آنهایی که برجام را خیانت نامیدند ؛چگونه می‌توانند برای حفظ آن پای میز مذاکره بنشینند؟

یک کارشناس سیاست خارجی به خبرآنلاین گفت: وقتی عده‌ای از روز نخستِ انعقاد برجام تا امروز از تمام تریبون‌های رسمی و غیر رسمی خود برای حمله به برجام استفاده کرده‌اند و آن‌ را در میتینگ‌های سیاسی و جلسات انتخاباتی خود بعضاً‌ «خیانت» و خسارت محض نیز خوانده‌اند، چگونه می‌خواهند - یا می‌توانند - برای احیا و حفظ آن پای میز مذاکره بنشینند؟ حقیقت این است ...

زهره نوروزپور: سال 1400 در حالی برای ایرانیان آغاز شد که عمدتا سال 99 رو سالی بد خطاب می کردند. سالی که بسیاری از هم وطنان کشورمان با مسائل بسیاری از جمله نبود داروی بیماران خاص تا پاندمی دست به گریبان بودند.در این میان اقتصاد و تورم کشور از حاصل تحریم‌های فشرده شرایط را بیش از همیشه سخت تر کرد. این روزها همه گرفتاری ها از سمت امریکا و تحریم ها اب می خورد! بر همین اساس تنها سوال بی جواب مردم در این روزهای سخت این است که آیا تحریم ها لغو می شود؟ سال 99 با تمام موفقیت های دیپلماتیکی که پشت سر گذاشت از نظر ناظران یکی از سیاه‌ترین دوره روابط ایران و آمریکا بود. دیپلمات های ایرانی هم در داخل باید پاسخ منتقدان را می دادند هم در خارج از کشور! لذا شرایط برای دولت یازدهم و تیم دیپلماسی کشور در تاریخ بی سابقه بود. با ورود در سال جدید و در آستانه انتخابات ریاست جمهوری دوازدهم سوال اصلی تر این می شود که اگر دولت اعتدالی با آمریکا در این دوماه مانده به انتخابات به نتیجه نرسد آیا دولت بعدی که ....

دکتر رضا نصری کارشناس سیاست خارجی دراینباره می گوید:تعامل با یک تیم حرفه‌ای و عملگرا در ایران که خود در تدوین برجام نقش داشته به مراتب «عملی‌»تر از تعامل با افرادی است که اصولاً با مقولهٔ «مذاکره» مشکل فلسفی دارند و سال‌هاست در نشریات و اظهارات خود مذاکره را با «سازش» و «تسلیم» برابر می‌دانند.

علاوه بر این، در صحنهٔ سیاست داخلی نیز نتیجه انتخابات با آیندهٔ برجام و مقولهٔ لغو تحریم‌ها نسبت مستقیم خواهد داشت. در واقع، اولین پرسشی که در این راستا از ذهن خطور می‌کند این است که وقتی عده‌ای از روز نخستِ انعقاد برجام تا امروز از تمام تریبون‌های رسمی و غیر رسمی خود برای حمله به برجام استفاده کرده‌اند  و آن‌ را در میتینگ‌های سیاسی و جلسات انتخاباتی خود بعضاً‌ «خیانت» و خسارت محض نیز خوانده‌اند، چگونه می‌خواهند - یا می‌توانند - برای احیا و حفظ آن پای میز مذاکره بنشینند؟
*مصاحبه تفصیلی ما با نصری را در ادامه بخوانید:
وقتی عده‌ای از تمام تریبون‌ها برجام را خیانت خواندند؛چگونه برای احیا و حفظ آن پای میز مذاکره بنشینند؟

اول از انتخابات اغاز کنیم؛چیزی تا شروع آن نمانده و جناح های تندرو در ایران خواهان بازگشت امریکا به برجام نیستند و گاها در مسیر دیپلماسی سنگ اندازی هم می کنند. ایا فکر میکنید مسیر دیپلماسی از سوی دولت روحانی در سال جدید به نتیجه مطلوب برسد؟ یا اینکه زمان بسیار کم است؟

