با وجود همه تلاش ها، اما نگاهی به نتایج طرح آمارگیری نیروی کار سال 1394 نشان می‌دهد زنان همچنین در وضعیت خوبی از اشتغال قرار ندارند.

فهیمه حسن‌میری: سال 1392، وقتی قرار بود نماینده جدید مردم برای نشستن بر صندلی ریاست جمهوری انتخاب شود، هر كدام از نامزدها از برنامه‌هایشان می‌گفتند و شعارهایشان زیر ذره‌بین قرار می‌گرفت. یكی از وعده‌های منتخب مردم یعنی حسن روحانی، شامل حال زنانی می‌شد كه از تبعیض و نادیده گرفته شدن خسته بودند. روحانی با تاكید بر ایجاد فرصت‌های برابر، گفت: «تبعیض برای زنان ما قابل قبول نیست. جنسیت نمی‌تواند معیار درستی برای تصدی مسئولیت‌ها در جامعه باشد و در تصمیم‌سازی‌ها و تصمیم‌گیری‌ها باید زنان همانند مردان نقش ایفا کنند.»

او همچنین در حرف‌هایش تاكید كرد: «امروز که نیاز به حرکت جامعه برای رشد داریم باید جمعیت 50 درصدی زنان را مورد توجه قرار دهیم. حتی باید امروز در برخی مشاغل مدیریتی سهمی برای زنان قائل شویم. با یک عقب ماندگی مزمن تاریخی در این زمینه مواجهیم و باید این عقب‌ماندگی جبران شود. در دولت تدبیر و امید در عرصه مدیریت، جنسیت معیار نخواهد بود.»

با این حال، هرچند روحانی گفته بود دولت تدبیر و امید برابری را بین مردان و زنان برقرار می‌کند، در شروع فعالیتش و انتخاب نشدن هیچكدام از زنان توانمند كشورمان برای تصدی پست‌های وزارت، این پرسش ایجاد شد كه پس این برابری قرار است از كجا شروع شود؟ اما فعالان زنان امیدشان را به تدبیرِ دولت امید از دست ندادند و همچنان منتظر ماندند تا در آینده دور یا نزدیك، خبرهای خوبی به گوششان برسد. از آن روز، اتفاقات كوچك و بزرگ زیادی افتاد كه بعضی امیدواركننده بود و بعضی دیگر با انتقادهایی از سوی فعالان زنان مواجه بود.

اما آخرین نمونه اتفاق امیدواركننده‌ای كه البته با مخالفت بعضی هم مواجه بود، همین چند روز گذشته بود كه رییس دولت یازدهم در واكنش به آزمون استخدامی كه فرصت‌های كمتری را برای زنان نسبت به مردان در نظر گرفته بود،‌ دستور بازنگری این آزمون را داد. روحانی به سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی دستور داد تا هنگام اطمینان از تأمین حقوق زنان در فرصت‌های شغلی، آزمون استخدامی به تعویق بیفتد و سهمیه‌های جنسیتی در جهت رعایت عدالت، اصلاح شود. نابرابری فرصت‌ها اگرچه سابقه طولانی دارد، اما این مخالفت توانست روزنه‌ امیدی برای اهتمام نسبت به كم كردن تبعیض بین زنان و مردان در سطوح مختلف تحصیلی، اشتغال، قوانین و ... باشد.

اشتغال زنان در ایران

نگاهی به نتایج طرح آمارگیری نیروی كار سال 1394 نشان می‌دهد زنان همچنین در وضعیت خوبی از اشتغال قرار ندارند. بر اساس نتایج این طرح در سال 1394، بررسی نرخ بیكاری نشان می‌دهد كه 11 درصد از جمعیت فعال، بیكار بوده‌اند و نرخ بیكاری در بین زنان نسبت به مردان بیشتر بوده است. همچنین، این نتایج نشان می‌دهد نرخ مشاركت اقتصادی در بین زنان نسبت به مردان و در نقاط شهری نسبت به نقاط روستایی كمتر بوده است. در بررسی نرخ بیكاری در هر دو گروه 24 - 15 و 29 - 15 ساله نیز دیده می‌شود كه نرخ بیكاری زنان نسبت به مردان بیشتر بوده است.

