. وگرنه رو عمل خود ملت تاثیر چندانی نداره. در حقیقت دولت و حاکمیت برای شفاف شدن بروکراسی (روند اداری) خود چنین قوانینی رو تصویب میکنه.
    • بی نام IR ۰۵:۴۳ - ۱۳۹۲/۰۵/۰۶
      0 0
      اگه مي دانستيم يه قانون اين همه اثر داره زود تر مي گفتيم تصويبش كنن آرمان شهري كه تو توصيف كردي تا خود مهدي موعود نياد رخ نمي ده بعدا اين عدم لزوم مجوز از طرف اماكن كجاي قانون آمده ؟
  • رضا US ۱۱:۴۲ - ۱۳۹۲/۰۱/۳۰
    74 4
    زندگی که می خواهد به اجرای مهریه منجر شود، می خواهم صد سال شکل نگیرد زنی که از مفهوم زندگی فقط مهریه را می فهمد مردی که از مفهوم زندگی فقط ترس از اجرای مهریه را می فهمد می خواهم صد سال ازدواج نکند تنهایی شرف داره ...
    • امیر IR ۰۵:۳۲ - ۱۳۹۲/۰۳/۰۱
      15 1
      به نحوی که خانم بنده هم که هنوز عقد هستیم 327 سکه به اجرا گذاشته و با مشورت با خانواده به این نتیجه رسیدیم زنی که مهریه به اجرا گذاشت به درد زندگی نمیخوره . گفتند حق نداری حتی اسمش رو هم بیاری
  • خسرو IR ۱۲:۱۰ - ۱۳۹۲/۰۱/۳۰
    27 30
    اگر فقط یک جنبه مثبت داشته باشه همین محدودیت مهریه هستش باور کنید این مهریه شده یک کابوس برای پسرها
    • ثمین IR ۱۳:۵۲ - ۱۳۹۲/۰۱/۳۱
      17 25
      شما چرا فقط یه طرف ماجرا رو میبینی؟ ترس از خیانت دیدن و بوالهوس شدن مرد ها هم شده یه کابوس برای ما دخترها. چقدر دیدم مردهایی که چند سال بعد از ازدواج رفتن سراغ دیگری و چون مهریه خانومشون پایین بوده سریع هم طلاقش دادن بدون اینکه به این فکر باشن که چه بلایی سر اون دختر میاد
    • بدون نام IR ۱۸:۴۲ - ۱۳۹۲/۰۱/۳۱
      21 6
      مرد حسابی برای ماه که به زور ماهی 600-700 حقوق میگیریم 110 سکه با 1 میلیون سکه چه فرقی میکنه . کلا مهریه ی چیز بی معنی هستش . مهریه یعنی خرید و فروش و معامله . در حالی که ازدواج ی رابطه 2 طرفه هست و برای 2 طرف مفید و حتی برای سرکار خانمها مفیدتر . نمیگیم مرد باید تازه ی چیزی هم بگیره بابت ازدواج ولی اصل مهریه یعنی ی هدیه کوچیک که میتونه همون حلقه باشه و تمام . کلا سیستم اروپا و آمریکا مشخصه سیستم درست تریه . اینطوری 2 طرف برای زندگی تلاش می کنن و دخترها برای زن شدن رسمی دست به اغفال آقایون نمیزنن و 4 روز بعدش هم طلاق بگیرن . و نتایج نشون میده سیستم ارتباطی و فرهنگی و ازدواجی ما کاملا اشتباهه .
