بحران قره‌باغ به پایان می‌رسد؟

توافق میان ارمنستان و آذربایجان با وساطت پوتین و همکاری اردوغان، ممکن است نقطه پایانی بر اختلافی سی ساله بگذارد.

مهسا مژدهی: روز یکشنبه وبسایت انگلیسی میدل ایست آی خبر از توافقی قریب الوقوع در منطقه قره باغ داد که در آن زمان به نظر دور از دسترس می آمد. اما دوشنبه شب، مشخص شد که در پشت پرده، خبرهایی وجود داشته و با وجود اینکه توپخانه ها هنوز به کار خود ادامه می دادند، توافقی برای آتش بس به ابتکار روسیه و ترکیه در کار بوده است.

نخست وزیر ارمنستان دوشنبه اعلام کرد که  توافقنامه‌ای را با سران روسیه و آذربایجان برای پایان دادن به جنگ در قره‌باغ امضا کرده است. این توافق مردم ارمنستان را خشمگین و آذربایجانی ها را خوشنود کرد.(در مورد این قرارداد اینجا بخوانید) تصاویر اعتراضات مردم ارمنستان برای از دست دادن مناطقی که پیش از این ارمنی ها در خاک آذربایجان در دست داشتند، نشان می داد که تصمیم پاشینیان، طرفدار چندانی در کشورش ندارد. برخلاف آن الهام علی اف که این روزها از دستاوردهای نظامی آذربایجان سرخوش است، توانست با امضای این توافق قلب مردمش را به دست بیاورند.
 

توافق چطور اتفاق افتاد؟

روز 18 آبان آذربایجان از آزادسازی شهر شوشا خبر داد. این شهر بعد از بیست و هشت سال به کمک نظامیان آذربایجان آزاد شد. در همان روز حرف از پیشنویس یک توافق به میان آمد که بر اساس آن ارمنستان باید از برخی از نقاط قره باغ عقب نشینی کند. در بامداد سه شنبه کرملین اعلام کرد که ساعاتی قبل الهام علی اف و نیکول پاشینیان به همراه ولادیمیر پوتین، بیانیه ای را مبنی بر اعلام آتش بس کامل و رفع تمام خصومت ها در منطقه درگیری قره باغ از ابتدای بامداد ۱۰ نوامبر (امروز سه‌شنبه) به وقت مسکو امضا کردند. پیش از اینکه خبری از توافق باشد، تماس تلفنی میان اردوغان و پوتین، باعث شد که همکاری ها رسمی تر و جهت دار تر شود. پیش از این آنکارا و مسکو با رویکردی خصمانه نسبت به یکدیگر با مساله قره باغ برخورد می کردند. اما به نظر می رسد با تلفنی که اردوغان به کرملین زد، یخ ها بین دو طرف آب شده و راهی برای حل مساله و یکسره کردن وضعیت پیدا شد.

موضوع استقرار نیروهای حافظ صلح را ساعتی بعد خود پوتین اعلام کرد.  او در بیانیه ای گفت: براساس توافقنامه امضا شده بین سه طرف، جمهوری آذربایجان و جمهوری ارمنستان در مواضع خود متوقف و نیروی حافظ صلح فدراسیون روسیه در امتداد خط تماس در قره باغ و جمهوری ارمنستان مستقر می شود.

پیش از آن رجب طیب اردوغان و ولادیمیر پوتین روسای جمهور ترکیه و روسیه در تماس تلفنی روز شنبه  خود درباره مولفه‌های پیش نویس طرح آتش بس بین باکو و ایروان به گفتگو پرداخته بودند.

این توفق در حالی به امضا رسید که دو کشور یکی از مرگ بارترین درگیری ها را از سی سال گذشته تاکنون تجربه کرده اند. گفته می شود بیش از هزار نفر در این درگیری ها کشته شده اند. حالا بر اساس امضای مقامات  آوارگان و پناهندگان به خاک قره باغ و مناطق مجاور تحت کنترل کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل برمی گردند و تبادل اسرای جنگی، سایر افراد بازداشت شده و اجساد کشته شدگان انجام می شود.  کنترل ارتباطات و حمل و نقل، با کمک مقامات سرویس مرزبانی روسیه انجام می شود.
 

خشم مردمی در ارمنستان

به محض اینکه خبر توافق میان اذربایجان و ارمنستان منتشر شد، مردم خشمگین ارمنستان به خیابان ها آمدند و مستقیما به سمت ساختمان های دولتی رفتند. آنها حتی توانستند ماموران پلیس را عقب برانند و وارد ساختمان دولت شوند. این باعث شد تا نگرانی هایی بابت یک کودتا یا شورش ایجاد شود. اما ساعتی بعد معترضان کمی آرام گرفتند. نخست وزیر ارمنستان در بیانیه خود برای اعلام توافق گفته بود: «توافقنامه‌ای را با رئیس‌جمهور روسیه و آذربایجان برای پایان دادن به جنگ در قره‌باغ امضا کردم.» او اضافه کرد: «تصمیمی گرفتم که برای همه‌مان سخت است. آتش‌بس، برای مردم ما و خود من بسیار دردناک است. این پیروزی نیست، اما تا زمانی که شما اذعان نکنید که باخته‌اید، شکستی در کار نخواهد بود. ما هرگز اذعان نمی‌کنیم که باخته‌ایم و این آغاز عصر وحدت ملی برای ما خواهد بود.»