شاخص‌های نیروی كار به تفكیك جنس در سال 1394

شاخص‌های نیروی كار

 

كل (درصد)

مرد

زن

بیكاری جوانان 24 - 15 ساله

نرخ

26.1

22.3

42.8

تعداد

765170

529673

235496

بیكاری جوانان 29 - 15 ساله

نرخ

23.3

19.1

40.2

تعداد

1646380

1083980

562399

اشتغال در بخش كشاورزی

سهم

18.0

17.1

22.8

تعداد

3961297

3171458

789839

اشتغال در بخش صنعت

سهم

32.5

34.2

23.8

تعداد

7147011

6323306

823704

اشتغال در بخش خدمات

سهم

49.4

48.7

53.4

تعداد

10860392

9013426

1846966

سهم شاغلین 15 ساله و بیشتر با ساعت كار معمول 49 ساعت و بیشتر

38.0

42.7

13.1


تغییرات شاخص‌های نیروی كار برحسب جنس در سال 1394 نسبت به سال 1393

شاخص‌های نیروی كار

كل

مرد

زن

 

سال 93

تغییر

سال 93

تغییر

سال 93

تغییر

نرخ مشاركت اقتصادی (نرخ فعالیت)

37.2

1.0

62.5

0.7

12.0

1.3

نرخ بیكاری

10.6

0.4

8.8

0.5

19.7

0.3-

نرخ بیكاری جوانان 24- 15 ساله

25.2

0.9

21.3

1.0

43.8

1.0-

نرخ بیكاری جوانان 29 - 15 ساله

21.9

1.4

17.8

1.3

40.1

0.1

اما این آمار در شرایطی از نرخ بالای بیكاری زنان حكایت دارد كه تعداد زنان خودسرپرست یا سرپرست خانوار نیز رو به افزایش است. تغییرات سریع اجتماعی مانند روند فزاینده طلاق، آمارهایی كه از تجرد قطعی دختران خبر می‌دهند، بیشتر بودن مرگ و میر مردان و كسب استقلال دختران برای زندگی، همه نشان می‌دهد بخش زیادی از جمعیت خانوارهای ایرانی را زنان خودسرپرست یا سرپرست خانوار تشكیل می‌دهند كه لازم است برای اشتغال و معیشت آنها فكری شود چنانچه وزیر كشور در آماری كه 17 خرداد 1395 از وضعیت آسیب‌های اجتماعی در مجلس اعلام می‌كرد گفت 2.5 میلیون نفر زن سرپرست خانوار در کشور وجود دارد.

در نگاهی كلی، بر اساس داده‌هاى رسمى آمارگیرى نیروى كار ایران در سال ١٣٩٢ زنان كشور براى مشاركت در عرصه هاى اقتصادى با چنین شرایطى روبرو هستند:

  - 50 درصد از زنان شاغل در بخش غیر رسمى كار مى‌كنند

- زنان كارگر غالباً در بنگاه‌هاى اقتصادى كوچك و غیررسمى كار مى‌كنند 

 - زنان بیش از ٦٥ درصد از كاركنان بدون دستمزد (كار در بخش‌های خانوادگی و فامیلى) را تشكیل مى‌دهند

- بیش از نیمى از زنان بیكار بیش از یكسال در جستجوى كار بوده‌اند

 -یك چهارم زنان شاغل كاركن مستقل هستند

- نزدیك به یك سوم زنان شاغل مزد و حقوق‌بگیر بخش خصوصى‌اند

 -فقط ١درصد از زنان شاغل به عنوان كارفرما به كار اشتغال دارند

- نیمى از زنان تحصیلكرده دانشگاهى كه در جستجوى كار هستند، به شغلى دست نیافته‌اند

به این ترتیب زنان چه آنهایى كه در بازار كار موفق شده‌اند به شغلى دست یابند، چه آنهایى كه ناامید از بازار كار، خانه‌نشین شده‌اند یا به شاغلین غیر رسمى پیوسته‌اند و چه آنهایى كه به دلایل مختلف، كار در خانه را به عنوان یك شغل در پیش گرفته‌اند، همه با مشكلاتى روبرو هستند كه سبب شده  نرخ مشاركت زنان در عرصه‌هاى اقتصادى تا این اندازه كم گزارش شود.

