۱۲ نفر
۱۲ آبان ۱۳۹۸ - ۱۶:۰۰
زنان، قتل‌های ناموسی و خانه‌ای که «پدری» نیست

فقط اینکه گفته شود او آبروی خانواده را برده، کافی است؛ او را می‌کشند چون «غیرتشان» اجازه نداده، چون آبروی خانواده لکه‌دار شده، چون آن‌ها حق دارند جان خواهر، مادر یا همسرشان را برای حفظ این آبروی خانوادگی بگیرند.

حرف از قتل‌های ناموسی است؛ موضوعی که این روزها با اکران فیلم «خانه پدری» و بعد توقیف دوباره آن بیشتر بر سر زبان‌ها افتاده؛ هرچند گفته شد این فیلم به دلیل صحنه‌های خشونت‌آمیزش از پرده‌ها پایین کشیده شده اما گفته می‌شود پرداختن به موضوع قتل‌ ناموسی در این فیلم، دلیل اصلی برای توقیف این فیلم بوده است. قتل‌هایی که عموما توسط برادر، پدر، عمو، عموزاده‌ها و یا دیگر نزدیکان به بهانه حفاظت از «ناموس» و شرافت خانواده صورت می‌گیرد و واقعیتی انکارناشدنی است. سالهاست که قتل‌های ناموسی در شهرهای مختلف ایران اتفاق می‌افتد و تنها سوء‌ظنی کافی است تا مردان خاندان دست به کار شوند و زنی را به خاطر شک و به زعم خودشان زیرپا گذاشتن هنجارهای خانوادگی به قتل برسانند.

طبق آمارها در سال ۱۳۹۲، ۱۸.۸ درصد از قتل‌ها  با انگیزه‌های ناموسی و منکراتی بوده و استان خوزستان، استان فارس، آذربایجان شرقی از جمله استان‌هایی هستند که بالاترین آمار این قتل‌ها را داشته‌اند. علاوه بر این، این قتل‌ها در استان‌های ایلام، کردستان، کرمانشاه، کهگیلویه و بویراحمد، سیستان و بلوچستان، هرمزگان، لرستان، چهارمحال و بختیاری، همدان و آذربایجان غربی هم به چشم می‌خورد.

این نوع قتل، به قتل به خاطر «شرف» هم معروف است و آنطور که پروین بختیاری‌نژاد در کتاب «فاجعه خاموش» آورده، در مواردی مثل سرپیچی کردن از ازدواج‌های اجباری، اصرار برای اینکه زنی بخواهند همسر آینده‌اش را خودش انتخاب کند، برقراری روابط عاشقانه غیر متعارف، خیانت به همسر، زنا، فرار از خانه و ... که رفتارهای ضد ناموسی، بی‌عفتی، بدنامی و فضاحت تلقی می‌شوند، رخ می‌دهند و گاهی اوقات، انتشار یک شایعه بی‌اساس می‌تواند باعث بروز این نوع قتل شود.

ابعاد خشونت علیه زنان در خانواده‌ها قابل انکار نیست و نوع و میزان این خشونت بسته به گروه، طبقه، ملیت و قومیت فرق می‌کند. آنطور که از پژوهش‌های علمی برمی‌آید، زنان طبقه پایین، مهاجران یا زنانی که در مناطق عشیره‌ای ایران زندگی می‌کنند، تجربه خشونت جسمانی را حتی تا قتل های ناموسی تجربه می‌کنند. اعمال خشونت علیه زنان مساله‌ای اجتماعی است و همه انواع خشونت به ویژه خشونت خانگی، علاوه بر تمام مشکلات روانی که برای زنان به وجود می‌آورد زمینه‌ساز طلاق، فرار از خانه و قتل‌های خانوادگی می‌شود. خشونت‌هایی که محصول فرهنگ پدرسالار است و از طریق مکانیسم روابط نابرابر قدرت میان زنان و مردان نهادینه می‌شود.

