به اردوغان نگفته بودند...

در حالی که روابط میان تهران و آنکارا در حال تلخ شدن بود، واکنش هوشمندانه وزارت خارجه در محکوم کردن تحریم غرب علیه ترکیه فضا را آرام تر کرد.

مهسا مژدهی: ماجرا از سفر اردوغان به باکو شروع شد. رئیس جمهور ترکیه به آذربایجان سفر کرده بود تا پیروزی این کشور در جنگ قره باغ را جشن بگیرد. اما در آن مراسم دست به خواندن شعری زد که جرقه تنش بین تهران و آنکارا را زد. او در شعری که راجع به ارس در باکو خواند، از بیتی استفاده کرد که گروه های جدایی طلبانه از آن استفاده می کنند.

پس از این اقدام عجیب رئیس جمهور ترکیه که باعث واکنش های زیادی در میان ایرانیان شد، وزیر امور خارجه کشورمان با انتشار توئیتی نسبت به سخنان مداخله جویانه رجب طیب اردوغان رئیس جمهوری ترکیه درباره آذربایجان واکنش نشان داد. محمدجواد ظریف در توئیتی نوشتبه اردوغان نگفته بودند شعری که به غلط در باکو خواند مربوط به جدایی قهری مناطق شمالی ارس از سرزمین مادریشان ایران است! آیا او نفهمید که علیه استقلال جمهوری آذربایجان سخن گفته است؟ هیچکس نمی‌تواند در باره آذربایجان عزیز ما صحبت کند.
 

واکنش مقامات ایرانی چه بود؟

روز بعد سعید خطیب زاده سخنگوی وزارت امور خارجه از احضار سفیر ترکیه در جمهوری اسلامی ایران در واکنش به اظهارات مداخله جویانه و غیرقابل قبول آقای اردوغان رئیس جمهور ترکیه در سفر به باکو خبر داد. سخنگوی وزارت امور خارجه تاکید کرد : امروز جمعه ۲۱ آذر ۱۳۹۹ سفیر ترکیه در تهران از سوی دستیار وزیر و مدیرکل اورآسیا به وزارت امور خارجه احضار و  ضمن ابلاغ مراتب اعتراض شدید، به سفیر تاکید شد جمهوری اسلامی ایران خواستار توضیح فوری دولت ترکیه در این خصوص است.

حسین امیر عبداللهیان دستیار ویژه رئیس مجلس در امور بین‌الملل در صفحه رسمی توییتر خود نوشت:«اظهارات آقای رجب طیب اردوغان مایه تعجب شد. من فکر می‌کنم رییس جمهور ترکیه خود نمی‌داند چه گفته است. آقای رییس جمهور ⁧‫اردوغان‬⁩! فرق است بین همسایگی و چشمداشت کشورگشایی. لطفا یکبار تاریخ ایران و بویژه جمهوری اسلامی ایران را بدقت مرور کنید.‫»

این رفتار اردوغان باعث واکنش برخی از نمایندگان مجلس هم شد.محمدرضا عارف عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام و نماینده سابق مردم تهران در یک رشته توئیت نسبت به اظهارات رجب طیب اردوغان درباره آذربایجان واکنش نشان داد و نوشت:‌آقای اردوغان و دیگر حاکمان منطقه باید بدانند که تاریخ منطقه نشان می‌دهد، این شمال رود ارس است که پیوند تاریخی با جنوب آن دارد. وزارت خارجه ایران باید اعتراض رسمی و کتبی خود را به دولت‌های باکو و آنکارا ابلاغ و خواستار توضیح و عذرخواهی رسمی ایشان شود. ‌با این‌حال، رخداد اخیر باید به گونه‌ای مدیریت شود که از ایجاد بحران میان ایران و ترکیه جلوگیری و ٣٠٠سال ثبات تاریخی مرزهای دو کشور حفظ و روابط اقتصادی دوجانبه گسترش یابد. 