حقیقت این است که در هر دو کشور مخالفان برجام برای اینکه «دیپلماسی» در دولت روحانی به نتیجه نرسد فعالیت می‌کنند. در آمریکا، لابی‌های ایران‌ستیز به شدت فعال شده‌اند و تلاش می‌کنند با همسو کردن کنگره - و گروگان گرفتن سایر برنامه‌های بایدن - روند دیپلماسی را به تعویق بیندازند. چرا که تحلیل آن‌ها این است که هر چقدر فرایند دیپلماتیک به تعویق بیفتد، فرصت تحکیم و تثبیت موانع حقوقی و سیاسی‌ای که در مسیر برجام ایجاد خواهند کرد نیز بیش‌تر خواهد شد. ضمن اینکه به زعم آن‌ها، با اتلاف وقت، بدبینی حاکمیت در ایران نسبت به نیت دولت بایدن تشدید می‌شود و این فرصت نیز ایجاد می‌شود تا با اتفاقات و تحرکات منطقه‌ای - مانند تداوم روند «عادی‌سازی» میان رژیم‌های عرب و اسرائیل یا بمباران مواضع نیروهای نزدیک به ایران در سوریه - مسیر دیپلماسی بین تهران و واشنگتن کلاً منحرف یا بلاموضوع شود. علاوه بر این، آن‌ها پیش‌بینی می‌کنند دولت بعدی در ایران - چنانچه یک دولت اصول‌گرا باشد - به دلیل ضعف فنی، گفتمان ضد دیپلماسی و وجاهت بین‌المللی، قادر به رسیدن به توافق با غرب نخواهد بود یا اینکه به خاطر ضعف‌های سیاسی و فنی امتیازات زیادی واگذار خواهد کرد. به همین دلیل ترجیح می‌دهند روند بازگشت به برجام در دولت روحانی اتفاق نیفتد. از سوی دیگر، برخی جریان‌ها در داخل کشور هم - عمدتاً به دلایل انتخاباتی - تحرکاتی علیه برجام انجام می‌دهند یا اینکه بدون هماهنگی با وزارت خارجه مواضعی اتخاذ می‌کنند که در مجموع مسیر دیپلماسی را با مانع مواجه می‌کند.

در هر حال، این‌ها موانع پیش روست. اگر تا حدودی تعدیل و برطرف شود، احیای برجام و آغاز روند لغو تحریم‌ها در همین دولت محتمل است. اما اگر کارشکنی‌ها تداوم داشته باشد، دولت و دستگاه سیاست خارجی نیز مجبور خواهند شد - به جای اینکه به اصل موضوع بپردازند - وقت و انرژی خود را معطوف به «مدیریت آسیب» و مهار حواشی کنند؛‌ و این زیان بزرگی برای مردم و دردسرهای فراوانی برای دولت بعدی در پی خواهد داشت.

آیا اصلا وضعیت انتخابات برای طرف غربی مهمه؟ برخی می گویند این ترسی که دولت ایران از بی اعتمادی امریکا دارد بایدن نیز این ترس را دارد که دولت جدید ایران ممکن است زیر میز بزند.

موضع رسمی دولت بایدن - که رابرت مالی نیز بیان کرده - این است که انتخابات ایران برای آن‌ها فاکتور مهمی نیست. اما چنین نیست. حقیقت این است که نتیجه انتخابات می‌تواند مسیر برجام و فرایند لغو تحریم‌ها را به کُل تغییر دهد. آمریکا و سایر اعضای برجام نیز این را خوب می‌دانند. ضمن اینکه برخلاف نظر رایج، در عالم سیاست خارجی «شخصیت‌ها» و «افراد»‌ بسیار مهم هستند. خود آمریکایی‌ها اصطلاحی دارند که می‌گویند «Personnel is policy». یعنی، جدا از تمام نظریه‌پردازی‌ها در حوزه ژئوپولیتیکی و ملاحظات کلان، در نهایت این «اشخاص» هستند که تعیین‌کنندهٔ مسیر و منش و سیاست‌ها خواهند بود. طبیعتاً، اگر هدف احیای برجام باشد، برای دیپلمات‌های طرف مقابل - از دیپلمات‌های غربی گرفته تا دیپلمات‌های چین و روسیه - تعامل با یک تیم حرفه‌ای و عملگرا در ایران که خود در تدوین برجام نقش داشته به مراتب «عملی‌»تر از تعامل با افرادی است که اصولاً با مقولهٔ «مذاکره» مشکل فلسفی دارند و سال‌هاست در نشریات و اظهارات خود مذاکره را با «سازش» و «تسلیم» برابر می‌دانند.