از نظر جامعه‌شناسی انحرافات، قتل یک مسئله اجتماعی تلقی می‌شود زیرا بر اساس ارزش‌ها و هنجارهای حاکم بر جامعه به عنوان وضعیتی نامطلوب و مضر شناخته می‌شود که جان و امنیت افراد جامعه را به خطر می‌اندازد. «جاناتان ترنر» جامعه شناس، معتقد است که کجروی، رفتاری است که از هنجارهای پذیرفته شده تخلف می‌کند و با توجه به این تعریف، انگیزه قتل نیز در قلمروی رفتارهای کجروانه جای می‌گیرد. این موضوع درحالی درباره قتل‌های ناموسی اهمیت پیدا می‌کند که مردان یک خانواده، زنان را به کجروی از هنجارهای آن خانواده متهم می‌کنند و به خود این حق را می‌دهند با از میان برداشتن آن زن، لکه ننگ را از دامان خود پاک کنند بدون آنکه ترسی از عواقب آن داشته باشند. از طرفی بر اساس دیدگاه «خود آینه‌سان» در نظریات «کوزر»، افرادی که مرتکب قتل‌های ناموسی می‌شوند، با توجه به برداشتی که از قضاوت‌ها و حمایت‌های سایر اعضای جامعه بخصوص بزرگان خانواده و قبیله دارند، دست به این کار می‌زنند.

این درحالی است که آنطور که از پژوهش‌های مختلف درباره قتل‌های ناموسی در بعضی مناطق ایران برمی‌آید، ضعف و خلاءهای قانونی، هنجارها و ارزش‌های نابرابر جنسیتی موجود در جامعه، محیط خانواده، خرده فرهنگ و الگوهای نمادین بیشترین تأثیر را در پرخاشگری و در نتیجه بر وقوع قتل‌های ناموسی دارند و در این میان آن چیزی که بیشترین تاثیر را در این سه گونه الگو دارد، ارزش‌ها و هنجارهای نهادینه شده‌ای است که با ضعیف انگاشتن زنان، آن‌ها را مستحق مجازات و مرگ می‌داند، اگر این هنجارها عدول کند.

سال‌هاست که سازمان‌های بین‌المللی درباره موضوع خشونت علیه زنان برنامه تدوین می‌کنند و حتی بعضی از کشورهای درحال توسعه در همین خاورمیانه هم به این برنامه‌های بین‌المللی پیوسته‌اند تا از میزان انواع خشونت علیه زنان بکاهند. هرچند در ایران قوانینی درباره این نوع خشونت وجود دارد ولی آمار و ارقام خشونت‌ها به ویژه خشونت خانگی علیه زنان نشان می‌دهد که ما نیازمند قانونی ویژه در این زمینه هستیم. گرچه لایحه تامین امنیت زنان که به تازگی بعد از سال‌ها معطلی بالاخره از قوه قضاییه به دولت فرستاده شده تا بعد راهی مجلس شود، به این موضوع به صورت ویژه ورود کرده است اما حتی معلوم نیست بعد از این همه سال تکلیف آن چه خواهد شد. 

بنابراین آنچه که در این میان راهگشاست، تدوین قوانینی در جهت حمایت از زنان خشونت دیده، فرهنگ‌سازی برای متعادل کردن این فرهنگ جنسیت زده و آموزش برای زندگی برابر است. زندگی ای که در آن هیچ زنی با یک سوءظن ساده راهی قبرستان نشود.

