به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین بحث کاهش مصرف پلاستیک در ایران موضوع تازهای نیست، اما هر بار در بزنگاههایی مثل افزایش فشار بر صنایع پتروشیمی، مشکلات پسماند و رشد مصرف ظروف یکبارمصرف، دوباره به صدر توجهها برمیگردد.
حالا هم همزمان با هشدار درباره مدیریت مصرف، مسئله کمبود برخی مواد و محصولات پلیمری پس از آسیب به بخشی از ظرفیت تولید پتروشیمی، این بحث را جدیتر کرده است.
قانون هست، اجرا کامل نیست
سمیه رفیعی، رئیس فراکسیون محیط زیست مجلس، گفته در سالهای گذشته قوانینی برای ممنوعیت توزیع رایگان کیسههای پلاستیکی در فروشگاهها تصویب شده بود، اما به دلیل نبود اراده اجرایی، این سیاستها بهطور کامل عملیاتی نشد.به گفته او، اجرای این قوانین بیشتر در حد پویشهای مقطعی باقی ماند و به یک رویه پایدار تبدیل نشد. همین شکاف میان قانون و اجرا، یکی از دلایلی است که مصرف پلاستیک در کشور همچنان بالا مانده است.
چرا این موضوع دوباره مهم شده است؟
رفیعی در تشریح نشست فراکسیون محیط زیست گفته با توجه به جنگ ۴۰ روزه و آسیبدیدگی تعدادی از واحدهای تولیدکننده محصولات پتروشیمی، لازم است برای مدیریت مصرف داخلی تمهیدات ویژهای در نظر گرفته شود. در کنار این مسئله، باید به فشارهایی هم اشاره کرد که پس از حمله آمریکا به برخی زیرساختها و تأسیسات مرتبط با پتروشیمی، نگرانی درباره کمبود یا اختلال در زنجیره تأمین برخی محصولات پلیمری را افزایش داد. در چنین شرایطی، کاهش مصرف غیرضروری پلاستیک فقط یک توصیه محیطزیستی نیست، بلکه به یک ضرورت در مدیریت منابع هم تبدیل میشود.
محرم؛ از اوج مصرف تا فرصت اصلاح
یکی از محورهای نشست فراکسیون محیط زیست، بازنگری در الگوی مصرف محصولات پلاستیکی در قالب پویش محرم سبز بوده است. ماه محرم در ایران معمولاً با افزایش مصرف ظروف و محصولات یکبارمصرف در هیأتها و مراسم مذهبی همراه است. به همین دلیل، این ایام میتواند همزمان دو چهره داشته باشد: از یکسو دوره اوج مصرف پلاستیک و از سوی دیگر فرصتی برای ترویج مصرف مسئولانه و جایگزینهای کمضررتر.
پسماند پلاستیکی فقط یک زباله ساده نیست
رئیس فراکسیون محیط زیست مجلس تأکید کرده که در کنار موضوع تولید، مدیریت پسماندهای پلاستیکی به یکی از چالشهای جدی زیستمحیطی کشور تبدیل شده است. پلاستیکهای رهاشده، بازیافتنشده یا کمارزش از نظر اقتصادی، هم به طبیعت آسیب میزنند و هم هزینه سنگینی به شهرها و نظام مدیریت پسماند تحمیل میکنند. برای همین، مسئله پلاستیک فقط به مصرف در فروشگاه یا مراسم مذهبی محدود نمیشود، بلکه به چرخه کامل تولید، مصرف و بازیافت مربوط است.
اقتصاد چرخشی؛ راهحلی که هنوز جدی نشده
رفیعی گفته اقتصاد چرخشی یکی از ارکان مهم شکوفایی اقتصادی در بسیاری از کشورهاست و در ایران هم باید از الگوی مصرف صرف منابع فاصله گرفت. اقتصاد چرخشی یعنی مواد و محصولات تا جای ممکن دوباره وارد چرخه استفاده شوند و منابع کمتر هدر برود. این نگاه اگر جدی گرفته شود، هم میتواند فشار بر تولید مواد اولیه را کاهش دهد و هم برای صنایع بازیافت و بخش خصوصی فرصت اقتصادی ایجاد کند.
چه چیزهایی باید تغییر کند؟
برای کاهش مصرف پلاستیک، فقط تصویب قانون کافی نیست. اجرای واقعی سیاستها نیازمند هماهنگی فروشگاهها، اصناف، نهادهای دولتی، تولیدکنندگان، شهرداریها و مصرفکنندگان است در کنار آن، توسعه صنایع بازیافت، مشوقهای مالیاتی، حمایت از جایگزینهای مناسب و تغییر رفتار مصرفی مردم، بخشی از همان زنجیرهای است که بدون آن، هر سیاستی ناقص میماند.
اظهارات رئیس فراکسیون محیط زیست مجلس نشان میدهد مسئله پلاستیک در ایران دیگر فقط یک دغدغه محیطزیستی نیست؛ این موضوع حالا به مدیریت منابع، تابآوری تولید و اصلاح الگوی مصرف هم گره خورده است. در شرایطی که بخشی از ظرفیت تولید محصولات پلیمری تحت فشار قرار گرفته و خطر کمبود برخی اقلام مطرح است، کاهش مصرف غیرضروری پلاستیک و اجرای واقعی قوانین، بیش از گذشته به یک ضرورت ملی تبدیل شده است.
نظر شما