به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین از کیش ، احسان حیدرزاده یگانه، متولد خرمآباد لرستان، از هنرمندان نامآشنا و برجسته ایرانی است که در سال ۱۳۷۶ با تلفیق نقاشی، خوشنویسی و قطاعی، شیوهای هنری با عنوان قطاشی را ابداع کرد؛ هنری که امروز با نام او شناخته میشود و حاصل سالها تجربه، خلاقیت، صبر و جستوجوی هنری اوست.
یگانه که چند صباحی است که کیشوند و ساکن این جزیره زیبا و مرجانی شده است، در گفتوگویی اختصاصی با خبرگزاری خبرآنلاین از مسیر شکلگیری «قطاشی»، ویژگیهای این هنر و ظرفیتهای فرهنگی و هنری جزیره کیش سخن گفته است که در آنچه ادامه خواهید دید و شنید، حاصل گفتوگوی اختصاصی ما با احسان حیدرزاده یگانه، خالق هنر «قطاشی» و هنرمند برجسته ایرانی، از جزیره زیبای کیش است :
خبرآنلاین: جناب یگانه ممنونیم از اینکه دعوت ما رو پذیرفتید در ابتدا کمی درباره مسیر هنری و شیوهای که به نام «قطاشی» شناخته میشود برای مخاطبان ما توضیح دهید. این هنر چگونه شکل گرفت؟
قطاشی حاصل سالها تجربه، جستوجو و علاقه من به پیوند میان چند هنر ایرانی است. در سال ۱۳۷۶ به این فکر رسیدم که ظرفیتهای نقاشی، خوشنویسی و قطاعی را در قالب یک شیوه متفاوت با یکدیگر ترکیب کنم. حاصل این تجربه را «قطاشی» نام گذاشتم؛ شیوهای قطاشی ترکیبی از هنرهای نقاشی خوشنویسی قطاعی و نقش برجسته میباشد که به مرور زمان با آثار من شناخته شد.
برای من، قطاشی صرفاً یک تکنیک یا ترکیب چند هنر نیست؛ بلکه تلاشی است برای اینکه خط و تصویر در یک ساختار واحد با یکدیگر گفتوگو کنند. عنصر اصلی و چارچوب بسیاری از آثار من خط است؛ بهویژه خط نستعلیق و در پارهای از آثار خط شکسته. تلاش کردهام از ظرفیتهای زیباییشناختی خط فارسی در کنار ساختار تصویری و برشهای هنری استفاده کنم و به زبان شخصی خودم برسم.
خبرآنلاین: در آثار شما حضور خط نستعلیق بسیار پررنگ است. چه چیزی باعث شده این خط جایگاه محوری در آثارتان پیدا کند؟
نستعلیق برای من فقط یک شیوه نوشتن نیست؛ بخشی از هویت بصری و فرهنگی ایران است. وقتی به نستعلیق نگاه میکنیم، با هنری مواجه هستیم که در آن حرکت، ریتم، تناسب، سکوت و حتی فضای خالی معنا پیدا میکند که به همین دلیل، خط در آثار من صرفاً نوشته نیست؛ خودش بخشی از پیکره اثر است. گاهی کلمات و حروف، فرم اصلی اثر را میسازند و گاهی در کنار سایر عناصر تصویری قرار میگیرند که در بخشی از آثارم نیز توجه ویژهای به آیات قرآن کریم و اسماء الهی داشتهام؛ موضوعی که برای من علاوه بر ارزش هنری، دارای اهمیت معنوی و فرهنگی است.
خبرآنلاین: در مسیر آموزش و فعالیت هنری، از استادان برجستهای نیز بهره بردهاید. این تجربه چه تأثیری بر شکلگیری نگاه هنری شما داشت؟
بدون تردید هیچ هنرمندی در خلأ شکل نمیگیرد و من افتخار شاگردی اساتیدی از جمله استادان برجستهای همچون استاد تهمتن، استاد قاضی ، استاد منصوری ، دکتر محمد حسین حلیمی دکتر محمد جواد بختیاری ، استاد محمد ابراهیم جعفری ، دکتر حجت اله امانی را داشتهام و از محضر آنان بهره بردهام.
