منیر فرمانفرماییان؛ هنرمندی جهانی که ایران از دست داد

منیر فرمانفرماییان که شب گذشته در سن ۹۷ سالگی درگذشت، هنرمندی بود که از یک طرف ریشه‌ای عمیق در فرهنگ ایران داشت و از سوی دیگر آثارش شهرتی جهانی پیدا کرده بودند؛ به گونه‌ای که در سال ۲۰۱۷، نزدیک به یک میلیون دلار از آثارش در حراجی‌های هنری فروخته شدند.

به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، ۲۱ دی ۱۳۹۷، زمانی که حسین پاکدل، مجری دهمین حراج تهران، آخرین چکش فروش آثار هنری را زد، این اثری بی‌نام از منیر فرمانفرماییان بود که با قیمت ۴ میلیارد تومان رکوردها را شکسته بود.

درست یک‌سال پیش از آن هم، در هشتمین حراج تهران، اثری دیگر از این هنرمند سرشناس، با قیمت ۱ میلیارد و ۳۰۰ میلیون تومان، بالاترین رقم فروش را از آن خود کرده بود.

 این تنها حراج‌های هنری داخل ایران نبودند که به آثار فرمانفرماییان روی خوش نشان می‌دادند. او هنرمندی باسابقه و شناخته شده بود که کارهایش در جهان هم خریداران زیادی داشت. برای مثال، فروش کلی آثار منیر شاهرودی فرمانفرماییان در حراج‌های سال ۲۰۱۷ نزدیک به یک میلیون دلار بود، چرا که ۵ اثر این هنرمند در حراج‌های کریستیز، ساتبیز و بونامز، ۹۲۵,۰۰۰  دلار به فروش رسیدند.

اما اهمیت هنری منیر شاهرودی فرمانفرماییان، تنها به موفقیت او در حراج‌ها محدود نمی‌شد؛ چرا که بسیاری از موزه‌ها و مراکز فرهنگی جهان خواستار نگهداری و نمایش آثار این هنرمند بودند و هنوز هم هستند.

نمایشگاه آثار منیر فرمانفرماییان در موزه گوگنهایم نیویورک

تاکنون آثار این هنرمند به طور گسترده‌ای در ایران، امریکا، اروپا و خاورمیانه به نمایش گذاشته شده است که از جمله آنها می‌توان به موزه هنر مدرن، موزه متروپلیتن و موزه گوگنهایم در نیویورک اشاره کرد. در سال ۲۰۱۵، فرمانفرمائیان نخستین هنرمند ایرانی شد که آثارش در یک نمایشگاه انفرادی در موزه گوگنهایم نیویورک به نمایش درآمد و مورد استقبال منتقدان، کارشناسان و رسانه‌ها قرار گرفت.

همچنین در سال ۱۳۹۶، منیر فرمانفرماییان،۵۱ اثر هنری خود را وقف دانشگاه تهران کرد که هم‌اکنون در تالاری به نام خود او در باغ نگارستان تهران در معرض دید عموم است.

اثری از فرمانفرماییان که در دهمین حراج تهران ۴ میلیارد تومن فروخته شد

این هنرمند که امروز در سن ۹۷ سالگی در تهران درگذشت، برای رسیدین به چنین جایگاه بلندی در هنر جهان، راهی طولانی را پیمود.

منیر با نام‌خانوادگی شاهرودی، در سال ۱۳۰۱ خورشیدی در قزوین به دنیا آمد. هشت ساله بود که به همراه خانواده به تهران آمد. سرگرمی پدر، طراحی فرش و اداره یک کارگاه قالیبافی بود و برای همین منیر از بچگی به طراحی گل‌ها علاقمند شد.

منیر شاهرودی (فرمانفرماییان) سپس در دانشکده هنرهای زیبای تهران تحصیل کرد و علاقه‌اش به خطوط و فرم‌های خوش‌ترکیب و ساده بیشتر شد. او پس از ازدواج با منوچهر یکتایی، نقاش و شاعر، در سال ۱۳۲۴ (اواخر جنگ جهانی دوم) به نیویورک رفت و در دانشگاه کورنل (Cornell) به تحصیل پرداخت.

سپس به مدرسه طراحی پارسونز (Parsons)، که قسمتی از دانشگاه نیویورک بود، رفت و به مدت سه سال تصویرسازی مُد خواند. حضورش در مجامع هنری نیویورک و آشنایی‌اش با هنرمندان بزرگی چون اندی وارهول، افق‌های تازه‌ای را پیش روی او گشود.