علاوه بر این، در صحنهٔ سیاست داخلی نیز نتیجه انتخابات با آیندهٔ برجام و مقولهٔ لغو تحریم‌ها نسبت مستقیم خواهد داشت. در واقع، اولین پرسشی که در این راستا از ذهن خطور می‌کند این است که وقتی عده‌ای از روز نخستِ انعقاد برجام تا امروز از تمام تریبون‌های رسمی و غیر رسمی خود برای حمله به برجام استفاده کرده‌اند  و آن‌ را در میتینگ‌های سیاسی و جلسات انتخاباتی خود بعضاً‌ «خیانت» و خسارت محض نیز خوانده‌اند، چگونه می‌خواهند - یا می‌توانند - برای احیا و حفظ آن پای میز مذاکره بنشینند؟ حقیقت این است که آن‌ها یا مجبور خواهند شد در دورهٔ زمامداری‌شان - برخلاف میل و اعتقاد خود - از متنی دفاع کنند که آن را خسارت محض می‌دانند؛ یا اینکه مجدداً برای رسیدن به یک توافق بهتر (به زعم خود) - و برخلاف سیاست کلان نظام در مورد مذاکره بر سر برنامهٔ هسته‌ای - دوباره با آمریکا بر سر فعالیت‌های هسته‌ای کشور مذاکره کنند! این تناقض و پرسشی است که مخالفان برجام باید در آستانه انتخابات به آن پاسخ دهند.

جنجالی که در اوایل اسفند ماه به پا شد و مجلس یه طرفه جانب قاضی رفت و حکم برای دولت و وزارت خارجه صادر کرد چه تاثیری در روند دیپلماسی می گذارد؟ ایا این ترس را در دولت بایدن که نمی توان به دولت روحانی یا دولت اینده اعتماد کرد بیشتر خواهد کرد؟ اینکه در ایران با چند صدایی مواجه است.

اگر بپذیریم قانون موسوم به «لغو تحریم‌ها» با هدف تقویت موضع مذاکراتی دولت طراحی شده بود، متاسفانهٔ نقص‌های قانون موجب شد دولت و سازمان انرژی اتمی - به جای تمرکز بر هدف لغو تحریم‌ها - وادار به «مدیریت آسیب» شوند. معتقدم به راحتی مجلس می‌توانست موضوعات و ضرب‌الاجل‌ها را به نحوی تعریف کند که به روند دیپلماسی لطمه نزند. اما مجلس دولت را موظف به خروج از پروتکل الحاقی کرد - که خود موضوع بسیار حساسیت‌برانگیزی است - و ضرب‌الاجل را نیز اوائل اسفندماه - یعنی زمانی تعیین کرد که هنوز دولت بایدن برای تشکیل کابینه خود در چنگ تندروهای کنگره قرار داشت. اگر دستگاه دیپلماسی و سازمان انرژی اتمی ابتکار به خرج نداده بودند و با آژانس (IAEA) به توافق نرسیده بودند، احتمالاً امروز موضوع خروج ایران از پروتکل الحاقی در شورای امنیت در حال بررسی بود. اما در مقابل همین ابتکار دولت - که مورد استقبال همه کشورها، از جمله مقامات روسی و چینی قرار گرفت - عده‌ای در مجلس تهدید به ارجاع رئیس‌جمهور و سایر مقامات ارشد دولت به قوهٔ قضاییه کردند.

این سرسختی آن‌ها این سیگنال‌ را به طرف مقابل می‌فرستند که در درون قوهٔ مقننه و در دل حاکمیت ایران یک جریان قدرتمند وجود دارد که حاضر است برای مخالفت با برجام و شکست دیپلماسی حتی رئیس‌جمهور کشور را هم - در حین انجام وظیفه - به زندان بکشاند! یک جریان مشابه هم در کنگرهٔ آمریکا وجود دارد که حتی چند ماه قبل از انعقاد برجام، نامه‌ای به رهبران ایران نوشت که "اگر با دولت اوباما توافق کنید، دولت ما با «چرخش یک قلم» آن توافق را لغو خواهد کرد"! طبیعتاً، وجود چنین جریان‌هایی نه تنها بر فضای دیپلماسی تاثیر منفی می‌گذارد و موقعیت مذاکره‌کننده را تضعیف می‌کند، بلکه - از آن‌ مهم‌تر - شرکت‌های خصوصی و سرمایه‌گذاران خارجی را نیز برای ورود به صحنه مردد و متزلزل می‌سازد. یعنی حتی اگر دولت بایدن فردا با دولت روحانی به تفاهم برسد و تحریم‌ها را لغو کند، شرکتی که دوست دارد در ایران سرمایه‌گذاری کند، در فرایند «سنجش ریسک» خود، وجود این جریان قدرتمند در نهادهای قانونگذار و تصمیم‌سازِ ایران را نیز لحاظ خواهد کرد.