آموزش نزد استاد، فقط یاد گرفتن تکنیک نیست؛ مهمتر از آن، یاد گرفتن نگاه است. استاد به هنرجو کمک میکند تفاوت میان «اجرای یک اثر» و «خلق یک اثر» را درک کند. من نیز تلاش کردم در کنار آموختن اصول، مسیر شخصی خودم را پیدا کنم و در نهایت به زبانی برسم که بتواند هویت مستقلی داشته باشد.
خبرآنلاین: کتاب «خلوت خاطر» نیز بخشی از آثار شما را دربرگرفته است. انتشار این کتاب چه اهمیتی برای شما داشت؟
خلوت خاطر» برای من بخشی از یک مسیر هنری است؛ مجموعهای که بخشی از آثارم را در خود جای داده و در سال ۱۳۸۹ به دو زبان فارسی و لاتین منتشر شد.
ثبت آثار در قالب کتاب اهمیت زیادی دارد، زیرا اثر هنری فقط برای زمان حال خلق نمیشود. هنرمند باید به این فکر کند که آثارش چگونه میتوانند در آینده نیز دیده، مطالعه و ارزیابی شوند که بر اساس گزارشهای منتشرشده نیز بیش از ۱۵۰ اثر قطاشی از من خلق شده است که هرکدام حاصل دورهای از تجربه و جستوجوی هنری من بودهاند.
خبرآنلاین: جناب یگانه، اگر بخواهید خیلی ساده و قابل فهم، هنر «قطاشی» را برای مخاطبان معرفی کنید، چگونه آن را توضیح میدهید؟
اگر بخواهم خیلی ساده بگویم، قطاشی یعنی تبدیل خط، رنگ و برش به یک اثر هنری؛ هنری که با تیغ و قیچی، اما با روح و اندیشه شکل میگیرد و در قطاشی، خط نستعلیق و گاهی خط شکسته، عنصر اصلی و اسکلت کار است؛ اما این خط تنها نوشته نمیشود، بلکه با دقت بسیار برش میخورد، کنار هم قرار میگیرد و با ترکیب رنگ و مواد مختلف، به یک پیکره و تصویر تازه تبدیل میشود.
شاید هم بتوان تمام این فرآیند را در یک تصویر خلاصه کرد: هزاران کلمه، یک قیچی، دو دست و زمانی طولانی که باید سپری شود تا چیزی از دل این همه دقت، صبر، رنج و تکرار، به یک اثر هنری تبدیل شود.
قطاشی در ظاهر شاید با یک قیچی و چند قطعه کاغذ و رنگ آغاز شود، اما در واقع پشت هر اثر، ساعتها تمرکز، طراحی، برش و کنار هم نشاندن اجزاست. کوچکترین اشتباه در برش میتواند تناسب یک بخش از اثر را تغییر دهد و گاهی هنرمند باید ساعتها و حتی روزها برای رسیدن به فرم نهایی تلاش کند.
خبرآنلاین: شما به تازگی ساکن جزیره کیش شدهاید و کارت کیشوندی نیز دریافت کردهاید. چرا کیش را برای زندگی و ادامه فعالیت هنری انتخاب کردید؟
کیش برای من فقط یک مقصد گردشگری نیست. این جزیره ویژگیهایی دارد که میتواند برای یک هنرمند بسیار الهامبخش باشد؛ از طبیعت و دریا گرفته تا حضور گردشگران ایرانی و خارجی و فضای متفاوت اجتماعی و اقتصادی آن و از طرف دیگر، معتقدم کیش هنوز ظرفیتهای استفادهنشده فراوانی در حوزه فرهنگ و هنر دارد. وقتی به آینده جزیره نگاه میکنیم، نباید فقط به مراکز تجاری و گردشگری فکر کنیم. هنر میتواند یکی از ارکان مهم آینده کیش باشد.