تالار اختصاصی آثار منیر فرمانفرماییان در باغ نگارستان تهران

بعد از غیبتی ۱۲ ساله، در سال ۱۳۳۶ به ایران برگشت و در دومین ازدواج خود با ابوالبشر فرمانفرماییان، نام خانوادگی همسرش را به‌عنوان نام هنری خود برگزید.

در دهه ۳۰ و ۴۰ خورشیدی، چندین نمایشگاه هنری در ایران برپا و تعدادی جایزه هنری دریافت کرد. سفرهای متعدد فرمانفرماییان به مناطق مختلف کشور، او را با فرهنگ و هنر سنتی ایران آشنا کرد و آثار بومی بسیاری از جمله نقاشی قهوه خانه‌ای، فرش، قالی، نقاشی پشت شیشه و... را گردآوری کرد.

همین آشنایی با فرهنگ و هنر سنتی بود که باعث شد فرمانفرماییان در اواخر دهه ۴۰، به سبک ویژه خودش برسد که ترکیب تکنیک قدیمی نقاشی پشت شیشه، آینه‌کاری، خاتم‌کاری و هندسه اسلامی و طراحی معمارانه بود.

سال ۱۳۵۷و پس از مصادره خانه و بسیاری از آثارش، او دوباره به نیویورک رفت؛ مهاجرتی که ۲۶ سال طول کشید. اما ریشه‌های ایرانی او که در هنرش تجلی پُر رنگی داشت، در دهه ۸۰ او را دوباره به میهن کشاند.

در سال ۱۳۸۳، فرمانفرماییان با بازگشت دوباره به ایران، استودیوی خویش را گشود و بر روی آثاری که در دهه ۷۰ ارائه داده بود، متمرکز شد. برای نخستین بار پس از انقلاب، اثری حجمی از این هنرمند با عنوان «آب روشنایی است» در نمایشگاه باغ ایرانی به نمایش درآمد.

اثر اهدایی منیر فرمانفرماییان در بیمارستان موسسه محک

از آن تاریخ تا امروز (به مدت ۱۴ سال)، آثار بسیاری از منیر فرمانفرماییان علاوه بر موزه‌ها و مراکز هنری، در اماکن عمومی هم نصب و به نمایش درآمده است. از جمله اثری از او، تیر سال ۹۷ در حمایت از کودکان مبتلا به سرطان به ساختمان طرح توسعه بیمارستان فوق‌ تخصصی محک اهدا شد.

منیر فرمانفرماییان، پس از ۷ دهه فعالیت هنری، شامگاه شنبه ۳۱ فرودین ۹۸ در خانه خود در تهران، درگذشت.