اعتراض آنها بر این بود که چرا نخست وزیر این کشور ناگهانی تن به از دست دادن مناطق تحت تصرف ارمنستان در خاک آذربایجان داده است؟ نیکول پاشینیان ساعتی بعد از این توافق گفت که او به اصرار نظامیان تن به این وضعیت داده است. این در حالیست که رئیس جمهور این کشور بی اطلاع از چنین تصمیمی به حاشیه رانده شده بود و همین موضوع سوالاتی را پیش می آورد که آیا پاشینیان دست به کودتایی علیه رئیس جمهور زده است؟ این حواشی تا جایی پیش رفت که برخی گفتند پایشینیان از ارمنستان گریخته است. اما این شایعه به سرعت رد شد.

برخلاف آنچه که در ارمنستان گذشت، در خاک آذربایجان شهروندان این کشور به خیابان ها آمدند تا حصول توافق را جشن بگیرند. 

رئیس‌جمهور آذربایجان با تأکید بر پیروزی کشورش در جنگ قره‌باغ، درباره مفاد توافق صورت‌گرفته گفت: «از 10 نوامبر ساعت 00:00 آتش‌بس کامل در قره‌باغ کوهستانی اعلام می‌شود».کنترل استان آغدام از 20 نوامبر به آذربایجان واگذار خواهد شد. تمامی آوارگان رانده‌شده قره‌باغ و مناطق اطراف به وطن خود باز خواهند گشت». دولت ارمنستان، آزادی و امنیت حمل و نقل میان جمهوری خودمختار نخجوان و جمهوری آذربایجان را تأمین خواهد کرد.» علی‌اف با تأکید بر ایجاد ساز و کاری برای حفظ صلح در قره‌باغ "با مشارکت ترکیه و روسیه"، عنوان داشت: «نیروی حافظ صلح روسیه به مدت 5 سال در قره‌باغ کوهستانی حضور خواهند داشت، در صورت عدم اعتراض طرفین حضور نیروهای حافظ صلح قابل تمدید خواهد بود.»

ماجرای واسطه گری روسیه و ترکیه چه بود؟

به نظر می رسد این روسیه و ترکیه بودند که باعث شدند علی اف و پاشینیان به یک توافق رضایت دهند. دو طرف تا آخرین لحظات پیش از اعلام این اتفاق دست از گشودن آتش به سوی یکدیگر برنداشته بودند. با این حال پوتین و اردوغان، که اولی به ارمنستان و دومی به آذربایجان نزدیک است، دو طرف را وادار کردند تا فکری به حال قره باغ بکنند.

از سوی دیگر ارمنستان پس از پیش روی های آذربایجان دیگر نیروی زیادی برای دفاع از مناطقی که در آن حضور داشت، در خود نمی دید. به همین دلیل است که مردم در این کشور اعصبانی هستند و توافق را نوعی شکست از سوی ارتش می دانند که باعث شده مناطقی که بخشی از جمعیت آن ارمنی هستند، بدون اینکه خود مختاری آن تامین شود، دوباره بعد از دهه ها به دست آذربایجان بیفتد.

بیشتر بخوانید:

پاشینیان: به اصرار ارتش توافق را امضا کردم

در توافقنامه پایان جنگ قره‌باغ چه نوشته شده؟/ارمنستان:دردناک است/روسیه:نیروهای صلح مستقر می‌کنیم

پیشنهاد تازه اردوغان به پوتین برای حل مناقشه قره باغ
 

312 310

کد خبر 1453926

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
5 + 11 =

نظرات

  • نظرات منتشر شده: 4
  • نظرات در صف انتشار: 0
  • نظرات غیرقابل انتشار: 1
  • IR ۱۵:۱۶ - ۱۳۹۹/۰۸/۲۰
    16 5
    از روسیه چیزی جز خیانت انتظار نداشته باشید! ارمنستان بدلیل اتکای بی حساب به کمونیستهای روس این جنگ رو باخت!!! قالا توجه بعضی ها!!!!
  • بهروز GB ۱۹:۱۷ - ۱۳۹۹/۰۸/۲۰
    11 17
    بسیار مسخره است که سرزمینی که مردم ساکن آن چند هزار سال است در آن زندگی میکنند هیچ حق تعیین سرنوشتی برای خود و سرزمینشان ندارند.
    • IR ۱۳:۴۶ - ۱۳۹۹/۰۸/۲۱
      1 0
      حضور ارامنه در قره باغ به صد سال هم نمی رسد .بعد از جنگ جهانی اول ارامنه در آنجا توسط روسیه برای کنترل بیشتر آذربایجان ساکن گزدیدند
  • BE ۱۹:۳۶ - ۱۳۹۹/۰۸/۲۰
    13 12
    پوتین چرا با اردوغان توافق کرده؟در حالی که بحران در مرز ایران است؟!!