-
کشف شمشیر باستانی که پس از ۳۳۰۰ سال هنوز کند نشده است / عکس
دانش‌های بنیادیباستان‌شناسان در اعماق دریاچه‌ای آتشفشانی در ایتالیا، شمشیری برنزی با قدمت حدود ۳۳۰۰ سال کشف کرده‌اند که با وجود گذشت هزاران سال، لبه تیز خود را حفظ کرده است. این شمشیر احتمالاً به جنگجویی بلندپایه تعلق داشته یا در جریان مراسمی مذهبی به‌عنوان پیشکش به درون آب انداخته شده است.
-
بزرگ‌ترین معدن لیتیوم جهان در استرالیا قرار دارد/ ظرفیت تولید کنسانتره به ۲ میلیون تن در سال می‌رسد
دانش‌های بنیادیبزرگ‌ترین معدن لیتیوم جهان نه در چین و نه در آمریکا، بلکه در منطقه گرین‌بوشز در غرب استرالیا قرار دارد. این معدن که استخراج لیتیوم از آن از سال ۱۹۸۳ آغاز شده، به دلیل عیار بالای سنگ معدن و هزینه پایین تولید، یکی از مراکز مهم تأمین لیتیوم جهان است و با تکمیل ظرفیت کارخانه‌های فرآوری، می‌تواند سالانه ۲ میلیون تن کنسانتره لیتیوم تولید کند.
-
دانشمندان چهره قدیمی‌ترین انسان خردمند را بازسازی کردند / عکس
دانش‌های بنیادیاین چهره آشنا ظاهری شبیه به انسان‌های مدرن دارد، اما محفظه مغزی آن به گونه‌های قدیمی‌تر شبیه است.
-
حسین افشین: سه آزمایشگاه آموزشی فناوری کوانتومی در دانشگاه‌های کشور افتتاح شد
دانش‌های بنیادیافتتاح سه آزمایشگاه آموزشی اپتیک کوانتومی و اطلاعات کوانتومی در دانشگاه‌های صنعتی شریف، اصفهان و شهید بهشتی، بخشی از برنامه معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست‌جمهوری برای توسعه زیرساخت‌های علمی و تربیت نیروی انسانی متخصص در حوزه فناوری‌های راهبردی آینده است.
-
راز یادگیری سریع‌تر زبان خارجی؛ قبل از حفظ قواعد، گوش‌هایتان را تمرین دهید
دانش‌های بنیادیپژوهشی جدید نشان می‌دهد افرادی که تفاوت‌های ظریف صداها را بهتر تشخیص می‌دهند، معمولاً تلفظ زبان خارجی را سریع‌تر و دقیق‌تر یاد می‌گیرند. یافته‌های این مطالعه نشان می‌دهد که در یادگیری زبان، علاوه بر حفظ واژگان و قواعد دستوری، توانایی شنیدن صداهای ناآشنا و تشخیص تفاوت آنها نیز اهمیت دارد.
-
کشف قدیمی‌ترین کشتی غرق‌شده جهان با قدمت ۴۷۰۰ سال در سواحل ترکیه
دانش‌های بنیادیباستان‌شناسان در سواحل کشور ترکیه بقایای قدیمی‌ترین کشتی غرق‌شده در جهان را شناسایی کردند. براساس ارزیابی‌های صورت‌گرفته، این کشتی به اوایل عصر برنز تعلق دارد و قدمت آن بین ۴۴۰۰ تا ۴۷۰۰ سال تخمین زده می‌شود.
-
بدن انسان تا چند وقت پس از مرگ حرکت می‌کند؟
دانش‌های بنیادیمحققان برای نخستین بار توانسته‌اند حرکات بدن انسان را تا بیش از یک سال پس از مرگ ثبت کنند.
-
قانون جهش تولید دانش‌بنیان چه حمایتی از صنایع خلاق می‌کند و چرا این حمایت‌ها به نتیجه نمی‌رسند؟
دانش‌های بنیادیبا وجود تصویب قانون جهش تولید دانش‌بنیان، پیش‌بینی حمایت از اشخاص حقیقی فعال در صنایع خلاق و گسترش فهرست محصولات مشمول حمایت، استفاده از ظرفیت‌های قانونی این حوزه همچنان محدود است. اسفندیار اختیاری، معاون توسعه و برنامه‌ریزی معاونت علمی ریاست‌جمهوری، می‌گوید طی چهار سال گذشته تعداد فعالان صنایع خلاقی که از اعتبار مالیاتی استفاده کرده‌اند، به گفته او، صفر یا حداکثر یک تا دو مورد بوده است. در مقابل، فعالان این حوزه معتقدند مشکل تنها به کمبود مطالبه‌گری محدود نمی‌شود و غلبه نگاه فناوری سخت در فرایندهای ارزیابی، دشواری تأیید پروژه‌های خلاق و ضعف سازوکارهای تأمین مالی، مسیر بهره‌مندی از حمایت‌ها را دشوار کرده است؛ موضوعی که یک نماینده مجلس نیز با تأکید بر مشکلات زیرساختی، بازاری و اجرایی صنایع خلاق، خواستار ورود جدی‌تر کمیسیون فرهنگی مجلس به این حوزه شده است.