۵۷۵۷

کد خبر 1252144

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
5 + 0 =

نظرات

  • نظرات منتشر شده: 22
  • نظرات در صف انتشار: 0
  • نظرات غیرقابل انتشار: 1
  • shibaniyayesh IR ۱۳:۴۸ - ۱۳۹۸/۰۲/۰۱
    خانواده فرمانفرماییان از عوامل رژیم شاه و قاجار بوده اگر گزارشی از بنیاد مستضعفان و ... تهیه شود خواهید که این خانواده چقدر ملک و املاک در این مملکت داشته اند سوال این است از کجا به دست آمده قطعا مزد عامل بودنشون رو گرفتن
    • IR ۱۴:۰۹ - ۱۳۹۸/۰۲/۰۱
      100 5
      لازم نیست همه جا افکار تهوع اورتونو جار بزنید ...
    • CH ۱۶:۱۲ - ۱۳۹۸/۰۲/۰۱
      87 1
      دیگه حالمون از این حرفها بهم میخوره. از این دروع ها. داره از یک هنرمند بین المللی ایران صحبت میکنه. چیزی که این روزها به شدت به تعداد خیلی خیلی بیشتری از اینها نیاز داریم. یکم به وضعیت الان نگاه کن. ببین چه خبره توی مملکت...
    • IR ۱۶:۱۷ - ۱۳۹۸/۰۲/۰۱
      17 9
      این سوالات درست و به جا است و پاسخ محکم میخواهد . تهوع آور نیست . اینگونه فکر کرده ایم که اختلاس و فساد همه جا رو فرا گرفته و همه رو از مرز تهوع گذارنده و ...
    • IR ۱۶:۳۴ - ۱۳۹۸/۰۲/۰۱
      43 1
      متاسفم که زیر یک مطلب درباره اهمیت جهانی یک هنرمند تازه درگذشته، یک کامنت بی جا و غیر مرتبط توسط یک نفر به نام shibaniyayesh گذاشته می شه و اصل ماجرا را به حاشیه می کشاند.
    • IR ۱۶:۵۴ - ۱۳۹۸/۰۲/۰۱
      45 2
      جز تهمت انگ زدن هنر دیگه ای ندارید اسم خودتونم گزاشتید مسلمون حس خود مومن و پاک پنداریتون و دیگر کافر پنداریتون سقف اسمونو اورده پایین گاهی به خودت نگاهی بنداز مسلمون
    • CA ۱۷:۲۷ - ۱۳۹۸/۰۲/۰۱
      32 2
      خانواده فرمانفرماییان از حاکمان فارس در زمان قاجار و قبل از آن بوده اند، ملاک بودن و ثروتمند بودن آنها غیرعادی نیست.
    • IR ۱۷:۳۸ - ۱۳۹۸/۰۲/۰۱
      21 2
      احساس حقارت و بدبختی آنچنان در امثال شماها نهادینه شده که حتی در زیباییها هم به دنبال زشتی میگردید تا پلیدی درون خودتان را تسلی دهید
    • MY ۱۸:۲۴ - ۱۳۹۸/۰۲/۰۱
      30 1
      نگفتی اونایی که اموالش رو مصادرکردن عوامل کجا بودن
    • IR ۱۹:۴۴ - ۱۳۹۸/۰۲/۰۱
      27 1
      بله خوشحال میشیم بنیاد بیاد گزارش بده با اون املاک چکار می کنه و چقدرش به مستضعفان رسید!
    • IR ۰۸:۲۳ - ۱۳۹۸/۰۲/۰۲
      5 0
      پیشنهاد میکنم کتاب ستاره فرمانفرمائیان را مطالعه کنید بعد اظهار نظر بفرمائید.این کتاب تو اکثر کتابخانه های عمومی موجودهست.
    • مویدی AE ۱۱:۵۵ - ۱۳۹۸/۰۲/۰۲
      9 1
      دست از پهلوی بردارید دیگه چهل سال گذشته
    • IR ۱۴:۳۵ - ۱۳۹۸/۰۲/۰۲
      2 0
      بی خیال بابا
  • IR ۱۴:۰۵ - ۱۳۹۸/۰۲/۰۱
    99 3
    او نمرده است بلکه زنده است. اینها انسان هستند که خیرشون به مردم میرسه و نامشان جهانی است. کاش کمی انسانیت یاد بگیرند آنهایی که خون مردم رو توی شیشه میکنند و اینقدر ظلم روا میدارند
  • ساده IR ۱۸:۴۵ - ۱۳۹۸/۰۲/۰۱
    9 0
    ایشان همسر یکی از فرمانفرمائیان بودن
  • IR ۰۹:۴۶ - ۱۳۹۸/۰۲/۰۲
    24 1
    حالا اون اموال توقیفی رو چکا رکردن ؟
    • IR ۱۱:۰۷ - ۱۳۹۸/۰۲/۰۲
      3 9
      به شما ربطی داره؟
    • آسو AE ۱۲:۲۲ - ۱۳۹۸/۰۲/۰۲
      21 1
      بله به ما ربط داره که اموالی که به نام ملت توقیف شده تکلیفش چیه؟دست کیه؟سودش تو جیب کی میره؟حیا رو رسما قورت دادین،ملت هیچی نیستن براتون
  • شهلا IR ۱۲:۰۹ - ۱۳۹۸/۰۲/۰۲
    16 1
    بعد از انقلاب خانه و بسیاری از آثار او را مصادره کردند و او مجبور شد ایران را ترک کند و حالا برایش مرثیه سرایی می کنند. اگر هر مال او برفرض از راه غلط بدست آمده باشد در مورد آثارش که نمی توان این ادعا را کرد، او با دستان خودش آنها را خلق کرده بود پس چرا آن آثار را مصادره کردند این اموال اکنون در کابین کیست؟
  • IR ۱۷:۵۲ - ۱۳۹۸/۰۲/۰۲
    5 1
    دوست عزیز یه بیمارستانی هست بنام (فرمانفرمایان - داخل پرانتز شده ) که اسمش رو بنام کودکان عوض کردند در منطقه ششگلان تبریز - حداقل یک یادگار ارزشمند ازشون مونده ...
  • خشایار IR ۰۸:۵۱ - ۱۳۹۸/۰۲/۰۳
    0 0
    مایه تاسف هستش که کثافت سیاست در همه ی ابعاد بشری ایرانیان ،از جمله هنر ورود میکنه.نابودی اخلاق از این کامنت ها کاملا مشخصه که به جای پرداختن به اصل ماجرا،تبدیل به محلی برای بیان عقده های شخصی شده
  • IR ۱۰:۱۱ - ۱۳۹۸/۰۲/۰۳
    0 0
    اموالش رو چه کار کردید؟ سایر اموال توقیفی چه شد؟ چه کردند؟ چه کسانی الان از آنها استفاده می کنند؟