برای از بین بردن این بی اعتمادی دو طرف باید چه کرد؟

لازم است به طرف مقابل - به ویژه به افکار عمومی و شرکت‌های خصوصی - این پیام داده شود که در ایران، فرای این تقابل‌ها و تضادهای جناحی، یک «قوهٔ مدبره» و «کلان‌نگر» نیز وجود دارد که سیاست کُلی‌اش عادی‌سازیِ بلندمدت و مستمر روابط اقتصادی و تجاری کشور است. ما همواره از مقولهٔ «عادی‌سازی» صحبت کرده‌ایم. اما اکنون مهم است از مقولهٔ «عادی‌سازی مستمر و بلندمدت» - به مثابهٔ سیاست کلان نظام - صحبت کنیم. جریانی هم که به تصریح یا تلویح مخالف این سیاست است، طبیعتاً نباید صدایش از صدای دولت و کارگزاران سیاست‌های کلان نظام بلندتر باشد.

اقای وزیر می گوید که بایدن راه ترامپ را می رود. ایا همین طور است می توانیم بگوییم همان سیاست فشار حداکثری منتهی با لبخند و خط های نستعلیق که در توئیتر فارسی وزارت خارجه امریکا منتشر میشود در حال اجرا شدن است؟

از آنجا که تا به امروز دولت بایدن هیچ اقدامی برای لغو تحریم‌های دوران ترامپ انجام نداده، طبیعی است که وزیر امور خارجه ایران نیز مواضع سختی اتخاذ کند و تناقض میان شعار و عمل او را به نمایش بگذارد. آشکار کردن تناقضات - به ویژه از جانب فردی مانند جواد ظریف که تریبون و اعتبار بین‌المللی دارد - خود یک اهرم و حربه در حوزه دیپلماسی است. در واقع، دکتر ظریف خوب می‌داند نقش وزیر امور خارجه این نیست که - دست‌کم در اظهارنظرهای عمومی - به موانع داخلی بایدن و محذوریت‌های سیاسی او در واشنگتن اشاره کند یا این موانع را توجیهی برای تعلل او بخواند. پس لحن قاطع و حق‌به‌جانب وزیر امور خارجهٔ ایران، موضع‌ای اصولی و مدبرانه‌ایست. اما خارج از فضای «دیپلماسیِ رسمی»، می‌دانیم  دولت بایدن قصد ندارد مسیر ترامپ را ادامه دهد. چرا که اولاً ترامپ هیچ سیاست، هدف غایی و مسیر مشخصی نداشت که حال کسی بخواهد ادمه‌دهندهٔ راه او باشد. حتی رابرت مالی در مصاحبه‌ اخیر خود با شکبه بی.بی.سی فارسی مجدداً تاکید کرد دولت بایدن «سیاست فشار حداکثری» را سیاستی شکست‌خورده می‌داند و قصد دارد آن را تغییر دهد. دوم اینکه وعده‌های انتخاباتی، چینش تیم سیاست خارجی، ضرورت ترمیم آسیب‌های دوران ترامپ و همچنین خاستگاه نظری دولت بایدن در حوزه سیاست خارجی نیز ایجاب می‌کند آمریکا به برجام بازگردد و نوع دیگری از تعامل با ایران را امتحان کند. شخصاً معتقدم سیاست کلان دولت بایدن بازگشت به برجام است، اما اولویت او فعلاً این است که ابتدا جنجال‌ها و فشارهای داخلی را فرو بنشاند و سپس به صورت خزنده و نرم با ایران برای بازگشت به برجام و لغو تحریم‌ها - و نه برای مذاکره بر سر مفاد برجام - وارد گفت‌وگو و تعامل شود. اظهارات تند، بی منطق و بعضاً قلدرمآبانه سخنگویان دولت بایدن - که روزانه و به تدریج در حال تعدیل و نرمش است - را نیز باید در همین راستا درک کرد.