دریافت کارت کیشوندی برای من نیز به معنای شکلگیری پیوندی جدیتر با این جزیره و جامعه آن است و امیدوارم بتوانم بخشی از تجربه هنری خود را در خدمت معرفی ظرفیتهای فرهنگی کیش قرار دهم زیرا معتقدم که کیش فقط مقصد گردشگری نیست؛ میتواند مقصد هنر هم باشد
خبرآنلاین: احساس میکنم که شما نگاه مثبتی به ایجاد یک گالری ارزشمند و حرفهای در کیش دارید از نگاه شما یک گالری شاخص چه نقشی میتواند در آینده جزیره داشته باشد؟
من با نگاه بسیار مثبت از چنین ایدهای استقبال میکنم. اگر یک گالری در کیش با استانداردهای حرفهای، مدیریت تخصصی و نگاه ملی راهاندازی شود، نباید آن را صرفاً یک فضای نمایشگاهی بدانیم.
چنین مجموعهای میتواند به یک مرکز فرهنگی، هنری و اقتصادی تبدیل شود؛ جایی که آثار فاخر هنرمندان ایرانی در معرض دید گردشگران، مجموعهداران، سرمایهگذاران و علاقهمندان هنر قرار بگیرد.
کیش سالانه میزبان شمار زیادی از گردشگران است. چرا بخشی از این گردشگران نباید با هنر اصیل ایرانی نیز آشنا شوند؟ چرا یک گردشگر نباید در کنار خرید کالا و استفاده از جاذبههای گردشگری، فرصت تماشای یک اثر فاخر ایرانی و حتی خرید یا سرمایهگذاری روی آن را داشته باشد؟
این همان ظرفیتی است که به اعتقاد من هنوز به شکل جدی در کیش فعال نشده است.
خبرآنلاین: برگزاری مزایده آثار هنری را نیز سالهاست در جزیره کیش مطرح می باشد آیا کیش میتواند میزبان یک بازار تخصصی و حرفهای هنر باشد؟
قطعاً چنین ظرفیتی وجود دارد. حتی معتقدم برگزاری مزایدههای حرفهای میتواند یکی از مهمترین بخشهای این طرح باشد که تصور کنید مجموعهای معتبر در کیش شکل بگیرد که در آن آثار ارزشمند هنرمندان ایرانی با رعایت استانداردهای کارشناسی، اصالتسنجی، قیمتگذاری و ارائه حرفهای عرضه شوند و مزایدههای منظم برگزار شود در این صورت، فقط با یک گالری مواجه نیستیم؛ بلکه با یک بازار هنر روبهرو هستیم و مجموعهداران، سرمایهگذاران، فعالان اقتصادی، هنرمندان و حتی گردشگران خارجی میتوانند مخاطب این بازار باشند. چنین بازاری اگر درست مدیریت شود، میتواند به مرور زمان جایگاه کیش را در اقتصاد هنر کشور ارتقا دهد.
خبرآنلاین: برخی ممکن است بگویند هنر بیشتر یک موضوع فرهنگی است و ارتباط آن با اقتصاد گردشگری چندان پررنگ نیست. پاسخ شما چیست؟
امروز در بسیاری از نقاط دنیا هنر بخشی از اقتصاد است. آثار هنری میتوانند ارزش اقتصادی داشته باشند، مجموعهداری ایجاد کنند، سرمایه جذب کنند و حتی موجب سفر افراد به یک مقصد شوند و این یک واقعیت است که هنر فقط یک تابلو روی دیوار نیست. پشت یک اثر هنری، هنرمند، گالری، کارشناسی، بیمه، حملونقل، تبلیغات، برگزاری رویداد، مزایده و مجموعهداری قرار دارد. همه اینها میتوانند اشتغال و گردش مالی ایجاد کنند که اگر در کیش یک بازار حرفهای هنر شکل بگیرد، زنجیرهای از فعالیتهای اقتصادی نیز در کنار آن ایجاد خواهد شد.
