-
چرا جوراب فوتبالیستها سوراخ است؟
دانشهای بنیادیاگر مسابقات فوتبال را در سالهای اخیر دنبال کرده باشید، احتمالاً متوجه سوراخهای متعددی در پشت جوراب برخی بازیکنان شدهاید. این پدیده که دستکم از حدود یک دهه پیش در فوتبال حرفهای دیده میشود، همچنان رواج دارد و حتی در تورنمنتهای بزرگ بینالمللی نیز به چشم میخورد.
-
معماری خلاقانه با کانتینرهای زنگزده / از نیویورک تا پاریس
دانشهای بنیادیطراحی و ساخت خانهها و فضاهای اداری با استفاده از کانتینرهای ترابری دریایی، به یکی از جذابترین روندهای معماری پایدار در جهان تبدیل شده است.
-
چرا انسانها ناخودآگاه همیشه به سمت چپ میپیچند؟
دانشهای بنیادییک تیم بینالمللی از پژوهشگران دریافتند که رفتارهای حرکتی انسانها برخلاف تصور پیشین، اصلاً تصادفی نیست. آزمایشهای دقیق روی گروههای سنی و فرهنگهای مختلف در ژاپن و اسپانیا فاش کرده است که انسانها هنگام قدم زدن در فضاهای باز یا بسته، تمایل آماری و بیولوژیکی معناداری برای چرخش به سمت چپ (حرکت پادساعتگرد) دارند؛ کشفی تکاندهنده که میتواند استانداردهای طراحی فرودگاهها، موزهها و مسیرهای تخلیه اضطراری شهرهای آینده را به کلی دگرگون کند
-
گنج ۵۰۰ میلیارد دلاری در اعماق یک دریاچه پیدا شد
دانشهای بنیادیگنجی بزرگ در آبهای دریاچه سالتون در کالیفرنیا نهفته است که دانشمندان تخمین میزنند ارزش آن از ۵۰۰ میلیارد دلار بیشتر است!
-
شهر باستانی که بعد از ۳۵۰۰ سال از زیر خاک بیرون آمد
دانشهای بنیادیباستانشناسان بقایای یک شهر بزرگ مربوط به عصر برنز را در استپ قزاقستان شناسایی کردهاند که به نظر میرسد بیش از ۳۵۰۰ سال پیش یکی از مراکز اصلی تولید برنز بوده است.
-
انقلاب دیگر چینیها در عصر هوش مصنوعی/ اولین دیتاسنتر زیردریایی جهان با انرژی بادی
دانشهای بنیادیمهندسان چینی تنها پس از گذشت هفت ماه از تکمیل فاز نخست یک کلانپروژه تکنولوژیک، عملیات ساخت را به پایان رسانده و اولین مرکز داده زیردریایی جهان (UDC) را که کاملاً توسط توربینهای بادی فراساحلی تغذیه میشود، راهاندازی کردند. این ابرسازه علاوه بر حذف نیاز به مصرف آب شیرین، نیاز به اراضی خشکی را در مقایسه با دیتاسنترهای سنتی روی زمین، بیش از ۹۰ درصد کاهش داده است.
-
دلیل جالب چروک شدن انگشتان در حمام
دانشهای بنیادیبرای نزدیک به یک قرن، علم پدیده چروک شدن پوست انگشتان در آب را ناشی از فرآیند غیرفعال اسمز میدانست. اما یافتههای نوین عصبشناسی و زیستشناسی تکاملی فاش کردهاند که این پدیده، یک واکنش فعال و هوشمندانه از سوی سیستم عصبی خودکار بدن است که به نیاکان ما در بقا، جمعآوری غذا و حفظ تعادل در محیطهای مرطوب کمک میکرده است.
-
چه کسی کامپیوتر را اختراع کرد؟
دانشهای بنیادیتاریخچه کامپیوتر با طرحهای اولیه در اوایل قرن نوزدهم آغاز شد و در طول قرن بیستم، جهان را برای همیشه دگرگون کرد.
-
داستان جالب کندترین آزمایش جهان که یک قرن طول کشید
دانشهای بنیادیکندترین آزمایش جهان در استرالیا نزدیک به ۱۰۰ سال است که در حال انجام است. این آزمایش ۹۷ ساله ثابت میکند که یک جامد میتواند جریان یابد.
-
معمای کرمهایی که علم را به چالش کشیدند / آیا میتوان با خوردن یک قرص پیانو زدن یاد گرفت؟
دانشهای بنیادیتصورش کافی است تا مرز میان علم و خیال کمی بلرزد. یک جانور چیزی را یاد میگیرد، بعد جانور دیگری از بدن او تغذیه میکند. اگر تجربه فقط در مغز نمانده باشد چه؟ اگر بخشی از آن در مولکولها، سلولها یا بافتهای بدن ردّی به جا گذاشته باشد، آیا ممکن است چیزی از آن تجربه به موجودی دیگر منتقل شود؟
-
چرا طلا زنگ نمیزند؟
دانشهای بنیادیتوانایی طلا برای حفظ ظاهر بینقصش برای مدتی طولانی، باعث شده که «نجیبترین» فلز شناخته شده عنوان بگیرد و محققان این ویژگی حیرتانگیز را به ترکیب شیمیایی منحصربهفرد طلا نسبت میدهند. نتایج یک بررسی جدید حکایت از آن دارد که اتمهای طلا برای محافظت در برابر اکسیداسیون، خود را بازآرایی میکنند.
