بررسی آمار های سازمان سنجش آموزش کشور و مرکز آمار ایران نشان می دهد، همزمان با افزایش میزان زنان در آموزش عالی ، میزان بیکاری زنان تحصیلگرده نیز افزایش یافته است.

محمدحسین نجاتی: بررسی آمار های آموزشی از ابتدای دهه ۸۰ تا به امروز نشان می دهد، زنان طی ۱۵ سال اخیر یکی از مهم ترین اتفاقات آموزش عالی ایران بوده اند. افزایش حضور آنان در مقاطع تحصیلی کارشناسی و کارشناسی ارشد، واقعیتی بود که نشان از افزایش سهم خواهی آنها از جامعه ایرانی داشت، اما در این مسیر مسایلی پیش پای آنان است که این موج ورود به آموزش عالی را تا حد زیادی تحت شعاع خود قرار می دهد.
براساس جدیدترین آمار های سازمان سنجش آموزش کشور، زنان بیش از ۵۱ درصد داوطلبان کنکور کارشناسی ارشد هستند و هنوز تعداد بالاتری از مردان در کنکور ارشد دارند. همزمان جدید ترین آمار مرکز آمار ایران هم نشان از آن دارد که در بحث فارغ التحصیلان بیکار، زنان بسیار بیشتر از مردان با بیکاری مواجه اند.
این اتفاق دارای دو پیام اجتماعی و اقتصادی است؛ نخست آنکه حجم بالای حضور زنان در آموزش عالی با نیاز سنجی های اجتماعی و اقتصادی همراه نبوده و دوم آنکه بازار کار ایران هنوز شرایط مناسبی را برای حضور زنان در بازار کار ایجاد نکرده است.


زنان چگونه سهم خود را در آموزش عالی ارتقا دادند؟

در دهه ۸۰، ایران شاهد افزایش میزان حضور زنان در دوره‌های کارشناسی بود،اما از همان ابتدا به نظر می‌رسید زنان در دهه ۸۰ سعی در افزایش سهم خود در دوره کارشناسی‌ارشد و دکترا داشتند. در اواخر دهه ۸۰، سهم زنان در کنکور دکترا۴۰ درصد و مردان ۶۰ درصد بود و تا پیش از آن نیز یعنی در ابتدای دهه ۸۰ سهم زنان در پذیرش کنکور دکترا، ۱۵ درصد و مردان ۷۵ درصد بود که نشان از افزایش میزان حضور آنان در دوره دکترا و کارشناسی‌ارشد داشت.

زنان در بستر فرهنگی کشور با وجود محدودیت‌ها، در ابتدا، در دوره کارشناسی، اواخر دهه ۸۰، در دوره کارشناسی‌ارشد و در مقطع کنونی در دوره دکترا توانسته‌اند سهم خود را افزایش دهند. هم‌اکنون نسبت دختر و پسر در کلیت نظام آموزشی کشور، نسبت خاصی است. نسبت دختران و پسران در مدارس کشور، ۵۹ درصد پسران و ۴۹ درصد دختران است، در دوره کارشناسی این میزان با سهم ۶۰ درصدی، به نفع دختران است و در دوره کارشناسی‌ارشد، نسبت دختران و پسران تقریبا مساوی است، اما اختلاف در میزان سهم زنان و مردان در نظام آموزشی کشور از دوره دکترا و سهم آنان در هیأت علمی دانشگاه‌ها، آغاز می‌شود.

هم‌اکنون از میان کل اعضای هیأت علمی دانشگاه‌های کشور، تنها ۲۰ درصد سهم زنان است که به نظر می‌رسد موج افزایش سهم زنان در دوره‌های کارشناسی، به‌ کارشناسی‌ارشد و دوره دکترا هم رسیده است و در آینده افزایش بیشتری خواهد داشت.

از سوی دیگر هم‌اکنون حدود ۲۰ درصد «هیأت علمی‌ها تمام‌وقت» دانشگاه‌های دولتی، زنان هستند و در کلِ هیأت علمی‌ها نیز ۲۳درصد هستند. در مجموع دولتی و غیردولتی، حدود ۲۰ درصد هستند.

