به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، گفتمان امام خمینی (ره) گفتمانی جامع و چندبُعدی بود که بر پایههای مستحکمی همچون عدالت، حمایت از مستضعفین، یاری مظلومان، استکبارستیزی، معنویت، نقشآفرینی مردم، اهمیت رأی و جایگاه مردم در پشتیبانی از حاکمیت، و خادم دانستن حاکم و مسئول بودن مسئولان در برابر مردم استوار گشت. پس از رحلت بنیانگذار انقلاب اسلامی، وفادارترین شاگرد و مرید امام، یعنی آیتالله خامنهای، در طول بیش از سه دهه حکمرانی، با تمام توان به پاسداشت، توسعه و مراقبت از این گفتمان پرداخت و در برابر هرگونه تحریف آرمانهای امام مقاومت کرد. این پرونده به شرح و تبیین این مهم با استناد به سخنان و عملکرد ایشان میپردازد.
یکم: عدالت؛ گفتمان محوری و مبنای تصمیمگیریها
عدالتخواهی، محور اصلی اندیشه امام خمینی (ره) بود. اساس تشکیل جامعه را عدالت دانسته و تمامی انبیا و اولیای الهی را برای تحقق آن مبعوث میدانستند. آیتالله خامنهای این گفتمان را با قوت تمام ادامه دادند و عدالت را «گفتمان حاضر در صحنه مردم و مسئولان» معرفی کردند. ایشان تأکید داشتند که در نظام اسلامی، «عدالت مبنای همهی تصمیمگیریهای اجرایی است و همهی مسئولان نظام باید به جدّ و جهد و با همهی اخلاص، در صدد اجرای عدالت در جامعه باشند».
رهبر انقلاب فراتر از سخنپردازی نظری درباره عدالت، بر استقرار عملی آن در عینیت جامعه اسلامی تأکید داشتند و «رفع محرومیت از طبقات محروم و تهیدست و کمدرآمد» را برترین گام در راه استقرار عدل معرفی کردند. این رویکرد، عینیتبخشی به همان نگاه امام بود که عدالت را باید در کف جامعه مشهود میدانست.
دوم: حمایت از مستضعفین؛ میراثی ماندگار
انقلاب اسلامی و اندیشه امام خمینی (ره) بر مبنای استکبارستیزی و حمایت از مستضعفین شکل گرفته بود. آیتالله خامنهای این مسیر را با اصرار بر حمایت از مستضعفان و محرومان ادامه دادند. ایشان مستضعفان را نه صرفاً اقشار آسیبپذیر، بلکه «کسانی که وارثان زمین و همهی موجودی زمین خواهند بود» معرفی کردند.
در نگاه رهبری، هدف آن است که «مردمان مستضعف جامعه و انسانهای ضعیف - در هر سطحی و در هر جایی - امنیت پیدا کنند: امنیت حیثیتی، امنیت مالی، امنیت قضایی». مسئولان نظام نیز همواره مورد تأکید ایشان قرار گرفتهاند که «باید دنبال عدالت و دنبال آسان کردن زندگی برای طبقات مستضعف و محروم و پابرهنه باشند».
سوم: استکبارستیزی؛ فریضهای الهی و استمرار خط امام
استکبارستیزی از مبانی و جهانبینی توحیدی امام خمینی (ره) بود. آیتالله خامنهای این گفتمان را با تأکید بر اینکه «استکبارستیزی یک دستور الهی است» و «مقابله با استکبار یک فریضه است»، در رأس agenda نظام حفظ کردند. ایشان استکبار را «سلطهی اقتصادی و نظامی و فرهنگی همهجانبه و تحقیر ملّتها» تعریف کرده و «حمایت از مظلوم» را راه مبارزه با آن دانستهاند.
رهبر انقلاب در دیدار با دانشجویان، «تداوم استکبارستیزی ملت ایران» را یکی از آرمانهای پایدار انقلاب برشمردند. این رویکرد، ادامهدهنده همان خط قاطع امام بود که در زمان حیات خود «قاطعانه از انقلاب و اسلام و ایران دفاع» میکرد.
چهارم: معنویت و عقلانیت؛ دو بُعد اصلی مکتب امام
امام خمینی (ره) مکتبی جامع داشت که در آن «دو بُعد اصلی، بُعد معنویت و بُعد عقلانیت است». آیتالله خامنهای در مراسم سالگرد ارتحال امام بهروشنی این دو بعد را تبیین کردند: «بُعد معنویت است؛ یعنی امام بزرگوار ما صرفاً با تکیهی بر عوامل مادی و ظواهر مادی، راه خود را پی نمیگرفت؛ اهل ارتباط با خدا، اهل سلوک معنوی، اهل توجه و تذکر و خشوع و ذکر بود؛ به کمک الهی باور داشت».