*کارشناس ارشد مطالعات زنان، روزنامه‌نگار

کد خبر 1317158

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
5 + 1 =

نظرات

  • نظرات منتشر شده: 44
  • نظرات در صف انتشار: 0
  • نظرات غیرقابل انتشار: 0
  • IR ۱۶:۰۹ - ۱۳۹۸/۰۸/۱۲
    بیچاره زنان ما
    • AE ۱۷:۱۷ - ۱۳۹۸/۰۸/۱۲
      در مقابل اکثر قتل هایی که در نتیجه ی رقابت های عشقی و خیانت هاست، دسیسه یک زن پشتش هست. اخبار جنایی و حوادث را بخوانید این نتیجه را میگیرید. زنان در این موارد مستقیما دست به قتل نمیزنند، ولی در راستای خیانت شان و به خاطر رسیدن به نیت شوم خود به راحتی یک نفر را اجیر میکنند، یا اغوا میکنند و اینگونه یک جنایت را رقم میزنند.
    • IR ۱۷:۵۳ - ۱۳۹۸/۰۸/۱۲
      37 59
      17:17 درست میگوید. نمونه اش پری سیما در سریال ستایش بود که خودش دستش به خون آلوده نمیشد ولی امثال حمید را اغوا میکرد تا برود دست به قتل بزند
    • IR ۱۸:۱۲ - ۱۳۹۸/۰۸/۱۲
      62 57
      لطفا خانم های امروزی ژست مطلومانه زنهای سنتی چهل پنجاه سال قبل را نگیرین، در جامعه امروزی باید از زنان بیشتر ترسید تا آقایان
    • US ۱۸:۵۱ - ۱۳۹۸/۰۸/۱۲
      62 50
      کاش اینایی که میگن زنها قاتلن یه خرده بهتر این یادداشت رو میخوندن
    • NL ۰۸:۰۷ - ۱۳۹۸/۰۸/۱۳
      13 39
      اکثر خشونت هایی که از طرف زنان انجام میشود و مردان قربانی آن هستند، به دلایل فرهنگی و حفظ آبرو گزارش نمیشود و کار به شکایت کشیده نمیشود. وگرنه آزار مردان توسط زنان آمار بهتری ندارد
    • IR ۲۰:۵۷ - ۱۳۹۸/۰۸/۱۳
      17 8
      دو برابر زور بازو دارید قانون و عرف هم به نفعتونه بعد مدعی خشونت بیشتر زنان به خودتون هستید؟ اون چیزی که به زنان نسبت می دهید در واقع شهوت خودتونه که باعث میشه به زنان محتاج باشید و در این راه مرارتها بکشید!!
    • IR ۰۹:۳۵ - ۱۳۹۸/۰۸/۱۹
      8 9
      از مثبت و منفی هایی که به نظرات داده شده کاملا میشه فهمید چرا این قتل ها اتفاق می افته. طرز فکر عقب افتاده تعداد زیادی از مردم ایران سال ها با استاندارد جهانی فاصله داره
  • سهیلا IR ۱۶:۱۵ - ۱۳۹۸/۰۸/۱۲
    82 49
    عالی نوشتید کاش گوش شنوایی باشد و قانونی مدون و تاثیرگذار گذاشته و اجرا شود.
    • IR ۲۲:۴۴ - ۱۳۹۸/۰۸/۱۲
      11 41
      حالا خوبه هرچی قانون نوشته شده به نفع زنان است... از مهریه و نفقه گرفته تا مسکن و....
    • IR ۲۱:۰۰ - ۱۳۹۸/۰۸/۱۳
      11 0
      تا وقتی که زنان درآمد و سرمایه نداشته باشند به دلیل تولیدمثل امتیازهای مرتبط رو نداشته باشند و قوانین برابر نشده باشه هیچ حقی از زنان احقاق نشده.سکوت کنید مردسالارها
    • IR ۲۱:۰۱ - ۱۳۹۸/۰۸/۱۳
      12 0
      ما خواستار برابرای کامل هستیم.زنان نیمی از جمعیت اند و باید در همه جا باشند .نباید وقتی از جوان یا انسان گفته میشه منظور مرد باشه.تمام ساختارهای مردسالار باید از بین برن
    • IR ۲۱:۰۳ - ۱۳۹۸/۰۸/۱۳
      17 0
      مهریه رو که اکثرا بالا می کشید.نفقه هم در برابر کار خانگی و مشقتهای بارداری و زایمان و بچه بزرگ کردن اصلا به حساب نمیاد.مردسالاران عادت دارند فعالیت های زنان رو کوچک کنند و یک ساعت کار مفید خودشون در روز رو بزرگ!
  • DE ۱۶:۱۹ - ۱۳۹۸/۰۸/۱۲