-
تأملی در امکان جمع میان نظریه تکامل و روایت اسلامی از آدم
دانشهای بنیادیرابطه میان علم و دین یکی از مهمترین مباحث اندیشه معاصر است. در میان موضوعات مختلف، مسئله منشأ انسان جایگاه ویژهای دارد؛ زیرا از یک سو علوم زیستی، انسانشناسی و باستانشناسی تصویری گسترده از تاریخ تکامل انسان ارائه کردهاند و از سوی دیگر ادیان ابراهیمی، بهویژه اسلام، روایت خاصی از آفرینش انسان و جایگاه آدم به عنوان نخستین پیامبر عرضه میکنند. پرسش اصلی این است که آیا این دو روایت الزاماً در تعارض قرار دارند یا میتوان چارچوبی نظری برای جمع میان آنها ارائه کرد؟
-
کشف شگفتانگیز زندگی روی جسد ۵۳۰۰ ساله
دانشهای بنیادیبیش از سه دهه از کشف «اوتزی»، مشهورترین مومیایی طبیعی اروپا، میگذرد و این مرد یخی ۵۳۰۰ ساله همچنان دانشمندان را غافلگیر میکند. پژوهشی تازه نشان داده که بدن اوتزی میزبان مخمرهایی است که نهتنها توانستهاند در شرایط بسیار سرد دوام بیاورند، بلکه برخی از آنها هنوز قابلیت رشد و فعالیت دارند.
-
ثبت رویدادی عجیب در اعماق زمین
دانشهای بنیادیپژوهشگران با استفاده از دادههای ماهوارهای دریافتهاند جریان عظیمی از آهن مذاب در هسته بیرونی زمین، در زیر اقیانوس آرام، حدود سال ۲۰۱۰ بهطور ناگهانی جهت حرکت خود را تغییر داده است.
-
مرزهای آبی بیکران
کدام کشورها به سه اقیانوس بزرگ جهان راه دارند؟
دانشهای بنیادیدر جغرافیای نوینِ مبتنی بر مدل «پنج اقیانوس»، تنها سه کشور روسیه، کانادا و ایالات متحده آمریکا به طور قطعی و از طریق خاک اصلی خود به سه اقیانوس آرام، اطلس و منجمد شمالی متصل هستند؛ هرچند با به رسمیت شناختن «اقیانوس منجمد جنوبی»، پای سه کشور استرالیا، آفریقای جنوبی و شیلی نیز به این فهرست باز میشود.
-
چرا هر کدام از ما، صدایی منحصربهفرد داریم؟
دانشهای بنیادیهر صدای انسانی یک اثر انگشت صوتیِ کاملاً یکتا و غیرقابل تقلید است. یافتههای شگفتانگیز زیستشناسی تکاملی نشان میدهد که برخلاف تصور عموم، آنچه صدای انسان را تا این حد دقیق، متمایز و پایدار کرده، افزودن یک اندام جدید توسط تکامل نبوده؛ بلکه حاصل یک «حذف بزرگ تکاملی» و مهندسی معکوس در حنجره ماست.
-
چرا ۹۰درصد انسانها راست دست هستند؟
دانشهای بنیادیدر حالی که بیشتر پستانداران و نخستینسانان از هر دو دست خود به یک اندازه استفاده میکنند، حدود ۹۰ درصد انسانها راستدست هستند؛ اما چرا؟
-
چرا هنگام نشانهگیری، ناخودآگاه یک چشم خود را میبندیم؟
دانشهای بنیادیچشمی که به طور غریزی هنگام نشانهگیری با دوربین عکاسی میبندید، بازتابی از یک فرآیند پیچیده بیولوژیکی با قدمت صدها میلیون سال است. زیستشناسی تکاملی نشان میدهد که داشتن یک «چشم غالب»، نشانهای از نقص در طراحی بدن نیست، بلکه یک استراتژی هوشمندانه از سوی مغز برای تقسیم کار، افزایش سرعت پردازش دادهها و هماهنگی بهتر با اندامهای حرکتی است.
-
اینشتین اگر نبود، «گوگلمپ» هم نبود
دانشهای بنیادیتقریباً هر بار که روی نقشه گوشی خود مسیریابی میکنید، در واقع از نظریه نسبیت آلبرت اینشتین کمک میگیرید. چرا که اگر اصلاحات نسبیتی در ماهوارههای GPS اعمال نمیشد، مکانیابی تلفنها روزانه تا حدود ۱۰ کیلومتر خطا پیدا میکرد.