مساله دیگری که مانع از روند دیپلماسی و فعالیت اقتصادی ایران در داخل کشور شده است پرونده اف ای تی اف است. این پرونده چقدر در لغو تحریم ها و گشایش اقتصادی کشور تاثیر دارد. به نظر می رسد اگر این مساله در داخل تصویب نشود بازگشت امریکا به برجام و لغو تحریم ها عملا بی اثر است.

مسئلهٔ پیوستن به معاهدات مرتبط با اف.ای.تی.اف در موفقیت مذاکرات برای بازگشت طرفین به برجام عامل تعیین‌کننده‌ای نیست. یعنی اینطور نخواهد بود که اول شرط بگذارند ایران به صورت کامل به موازین FATF پایبند شود و سپس تحریم‌ها را لغو کنند. آنطور که مقامات دولت بایدن می‌گویند، اصولاً قصد ندارند جز دربارهٔ چگونگی و زمان‌بندی بازگشت طرفین به برجام فعلاً به موضع دیگری بپردازند.  اما، مشکل اینجاست که حتی اگر تحریم‌ها لغو شد، عدم تغییر در وضعیت کنونی ایران در سازمان FATF موانع عملی و کاربردی زیادی بر سر راه عادی‌سازی تعاملات تجاری ایجاد خواهد کرد. یعنی اگر آمریکا موانع حقوقی فعلی را بردارد، باز هم ایران همچنان درگیر موانع فنی در حوزهٔ بانکی باقی خواهد ماند. به بیان دیگر، انگار قفل را از روی چرخ ماشین برداشته‌ایم، اما قفل فرمان همچنان سر جای خود مانده است! اگر هر چهار چرخ‌ هم از بیرون آزاد شود، باز هم با قفل فرمان قدرت مانور چندانی نخواهیم داشت و در جادهٔ تجارت بین‌المللی خیلی دور نخواهیم رفت!

از بحث داخلی به امریکا برویم، بایدن در اول شروع کار دولت خیلی از فرمان های اجرایی ترامپ را لغو کرد. برخی می گویند تحریم های ایران نیاز به 3 الی 6ماه زمان نیاز دارد. به نظر شما ایا از روزی که بایدن قدرت را به دست گرفته زمان برای لغو تحریم کافی نبوده است؟

از نظر فنی، تدوین متن و صدور و امضاء فرمان‌ اجرایی برای لغو تحریم‌ها در یک هفته هم امکان‌پذیر بود. آنچه ممکن است چند ماه به طول بینجامد، آشنایی و تطبیق شرکت‌ها با قوانین جدید، حصول اطمینان به پایدار بودن شرایط، برنامه‌ریزی دولت‌ها و شرکت‌ها برای کار با ایران مطابق شرایط جدید، تطبیق بازار - به ویژه بازار نفت - و عوامل روانی و کاربردی این‌چنینی است. مثلاً برای یک سرمایه‌گذار خارجی که سال گذشته برای سرمایه‌اش برنامه‌ریزی‌هایش را انجام داده و قراردادهایش را بسته، دیگر دشوار خواهد بود به محض لغو تحریم‌های ایران، ناگهان برنامه‌هایش را تغییر دهد و بی درنگ برای سرمایه‌گذاری در ایران وارد تهران شود!

اما باز تاکید می‌کنم، آنچه بایدن را به تعلل انداخته موانع سیاسی داخلی و تطویل فرایند رایزنی با کشورها و بازیگران منطقه‌ایست. به نظرم نباید موانع داخلی بایدن را دست‌کم گرفت. برای درک شرایط او تصور کنید اگر یک دولت اصول‌گرا در ایران از یک معاهده با آمریکا خارج شده بود، چقدر برای یک دولت اصلاح‌طلب بعداً دشوار می‌بود به همان توافق بازگردد؟ اوضاع بایدن در واشنگتن کم‌وبیش همین است.