    زنان ما از هر قشر و طبقه ای از گهواره تا گور قیم دارند: پدر ، برادر ، عمو و دائی و پدربزرگ و سایرمردان خانواده که اگر لازم باشد در قتل و تهدید و زندگی خصوصی او مداخله می کنند ، پسر ارشد و یا تمام فرزندان پسر ، قضاوت های سخت جامعه . اگر به اینهمه ، محدودیت ها و فشارهای قانونی را هم اضافه کنیم می بینیم که آنها در واقع زندانی خانواده ، جامعه و سنت ها و اعتقادات دست و پاگیر هستند .
    • SE ۲۲:۲۷ - ۱۳۹۸/۰۸/۱۲
      16 38
      مشکل زیاده خواهی زنان امروزی است. همه چیزو باهم میخوان. هم امتیازات زن مدرن . هم امتیازات زن سنتی. بدون اینکه مسئولیت زن مدرن را داشته باشن یا مسئولیت زن سنتی را
    • IR ۰۸:۵۷ - ۱۳۹۸/۰۸/۱۳
      3 39
      چیزی که من میبینم برعکسه. شما ایران رو با فرانسه و بلژیک و سوئد و آمریکا و ... اشتباه گرفتید. تو ایران ما مردا برده زناییم قانون هم حسابی پشتشونه ما مردای بدبخت اسیریم برای ما فریاد بزنید. الان تو اروپا و آمریکا جنبش ایجاد شده که زنان بیان تجاوزاتی که بهشون شده بیان کنن. تو ایران باید مردا از دست زنان این جنبش رو ایجاد کنن. والا با این نوناشون.
  • DE ۱۶:۱۹ - ۱۳۹۸/۰۸/۱۲
    95 37
    زنان ما از هر قشر و طبقه ای از گهواره تا گور قیم دارند: پدر ، برادر ، عمو و دائی و پدربزرگ و سایرمردان خانواده که اگر لازم باشد در قتل و تهدید و زندگی خصوصی او مداخله می کنند ، پسر ارشد و یا تمام فرزندان پسر ، قضاوت های سخت جامعه . اگر به اینهمه ، محدودیت ها و فشارهای قانونی را هم اضافه کنیم می بینیم که آنها در واقع زندانی خانواده ، جامعه و سنت ها و اعتقادات دست و پاگیر هستند .
  • IR ۱۶:۴۴ - ۱۳۹۸/۰۸/۱۲
    70 34
    سلام، خیلی یادداشت منسجم و پویایی بود. عالی.
  • مهرداد IR ۱۶:۴۶ - ۱۳۹۸/۰۸/۱۲
    من واقعاً متاسفم فیلمی که اینقدر صریح به مشکلات تاریخی ما پرداخته است باید توقیف شود. امیدوارم مسئولان امر لااقل این یادداشت را بخوانند.
  • آقای محترم AE ۱۷:۰۵ - ۱۳۹۸/۰۸/۱۲
    52 73
    در مقابل اکثر قتل هایی که در نتیجه ی رقابت های عشقی و خیانت هاست، دسیسه یک زن پشتش هست. اخبار جنایی و حوادث را بخوانید این نتیجه را میگیرید. زنان در این موارد مستقیما دست به قتل نمیزنند، ولی در راستای خیانت شان و به خاطر رسیدن به نیت شوم خود به راحتی یک نفر را اجیر میکنند، یا اغوا میکنند و اینگونه یک جنایت را رقم میزنند.
    • IR ۲۱:۰۶ - ۱۳۹۸/۰۸/۱۳
      12 0
      البته زنها فرشته نیستند ولی اکثرا جنایتها بدست مردها انجام میشه.اینم که زنی می تونه اجیرتون کنه که کسی رو بکشید نشون میده احساسات مردانه مخرب تر از احساسات زنانه ست!
    • NL ۱۲:۰۱ - ۱۳۹۸/۰۸/۱۸
      5 0
      آقای نسبتاً محترم، این که مردها بخاطر شهوت و نیاز خودشون همدیگه رو تیکه پاره می‌کنن تقصیر زن‌هاست؟ یه سریال ستایش دیدید، و فقط و فقط شخصیت پری‌سیما تو ذهنتون مونده تا هر چرندی رو به زن‌ها نسبت بدید... الان خوبه ما هم بگیم همه‌تون مثل غلومی هستید؟
  • US ۱۷:۲۴ - ۱۳۹۸/۰۸/۱۲
    90 26
    عقب ماندگی بیداد میکنه. تو سال 2019 ما همچنان درگیر چه مسائلی هستیم. تاسف آوره
  • US ۱۸:۳۱ - ۱۳۹۸/۰۸/۱۲
    73 17
    به درستی اشاره کردید که پدرسالاری دلیل عمده این نوع قتل هاست
    • IR ۲۲:۳۰ - ۱۳۹۸/۰۸/۱۲
      16 29
      پدر خودش بده... ولی پول و دارایی و ارث و میراثش خوبه... به خرج باباهه ماشین خریدن و پز دادن خوبه، ولی وقتی میپرسه کجا تشریف داشتی تا نصف شب با این قیافه هزار قلم آرایش کرده اسمش میشه پدرسالاری!!