از سوی دیگر، برگزاری نمایشگاهها و مزایدههای شاخص میتواند دلیل جدیدی برای سفر به کیش ایجاد کند. یعنی گردشگر فقط برای تفریح و خرید نیاید؛ برای دیدن یک نمایشگاه خاص یا حضور در یک رویداد هنری مهم نیز به جزیره سفر کند که این اتفاق میتواند حتی به افزایش ماندگاری گردشگران کمک کند.
خبرآنلاین: به نظر شما چنین مجموعهای چگونه میتواند به برند کیش کمک کند؟
برند یک مقصد فقط با ساختمانهای مدرن یا مراکز خرید ساخته نمیشود. هویت فرهنگی نیز بخش مهمی از برند یک شهر یا جزیره است و کیش امروز یک برند گردشگری و تجاری شناختهشده است؛ اما میتواند در کنار این دو ویژگی، یک هویت فرهنگی و هنری قدرتمند نیز پیدا کند و من آیندهای را تصور میکنم که وقتی نام کیش مطرح میشود، علاوه بر دریا، گردشگری و تجارت، هنر ایرانی، گالریهای معتبر، نمایشگاههای فاخر و مزایدههای بزرگ هنری نیز در ذهن مخاطب تداعی شودکه اگر چنین اتفاقی با برنامهریزی صحیح رخ دهد، میتواند جایگاه فرهنگی کیش را در سطح ملی و حتی بینالمللی ارتقا دهد.
خبرآنلاین: اگر قرار باشد چنین گالری یا بازار هنری ایجاد شود، چه استانداردهایی را ضروری میدانید؟
مهمترین مسئله، حرفهای بودن است. نباید صرفاً یک فضای زیبا ایجاد کنیم و نام آن را گالری بگذاریم و گالری باید از نظر نورپردازی، امنیت، نگهداری آثار، کنترل دما و رطوبت، بیمه، کارشناسی، اصالتسنجی، معرفی هنرمندان، آرشیو آثار و شیوه ارائه کاملاً استاندارد باشد.
از طرف دیگر، مدیریت چنین مجموعهای باید تخصصی باشد. بازار هنر نیازمند اعتماد است. خریدار باید مطمئن باشد اثری که خریداری میکند دارای اصالت و شناسنامه مشخص است که مطمئنا در کنار این موارد، تبلیغات و ارتباطات بینالمللی نیز اهمیت دارد که اگر قرار است کیش به بازار هنر تبدیل شود، باید مجموعهداران و علاقهمندان خارج از کشور نیز بتوانند با این بازار ارتباط برقرار کنند.
خبرآنلاین: آیا فکر میکنید هنرمندان صاحبنام کشور نیز از چنین طرحی استقبال خواهند کرد؟
اگر ساختار مجموعه حرفهای و شفاف باشد، قطعاً ظرفیت استقبال بسیار بالاست و خوشبختانه ایران هنرمندان بزرگی در حوزههای مختلف دارد؛ از نقاشی و خوشنویسی گرفته تا نگارگری، مجسمهسازی، هنرهای سنتی و هنرهای معاصر. بسیاری از این آثار میتوانند در یک بازار حرفهای، مخاطبان و مجموعهداران جدیدی پیدا کنند و مطمئنا کیش میتواند به یک نقطه اتصال میان هنرمندان، مجموعهداران، سرمایهگذاران و گردشگران تبدیل شود.