آمارهایی از وضعیت بیکاری فارغ التحصیلان

همزمان با بررسی میزان رشد حضور زنان در آموزش عالی، بررسی آمار های دیگری از مرکز آمار ایران نشان می دهد، در دهه ۸۰ همزمان با رشد حضور زنان در آموزش عالی شاهد افزایش میزان زنان تحصیلکرده بیکار بوده ایم.

براساس داده‌های آمارگیری نیروی کار مرکز آمار ایران در سال 1384 تعداد فارغ‌التحصیلان کل کشور 3,635,799  نفر بوده است که با افزایش نزدیک دوبرابری به 7,129,684 نفر در سال 1392 رسیده است.
این در حالی است که در سال‌های مورد بررسی، جمعیت ایران از رشد قابل‌توجهی برخوردار نبوده است. تعداد فارغ‌التحصیلان بیکار در همین سنوات از 420,903 نفر به 880,633 نفر رسیده؛ به عبارتی بیش از دو برابر افزایش یافته است. برای پاسخ به این پرسش که کدام ویژگی‌های فردی فارغ‌التحصیلان شانس بیکاربودن آنها را افزایش می‌دهد، فارغ‌التحصیلان بیکار با استفاده از داده‌های آمارگیری نیروی کار در سال‌های 1384 تا 1392 براساس جنس، مدرک تحصیلی، وضعیت قبل از بیکاری و متوسط طول مدت بیکاری بررسی می‌شوند. نتایج مقایسه نرخ بیکاری کل کشور و فارغ‌التحصیلان در نمودار یک و تفکیک شهری و روستایی آن در نمودار دو و سه ارائه شده است.

نرخ بیکاری فارغ‌التحصیلان از 14,1 در سال 1384 به 18,8 در سال 1392 رسیده است درحالی‌که نرخ بیکاری کل کشور در سال‌های مورد بررسی از 11,5 به 10,4 کاهش یافته است. همان‌طورکه ملاحظه می‌شود، نرخ بیکاری فارغ‌التحصیلان همواره بیشتر از نرخ بیکاری کل بوده است که البته در زمان تفاوت این دو نرخ نیز بیشتر شده است؛ به‌طوری‌که در سال‌های 1389 تا 1391 حدود 20 درصد فارغ‌التحصیلان بیکار بوده‌اند.

از سال 1385 نرخ بیکاری فارغ‌التحصیلان نقاط شهری نیز نسبت به نرخ بیکاری کل در نقاط شهری افزایش داشته است؛ به‌طوری‌که در سال 1392 نرخ بیکاری فارغ‌التحصیلان به حدود 1,5 برابر نرخ بیکاری کل در نقاط شهری رسیده است.

براساس نتایج آمارگیری نیروی کار در سال‌های 1384 تا 1392 جمعیت فارغ‌التحصیلان بیکار بیش از دو برابر شده است به گونه‌ای که از 420,903 نفر به 880,633 نفر افزایش یافته است. نتایج نشان می‌دهد در سال 1384، 42 درصد بیکاران فارغ‌التحصیل مردان بوده‌اند که این سهم در سال 1392 تقریبا به 45 درصد رسیده است.

بیشترین سهم بیکاران فارغ‌التحصیل، به ترتیب مربوط به مدرک تحصیلی لیسانس، فوق‌دیپلم و فوق‌لیسانس و دکتری بوده است. سهم مردان بیکار دارای تحصیلات لیسانس از 54 درصد در سال 1384 به 67 درصد در سال 1392 افزایش یافته است.

همچنین این سهم برای زنان نیز روندی افزایشی داشته است؛ به‌طوری‌که این سهم از 65 درصد در سال 1384 به 78 درصد در سال 1392 افزایش یافته است. سهم بیکاران مرد دارای تحصیلات فوق‌دیپلم از 43 درصد در سال 1384 به 25 درصد در سال 1392 کاهش یافته است.