  • شمالی IR ۱۲:۴۰ - ۱۳۹۲/۰۱/۳۰
    13 34
    الزام به ثبت ازدواج موقت ...قبح آن رادرجامعه می شکند!!!پس قانون گزاران محترم ازدواج موقت رایک امرزشت وغیراخلاقی می دانند.مواردسه گانه اگردرازدواج موقت ذکرشودبرای طرفین تقید می آوردوتقریباًبه دائم نزدیک است .بگذاریدبگویم هیچ مردی باقیودسه گانه زنی راصیغه نمی کندپس لطفاًبه آن ازدواج موقت نگوییدبگذاریدآنهاکه آزادزندگی می کنندبه کارشان برسندوخانواده های کم سوادیافقیررادرگیرازدواج موقت نکنیدکه گاه به قتل منجرمی شود.دختربنده 10 سال پیش عقدکردپس ازدوماه به علل مختلف مهرش رابخشیدوتوافقی جداشدمهرش 1400 سکه بودکه 700سکه به اوتعلق می گرفت امامااهل رفتن مکرربه دادگاه واین جورمسائل نبودیم مهررابخشیدآن پسربعداز3ه ماه ازدواج کردامادخترمن بعداز10سال ازدواج نکرده کمترکسی بادختری که یک بارعقدکرده ازدواج میکند
  • بدون نام IR ۱۲:۴۶ - ۱۳۹۲/۰۱/۳۰
    31 14
    این قانون بی فایده است چون کار اصلی که باید می کرد یکی سروسامان دادن به مساله مهریه های سنگین بود که مانع اصلی ازداوج های امروزی و خانه خرابی پسرای ساده است و دوم هم باید ازدواج موقت را سرو سامان می داد تا هر مرد متاهل متمولی جرات ازدواج موقت به دور از چشم همسر به سرش نزند هیچ کدام از این دومشکل را حل نکرده.
  • بدون نام GB ۱۲:۵۴ - ۱۳۹۲/۰۱/۳۰
    15 30
    با سلام من در مورد قسمت مهریه انتقادی که حقوق دان نسبت به این بند کردن می خواستم یه نکته رو بگم واقعا باید تعجب کرد نسبت به سواد حقوق دانی که چنین انتقادی رو نسبت به این بند داشته باشه در اکثر کشورهای جهان هیچ وقت اگر کسی واقعاً نتواند بدهکاری مالی خود رو پرداخت کند به زندان نمریرود.
    • زمانی IR ۱۲:۳۹ - ۱۳۹۲/۰۱/۳۱
      7 1
      با سپاس از خبر آنلاین، سرکار خانم میری و همه خوانندگان موافق و مخالف این مطلب. ضمن احترام به نظر این خواننده بدون نام!؛ اینکه بنده فاقد سواد حقوقی مربوطه بوده و موجبات تعجب ایشان و دانش گسترده و فراگیر وی را در حوزه حقوق خانواده فراهم آورده ام، پوزش می خواهم؟!. جای بسی تعجب است که چرا نویسندگان این قانون، از تجربیات و نظرات عالمانه این خواننده بدون نام و نشان استفاده نکرده اند، والا همه ضعف های پیش روی آن بر طرف می شد..!!موضوع این نیست که مرد باید به جهت مهریه یا دیون و محکومیت های مالی خویش لزوما به زندان رود! بلکه، انتظار می رفت قانونگذار ضمن توجه به دغدغه های آقایان راجع به مهریه- وضعیت حقوقی خانمها را در شرایط استیصال و ضعف قرار نمی داد...؟! مهریه ضامن سعادت هیچ زندگیی نبوده و نخواهد بو
  • فرید IR ۱۳:۴۳ - ۱۳۹۲/۰۱/۳۰
    20 19
    به جای ترویج ازدواج موقت بیایید ازدواج دائم راترویج کنید وبه جوانان تسهیلات بدید ووام ازدواج هم که فعلا تعطیل شده اشتغال هم که نیست به گمانم ماکم کم روبه فروپاشی اجتماعی میرویم اگرمسولان چاره اندیشی نکنند ..ضمناطلاق طبق اماررسمی روزانه 381نفردرایران ثبت میشه که آماروحشتناکیه ... اگرازدواج موقت یکساعت ویکروزه ویک ماهه شیوع پیداکنه دیگرسنگ روی سنگ بند نمیشه اگرازدواج موقت شیوع پیداکنه بیشترمتاهلین رجوع میکنند وانجاست که همین خانواده هاهم نابودمیشوند