اشتغال زنان در كشورهای جهان

اما وضعیت اشتغال زنان در كشورهای دیگر چگونه است؟ نگاهی به آمارهایی كه معاونت امور زنان و خانواده از وضعیت اشتغال زنان در كشورهای دیگر و مقایسه آنها با یكدیگر انجام داده، نشان می‌دهد بر اساس گزارش سال 2013 توسعه انسانی سازمان ملل، در سال 2011 در 18 کشور از مجموع 194کشور، درصد زنان فعال اقتصادی کمتر از 30 درصد است که شامل لبنان، ایران، عمان، ترکیه، تونس، الجزایر، اردن، عربستان، فلسطین، مصر، سوریه، مراکش، عراق، هند، پاکستان، موریتانیا، یمن و افغانستان است. از نظر نسبت جنسیتیِ مشارکت اقتصادی نیز پنج کشور سوریه (0.183)، افغانستان (0.196)، الجزایر و عراق (هر دو 0.209)، و ایران (0.226) بدترین وضعیت را در سطح جهان داشته‌اند.

جدول الف. درصد جمعیت زنان و مردان فعال اقتصادی در کشورهای منتخب (سال2011)

جدول ب. روند تغییرات نابرابری جنسیتی در فعالیت اقتصادی کشورهای منتخب منطقه (سال­های2000-2011)

ب)نسبت زنان  فعال اقتصادی به مردان فعال اقتصادی در سری زمانی

الف)درصد نیروی فعال اقتصادی 2011

2000

2005

2008

2011

%مرد

% زن

  

  

%مرد

% زن

  

0/804

0/867

0/907

0/899

68/5

61/6

آذربایجان

68/1

59/4

سوئد

0/793

0/745

0/704

0/704

70/2

49/4

ارمنستان

70/1

57/5

ایالات متحده

0/424

0/490

0/535

0/544

95/2

51/8

قطر

66/5

53/0

آلمان

0/541

0/547

0/525

0/527

82/3

43/4

کویت

72/3

58/8

استرالیا

0/368

0/408

0/458

0/471

92/3

43/5

امارات

71/4

49/2

کره جنوبی

0/405

0/432

0/445

0/451

87/3

39/4

بحرین

76/6

56/5

سنگاپور

0/375

0/401

0/401

0/392

76/8

30/1

لیبی

80/1

67/7

چین

0/362

0/334

0/352

0/394

71/4

28/1

ترکیه

80/8

63/8

تایلند

0/191

0/229

0/258

0/273

83/3

22/7

پاکستان

76/2

64/7

آفریقای جنوب صحرای کبیر

0/219

0/238

0/237

0/239

74/1

17/7

عربستان

80/6

65/2

آسیای شرق و اقیانوسیه

0/190

0/262

0/219

0/226

72/5

16/4

ایران

69/0

49/6

اروپا و آسیای میانه

0/182

0/197

0/203

0/209

69/3

14/5

عراق

79/9

53/7

آمریکای لاتین و کارائیب

0/159

0/178

0/197

0/209

71/9

15/0

الجزایر

74/1

22/8

کشورهای عرب

0/254

0/210

0/197

0/183

71/6

13/1

سوریه

81/0

31/3

جنوب آسیا

0/166

0/172

0/183

0/196

80/3

15/7

افغانستان

77/2

51/3

جهان

بر اساس این جدول،‌ در سال 2000 نسبت جنسیتی زنان فعال اقتصادی به مردان در ایران، 0.190 بوده، در سال 2005 این نسبت به 0.262 رسیده که نشان از کاهش نابرابری جنسیتی در فعالیت اقتصادی دارد و در سال 2008، به 0.219 تنزل یافته است که افزایش نابرابری جنسیتی در فعالیت اقتصادی طی سال‌های 2005 تا 2008 را نشان می‌دهد. این نسبت در سال 2011 با وجود ارتقا به 0.226 به نسبت جنسیتی سال 2005 هم نرسیده است و درواقع سطح نابرابریِ مشارکت اقتصادی در سال 2011 بیش از سال 2005 بوده است.

