پیروزه روحانیون: عکاسی هنر جذابی است که افراد را در جایگاهها و مناسبتهای گوناگون تشویق میکند گاهی دوربین به دست بگیرند و تصاویر و لحظاتی را به سلیقه و از زاویه دید خودشان ثبت کنند. یکی از عوامل جذابیت این هنر شاید این است که در نظر اول آسان به نظر میآید؛ به خصوص با رواج دوربینهای دیجیتال که دست عکاس را در آزمون و خطا بیشتر از دوربینهای آنالوگ باز میگذارند. از دیگر عوامل فراگیر شدن عکاسی، منعطف بودن آن است. این که افراد در موقعیتهای مختلف و با توجه به رشته تخصصیشان از زاویه دید خودشان عکس تهیه میکنند و به مخاطبان عرضه میکنند.
دیروز خبرگزاری مهر از برپایی نمایشگاه عکس دیجیتال با حضور 10 سینماگر برجسته سینمای ایران در تهران و چند شهر بزرگ دنیا خبر داد. در فهرست هنرمندان شرکتکننده در این نمایشگاه نامهایی چون داریوش مهرجویی، ناصر تقوایی، رضا کیانیان، حمید جبلی، فاطمه معتمدآریا، نیکی کریمی، بایرام فضلی، مانیا اکبری ، سامان سالور و... به چشم میخورد. موضوع این نمایشگاه آزاد است و قرار است هر هنرمند 10 قطعه عکس ارائه کند و علاوه بر ارائه عکسها، چیدمان آنها را در نمایشگاه هم به عهده گیرد. در واقع هر شخص با توجه به سلیقه، زاویه دید و تخصصاش مجموعهای از عکسهای جدید و قدیمش را انتخاب میکند و براساس همان دید آنها را در نمایشگاه ارائه میکند.
سینماگران عکاس
در سالهای اخیر نمایشگاههای عکس دیگر فقط توسط عکاسان (افرادی که به طور تخصصی در این رشته فعالیت حرفهای میکنند) برپا نمیشود. چه بسیار نمایشگاههایی که توسط هنرمندان رشتههای دیگر و بیشتر از همه سینماگران برگزار شده و حتی با استقبال خوبی هم روبه رو شده است.
رضا کیانیان: «عکسهای تنهایی» نمایشگاه انفرادی عکسهای رضا کیانیان بود که آذر 87 در فرهنگسرای نیاوران برگزار شد و در آن 35 عکس دیجیتالی در اندازههای 70 در 100 و 90 در 120 در معرض دید بازدیدکنندگان قرار گرفت. این عکسها تصاویری با نگاه آبستره از طبیعت بودند که به صورت رنگی روی بوم چاپ شده بودند.
ناصر تقوایی: مجموعه 30 عکس با عنوان «ابر و باد و مَه و مِه» که بهمن 87 در گالری اعتماد به نمایش درآمد. این عکسها موضوعاتی مرتبط با عنوان نمایشگاه داشتند و برگرفته از طبیعت نقاط مختلف ایران بودند.
حامد بهداد: دی ماه سال 87 حامد بهداد هم به جمع بازیگران عکاس پیوست و نمایشگاهی شامل 25 قطعه عکس با موضوع «کادر و اتفاق در سینما» در گالری شیرین ارائه کرد. او درباره عکسهایش گفته بود: «در سینما آدمها در جایگاه خود واقع شدند و اتفاق در شخصیت آنها میافتد. من سعی کردم این تغییر شخصیت و اتفاق را در کادری ثابت نشان دهم و این عکسها را برای تجربه و لذت شخصی خود گرفتم.»
عباس کیارستمی: 12 قطعه از عکسهای رنگی عباس کیارستمی در آخرین روزهای فروردینماه امسال در گالری گلستان به نمایش درآمد. او برای برپایی این نمایشگاه از 140 قطعه عکسی که در چهار سال گذشته عکاسی کرده بود، 12 قطعه عکس از طبیعت را انتخاب کرد و در قطع بزرگ به نمایش گذاشت.
لاله اسکندری: «سفر باید کرد» حاصل 4 سال سفر لاله اسکندری به کشورهای اروپایی بود که شامل 42 عکس میشد. اسکندری از سال 1372 و در دوران دانشجویی عکاسی را با دوربین آنالوگ شروع کرد و طبق گفته خودش تا امروز همه جا دوربینش را به همراه داشتهاست تا از موقعیتهای مختلف عکاسی کند. این عکسها در آبانماه سال قبل در مرکز همایشهای بینالمللی رایزن به نمایش درآمدند.
البته ماجرای پای در کفش عکاسان کردن فقط به سینماگران ایرانی منحصر نمیشود.