-
راز بوی خوشایند باران چیست؟
دانش‌های بنیادیبوی خاک نم‌خورده با شروع باران، برای بسیاری از افراد یادآور آرامش، تازگی و خاطرات خوش است. این رایحه آشنا گاهی حتی پیش از آنکه قطره‌های باران به زمین برسند، به مشام می‌رسد. اما این بو از کجا می‌آید و چرا بسیاری از ما از استشمام آن لذت می‌بریم؟ پاسخ را باید در ترکیبات شیمیایی هوا، فعالیت میکروب‌های خاک و تجربه‌های شخصی خود جست‌وجو کرد.
-
روی تاریک جایزه نوبل / چرا بعضی برندگان نوبل تصور می‌کنند در همه‌چیز متخصص هستند؟
دانش‌های بنیادیبرنده شدن جایزه نوبل یک فرد را در یک شب به یکی از شناخته‌شده‌ترین چهره‌های علمی جهان تبدیل می‌کند. در کنار اعتبار عظیمی که این جایزه به همراه می‌آورد، گاهی باعث رفتاری عجیب می‌شود.
-
فرانسیس هالزن برنده نوبل فیزیک ۲۰۲۶ شد
«ذرات روح» دانشمند آمریکایی را به نوبل فیزیک رساندند
دانش‌های بنیادیارزش نقدی جایزه نوبل امسال، تقریبا ۱.۲ میلیون دلار است که طی مراسمی رسمی در تاریخ ۱۰ دسامبر و در روز سالگرد درگذشت آلفرد نوبل، در استکهلم به برندگان اهدا خواهد شد.
-
دانشمندان «توپ اتمی» ساختند / آزمایشی برای محک زدن نظریه اینشتین
دانش‌های بنیادیدانشمندان وسیله‌ای ساخته‌اند که شاید در نگاه اول شبیه یک «توپ اتمی» به نظر برسد، اما هدف آن شلیک گلوله یا ذره نیست. این سامانه قرار است اتم‌ها را به شکلی دقیق به حرکت درآورد تا دانشمندان بتوانند یکی از بنیادی‌ترین اصول نظریه گرانش اینشتین را آزمایش کنند.
-
درخشش در المپیاد جهانی نجوم؛ ایران با پنج مدال طلا برای سومین سال پیاپی قهرمان شد
دانش‌های بنیادیهر پنج عضو تیم ایران در المپیاد جهانی نجوم و اخترفیزیک ۲۰۲۶ مدال طلا گرفتند و سومین قهرمانی پیاپی کشور در این رقابت‌ها را رقم زدند.
-
فهرست کوتاه نامزدهای مدال رسول(ص) اعلام شد/ تقدیر از برگزیدگان نهایی؛ آذرماه
دانش‌های بنیادیفهرست کوتاه نامزدهای دومین دوره مدال رسول(ص) شامل ۴ نفر در علوم مهندسی، ۴ نفر در ریاضیات، ۴ نفر در علوم رایانه، ۸ نفر در علوم زیستی و پزشکی، ۲ نفر در شیمی و ۲ نفر در فیزیک مشخص و مقرر شد برگزیدگان نهایی آبان اعلام و مراسم تقدیر از آنها آذر پیش‌رو برگزار شود.
-
داستان دردناک «کفش‌های لوتوس»/ چرا کفش‌های قدیمی چینی این‌قدر کوچک بودند؟
دانش‌های بنیادیکفش‌های لوتوس یکی از عجیب‌ترین نمونه‌های پوشاک در تاریخ چین هستند، کفش‌هایی بسیار کوچک که برای زنانی ساخته می‌شدند که از کودکی پاهایشان تحت فرایند «بستن پا» تغییر شکل داده بود. این رسم که دست‌کم حدود هزار سال در بخش‌هایی از چین ادامه داشت، اندازه و شکل پا را به‌طور دائمی تغییر می‌داد و در نهایت کفش‌هایی با اندازه‌ای بسیار کوچک برای زنان به وجود آورد.