خبرآنلاین: شما بر موضوع سرمایهگذاری در آثار هنری نیز تأکید دارید. آیا هنر میتواند به عنوان یک حوزه سرمایهگذاری در کیش جدی گرفته شود؟
بله، اما باید با نگاه تخصصی به آن توجه کرد. سرمایهگذاری در هنر نیازمند شناخت، کارشناسی و مشاوره است و نباید با نگاه صرفاً سوداگرانه با آن برخورد شود و اگر بازار شفاف و حرفهای باشد و آثار دارای اصالت، شناسنامه و ارزشگذاری کارشناسی باشند، طبیعتاً اعتماد سرمایهگذاران نیز افزایش پیدا میکند زیرا کیش از نظر زیرساخت گردشگری، دسترسی و حضور گردشگران ظرفیت ویژهای دارد که اگر این ظرفیت با اقتصاد هنر پیوند بخورد، میتواند یک بازار متفاوت در کشور ایجاد کند.
خبرآنلاین: به نظر شما مهمترین پیامد ایجاد چنین بازاری برای مردم کیش چیست؟
یکی از مهمترین دستاوردها، ایجاد اشتغال و رونق فعالیتهای فرهنگی است. اما موضوع فقط اشتغال مستقیم نیست و وقتی یک رویداد هنری بزرگ برگزار میشود، هتل، رستوران، حملونقل، تبلیغات، رسانه، خدمات نمایشگاهی و بسیاری از کسبوکارهای دیگر نیز از آن تأثیر میگیرند و در واقع، یک رویداد هنری موفق میتواند مانند یک موتور محرک برای بخشهای مختلف اقتصاد گردشگری عمل کند.
خبرآنلاین: اگر بخواهید یک پیشنهاد مشخص به مسئولان و مدیران فرهنگی و اقتصادی کیش بدهید، چه میگویید؟
پیشنهاد من این است که هنر را به عنوان یک ظرفیت اقتصادی و فرهنگی جدی بگیرند زیرا میتوان با یک برنامه مشخص، ایجاد یک گالری شاخص را آغاز کرد و سپس نمایشگاههای تخصصی، هفتههای هنر، نشستهای هنری، حراجها و مزایدههای حرفهای را در آن برگزار کرد.
حتی میتوان در آینده یک رویداد سالانه با عنوانی مشخص در حوزه هنر ایران در کیش تعریف کرد تا هنرمندان، مجموعهداران و فعالان اقتصادی از سراسر کشور و حتی خارج از ایران در آن حضور پیدا کنند که اگر این کار استمرار داشته باشد، بعد از چند سال میتوان شاهد شکلگیری یک برند معتبر هنری در کیش بود.
خبرآنلاین: و سخن پایانی شما درباره آینده این ایده و آینده هنری خودتان در کیش چیست؟
من به این موضوع بسیار امیدوارم زیرا کیش ظرفیتهای بزرگی دارد و معتقدم هنر میتواند یکی از ظرفیتهایی باشد که آینده متفاوتی برای جزیره رقم بزند و به عنوان یک هنرمند ایرانی که بخش مهمی از زندگی هنری خود را صرف تجربه و خلق یک شیوه هنری با عنوان «قطاشی» کردهام، باور دارم که هنر ایرانی شایسته آن است که در بهترین فضاها و با بهترین استانداردها معرفی شود.
کیش میتواند این فرصت را فراهم کند؛ فرصتی برای هنرمند، برای مجموعهدار، برای سرمایهگذار و مهمتر از همه برای خود جزیره کیش و اگر روزی گردشگری از کیش بازگردد و علاوه بر خاطرات دریا و گردش، یک اثر هنری اصیل ایرانی را نیز با خود به خانه ببرد، آن زمان میتوان گفت هنر توانسته بخشی از هویت و اقتصاد این جزیره را به هم پیوند بزند.
من معتقدم کیش میتواند در کنار جایگاه خود به عنوان مقصد گردشگری و تجارت، به مقصد هنر، فرهنگ و سرمایهگذاری در آثار هنری ایران نیز تبدیل شود؛ و این اتفاق میتواند فصل تازهای در برند و اقتصاد فرهنگی جزیره رقم بزند.
48
نظر شما