رصد دانشجویان در فضای مجازی، حق قانونی یا ورود به حریم شخصی؟

آنطور که جاماسب نوذری اعلام کرد، تخلفات دانشجویان در فضای مجازی هم به آیین‌نامه انضباطی دانشجویان اضافه شده است.

فاطیما فردوس: چندروز پیش مدیرکل امور دانشجویان داخل سازمان امور دانشجویان خبر از اصلاحات آیین‌نامه انضباطی دانشجویان داد. تغییراتی که خیلی زود در شبکه‌های اجتماعی واکنش‌های متفاوتی را برانگیخت چرا که موضوع تغییرات مربوط به رصد دانشجویان در فضای مجازی بود. آنطور که جاماسب نوذری اعلام کرد، تخلفات دانشجویان در فضای مجازی هم به آیین‌نامه انضباطی دانشجویان اضافه شده است.

همین خبرباعث شد تا بسیاری از دانشجویان در شبکه‌های مجازی نسبت به آن واکنش نشان دهند. برخی‌ها نوشتند که این آیین‌نامه دخالت در زندگی شخصی آنها است و برخی دیگرهم گفتند این آیین‌نامه وزارت علوم پر از ابهام است. البته این اولین باری نیست که مسئولان آموزشی در مسائل شخصی دانشجویان مداخله می‌کنند همین چند ماه پیش بود که دستورالعمل پوشش دانشجویان دانشگاه آزاد خبرساز شد. آیین‌نامه ای که پوشیدن لباس راحتی در خوابگاه را برای دانشجویان ممنوع می‌کرد.  در این دستورالعمل تأکید شده بود، پوشش محیط خوابگاه نیز باید متعارف با اماکن خوابگاهی باشد. پوشیدن لباس راحتی، بویژه برای بانوان در هر شرایطی در فضای عمومی خوابگاه ممنوع است. این بار اما مسئولان دانشجویان را غافلگیر کرده‌اند. موضوعی که البته به گفته مسئولان آموزش عالی از سوی شورای عالی انقلاب فرهنگی مطرح شده است.

واکنش وزیر علوم
با این حال، اظهار نظر روز گذشته وزیر علوم نشان داد این اصلاحات هنوز به تایید نهایی نرسیده و در وضعیت بررسی است. به طوریکه منصور غلامی روز گذشته با اشاره به اصلاحات آئین نامه انضباطی دانشجویان که اظهار نطرهای زیادی پیرامون آن صورت گرفته، گفت: اصلاحات این آئین نامه هنوز تصویب نشده، بلکه پیشنهاد اصلاحیه آئین نامه قبلی و افزودن عبارتی تحت عنوان بررسی تخلفات حرفه‌ای مطرح بود.

وی با بیان اینکه عبارت "تخلفات حرفه‌ای" در آئین نامه قبلی مشمول تخلفات در برخی رشته‌ها از جمله پزشکی، دامپزشکی و غیره بود اظهار کرد: در قالب اصلاحیه حدود دو تا سه کلمه به این بخش اضافه شد و آن اینکه با توجه به رایج شدن استفاده از کامپیوتر و فعالیت‌های حوزه کامپیوتری و اینترنتی، تخلفاتی همچون هک کردن بعضی سایت‌ها یا دسترسی به مستندات و مدارک دیگران نیز مورد توجه قرار گرفته و تحت عنوان "تخلفات رایانه‌ای" به آئین نامه قبلی اضافه شود.


وزیر علوم، با تاکید بر آنکه بحثی تحت عنوان اینکه کسی تخلفی در فضای مجازی بکند مطرح نیست، افزود: قطعاً دلیلی برای نگرانی در مورد رفتن به فضای شخصی افراد وجود ندارد چرا که با توجه به حقوق شهروندی که در کشورها وجود دارد چنین مسئله‌ای تحت عنوان مراقبت از حوزه خصوصی افراد دیده شده و آئین نامه فوق در نظر ندارد به چنین بخش‌هایی ورود پیدا کند.