این عدد و رقم‌ها كه نابرابری جنسیتی را در فعالیت اقتصادی زنان و مردان نشان می‌دهد در حالی است كه در سال‌های اخیر با رشد صعودی میزان تحصیل‌كردگی زنان در كشورمان مواجه بوده‌ایم كه آمارهای وزارت علوم گواه آن است. به نظر مي‌رسد گام‌هاي آهسته‌اي براي ايجاد فرصت‌هاي شغلي بيشتر براي زنان برداشته شده اما هنوز راه درازي در پيش است تا زنان به عنوان بازوهایی قدرتمند برای اشتغال در بخش‌هاي مختلف و مناصب مدیریتی به حساب بيايند.

47234

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
3 + 5 =

نظرات

  • نظرات منتشر شده: 7
  • نظرات در صف انتشار: 0
  • نظرات غیرقابل انتشار: 2
  • بی نام DE ۰۷:۰۷ - ۱۳۹۵/۰۵/۱۸
    17
    من موندم واسه مردها کار نیست اونوقت شما دنبال چی هستین من نمیدونم. این حرفا در شرایطی هست که وضع کار خوبه. وگرنه تو جامعه ای که وظیفه نان آوری با مرد هست این حرفا چیه مردم نمیدونن.
  • صالح A1 ۰۸:۱۲ - ۱۳۹۵/۰۵/۱۸
    9
    یک مغلطه در صحبت های آقای روحانی وجود دارد و آن این است که از نظر او‌ تصدی مسئولیت اجتماعی برای زنان یعنی لزوما اشتغال بیرون از منزل در ازای دریافت پول در حالی که ایفای درست مسئولیت مادری و همسرداری و خانه داری بسیار باارزش تر ازغالب این مشاغل است که مردها هم می توانند آن را انجام دهند.به نظرم این تلقی توهین به زنان خانه دار است و نهادهای مدافع حقوق زنان باید واکنش نشان دهند
  • بی نام IR ۰۹:۰۸ - ۱۳۹۵/۰۵/۱۸
    19
    ما ایران هستیم با فرهنگ و آداب و رسوم خاص یک کشور با تمدن و اسلامی. باتوجه به اینکه جوانان از جنس مردان و پسران بیکار هستند توجیهی ندارد که زنان در اولویت کار باشند.. بسیاری از ناهنجاری ها و معضلات اجتماعی ناشی از شلختگی و بدون توازن بودن کار بین مردان و زنان است/ درحالی که مردان بیکار هستن و زنان بخاطر سطح حقوق پایین تر از مزدان و مسایل دیگر .... راحتر جذب میشوند و این نوع نگاه باعث بروز بسیاری از مشکلات در جتمعه شده است... لطفا آگاهانه و آیندنگر باشید/ یاعلی
  • بی نام IR ۱۰:۳۷ - ۱۳۹۵/۰۵/۱۸
    14
    جالبه از کشورهای عرب منطقه حتی عربستان هم پایین تر در میزان اشتغال زنان هستیم. ولی ادعای بالاتر و برتر بودن هم داریم.
  • طاها A1 ۱۱:۲۳ - ۱۳۹۵/۰۵/۱۸
    11
    یه نفر این را برای من تحلیلش کنه. ما یک میلیون مرد بیکار بین سن 15 تا 29 سال داریم و 560هزار زن بیکار. چطور بیکاری مردها 19درصده و بیکاری زن‌ها 40درصد؟
  • حسین IR ۱۹:۰۹ - ۱۳۹۵/۰۶/۰۷
    3
    تنها دلایلی که فمینیست ها برای کار زن ها دارن با اگر شروع میشه اگر شوهر ناتوان باشد اگر زن طلاق گرفته باشد اگر زن مجرد باسد اگر زن بدسرپرست باشد
    • فمینیست US ۰۷:۵۰ - ۱۳۹۵/۱۱/۲۵
      12
      اگر زن هوش و شعور و توان و استعدادش از تو بیشتر باشد ... اگر زن بخواهد در جامعه حضور داشته باشد...اگر زن از جهان کوچک و ملال آور خانه داری متنفر باشد ... اگر زن بخواهد قدرت پیدا کند ...