-
ماجرای تیر آتشین و کشتی وایکینگ‌ها
چیزی که فیلم‌ها درباره وایکینگ‌ها به ما نگفتند
دانش‌های بنیادیتصویر وایکینگی که پیکر مرده را داخل یک کشتی قرار می‌دهد و سپس با شلیک یک تیر آتشین، کشتی را در میان شعله‌ها رها می‌کند، یکی از مشهورترین تصاویر مربوط به آیین‌های تدفین وایکینگ‌هاست. اما این صحنه که بارها در فیلم‌ها و سریال‌های تاریخی دیده‌ایم، واقعاً بخشی از مراسم تدفین وایکینگ‌ها بوده یا بیشتر ساخته‌وپرداخته فرهنگ عامه است؟
-
چند پنل خورشیدی انرژی یک سد بزرگ را تولید می‌کند؟
دانش‌های بنیادیمحاسبات پژوهشگران نشان می‌دهد اگر روزی قرار باشد برق تولیدی سدهای برق‌آبی آمریکا با انرژی خورشیدی جایگزین شود، پنل‌ها از نظر مساحت می‌توانند بخش بسیار کوچک‌تری از زمین مخازن سدها را اشغال کنند.
-
اول مهر؛ مدرسه شجره میناب، ۱۶۸ غایب
دانش‌های بنیادیمعاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رئیس‌جمهور با حضور در شهرستان میناب و ادای احترام به شهدای دانش‌آموز، به نمایندگی از رئیس جمهور و هیئت دولت، آیین زنگ آغاز سال تحصیلی جدید را با یاد و نام شهدای مدرسه شجره طیبه میناب برگزار کرد.
-
افشین: هرمزگان می‌تواند به یکی از هاب‌های فناوری کشور تبدیل شود
دانش‌های بنیادیمعاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رئیس‌جمهوری در نشست با نخبگان و استعدادهای برتر استان هرمزگان، ضمن تشریح ظرفیت‌ها و برنامه‌های معاونت علمی برای این استان، از تلاش برای تقویت زنجیره‌های ارزش دانش‌بنیان، توسعه زیرساخت‌های فناوری و حمایت از نخبگان خبر داد و گفت هرمزگان با توجه به ظرفیت‌های دریایی، صنعتی و انسانی خود می‌تواند به یکی از هاب‌های فناوری کشور تبدیل شود.
-
نقشه‌ای که از کودکی دیده‌ایم، واقعیت جهان را نشان نمی‌دهد
سازمان ملل نقشه Equal Earth را به جای نقشه مرکاتور تایید کرد
دانش‌های بنیادینقشه‌ای که قرن‌ها جهان را از نگاه خاصی به ما نشان داده، حالا با یک رقیب جدی روبه‌رو شده است. سازمان ملل متحد با حمایت ۱۶۴ کشور، استفاده از نقشه Equal Earth را به‌عنوان جایگزینی برای نمایش رایج مرکاتور پذیرفته؛ نقشه‌ای که اندازه واقعی قاره‌ها، به‌ویژه آفریقا، را دقیق‌تر نشان می‌دهد و دوباره این پرسش را مطرح کرده است که آیا نقشه‌های جهان واقعاً بی‌طرف هستند؟
-
کشف دو مسیر متفاوت در شکل‌گیری مغز
مغز چگونه ساخته می‌شود؟
دانش‌های بنیادیپژوهش جدید دانشمندان درباره شکل‌گیری مغز نشان می‌دهد این اندام پیچیده ممکن است نه از یک، بلکه از دو گروه متفاوت سلول‌های پیش‌ساز ساخته شود؛ یافته‌ای که درک فعلی از رشد مغز را به چالش می‌کشد. این مطالعه همچنین راهی برای تولید سلول‌های عصبی مغز پسین در آزمایشگاه ارائه کرده است؛ روشی که می‌تواند به مطالعه بیماری‌هایی مانند ALS و آتروفی عضلانی نخاعی (SMA) کمک کند.
-
کشف یک مخزن عظیم یخ زیر سنگ‌ها؛ یخچال سنگی چیست و چگونه شکل می‌گیرد؟
دانش‌های بنیادیپژوهشگران دانشگاه یوتا موفق شده‌اند ذخیره‌ای عظیم از یخ پنهان‌شده در زیر سطح سنگی کوه تییمپانوگوس را شناسایی کنند؛ ذخیره‌ای که آب موجود در آن برای پر کردن حدود ۶۰۰ استخر شنای المپیک کافی است. این کشف نشان می‌دهد بخشی از بزرگ‌ترین ذخایر آب یخ‌زده ایالت یوتا تقریباً از سطح زمین قابل مشاهده نیستند.