وی با اشاره به اینکه این اصلاحات در تخلفاتی که در حین دانشجو بودن فرد و در حوزه دانشجویی اتفاق می‌افتد متمرکز شده است، گفت: متأسفانه بعضی سایت‌ها و گروه‌ها از این موضوع سوء استفاده کردند و راجع به آئین نامه‌ای که هنوز تصویب نشده بحث کرده و توجهات را به مواردی که در این آئین نامه دیده نشده هدایت کردند.غلامی خاطر نشان کرد: قطعاً در جلسه‌ای که همین اصلاحات جزئی (حدود دو تا سه کلمه‌ای) بخواهد در آئین نامه قبلی درج شود، مراقبتهای لازم صورت می‌گیرد.غلامی با اشاره به اینکه اصلاحیه مورد نظر به شورای عالی انقلاب فرهنگی ارسال نشده است گفت: هر زمان که آئین نامه به شورای عالی ارسال شده و تصویب شود، همان زمان نیز ابلاغ خواهد شد.

کامبیز نوروزی، حقوقدان: موضوع ارتباطی به کمیته انضباطی دانشجویان ندارد
در این زمینه اما، کامبیز نوروزی حقوق‌دان در گفت‌وگو با خبرآنلاین به بررسی حقوقی اصلاحات این آیین‌نامه می‌پردازد که به شرح زیر است:

آیا رصد کردن دانشجویان در فضای مجازی و تبدیل آن به یک مصوبه در آیین‌نامه کمیته انضباطی، از جهت قانونی تایید شده است؟ یا اصلا کمیته دانشجویان می‌تواند چنین موردی را تبدیل به مصوبه کند؟
نکته اول این است که این موضوع اصلا هیچ ربطی به کمیته انضباطی دانشجویان ندارد. آیین‌نامه انضباطی مربوط به رفتار دانشجو در محیط دانشگاه است. دانشجو یک انسان و شهروند است که زندگی گسترده‌ای دارد و بخشی از این زندگی در دانشگاه می‌گذردو آنچه یک دانشجو در بیرون از محیط دانشگاه انجام می‌دهد، با نظام دانشگاهی هیچ ارتباطی پیدا نمی‌کند و به‌نظر من این مصوبه آشکارا خارج از حدود صلاحیت مراجع دانشگاهی است.

برخی دانشجویان هم می‌گویند فعالیت‌ ما در فضای مجازی مربوط به ساعات خارج از دانشگاه ما می‌شود. این مساله چقدر می‌تواند درست باشد؟
استدلال درستی است از نظر حقوقی، مطالبی که یک دانشجو در فضای مجازی منتشر می‌کند، اعم از آن که متن باشد یا تصویر یا صوت، در محیط بیرون از دانشگاه است و طبق اصول ابتدایی حقوق، کمیته انضباطی اجازه مداخله در اینها را ندارد. حالا فرض بفرمایید که مطالب جنبه مجرمانه داشته باشد که در آن صورت مثل تمام موارد، مراجع ورود می‌کنند، اگر هم جرم نباشد که اصلا قابل پیگیری نیست. بنابراین اینکه کمیته انضباطی بخواهد در مورد مطالب دانشجویان در فضای مجازی هم مداخله کند، افزایش محدودیت‌ها و آزادی‌های مشروع و قانونی دانشجویان است. همین الان هم مقررات متعددی وجود دارد که آزادی‌های مشروع و قانونی دانشجویان را محدود می‌کند و همین مقدار هم زیادی است.



می‌توان گفت که این مصوبه ورود به حریم شخصی افراد است؟
در مورد حریم خصوصی باید مقداری قائل به تفکیک بشویم. در انواع پیام‌رسان‌ها و انواع شبکه‌های اجتماعی، صفحاتی که برای عموم قابل دسترسی است، مشمول حریم خصوصی نیستند اما صفحات شخصی که هرکسی نمی‌تواند به آنها دسترسی پیدا کند و یا پیام‌های خصوصی افراد به یکدیگر مطلقا جزو حریم خصوصی آنها به‌حساب می‌آید. بنابراین اگر دو نفر با هم در حال گفت‌وگو هستند یا یک گروه که چندین نفر عضو آنها هستند و افراد تحت شرایط خاصی به گروه اضافه می‌شوند، اینها حریم خصوصی هستند و نمی‌شود بدون اجازه خود مسئول صفحه یا اعضای آن گروه پیام‌رسان به مطالب آنها دسترسی پیدا کرد.