-
چه اتفاقی میافتد اگر دهانه یک آتشفشان فعال را پلمب کنیم؟
نتیجه فاجعهبار بتن ریختن در دهانه آتشفشان
دانشهای بنیادیدر نگاه اول، ریختن مقادیر عظیمی از بتن روی یک آتشفشان فعال ممکن است راهکاری برای مهار گدازهها به نظر برسد. اما این کار بیشتر شبیه به قرار دادن یک درپوش روی زودپزی است که سوپاپ اطمینان ندارد.
-
چرا قهوه تلخ است و چرا برخی عاشق این تلخی هستند؟
دانشهای بنیادیتفاوت بزرگی میان عطر جادویی قهوه و طعم نهایی آن وجود دارد. یک فنجان قهوه عطری گرم، عمیق و وسوسهکننده دارد، و به محض چشیدن اولین جرعه، تلخی را به زبان منتقل کند.
-
زنی که بر کف اتاق، بیکرانگی را نقاشی میکرد
از فرزانگان تهران تا استنفورد: چگونه مریم میرزاخانی چهره ریاضیات جهان را تغییر داد؟
دانشهای بنیادیرویای اصلی میرزاخانی در سالهای نوجوانی، نویسندگی بود. او شیفته رمانها و داستانهایی بود که افقهای تخیلش را گسترش میدادند. این پیشینه ادبی بعدها در سبک ریاضیاتی او به صورت نوعی روایتگری هندسی تظاهر پیدا کرد.
-
آیا اندازه مغز به میزان هوش ربط دارد؟
دانشهای بنیادیبرخی پژوهشها در دو دهه گذشته نشان دادهاند که مغز انسان ممکن است در حال کوچکتر شدن باشد. در عین حال، شواهدی هم وجود دارد که نشان میدهد میانگین نمرات IQ طی یک قرن گذشته افزایش یافته است. اما آیا ممکن است انسانها همزمان با کوچک شدن مغزشان، باهوشتر شوند؟ نشریه Live Science برای بررسی این پرسش با چندین متخصص گفتگو کرده است.
-
بررسی ریشههای تکاملی یک واکنش غریزی
چرا از ارتفاع میترسیم؟
دانشهای بنیادیآن احساس ترسی که در لبه یک بالکن وجودتان را فرا میگیرد، از زبان و حافظه قدیمیتر است. در واقع سه میلیون سال تکامل، در یک نگاه رو به پایین خلاصه شده است.
-
نصب بزرگترین توربین بادی شناور جهان/ تامین برق ۲۴ هزار خانه با یک واحد
دانشهای بنیادیچین با نصب بزرگترین توربین بادی آفشور (فراساحلی) شناور جهان، گام بلندی در مسیر استخراج انرژیهای تجدیدپذیر از آبهای عمیق برداشته است. این توربین ۱۶ مگاواتی که «پیشرو سه گلوله» (Three Gorges Pilot) نام دارد، در فاصله ۷۰ کیلومتری از سواحل یانگیانگ در استان گوانگدونگ نصب شده است.
-
کشفی تازه درباره انسانهای نئاندرتال که تاریخ را تغییر میدهد
دانشهای بنیادیدانشمندان با اسکنهای مغزی جدید به شگفتیهایی جدیدی در مورد هوش نئاندرتالها و تشابه آنها با ما انسانهای مدرن رسیدهاند.
-
ساکتترین نقطه جهان / اینجا صدای پلک زدن هم به گوش میرسد
دانشهای بنیادیاگر بخواهیم "ساکتترین مکان روی زمین" را (نه صرفاً در طبیعت، بلکه در کل) معیار قرار دهیم، این عنوان به اتاق بدون اکو (anechoic test chamber) در آزمایشگاههای Orfield در مینیاپولیس مینهسوتا میرسد که سه بار در تاریخ عنوان "ساکتترین جای زمین" را مال خود کرده است.
-
آیا با بستن چشمها بهتر میشنویم؟ / نتایج غافلگیرکننده یک پژوهش
دانشهای بنیادیپژوهشهای جدید نشان میدهند که برخلاف تصور عموم، بستن چشمها در محیطهای پر سر و صدا نه تنها کمکی نمیکند، بلکه باعث نوعی اختلال در پردازش صوتی میشود.
-
پیشبینی نیوتن و اینشتین درست بود / نتایج یک آزمایش بزرگ
دانشهای بنیادییک آزمایش عظیم کیهانی نشان میدهد که نیوتن و اینشتین، گرانش را به طور دقیق توضیح دادهاند و گرانش همانطور که انتظار میرود در سراسر جهان عمل میکند و نظریه ماده تاریک را تقویت میکند.
-
انقلابی در انرژی / اولین نیروگاه اسمزی آسیا افتتاح شد
دانشهای بنیادیژاپن اولین نیروگاه اسمزی آسیا را راهاندازی کرده است که با ترکیب آب شیرین و آب شور، الکتریسیته تولید میکند. این نیروگاه که دومین نمونه در نوع خود در جهان محسوب میشود، برخلاف انرژی خورشیدی یا بادی، قادر است در تمام ساعات شبانهروز و در هر شرایط آبوهوایی، برقی پایدار و پاک تولید کند. این دستاورد، گامی بلند در مسیر مقابله با تغییرات اقلیمی و بهرهبرداری از منابع بیپایان اقیانوسی است.