به گزارش خبرآنلاین، اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه در جمعی از فعالان و نخبگان رسانه‌ای، در اندیشگاه سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران با تشریح ابعاد پنهان دیپلماسی در دوران بحران و جنگ، به تبیین ریشه‌های اقتدار ملی ایران پرداخت. وی با اشاره به ایستادگی مثال‌زدنی کشور در ماه‌های پرالتهاب اخیر، ترکیب توانمندی‌های سخت نظامی با پشتوانه غنی تمدنی و مذهبی را یگانه راهبرد پیروزی در برابر دشمنان تا بن‌دندان مسلح دانست و بر حساسیت فوق‌العاده رفتار و گفتار دیپلمات‌ها در جنگ نرم تاکید کرد.
بقایی در ابتدای سخنان خود با ترسیم نمایی از اقتدار نهادینه‌شده در کشور تاکید کرد که ساختار و اراده ملی به گونه‌ای مستحکم است که می‌تواند در مقاطع بحرانی چنان خروشی از خود نشان دهد که دشمن در مدت کوتاهی عاجز شده و وادار به عقب‌نشینی و پذیرش توقف تنش‌ها شود؛ ناکامی دشمن در دستیابی به اهدافش، ریشه در همین قدرت درونی دارد.
سخنگوی دستگاه دیپلماسی با اشاره به التهابات و فشارهای سنگین هشت ماه گذشته، این دوران را مقطعی تاریخ‌ساز خواند و گفت: «من همیشه با خود فکر می‌کنم که در این ماه‌های سرنوشت‌ساز، ما با تمسک و اتکا به اندوخته‌های چندهزارساله خود ایستادگی کردیم. دستاورد بزرگ این مقطع، بازتولید اقتدار و خلق مبانی جدیدی برای هشتاد سال آینده کشور بود.»
وی با مقایسه روحیه سلحشوری معاصر با دوره‌های تاریک تاریخی نظیر انحطاط اواخر دوران صفویه که با انفعال در برابر مهاجمان همراه بود، افزود: «ما امروز می‌توانیم به خود ببالیم که ایرانیانی که از اسفندماه تا انتهای اردیبهشت‌ماه جان خود را فدای کشور کردند، هیچ‌کدام در مسیر فرار از کشور نبودند. شما هیچ مقامی را پیدا نمی‌کنید که در حال فرار و در نقطه صفر مرزی کشته شده باشد؛ آن‌ها همگی یا در منازلشان، یا در سنگرهایشان و یا در محل کارشان به شهادت رسیدند. این بزرگی را باید آگاهانه درک کرد و ارج نهاد.»
بقایی تاکید کرد که با وجود آگاهی از مشکلات روزمره معیشتی و بمباران بی‌وقفه رسانه‌ای که ذهن تک‌تک شهروندان را هدف قرار داده است، نباید اجازه داد بزرگی این ایستادگی و معجزه‌ای که در حال رخ دادن است، به دست فراموشی سپرده شود.
دیپلماسی در برابر دشمنانی با دستان خون‌آلود
سخنگوی وزارت امور خارجه در بخش دیگری از سخنانش به پیچیدگی‌های کارزار دیپلماتیک همگام با تحولات میدانی پرداخت و تصریح کرد: «صحنه دیپلماسی فارغ از این تحولات نیست. نمایندگان کشور در خط مقدم دیپلماسی، نه با دوستان و همسایگان، بلکه روبه‌روی دشمنان می‌نشینند. در مذاکره با دوستان، شیوه برخورد بر مبنای بده‌بستان و تعامل متعارف است، اما اینجا شما در برابر دشمنانی قرار دارید که دستانشان به خون کودکان و بی‌گناهان آلوده است.»