این روند کاهشی در زنان نیز مشاهده می‌شود؛ به‌طوری‌که در سال 1384 سهم بیکاران زن دارای تحصیلات فوق‌دیپلم 33 درصد بوده و در سال 1392 این سهم به 13 درصد رسیده است. سهم بیکاران مرد دارای تحصیلات فوق‌لیسانس و دکترا از چهار درصد در سال 1384 به هشت درصد در سال 1392 افزایش یافته است.

تعداد زنان بیکار دارای تحصیلات لیسانس در تمامی سال‌ها از مردان بیکار دارای تحصیلات لیسانس بیشتر است. تعداد زنان بیکار دارای تحصیلات فوق‌دیپلم در سال‌های 1384 تا 1386 بیشتر از تعداد مردان بیکار فوق‌دیپلم می‌باشند. از سال 1389 تا 1392 تعداد زنان بیکار دارای تحصیلات فوق‌لیسانس و دکترا از مردان با این سطح تحصیلات فزونی یافته است. 

۴۷۴۲

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
2 + 10 =

نظرات

  • نظرات منتشر شده: 18
  • نظرات در صف انتشار: 0
  • نظرات غیرقابل انتشار: 1
  • بی نام IR ۰۴:۰۴ - ۱۳۹۵/۰۴/۱۵
    47 25
    آیا میدونید چقدر از مردها بیکارند و به خاطر همین بیکاری ازدواج نمیتونند بکنند؟ آنهایی که صحبت از کار زنان میزنند باید خجالت بکشن چون خیلی از مجرد بودن زنان اجتماع ما مسببش بیکاری مردهاست. کار کردن زن در جوامعیست که بیکاری نباشه. خیلی از شغلها حقوقش 3x هستش ولی همون کار رو خانم های گرانقدر ما با x انجام میدند و سبب بیکاری مردان جامعه ما میشند.
    • بی نام A1 ۰۶:۱۹ - ۱۳۹۵/۰۴/۱۵
      34 21
      درسته. اون دسته از زنانی که شاغل هستند هم اکثرشون درامدشون صرفا صرف خودشون و امور شخصی شون میشه. درحالی که نفقه و حق تاهل بر گردن مردان است...
    • بی نام IR ۰۸:۲۴ - ۱۳۹۵/۰۴/۱۵
      22 22
      شما با این طرز فکرتون باید خجالت بکشید. وای به حال جامعه ای که افرادی با طرز فکر شما زندگی میکنن.
    • بی نام A1 ۱۲:۵۲ - ۱۳۹۵/۰۴/۱۷
      7 6
      هر انسانی نیاز به کار و کسب درآمد برای زندگی و زنده موندن داره و این از حقوق اولیه انسانی است. انسان شامل مرد و زن هر دو میشود، امیدوارم توانایی فهمیدن این موضوع خیلی ساده رو داشته باشید
  • بی نام IR ۰۴:۲۱ - ۱۳۹۵/۰۴/۱۵
    40 5
    بیکاری فارغ التحصیلان دانشگاهی مرد و زن نمی شناسد.
  • بی نام A1 ۰۴:۲۵ - ۱۳۹۵/۰۴/۱۵
    22 3
    اختلاف طبقاتی تحصیلات خودش یکی از عوامل اصلی طلاق و کاهش نرخ ازدواج هست متاسفانه مثل همه موارد دیگه در کشور این هم ساماندهی و مدیریت نشده
  • بی نام IR ۰۴:۲۶ - ۱۳۹۵/۰۴/۱۵
    9 19
    چون فرصت شغلي كم است، اگر قرار باشد اشتغال زنان زياد شود پس بايد شوهران بيشتري بيكار شوند. پس همه بايد دست به انتخاب بزنيم و يكي را انتخاب كنيم.
  • هادی A1 ۰۴:۳۱ - ۱۳۹۵/۰۴/۱۵
    30 19