    • سهیل US ۰۵:۴۸ - ۱۳۹۲/۰۱/۳۱
      5 22
      چرا تا موضوع ازدواج موقت مطرج میشه میگم ازدواج موقت ۱ ساعته؟ قاعدتا ازدواج موقت محدودیت زماتی ندارد. مسئله این است که اسلام احازه مصافحه با زن نا محرم را هم نمیدهد. ضمن اینکه چیزهای دیگر هست که اگر باب شود نظام اجتماع در خطر قرار میگیرد.ازدواج موقت این خطر را ندارد
  • بدون نام IR ۱۷:۰۵ - ۱۳۹۲/۰۱/۳۰
    15 29
    چطور دوست دختری و پسری مشکلی نداره ولی ازدواج موقت مجازات داره؟شنیده بودیم آخرالزمان جای حلال و حرام عوض میشه
  • امیرحسین IR ۱۲:۳۹ - ۱۳۹۲/۰۱/۳۱
    26 3
    بحث ازدواج موقت بیشتر موضوع موردعلاقه مردان هوسران متاهلی است که با مشروعیت بخشیدن موضوع خودراتوجیه میکنندواگرخواننده منصفی باشیدقبول داریدکه افرادی که چنین نسخه ای که توسطشرع مقدس برای انان پیچیده شرایط خاص دارندوبه هیچ وجه شرایط ازدواج برایشان فراهم نیست امادرجامعه افرادخاصی تن به این موضوع میدهندکه جزسست کردن بنای خانواده نتیجه دیگری ندارد
  • حسن IR ۲۱:۱۰ - ۱۳۹۲/۰۱/۳۱
    5 0
    با توجه به اینکه در حال حال حاضر رسیدگی به بسیاری از دعاوی خانوادگی در شوراهای حل اختلاف رسیدگی می گردد پس از لازم الاجرا شدن این قانون آیا شوراهای حل اختلاف همچنان صلاحیت رسیدگی را دارند
  • بدون نام IR ۱۴:۲۳ - ۱۳۹۲/۰۲/۰۱
    12 0
    آیا در دوران صدر اسلام و آِیات و روایات شاهدی و جود دارد که بر مبنای آن بتوان فردی را حتی برای 1 سکه به زندان انداخت؟ تا جایی که ما می دانیم مهریه هدیه مرد به زن است و قانون نمی تواند به این مسائل ورود کند. اگر کسی وعده مهریه می دهد و مهریه را نمی پردازد مرتکب گناه خلف وعده شده است و باید به خداوند پاسخگو باشد و درست مثل کسی که دروغ به دیگری می گوید یا ریا می کند یا وعده خرید هدیه ای را می دهد و به آن عمل نمی کند و مواردی از این دست. ولی ورود نهادهای قضایی به این قبیل موارد چقدر توجیه شرعی دارد؟
  • حسین IR ۰۶:۱۱ - ۱۳۹۲/۰۴/۰۴
    12 3
    چه کسی بعد از شش ماه ازدواج و کلی قسط وام می تونه 110 تا سکه مهریه بده ؟ مگه 110 تا سکه عدد کمی است؟ اگر این مهریه نبود من الان داشتم یک زندگی سالم را سپری میکردم
  • محسن IR ۰۵:۳۱ - ۱۳۹۲/۰۷/۱۵
    4 0
    ازدواج موقت ٰ اما99ساله دیگرچه صیغه ای است که اخیرا بشدت رواج پیداکرده است؟ !!!! آیاهدف از رواج وگسترش این موهبت برای آقایان زن دار نیز درجهت تحکیم مبانی خانوادگی ،محوریت واستواری روابط خانوادگی وجلوگیری ازافزایش اختلافات خانوادگی وطلاق است ؟ ...لطفا نظربدهید
  • محمد IR ۰۵:۵۱ - ۱۳۹۲/۰۷/۱۵
    3 0
    عزیزم درست می فرمایید 110سکه برای من و جنابعالی عددی است . ولی فقط خودمان را درنظر نگیریم .طرف دیگرمسئله هست ،و همچنین لازم است عوارض وفساد اجتماعی ناشی ازآن راهم بادقت درنظر بگیریم . بعدقضاوت کنیم.
  • علی IR ۰۶:۲۶ - ۱۳۹۲/۰۷/۱۵
    5 1
    باموضوع ازدواج موقت 99ساله اولین باراست که برخورد میکنم ! ازدواج موقت ساعتی -روزانه- وحتی هفته ای شایدقابل توجیه باشد . اما 99ساله دیگرسفسطه است.!!! باتوجه به متوسط سن انسان + سن پایه ازدواج کننده ، اگر ازدواج99ساله موقت باشد ، پس ازدواج دائم باید چند ساله باشد .؟!!!