وی شرط لازم برای ایستادگی مقتدرانه در این عرصه را برخورداری از توانمندی‌های دفاعی و نظامی دانست و خاطرنشان کرد که در برابر دشمنی که هیچ خط قرمزی در جنایت ندارد، قدرت سخت یک ضرورت است؛ اما شرط کافی، آشنایی و اتکا به پیشینه هویتی است. بقایی با بیانی حماسی تاکید کرد: «امروز تاریخ و تمدن فقط برای افتخار کردنِ صرف نیست؛ ما فرزندان آرش و کوروش هستیم و همزمان از مکتب عاشورا الهام گرفته‌ایم. اکنون زمان آن است که تمام این پیشینه را به اقتدار عملی تبدیل کنیم، در غیر این صورت نمی‌توانیم در برابر دشمنی که از لحاظ سازوبرگ نظامی و تجهیزات با ما قابل قیاس نیست، مقاومت کنیم.»
رفتار و نگاه سخنگو؛ نشانه‌ای برای ارزیابی دشمن
بقایی در ادامه سخنان خود، با اشاره به مسئولیت خطیر سخنگویی در شرایط بحرانی، نقش رسانه و بیان دیپلماتیک را هم‌تراز با تسلیحات نظامی توصیف کرد. او با بیان اینکه مخاطب اصلی مواضع او تمام ملت ایران هستند، گفت: «هر روز با خود کلنجار می‌روم و دعا می‌کنم که مبادا در بیان مواضع جمهوری اسلامی ایران کوچک‌ترین سستی به خرج دهم. در زمان جنگ، رفتار، کردار، نگاه، ژست و تک‌تک کلمات سخنگو به یک مبنا و نشانه برای محاسبات دشمن تبدیل می‌شود.»
وی هشدار داد که در تقابل با چنین دشمنانی، کوچک‌ترین ضعف و سستی مجاز نیست و این خط قرمز تنها به حوزه نظامی و دفاعی محدود نمی‌شود. به گفته بقایی، در کارزار نرم و جنگ رسانه‌ای، گاهی تبعات سستی و ضعف، بسیار سهمگین‌تر و مخرب‌تر از شکست در عرصه جنگ سخت خواهد بود.
سخنگوی وزارت امور خارجه در پایان این نشست، ضمن قدردانی از حضور فعالان رسانه‌ای و نخبگان، با تاکید بر اینکه دستگاه دیپلماسی نیازمند خرد جمعی است، اعلام کرد که او و همکارانش در وزارت امور خارجه با آغوش باز پذیرای ایده‌ها و پیشنهادهای صاحب‌نظران برای پیشبرد هرچه بهتر منافع ملی هستند.
دیپلماسی در روزهای جنگ ابزار دفاع است، نه مسیر تسلیم
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه در ادامه تبیین مواضع دستگاه دیپلماسی در شرایط خطیر کنونی، با تاکید بر اینکه ایران هیچ‌گاه آغازگر جنگ و تنش نبوده است، دیپلماسی را در دوران جنگ ابزاری برای دفاع، یارگیری و اتمام حجت با افکار عمومی دانست. وی با اشاره به قساوت بی‌حدوحصر دشمن در غزه و موقعیت ژئوپلیتیک ایران که همواره مورد طمع بیگانگان بوده است، تصریح کرد که در برابر چنین هجومی، راهی جز ایستادگی مقتدرانه وجود ندارد، اما همزمان مسیر گفت‌وگو برای دفع شر و به جان خریدن ناملایمات از سوی دیپلمات‌ها باز است.
ما جنگ را انتخاب نکردیم
سخنگوی وزارت امور خارجه با اشاره به شرایط تحمیلی اعم از محاصره دریایی و تهدیدهای روزمره، تاکید کرد که کشور در وضعیت جنگی قرار دارد، اما این جنگ انتخاب تهران نبوده است. بقایی با انتقاد از رویکردهای مبتنی بر سرزنش خود، گفت: «ما نباید با اگرها استدلال کنیم و بگوییم اگر فلان کار را می‌کردیم یا نمی‌کردیم شرایط متفاوت بود. واقعیت این است که در نهایت، اصل وجود و ماهیت ما باعث ناراحتی و خشم دشمنان است.»