مسعود پزشکیان نماینده مردم تبریز آذرشهر و اسکو در مجلس شورای اسلامی با اشاره به صحبت‌های اخیر رئیس جمهور کشور ترکیه در خصوص خاک ایران گفت: هر جمله و حرکتی که باعث ایجاد تفرقه و دشمنی بین کشورهای مسلمان شود تنها به نفع امریکا، اسرائیل و استکبار است. او با انتقاد از صحبت‌های اخیر رجب طیب اردوغان خاطرنشان کرد: اینکه کسی به گونه ای صحبت کند که آذربایجان از ایران جدا شود یک خیال خام است، طبیعتاً آذربایجان برای ایران است و در خصوص بحث هایی که مطرح می شود اگر قرار باشد به مسائل تاریخی برگردیم تمام آذربایجان برای ایران بود اما ما هیچگاه چنین ادعایی را مطرح نکرده‌اید چراکه این مسائل باعث تفرقه و دشمنی می شود و این اختلاف ها به نفع مسلمان نیست. وی خطاب به رئیس جمهور ترکیه گفت: انتظار می رود اردوغان به نوعی حرکت کند که وحدت و انسجام بین مسلمانان بیشتر شود چرا که در حال حاضر ترکیه به اندازه کافی دشمن دارد زمزمه های تحریم ها از سوی اروپا و امریکا نیز مطرح می‌شود و با این اختلافات تنها این امریکا، اسرائیل و دشمنان هستند که خشنود خواهند شد.

حجت الاسلام و المسلمین حسن روحانی هم، در نشست خبری خود با اهالی رسانه درباره روابط ایران و ترکیه پس از جنجال شعرخوانی اردوغان گفت: روابط ایران و ترکیه بسیار مهم است، دو همسایه ای هستیم که روابط اقتصادی و سیاسی با یکدیگر داریم و روابط ما بسیار مهم است. البته مسئله تمامیت ارضی و جایگاه ایران اهمیت ویژه ای دارد و حق مردم است در یک جمله ای حساسیت به خرج بدهند و نظر خود را بیان کنند. 

وی افزود: آنچه برای من مهم بود سخنان وزیر خارجه ترکیه به وزیر خارجه ما بود که آقای اردوغان چنین قصدی را نداشته است و سخنگوی ریاست جمهوری ترکیه و سفیر این کشور هم این موضوع را تاکید کردند. این شعر چند پهلوست و باید دید این شعر در کجا خوانده شود، حساسیت مردم ما بسیار مهم است و همه مردم دنیا بدانند که هر میلی‌متر خاک ایران اهمیت ویژه دارد. آقای اردوغان هم شعر زیاد می‌خواند از حافظ و مولانا. حالا شعری چند پهلو را در این سخنرانی مطرح کرده است. و نسبت به شناختی که از او دارم و توضیح مقامات این کشور نشان داد که قصدی وجود نداشته است البته حق مردم است که نسبت به این موضوع حساسیت به خرج دهند.
 

سرانجام اوضاع آرام شد

بعد از دو روز از شعرخوانی اردوغان و واکنش های ایران، در شب بیست و دوم آذر، در تماس تلفنی مولود چاوش اوغلو وزیر امور خارجه ترکیه با محمد جواد ظریف وزیر امور خارجه کشورمان طرف ترکیه ای ضمن تاکید بر روابط نزدیک و دوستانه میان ایران و ترکیه و سیاست قطعی حسن همجواری آنکارا، اطمینان داد که رئیس جمهور ترکیه به حاکمیت ملی و تمامیت ارضی و سرزمینی ایران احترام کامل گذاشته و نسبت به حساسیت‌های پیرامون شعر قرائت‌شده نیز مطلع نبوده و آن را صرفا در ارتباط لاچین و قره‌باغ می دانسته و به همین دلیل آن را در مراسم باکو خوانده است.

ظریف وزیر امور خارجه کشورمان نیز در این گفتگوی تلفنی با تاکید بر اهمیت روابط دوستانه و حاکی از احترام دو کشور و نیز روابط صمیمانه میان رئیس جمهور ترکیه و مقامات عالیه جمهوری اسلامی ایران، ابراز امیدواری کرد روابط دوجانبه در بستر اعتماد متقابل بیش از پیش گسترش یابد.