-
رعد و برق یا انفجار؛ چگونه صدای رعد و برق را از صدای انفجار تشخیص دهیم؟
دانش‌های بنیادیصدای ناگهانی و مهیب در میانه یک روز آرام یا هنگام بارندگی، گاهی آن‌قدر شبیه انفجار به گوش می‌رسد که تشخیص منشأ آن دشوار می‌شود. با این حال، متخصصان هواشناسی می‌گویند رعدوبرق الگوی صوتی مشخصی دارد که در بسیاری از مواقع می‌تواند سرنخ‌هایی درباره منشأ صدا در اختیارمان بگذارد؛ هرچند تشخیص قطعی تنها با گوش دادن به صدا ممکن نیست.
-
صالحی: در کنار شبکه دانشمندان، باید «شبکه جهانی بانیان علم» را شکل دهیم
دانش‌های بنیادیعلی‌اکبر صالحی، رئیس هیئت‌مدیره بنیاد علم و فناوری مصطفی(ص) در حاشیه نشست این نهاد که به رونمایی از سامانه جدید حمایت مالی بنیاد به منظور تسهیل مشارکت حامیان در سراسر جهان اختصاص داشت، تاکید کرد: «همان‌طور که بنیاد طی سال‌های گذشته برای شکل‌گیری شبکه‌ای از دانشمندان جهان اسلام تلاش کرده است، اکنون باید در کنار این شبکه، شبکه جهانی بانیان علم نیز شکل گیرد.»
-
مرد خوش‌شانس در حیاط خانه‌اش گنج پیدا کرد
دانش‌های بنیادیمردی در دانمارک هنگام آماده‌کردن حیاط خانه‌اش برای ساخت یک تراس، به گنجینه‌ای برخورد که حدود ۱۸.۵ کیلوگرم وزن دارد و نزدیک به ۷۰۰ شی و قطعه از عصر وایکینگ‌ها را در خود جای داده است.
-
سیدمحمد بلورچیان درگذشت
دانش‌های بنیادیسیدمحمد بلورچیان، استاد تمام دانشگاه تبریز، عضو پیوسته فرهنگستان علوم جمهوری اسلامی ایران و مؤسس و بنیانگذار پژوهشگاه شیمی و مهندسی شیمی ایران، شامگاه گذشته در سن ۹۳ سالگی درگذشت.
-
نقشه جهان یک ایراد بزرگ دارد / عکس
دانش‌های بنیادیمجمع عمومی سازمان ملل به کشورها توصیه کرده است از نقشه‌هایی استفاده کنند که اندازه واقعی قاره‌ها را بهتر نشان می‌دهند تا بار دیگر پروجکشن مرکاتور و بزرگ‌نمایی مناطق نزدیک قطب‌ها برجسته شود.
-
چرا صدای انسان‌ها متفاوت است؟
دانش‌های بنیادیهر صدای انسانی یک اثر انگشت صوتیِ کاملاً یکتا و غیرقابل تقلید است. یافته‌های شگفت‌انگیز زیست‌شناسی تکاملی نشان می‌دهد که برخلاف تصور عموم، آنچه صدای انسان را تا این حد دقیق، متمایز و پایدار کرده، افزودن یک اندام جدید توسط تکامل نبوده؛ بلکه حاصل یک «حذف بزرگ تکاملی» و مهندسی معکوس در حنجره ماست.
-
ابر سازه چین در اعماق دریا/ چرا چینی‌ها روی دریا توربین زدند؟
دانش‌های بنیادیمهندسان چینی تنها پس از گذشت هفت ماه از تکمیل فاز نخست یک کلان‌پروژه تکنولوژیک، عملیات ساخت را به پایان رسانده و اولین مرکز داده زیردریایی جهان (UDC) را که کاملاً توسط توربین‌های بادی فراساحلی تغذیه می‌شود، راه‌اندازی کردند. این ابرسازه علاوه بر حذف نیاز به مصرف آب شیرین، نیاز به اراضی خشکی را در مقایسه با دیتاسنترهای سنتی روی زمین، بیش از ۹۰ درصد کاهش داده است.
-
کشف شش ساختار عجیب و ناشناخته در اعماق زمین
دانش‌های بنیادیهرچند دسترسی مستقیم به اعماق زمین امکان‌پذیر نیست، اما دانشمندان می‌توانند با بررسی امواج لرزه‌ای حاصل از زمین‌لرزه‌های شدید، به ساختارهای پنهان در اعماق سیاره پی ببرند.