از نظر حقوقی اثبات این تخلف به چه شکل است؟
این یک بحث دیگر است؛ فرض کنید که یک دانشجو تصویر برهنه‌ از خودش منتشر کرده که به‌عنوان صور قبیحه انتخاب می‌شود و اثبات آن بحث دیگری است اما مسئله‌ای که من بر آن تاکید دارم این است که این مصوبه با حقوق اساسی اشخاص ناسازگار است. محدودکردن مشروع آزادی‌های فردی و اجتماعی دانشجوها است و از آنجایی که فضای مجازی بیرون از زندگی دانشجویان در دانشگاه است، مسئولین دانشگاهی اجازه ندارند که وارد این مقوله شوند. اگر غیر از این باشد، کمیته انضباطی باید دائما درگیر این باشد که فلان دانشجو به فلان رستوران رفته، به فلان جشن یا عزاداری رفته، با فلانی بیرون بوده و .. باید کمیته انضباطی شود. در واقع اگر قرار باشد که مطالب دانشجو در فضای مجازی هم در کمیته انضباطی رصد شود، از نظر حقوقی کاملا رد شده است.

۴۵۲۳۸

کد خبر 1254414

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
8 + 3 =

نظرات

  • نظرات منتشر شده: 20
  • نظرات در صف انتشار: 0
  • نظرات غیرقابل انتشار: 0
  • US ۰۸:۳۸ - ۱۳۹۸/۰۲/۱۰
    54 1
    اول تکذیب می کنند بعد عملی اجرا میکنند. همین الان یک تعداد زیادی از بیت المال حقوق میگیرند تا در سایتها و شبکه های اجتماعی مختلف (حتی غیر معروف) دنبال کاربران ایرانی بگردند و تهدیدشان کنند که فعالیت شما مورد پیگرد قانونی قرار میگیرد.
    • FR ۱۱:۰۰ - ۱۳۹۸/۰۲/۱۰
      17 56
      دانشجویان اول رفتارشون را شبیه یک دانشجو کنند بعد دنبال حق و حقوق دانشجویی باشند.. در دانشگاه محل کارم، میبینم که دانشجویان دانشگاه را یک تفریح گاه بزرگ در نظر میگیرند .. بوفه های دانشگاه روزبه روز شلوغ تر میشود و پاتق دخترپسرها برای سیگار کشیدن و ساعت ها شوخی جلف میشود و در عوض کتابخانه دانشگاه روز به روز خلوت تر میشود... آخر ترم هم به زور تقلب و جزوه کپی کردن و لطف استاد واحد پاس میکنند و آخر دوره هم یه تیکه مقوا به اسم مدرک دانشگاهی میگیرند بدون اینکه سواد و تخصصی پشت آن باشد.. بعد میگویند که چرا کار پیدا نمیشه.! البته در این میان هستند اقلیت دانشجوهایی که کوشا و نخبه هستند و جای احترام بسیار دارند.
    • IR ۱۱:۴۸ - ۱۳۹۸/۰۲/۱۰
      28 4
      ضمن تایید کامنت 11:00 ، به نظر من هم گذشت دورانی که قشر دانشجو در حوزه اجتماعی ، سیاسی ، اقتصادی و... برای خودش جایگاه و اهمیتی داشت و یک وزنه محسوب میشد... دانشجویان امروزی اکثریتشون در حد و اندازه بچه دبیرستانی یا حتی راهنمایی سه چهار دهه قبل هستند
    • IR ۱۲:۱۶ - ۱۳۹۸/۰۲/۱۰