    طبیعیه... چونکه اکثر زنان به خاطر کار پیدا کردن درس نمیخونن... بیشتر دنبال کلاس گذاشتن و وجهه اش هستن... اینطوری فقط امکانات آموزش عالی را هدر میدهند و ظرفیت دانشگاه را اشغال میکنند.. خودم کارمند دانشگاه هستم و هر روز با این دست دخترها و زنها روبرو میشوم که صرفا برای پر کردن وقت و در نهایت گرفتن یک مدرک دانشگاه می آیند...
    • بی نام IR ۰۷:۱۱ - ۱۳۹۵/۰۴/۱۵
      18 16
      در تایید صحبت هاتون اونهابب هم که میان سرکار غالبا دنبال این هستند که پول در بیارن و خرج کنن همکار خانوم دارم که یه ریال پس انداز نداره ولی تا دلت بخواد کفش و کیف داره
  • صالح A1 ۰۹:۴۴ - ۱۳۹۵/۰۴/۱۵
    8 9
    فعالیت اقتصادی پولی برای مردان بسی مهمتر از زنان است که یک دلیلش ویژگی های جسمی و روحی زنان و دیگری جایگاه حقوقی مردان در قبال تأمین هزینه خانواده است .بنابراین بهتر است علم و تحصیلات زنان بیشتر در راستای تقویت نقش های مادری، خانه داری و همسرداری باشد.اگر چه این دست فعالیت زنان پولی نیست ولی ارزش اقتصادی آن کمتر از فعالیت اقتصادی بیرون از خانه زنان شاغل نیست و نقش تعیین کننده تری در توسعه جامعه دارد.لطفا دغدغه های فمینیستی خود را به زنان تحمیل نکنید
  • رویا A1 ۱۰:۵۱ - ۱۳۹۵/۰۴/۱۵
    13 13
    کلا طبق نظر آقایون منور الفکر ایرانی، زندگی وقتی حق کار، حق زندگی و حتی حق نفس کشیدن دارد که این مردان در ظاهر مدرن و در باطن سنتی تفکر رو به انسان اولیه به آنها اجازه بدهند. من خودم کار می کنم، خودم درآمد دارم و خودم مستقل می شوم و رشد می کنم. ما زنان برای خودمان زندگی می کنیم و نه شما آقایان... ما برده شما نیستیم...این رو تو اون کله هاتون فرو کنید . اونوقت میگن چرا ایران جهان سومه
  • بی نام CY ۲۳:۵۶ - ۱۳۹۵/۰۴/۱۵
    14 5
    يعني چون دولتها از پس بيكاري و اشتغال زايي بر نيامده اند زنان دنبال مدارج عاليه نروند؟ اين چه حرف بي ربطي بود ديگه؟ صورت مسئله پاك كردنه جاي تحليل.
  • سعید A1 ۰۴:۱۸ - ۱۳۹۵/۰۴/۱۶
    19 7
    هیچ جامعه پیشرفته ای تو دنیا وجود نداره که با خذف نیمی از جمعیت فعال خودش از بازار کار و خانه نشین کردنشون به جایی رسیده باشه. این تفکر که بیکاری مردان به خاطر کار زنانه فقط نشان دهنده سطح درک مردم از این موضوعاته. هدف از کار کردن فقط دریافت حقوق و زن گرفتن نیست هدفش اضافه کردن یک ارزش به جامعست. پرداخت پول به کسانی که نمیتونن این ارزش رو تولید کنن فقط به بهانه این که نیاز به زن گرفتن دارن بی معنیه. جامعه باید دنبال کارهای واقعی باشه و نه فقط حقوق بگیری. احترام به حق استفاده و پرورش استعداد هر انسان به دور از تبعیض از ملزومات پیشرفت یک جامعست.
    • بی نام A1 ۲۰:۴۶ - ۱۳۹۵/۰۴/۱۶
      11 4