وی با تاکید بر حق مشروع دفاع افزود: «کشوری به وسعت و اهمیت ایران مگر می‌تواند ابزار دفاع از خود نداشته باشد؟ ما آموخته‌ایم که وقتی جنگی تحمیل می‌شود، نباید به دشمن پشت کرد. بر اساس آموزه‌های قرآنی در سوره انفال، پشت کردن به دشمن موجب غضب الهی و نابودی می‌شود. وقتی عملکرد دشمن در غزه را می‌بینیم که چگونه با قساوتی فوق‌العاده و بی‌حدوحصر همه‌چیز را شخم زده‌اند، درمی‌یابیم که در شرایط هجوم چنین دشمنی، هیچ راهی جز ایستادگی وجود ندارد.»
دیپلماسی؛ ابزار دفاع و اتمام حجت با تاریخ
بقایی در بخش دیگری از سخنان خود، به تبیین جایگاه دیپلماسی در زمانه جنگ پرداخت و تصریح کرد که رویکرد دیپلماتیک در این مقطع به معنای کوتاه آمدن نیست، بلکه ابزاری برای تجدید قوا، یارگیری و دفاع است. او تاکید کرد: «دیپلماسی در این ایام، پیش از هر چیز برای اتمام حجت با مردم خودمان است تا نشان دهیم مسئولان امروز ایران، حتی اگر احتمال بسیار ناچیزی برای دفع شر، کاهش آسیب‌ها و ممانعت از جنگ از طریق گفت‌وگو می‌دادند، از آن دریغ نکردند.»
وی با مقایسه شرایط کارگزاران نظامی و دیپلمات‌ها توضیح داد: «در زمان جنگ، به یک نیروی نظامی مختصات می‌دهند تا هدفی را بزند، او یا موفق می‌شود یا به شهادت می‌رسد اما یک دیپلمات هر دستاوردی هم که در مذاکره داشته باشد، باز هم متهم می‌شود که کم گرفته است. دیپلمات‌های ما در این شرایط تمام این ناملایمات و اتهامات را به جان می‌خرند تا به مردم خودمان، به دنیا و به تاریخ ثابت کنند که ایرانی‌ها ترسی از میز مذاکره ندارند. ما به اندازه کافی پشتمان محکم است، اعتمادبه‌نفس داریم و چون می‌دانیم بر حق هستیم، با منطقی استوار این مسیر را طی می‌کنیم.»
جبر جغرافیا و لزوم پاسخگویی با زبان اقتدار
سخنگوی دستگاه دیپلماسی با نگاهی به پیشینه تاریخی ایران و اشاره به رویدادهایی نظیر حمله مغول، موقعیت فعلی را ناشی از جبر جغرافیایی و ظرفیت‌های بالای کشور دانست. او خاطرنشان کرد: «ایران در منطقه‌ای واقع شده است که همواره مورد طمع است. گناه ایران، بزرگی و ظرفیت‌های عظیم آن است. ما مطلقاً نباید خود را شماتت کنیم و مقصر بدانیم؛ برعکس، ما همه‌جا نجابت به خرج داده‌ایم، اما در وضعیتی که اکنون در آن قرار داریم، جز با قدرت و اقتدار نمی‌توانیم با دنیا صحبت کنیم.»
بقایی در پایان با تاکید بر اینکه دستگاه دیپلماسی تمام مسیرها را امتحان کرده است، گفت: «امروز در پیشگاه الهی، در برابر تاریخ و نسل‌های آینده، کسی نمی‌تواند ما را مقصر بداند یا ادعا کند که در مسیر گفت‌وگو کوتاهی کرده‌ایم. تاریخ قضاوت خواهد کرد که ما دیپلماسی را پیش بردیم و آنجا که زمان ایستادگی و ضربه زدن بود نیز مقتدرانه ایستادیم؛ و در این مسیر، همان‌طور که در این هشت ماه شاهد بودیم، خداوند از جایی که گمان نمی‌بریم یاری‌رسان ما خواهد بود.»
۴۲/۴۲
نظر شما