اما یک روز بعد از این تماس، ۲۱۴ نفر از نمایندگان با امضای بیانیه‌ای واکنش و اعتراض خود نسبت به اظهارات اخیر رجب طیب اردوغان در مورد ایران را اعلام کردند. حجت الاسلام سید محمدرضا میرتاج الدینی نماینده مردم تبریز در مجلس شورای اسلامی گفت: تعداد ۲۱۴ نفر از نمایندگان با امضای بیانیه‌ای واکنش و اعتراض خود نسبت به اظهارات اخیر رجب طیب اردوغان، رئیس جمهور ترکیه در مورد ایران را اعلام داشتند. 

اما بعد از آنکه خبر تحریم های غرب در خصوص آنکارا منتشر شد، واکنش ظریف موجب شد تا بسیاری اوضاع را بین دو کشور آرام تفسیر کنند. محمدجواد ظریف وزیر خارجه کشورمان در صفحه توئیتر خود با اشاره به تحریم های بکجانبه آمریکا علیه ترکیه در صفحه توئیتر خود نوشت: اعتیاد ایالات متحده به تحریم و تحقیر حقوق بین الملل بار دیگر خود را به منصه ظهور رساند. ما تحریم‌های اخیر آمریکا علیه ترکیه را قویا محکوم کرده و در کنار مردم و دولت این کشور می‌ایستیم.
 

ناظران چه گفتند؟

ناظران و کارشناسان ایرانی و غیر ایرانی به این تنش میان تهران و آنکارا واکنش نشان دادند، برخی از این واکنش ها را اینجا بخوانید:

مهدی مطهرنیا کارشناس مسائل بین الملل در گفتگویی با خبرآنلاین، با تاکید بر اینکه توجیه ترکیه عذر بدتر از گناه بود گفت: ادعای عدم آگاهی اردوغان حداقل از دید ناظران و تحلیلگران یک طنز سیاسی در تاریخ محسوب می شود و اگر نسبت به این مساله حساس آگاه نبوده اساسا نباید سخنرانی می کرد... در مراسم مهم مشاوران متن های سخنرانی رئیس جمهور را با بررسی انتخاب می کنند. از همین رو اردوغان باید بگوید که چه عوامل نفوذی در کنار او هستند که نسبت به چنین مسائل مهمی توجه ندارند. امروز اگرچه ایران ادعایی ندارد اما قرار باشد که بر تاریخ استدلال کند چندین گام از ترکیه جلوتر است.

منصور حقیقت پور  که سوابقی همچون نماینده مردم اردبیل در مجلس و نایب رئیس دوم کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی را در کارنامه خود دارد هم به خبرآنلاین گفت: شعری که اردوغان خواند مربوط به ادبیات حسرت جدایی آذربایجان از ایران به دست روس ها بوده،نه جدایی ترکیه از آذربایجان. اردوغان در این بحبوحه و با سو استفاده از فرصت پیش آمده و اینکه بسیاری از نسل جوان حکایت این شعر را نمی دانند و صرفا به بخش قومیتی آن توجه دارند این اقدام را انجام داده است. در راس این ادبیات نیز استاد شهریار قرار دارد که با شعر حیدربابا داغ جدایی قفقاز از ایران را بیان می کند.

از نگاهی دیگر می توان پشت پرده شعرخوانی ضد ایرانی اردوغان نه تنها از روی احساسات ، بلکه کاملا هدفمند دانست که نگاهی معقولانه تر به این مسئله است. مجموع این اظهارات مداخله جویانه اخیر اردوغان نشان میدهد که او در پی بوجود آوردن اختلال در روابط تهران و باکو است. در حقیقت اردوغان به دنبال ایجاد فضایی برای زنده کردن دلخوری‌های قبلی جمهوری آذربایجان و ایران است تا فضای بهتری برای ترکیه جهت حضور بیشتر در جمهوری آذربایجان در آینده ایجاد شود.