      25 5
      در دانشگاه ما هم اینترنت رایگان گذاشتند که دانشجویان کار پژوهشی انجام دهند، به جایش مدام نشسته اند فیلم دانلود میکنن و چت میکنن و در فیس بوک و تلگرام ول میگردند... واقعا چنین دانشجویانی میخواهند آینده مملکت را بسازند؟؟
  • IR ۰۹:۴۷ - ۱۳۹۸/۰۲/۱۰
    1 24
    فضاي مجازي هر كاري كرد در بره؟؟؟؟
  • محمدرضا IR ۰۹:۵۱ - ۱۳۹۸/۰۲/۱۰
    57 3
    اونوقت ده سال پیش فکر میکردم بیشتر از این نمیشه حق و حقوق دانشجو رو زیر پا گذاشت!
  • IR ۱۰:۲۶ - ۱۳۹۸/۰۲/۱۰
    39 2
    این قانون پر از ابهام مثل سایر قوانین کشور راه رو برای برداشت سلیقه ای باز می کنه و خواهیم دید که هر دولتی به فراخور طرز فکر و جناح بندی سیاسی رفتار متفاوتی خواهد داشت با این قانون.
  • IR ۱۱:۲۷ - ۱۳۹۸/۰۲/۱۰
    43 1
    دانشجو کجا بود؟ با ظرفیتهای نجومی دانشگاه رو تبدیل کردید به بنگاه تولید مدرک.
  • استوار مختاری IR ۱۱:۴۳ - ۱۳۹۸/۰۲/۱۰
    33 29
    به نفع خودشونه که رصدشون کنیم
    • IR ۱۱:۵۶ - ۱۳۹۸/۰۲/۱۰
      29 1
      امان از بیماری اختلال شخصیتی که بعدا در موارد شدیدش تبدیل به بیماری شیزوفرنی میشه یه دکتر برو اینکه جای شخصیتهای مختلف خودتو جا بزنی نشانه هوش نیست نشانه بیماریه
    • استوار مختاری IR ۱۲:۲۸ - ۱۳۹۸/۰۲/۱۰
      20 14
      آمریکا هم همه رو تو فضای مجازی رصد میکنه. ما چرا نکنیم؟
    • IR ۱۳:۰۵ - ۱۳۹۸/۰۲/۱۰
      20 1
      چطوری سرگروهبان ؟
  • قاسم IR ۱۲:۱۵ - ۱۳۹۸/۰۲/۱۰
    5 31
    یعنی عده ای به اسم دانشجو هر غلطی خواستند تو فضای مجازی بکنند، کسی کاری به کارشون نداشته باشه؟ اسم اینم گذاشتین آزادی؟ اگر اینجوریه که خاک بر سر این آزادی و طرفدارهاش
  • IR ۱۲:۲۰ - ۱۳۹۸/۰۲/۱۰
    32 1
    باید بجای دانشجویان مسئولان رصد بشن
    • IR ۱۴:۱۰ - ۱۳۹۸/۰۲/۱۰
      25 0
      چرا دزدان و غارتگران بيت المال رصد نميشوند
  • CA ۱۴:۳۲ - ۱۳۹۸/۰۲/۱۰
    8 3
    ینی چی؟ انصراف بدیم که بهتره
  • CA ۱۴:۳۲ - ۱۳۹۸/۰۲/۱۰
    13 2
    وقتی همه پروفایلامون پرایوت باشه چجوری می‌خوان رصدمون کنن؟ هک کنن؟ یا چی؟
  • CA ۱۴:۳۳ - ۱۳۹۸/۰۲/۱۰
    12 3
    پس یه سامانه هم برای ما طراحی کنن که استادامونو رصد کنیم
  • CA ۱۴:۳۴ - ۱۳۹۸/۰۲/۱۰
    21 2
    حس مالکیت به مسئولین دانشگاه هم رسیده. از والد بگیر تاااا دولت همه حس می‌کنن مالک شهروندا هستن و هرکاری می‌تونن بکنن
  • CA ۱۴:۳۶ - ۱۳۹۸/۰۲/۱۰
    25 3
    یک نفر رو هم بذارین بیاد تعقیبمون کنه ما دوست داریم