ویم وندرس: فیلمساز سرشناس آلمانی اواخر سال گذشته نمایشگاهی از عکسهای پشت صحنه فیلمهای خود را در موزه و گالری هنر «دربی» در انگلستان به نمایش گذاشت. کارگردان فیلمهایی چون «هایس تگزاس» و «بادهای اشتیاق» در این نمایشگاه عکسهایی از شخصیتهای تنها و منزوی، نقاشیهای دیواری شهرهای مختلف، تصاویری از آسمان تگزاس و عکسهایی از جوامع کوچک را در معرض دید علاقمندان به عکاسی قرار داد.
جان واترز: این فیلمساز آمریکایی از دیگر چهرههای دنیای سینما است که در کنار فیلمسازی دستی هم بر عکاسی دارد. تجربیات او در این زمینه از اوایل دهه 1990 آغاز شد. او از آن زمان تاکنون به کرات نمایشگاه عکسهایش را در شهرهای گوناگون چون نیویورک و سانفرانسیسکو به نمایش گذاشته است.
نکته جالب درباره آثار کارگردان فیلمهای «مادر قاتل» و «اسپری مو» این است که آثار او صرفاً تصاویری از چهرههای حاضر در فیلمهایش نیست. بلکه او استعدادش را در کارگردانی و حساسیت نامتعارف خود را برای خلق یک اثر هنری مفهومی به کار میبرد. برای مثال جان واترز در عکس «آرنج گریس کلی» (یکی از بازیگران سرشناس هالیوود) به جای صورت بخشی از آرنج او را به تصویر کشیده و عکسی جذاب و دیدنی ثبت کرده است.
ایدهای برای تمام فصول
نمایشگاه مشترک عکسهای دیجیتال سینماگران، به پیشنهاد و پشتیبانی یک حامی خصوصی برگزار میشود. البته جزئیات اجرای این ایده جالب هنوز مشخص نیست و حتی فهرست شرکتکنندگان، شهرهای میزبان و دیگر شرایط این نمایشگاهها هم به طور قطعی مشخص و نهایی نشده است. تقریباً تمام هنرمندانی که نامشان در خبر آمده است از صحبت درباره این نمایشگاه و جزئیاتش خودداری کردند و اعلام خبر کامل را به روزهای آینده که موارد و چارچوبهای آن مشخص و روشنتر شد موکول کردند. اما شنیدهها حاکی از آن است که این نمایشگاه برای دو گروه فیلمسازان عکاس و بازیگران عکاس برگزار خواهد شد. همچنین احتمالا از پشت صحنه و روند شکلگیری این نمایشگاهها هم فیلم مستندی تهیه و تولید خواهد شد.
سامان سالور از کارگردانانی است که هفته آینده عکسهایش را به دفتر نمایشگاه عکس سینماگران میفرستد. او میگوید: «از برپایی این نمایشگاه و حضور اساتید برجسته سینما که دغدغه عکاسی دارند بسیار خوشحالم و امیدوارم این شروع خوبی برای حضور فیلمسازان در عرصه تجسمی باشد. خوشبختانه برگزارکنندگان این نمایشگاه نگاه حرفهای را دنبال میکنند، به همین دلیل میتوان به نتیجه آن امیدوار بود.»
از عکاسی تا عکاسی
سال گذشته دومین آرت اکسپوی تهران برگزار شد. در بخش عکاسی نمایشگاه دومین آرت اکسپوی تهران تعدادی از سینماگران در کنار عکاسان حرفهای عکس ارائه کرده بودند و این امر و حواشی آن اعتراض عکاسان حرفهای را در پی داشت. افشین شاهرودی و مسعود زندهروح کرمانی از جمله این عکاسان معترض بودند که طی نامهای به مؤسسه فرهنگی ـ هنری صبا (برگزارکننده آرت اکسپوی تهران) به کمرنگ جلوهدادن حضور عکاسان حرفهای در برابر هنرپیشهها و کارگردانان سینما در آرت اکسپوی عکاسی اعتراض کرده و از شرکت در این اکسپو انصراف داده بودند. شاهرودی در توضیح انصراف خود گفته بود: «اعتراض من به این مسئله است که حضور بازیگران سینما چرا باید اینقدر پررنگ شود که حضور عکاسان مطرح و صاحبنام را تحتالشعاع خود قرار دهد. آیا باید حضور بازیگران درجه یک یا دوی سینما، اسم عکاسان باحیثیت و حرفهای را کمرنگ کند؟»
این در حالی است که در همان زمان عکاسی چون جمشید بایرامی معتقد بود قرار گرفتن عکسهای سینماگران در کنار آثار عکاسان در این آرت اکسپو اتفاقی مبارک بود و این مسئله قدرت عکاسی ما را نشان میداد. او تأکید داشت تعامل بین سینما و عکاسی باید تقویت شود.
نظر شما