  • IR ۱۸:۳۹ - ۱۳۹۸/۰۸/۱۲
    54 18
    بسیار متاسف شدم با خواندن این آمارها
  • رضا IR ۱۸:۳۹ - ۱۳۹۸/۰۸/۱۲
    50 15
    فکر میکردم دیگه چنین چیزهایی ادم نمیشنوه. ای کاش این فیلم رو دیده بودم
  • مهدی IR ۱۸:۴۰ - ۱۳۹۸/۰۸/۱۲
    45 86
    کسی که آبروی خانواده را میبرد باید مجازات شود مرد و زن هم ندارد
    • بی نام IR ۲۲:۲۴ - ۱۳۹۸/۰۸/۱۲
      16 9
      ساکت بابا
  • US ۱۸:۴۵ - ۱۳۹۸/۰۸/۱۲
    40 18
    مرد و زن نداره قتل. به نظرم باید بیشتر درباره موضوع قتل و افزایش خشونت در بین مردم اطلاع کسب کرد.
  • US ۱۸:۴۷ - ۱۳۹۸/۰۸/۱۲
    74 38
    تا وقتی زنان جنس دوم هستند وضعیت همین است
  • IR ۱۸:۵۲ - ۱۳۹۸/۰۸/۱۲
    61 27
    اینایی که کامنت مخالف میذارن خودشونم دختراشونو همینطوری میکشن
    • دهه هفتادی IR ۲۱:۵۲ - ۱۳۹۸/۰۸/۱۲
      17 8
      نمی کشندعزیزجان ذره ذره نفس زنان ودختران مادران و...میگیرندکه این خودهزاران بارازکشتن بدتراست!!!!!!!!!!!!!!!!!!!
    • بی نام IR ۲۲:۲۵ - ۱۳۹۸/۰۸/۱۲
      7 1
      ذره ذره میکشن نه یکدفعه چون مدرن شدن!
  • زهرا IR ۱۸:۵۳ - ۱۳۹۸/۰۸/۱۲
    25 87
    خوب شد که توقیف شد
  • IR ۱۸:۵۴ - ۱۳۹۸/۰۸/۱۲
    65 38
    آقایونی که این کامنتها رو میذارن واقغا برن خجالت بکشن
  • شمس تبریزی IR ۲۰:۲۸ - ۱۳۹۸/۰۸/۱۲
    0 1
    کشتن خلاف دین خداست. به هر دو نفر در ملا عام یک صد ضربه تازیانه بزنید. ان شا الله هر دو هم توبه خواهند کرد که خداوند توبه پذیر است. تموم شد و رفت. دیگه چرا پیچش میدید؟؟؟
  • DE ۲۰:۵۴ - ۱۳۹۸/۰۸/۱۲
    8 0
    ناشناس 12: 18 ما از مکر و حیله تعدادی از زنان حرف نمی زنیم ، بحث بر سر محدودیت حقوق قانونی زن است و اینکه او مایملک خانواده اش نیست . اگر قرار باشد بخاطر آبروی خانواده ، کشتن افراد مجاز باشد ، باید مردان معتاد و سارق و شهوتران هم بدست افراد خانواده کشته بشوند .
  • دهه هفتادی IR ۲۱:۵۸ - ۱۳۹۸/۰۸/۱۲
    16 15
    درودبرشماالهه محمدی !بی تردیدکامنتهای منفی ذره ای شما راازنوشتن بازنخواهدداشت . خواندم ولذت بردم!!!!!!!!
  • محمدرضا IR ۰۱:۳۸ - ۱۳۹۸/۰۸/۱۳
    4 0
    خلایق هرچه لایق.
  • محمد IR ۰۷:۴۶ - ۱۳۹۸/۰۸/۱۳
    3 6
    آره معلومه خیلی وقته میخان اقتدار پدر رو تو خونه بشکنن از حالا معلومه این راه تهش میرسه به بچه های بدون بابا که باید برای پیداکردن باباشون آزمایش DNA بدن
  • علی پارساپور IR ۰۹:۴۸ - ۱۳۹۸/۰۸/۱۳
    4 0
    یکی از مشکلات مهم فرهنگی که باید به آن رسیدگی شود پنهان کردن و پنهان کاری خانواده ها نسبت به معلولان است طبق آمارهای جهانی ۱۰ تا ۱۵ درصد افراد هر جامعه را معلولان تشکیل می دهند اما فقط حدود یک میلیون و ۴۵۰ هزار نفر در بهزیستی تشکیل پرونده داده اند مثل موضوع قتل های ناموسی پنهان کاری مذکور نیز باید ریشه‌یابی شود
  • به 17:17 IR ۲۰:۵۵ - ۱۳۹۸/۰۸/۱۳
    6 0
    دسیسه ای در کار نیست.مگر اینکه مردهایی که در این پرونده ها دخیل اند ناقص عقل باشند.هر کس مسئول اعمال خودشه
  • مجید IR ۰۰:۰۱ - ۱۳۹۸/۰۸/۱۸
    1 0
    از کی تا حالا معنی قتل ناموسی عوض شده؟ قتل ناموسی به کشته شدن یک پسر توسط مرد دیگر به خاطر ناموس گفته میشه نه این چیزایی که اینجا نوشتید.