محسن پاک آیین هم در یادداشتی نوشت: تماس تلفنی مولود چاوش اوغلو وزیر امور خارجه ترکیه با وزیر امور خارجه کشورمان نشان داد که دولت اردوغان به اشتباه خود پی برده است.  به طور طبیعی جمهوری اسلامی ایران همواره سعی بر این داشته تا روابط دوستانه ای را با همسایگان خود داشته باشد. هم اکنون نیز که ترکیه به اشتباه خود پی برده و در راستای اعتمادسازی گام بر می دارد ایران نیز باید همین مسیر را انتخاب کند. جمهوری اسلامی ایران می تواند از این فرصت بدست آمده استفاده کند و با ترکیه در مسائل منطقه ای همچون قفقاز همکاری های لازم را داشته باشد.

بیشتر بخوانید:

چرا اردوغان ایران را تحریک کرد؛آیا تنش‌های تازه‌ای در راه است؟
پیام اصلی شعرخوانی اردوغان چه بود؟
خروش ارس چنین می سراید

 

312 310

کد خبر 1467295

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
5 + 10 =

نظرات

  • نظرات منتشر شده: 18
  • نظرات در صف انتشار: 0
  • نظرات غیرقابل انتشار: 4
  • IR ۱۴:۲۰ - ۱۳۹۹/۰۹/۲۸
    34 12
    شکست ارمنستان بعضی ها را ناراحت کرده و نفرت پراکنی میکنند، راستی سمت شمالی رود ارس دست ارمنی ها بود که جدیدا آزاد شد
    • IR ۲۱:۳۵ - ۱۳۹۹/۰۹/۲۹
      0 0
      از توهم بیا بیرون ارمنستان ربطی به ما نداشت ،اگر ایران می خواست جلو شکست ارمنستان رو بگیره ،امریکا هم نمی تونست این کارو بکنه
  • IR ۱۴:۴۲ - ۱۳۹۹/۰۹/۲۸
    31 10
    خیلی تحلیل الکی بود. ترکیه اون گروه که مخالفان ایرانی رو دستگیر میکرد و گرفت ایران هم مواضعشو تعدیل کرد. متاسفانه در موضع ضعف هستیم و گوشه رینگ گیر افتادیم و هر ننه قمری رد میشه یه لگدی میزنه. شما تصورشو بکن زمان شاه کشورهایی مثل ترکیه و امارات در سایه ایران بودند و اصلا ارزشی در محاسبات جهانی نداشتند که بخوان علیه ما ادعای ارضی داشته باشند.
    • تبریز IR ۱۵:۱۶ - ۱۳۹۹/۰۹/۲۹
      0 0
      چون زمان طاغوت عروس پانزده ساله بودیم در ارباب(شیطان بزرگ) لذا دیگران جرات چپ نگاه کردن به این عروس در آغوش ابلیس زمان،نداشت... برای شیطان بزرگ آمریکا، این سوزش وحشتناکی است....
    • IR ۱۵:۱۹ - ۱۳۹۹/۰۹/۲۹
      4 0
      اون زمان که آتاتورک جمهوریت رو بنا کرد رضا پالانی برای تقلید کورکورانه از آتاتورک راهی ترکیه شد ولی غافل از اینکه تاسیس جمهوریت جنم و عرضه می خواهد نه دیکتاتوری پس حرف از این نزن
  • IR ۱۷:۴۲ - ۱۳۹۹/۰۹/۲۸
    11 4
    نگفته بودند!!! عجب! ما هم باور کردیم.
  • IR ۲۳:۱۲ - ۱۳۹۹/۰۹/۲۸
    1 20
    اینقدر فتنه این پیام توریسم دست کم نگیرید !!!!!! جواب میماند با رئیس جمهور مقتدر ایران در آینده
  • IR ۰۸:۴۷ - ۱۳۹۹/۰۹/۲۹
    15 15
    همین سیاست خارجه ذلیل تون این مردک رو پرو کرده اسمشم میزارید هوشمندانه