      این مطلب کاملا کلی و عوامفریبانه است هر جامعه ای بر پایه فرهنگ خودش حرکت میکنه چه در اقتصاد چه در سیاست در ضمن هدف از کار کردن اول اهمیت شخصی داره بعد اهمیت اجتماعی هچنین اینجا دعوا بر سر شغل دولتی هست نه هر شغلی اینم جواب بده سعید خان چرا خان ها با حقوق کمتر از آقایون حاضر به انجام کار میشوند؟تو جوامع پیشرفته که ظاهرا شما سراغ داری هم همینطوریه؟؟ بس کنید این ژست های روشنفکرانه قاجاری رو.......زن و مرد هیچ وقت مساوی نیستند و نبودند نه در خلقت نه در حقوق و تکالیف ولی هر دو ارزش مساوی انسانی دارند و مستعد رسیدن به کمالات معنوی و مادی
    • بی نام IR ۰۶:۳۰ - ۱۳۹۵/۰۴/۱۷
      3 6
      کاش میشد هزاران منفی به نظر ناشناس بدهم شماها معتقدین زن به دنیا امده تا خوشیهای مرد تکمیل شود. چگونه میشود به کمالات مادی و معنوی رسید وقتی حق کار کردن و حق تحصیل نداشته باشند بیچاره زنهای اطراف تو که اینقدر ازبالا به انها نگاه میکنی و بد بخت زنی که تو را با مشقت دنیا اورد و بزرگ کرد تا بگویی تو از من لیاقت کمتری در کسب دانش و حضور در اجتماع و کسب و کار داری تا تحفه هایی مثل من به دنیا بیاوری
    • بی نام IR ۱۱:۰۹ - ۱۳۹۵/۰۴/۱۹
      2 2
      خطاب به نظر ساعت 11 1کسی نگفته علت خلقت زن برای خوشی مردهست 2برای رسیدن به کمالات مادی و معنوی تحصیل علم واجب است اما وارد شدن به هر شغلی خیر 3کار کردن سبب بروز خلاقیت انسانزن و مرد میشود اما اون شغلی که خصایل روحی و روانی زن و مرد رو ازشون نگیره 4امروزه جامعه جو گیر ما در مورد اشتغال خان ها هم جوگیر شده...باورکنید اگه دغدغه اقتصادی نبود میل آنچنانی به اشتغال هم نبود 5آفرینش زن شاهکار خلقت هست زن مثل گل ظریف هست به خاطر همین از بدو خلقت بار اصلی و وظیفه تامین معاش و امنیت به عهده مرد بوده است...حتی از ساخت فیزیکی زن ومرد هم میشه پی به چنین چیزی برداین رو روان شناسان هم تایید کردند 6
  • بی نام IR ۱۱:۳۴ - ۱۳۹۵/۰۴/۱۹
    1 1
    ادامه خطاب به نظر ساعت 11 ...6کسی که ما رو به دنیا آورده تا ابد ما رو مدیون خودش کرده و احترامش همیشه و در هر شکلی بر ما واجب هست...حتی اگه کافر باشه 7شما نیز سعی کنید به جای جو گیر شدن و پاسخ های سطحی و عامیانه کمی با مطالعه و مودبانه تر بحث کنید. در ضمن تو جامعه ما متاسفانه روحیه مردسالاری هنوز حاکم هست در چنین جامعه ای اصرار بر حضور زنان در عرصه اشتغال هر چند در ظاهر جالب هست اما در باطن باید به دیده شک و تردید به آن نگریست با تشکر از سایت خبر انلاین که امکان تضارب ارا رو فراهم میکنه
  • بی نام IR ۱۰:۳۸ - ۱۳۹۵/۰۴/۲۱
    1 1
    خطاب به نظر ساعت 22:12 این جمله که"فرهنگ را آدمها میسازند. و خودشان هم در صورت لزوم تغییرش میدهند" کلی هست . اول فرهنگ رو نعریف کنید: مطابق همه تعاریف معتبر از وازه فرهنگ باید گفت فرهنگ یک شبه درست نمیشه یک شبه هم از بین نمیره بنابراین کسی که در یک فرهنگ به دنیا بیاد بطور اجباری باید درچارچوب اون فرهنگ عمل کنید و زندگی کند. چه اون فرهنگ متحجر باشد چه بی خرد در ضمن بد نیست در کلامت تان به طرف مقابل هم توهین نکنید شما یی که مثلا دگر اندیش هستید