در بُعد عقلانیت نیز، رهبری بر «به کار گرفتن خرد و تدبیر و فکر و محاسبات» در مکتب امام تأکید کردند. ایشان این دو بعد را در کنار عدالت، بهعنوان ابعاد اصلی مکتب امام معرفی نمودند.
پنجم: نقش مردم و مردمسالاری دینی؛ هدیه امام به ملت ایران
امام خمینی (ره) از روز نخست پیروزی انقلاب، «با قاطعیّت تمام، یک امر بیسابقه در کشور را تثبیت کردند و آن، دخالت مردم، حضور مردم و تأثیر مردم در ادارهی کشور بود». آیتالله خامنهای این میراث را با افتخار «هدیه امام بزرگوار به ملت ایران» خواندند و فرمودند: «ملّت ایران هرگز دخالت در امور ادارهی کشور را تجربه نکرده بود؛ انقلاب اسلامی این را هدیه کرد به ملّت ایران به دست امام بزرگوار».
ایشان مردمسالاری دینی را نه اقتباسی از غرب، بلکه ریشهدار در نهجالبلاغه و قرآن معرفی کردند و با استناد به کلام امیرالمؤمنین (ع) که «همان مقداری که من به گردن شما حق دارم، شما به گردن من حق دارید»، ماهیت مردمی بودن حکومت اسلامی را تبیین نمودند.
در نظام اسلامی، «رأی، خواسته و عواطف مردم، تأثیر اصلی را دارد و نظام اسلامی بدون مردم معنا ندارد».
ششم: خادم بودن حاکم و مسئولیت مسئولان در برابر مردم
امام خمینی (ره) حکومت را وسیلهای برای خدمت به مردم و تحقق عدالت میدانست. آیتالله خامنهای بر این اصل با قوت تمام تأکید داشتند و «مهمترین وظیفه مسئولان را خدمت به مردم» معرفی کردند، چرا که «فلسفه وجودی حکومت» در همین خدمترسانی خلاصه میشود.
رهبر انقلاب بر این باورند که «مسئولان، خدمتگزار و مدیون و امانتدار مردم هستند و کسی که در نظام جمهوری اسلامی مسئولیتی به دست میآورد، باید همههمّ و غمّ خود را خدمت به مردم قرار دهد». ایشان «خدمت صادقانه در برابر اعتماد مردم را مهمترین وظیفه مسئولان» دانستهاند. در این نگاه، «خدمت به مردم فقط خدمت به شکم مردم و زندگی حیوانی مردم نیست»، بلکه ابعاد گستردهتری از حیات معنوی و اجتماعی را دربرمیگیرد.
هفتم: پاسداری از آرمانهای امام در برابر تحریف
یکی از مهمترین وجوه وفاداری آیتالله خامنهای به گفتمان امام، مقاومت در برابر تحریف آرمانهای ایشان است. رهبر انقلاب بارها بر لزوم «بازخوانی سخنان و اندیشههای امام» و جلوگیری از تحریف گفتمان انقلاب اسلامی تأکید کردهاند. ایشان با صراحت فرمودهاند: «نمیشود امام را تأویل کرد، نمیشود امام را برخلاف آنچه بود معنا کرد، حرفهای او موجود است».
در طول ۳۶ سخنرانی در سالگرد ارتحال امام، رهبر انقلاب با تبیین ابعاد مختلف مکتب امام، «مانع از کجاندیشی درباره منظومه فکری ایشان شدند». ایشان مکتب امام را «یک بستهی کامل، یک مجموعه» معرفی کرده و تأکید داشتند که «هر جا توفیق پیدا کردیم که به توصیههای امام جامهی عمل بپوشانیم، توفیقات فراوانی نصیب ما شد».
جمعبندی
بررسی سخنان و عملکرد آیتالله خامنهای نشان میدهد که ایشان در طول بیش از سه دهه رهبری، وفادارانه و هوشمندانه گفتمان جامع امام خمینی (ره) را در تمام ابعاد آن - از عدالت و حمایت از مستضعفین گرفته تا استکبارستیزی، معنویت، مردمسالاری دینی و خدمت به مردم - پاس داشته، توسعه بخشیده و در برابر تحریفها مقاومت کردهاند. ایشان مکتب امام را نه یک مجموعه تاریخی، بلکه «راه روشن و خط روشن حرکت عمومی و همگانی ملت ایران» معرفی کردهاند که «کشور و ملت را به عزت و پیشرفت و عدالت میرساند». این تداوم گفتمانی، مهمترین گواه بر وفاداری بینظیر ایشان به مراد و مرشد خویش است.
منابع
· پایگاه اطلاعرسانی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیتالله العظمی خامنهای (leader.ir / farsi.khamenei.ir)
نظر شما