  • محمد فرزند ایران IR ۱۲:۰۷ - ۱۳۹۹/۰۹/۲۹
    0 0
    اردوغان پسر ناخلف عثمانی بشین سر جات با دم شیر بازی نکن ایران عراق و سوریه نیست ..در ضمن وقت کردی یه کم تاریخ بخون .چون آذربایجان جزو ایران بوده .گویا نمره تاریخ اردوغان زیر ده بود....
  • محمد IR ۱۳:۵۷ - ۱۳۹۹/۰۹/۲۹
    0 0
    اگر حاکمان با مردم ایران اشتی کنند.و نظر اکثریت را نگاه کنند.هیچ کس جرات نمیکند به ایران چپ نگاه کند.ارتش قدرت مند صدام بیست روزه نابود شد چون مردم این کشور به کمک ان نیامدند.وامریکا کار خودش را کرد
  • همتا TR ۱۴:۰۹ - ۱۳۹۹/۰۹/۲۹
    1 0
    رییس جمهور اگه واقعا سواد دیپلماسی داشته باشه و مردمش را دوست داشته باشه با همه کشورها روابط فرامرزی و منطقه ای خواهد داشت ترکیه که کشور همسایه ماست. لذا دوستان اینقدر جو ندهید البته انشالله کسانی که سواد حقوقی سیاسی دارند در راس کار قرار خواهند گرفت که هم منفعت مردم را بسنجند و هم نگذارند ایران منزوی بشه. یک کشور باید با همسایگانش روابط قوی و دیپلماسی داشته باشه.
  • حسین IR ۱۴:۲۷ - ۱۳۹۹/۰۹/۲۹
    1 0
    بله درسته .واکنش های زیادی توجغرافیای ایران درپی داشت.ولی شماچشم دیدن این موج واکنشهاراندارید.کمپین های گسترده آرازخوانی وهموایی بارییس جمهوراردوغان.جالبه آقای ظریف آیا۹۰درصداونایی که دهان به توهین وحرمت شکنی بازکردنداصلاازاین ترانه سردرنمی آورندوبایدبگم کسی که ازترانه وشعرآرازبه زبان اون نیست حق اظهارنظرهم درموردش نداره
  • حسن عباسی IR ۱۵:۳۲ - ۱۳۹۹/۰۹/۲۹
    1 0
    نظر من ایران درسایه آذری زبانها مقتدراست
  • محمد IR ۱۷:۳۸ - ۱۳۹۹/۰۹/۲۹
    0 0
    رفتین واسه دست بوسی کسی که به خاک کشورمون چشم داره؟واسه یه بی شرف به اسم اردوغان
  • رضا IR ۱۸:۳۸ - ۱۳۹۹/۰۹/۲۹
    1 0
    تا وقتی که شماها اسمهای تورکی رو حدف کنین و این زبان مهم آذربایجان رو تخریب کنید ،وضعیت بهتر از این نمیشه...اسم اون رود آراز هست نه ارس....اسم اون کوهها ساوالان هست نه سبلان....اسم اسن رود آجی چای هست نه تلخه رود....به تورکهای ایران احترام گذاشتن رو یاد بگیرید تا احترام برداشت کنید...به همین شادگی
  • علی IR ۱۸:۴۳ - ۱۳۹۹/۰۹/۲۹
    1 0
    دروغ بزرگ می فرمائید این شعر را همه ترکهای آذربایجان از بزرگ گرفته تا کودک همه زمزمه می کنند اصلا هم شعر تجزیه طلبی نیست تو را خدا دست از این مزخرفات بردارید.
  • IR ۱۹:۲۴ - ۱۳۹۹/۰۹/۲۹
    0 0
    هنوز مسئولی در جمهوری اسلامی پیدا نشد در مواقعی که از کوچکترین کشور های حاشیه خلیج فارس گرفته تا ترکیه زپرتی قاطعانه برخورد کنند وی ف را مجبور به عذرخواهی کنند بلکه بر عکس ما همیشه عذرخواهی کردیم نشان از ضعیف بودن ماست نه اقتدار مایه ننگ ملت ه
  • Ttt DE ۲۱:۰۱ - ۱۳۹۹/۰۹/۲۹
    1 0
    پان فارس های بدبخت