برخی از صاحب نظران معتقدند که دولت بایدن با «سیاست خاص دموکرات ها» چراغ سبز خود را به ایران نشان داده است. از روابط با اسرائیل تا عربستان و منطقه. اتفاقات داخلی عراق . .... اگر این را چراغ سبز در نظر بگیریم حمله دولت بایدن به نیروهای ایرانی در سوریه را چه طور تعریف کنیم و چه واکنشی داشته باشیم؟

معتقدم دولت بایدن قصد دارد به تدریج از آسیای غرب (خلیج فارس) خارج شود و توجه و انرژی و تمرکز خود را به آسیای دور و رقابت با چین معطوف سازد. یعنی، هدف دولت بایدن در نهایت اجرای همان سیاستی است که در دوران اوباما به «چرخش به آسیای شرقی» یا Pivot to East Asia شهرت داشت. اما برای زمینه‌سازی این خروج، ابتدا احتیاج دارد صحنهٔ منطقه را به نحوی سازمان‌دهی کند که در آن منافع راهبردی و امنیتی آمریکا و شرکا نیز تأمین شود. طبیعتاً، این صحنه‌آرایی نیازمند کشاندن ایران به پای میز مذاکره بر سر مسائل منطقه‌ایست. اصرار دولت بایدن به مذاکرات متعاقب (Follow-on negotiations) را نیز در همین راستا باید درک کرد. حال، پیش از رسیدن به این نقطه - و بعضاً برای ترغیب ایران به مذاکرات منطقه‌ای - گاه از زبان نرم، گاه از سیگنال مثبت و بعضاً از نیروی قهریه استفاده می‌کند. در برخی مقاطع نیز، برای فرونشاندن خشم و اعتراض اسرائیل و عربستان سعودی به سیاست بازگشت به برجام، و برای اطمینان‌بخشی به آن‌ها در مورد ایران، ممکن است با این قبیل تحرکات در سوریه و عراق در پی ایجاد توازن باشد.

اما از این گذشته، سؤال که باید در تهران مطرح شود این است که آیا ایران می‌خواهد صرفاً ناظرِ فرایند بازتعریف توازن قوا در خاورمیانه و صحنه‌آرایی جدید توسط آمریکا و شرکا باشد یا اینکه قصد دارد فعالانه در این فرایند مشارکت کند تا شکل و توازن آینده در منطقه متاثر از خواست و منافع ایران باشد؟ اگر قصد تاثیرگذاری دارد، از چه طریق می‌خواهد مشارکت کند؟ اگر برنامه ایران برای منطقه مبتنی بر ابتکاراتی از قبیل «طرح صلح هرمز» است، چگونه می‌شود بدون مذاکره این طرح را باز و روی آن پافشاری کرد؟

رسانه های خارجی بار دیگر صحبت از جنگ ایران و امریکا را به میان اورده اند. وبگاه های تحلیلی امریکایی با قلم نویسندگان بزرگ تحلیل کرده اند که اگر این روند میان ایران و امریکا پیش برود مشکل فقط با حمله نظامی با ایران برطرف خواهد شد. نظر شما چیست ایا بازهم سایه جنگ بر سر ماست؟

در مقطع کنونی، گمان نمی‌کنم برای جنگ میان ایران و آمریکا زمینه‌ای وجود داشته باشد. شرایط اقتصادی و وضعیت اجتماعی در آمریکا - که به شدت متاثر از شکاف‌های دوران ترامپ و بحران کروناست - فعلاً اجازهٔ ماجراجویی نظامی در چنین ابعادی به دولت آمریکا می‌دهد. اما درصورت بازگشت آمریکا به برجام و لغو تحریم‌ها، بعید نیست تحرکات نظامی اسرائیل علیه ایران تشدید شود و نهایتاً به یک درگیری محدود یا مستقیم منتهی شود.فراموش نکنیم مسئلهٔٔ اسرائیل و سایر رژیم ‌های متخاصم منطقه فقط محتوای برجام نیست. مسئلهٔ اصلی آن‌ها این است که اولاً ایران از زیر فشار تحریم خارج شود و مولفهٔ «قدرت اقتصادی» نیز به سایر مؤلفه‌های قدرت ایران اضافه شود؛ و از آن مهم‌تر، به شدت هراس دارند از این پس «حل‌وفصل مسالمت‌آمیز اختلافات» میان تهران و واشنگتن به یک رسم و عادت رایج تبدیل شود! یعنی، آن‌ها هراس دارند به جای اینکه منابع ایران معطوف به مهار فشارها و نزاع فرسایشی با آمریکا شود، ایران و آمریکا به سیاست «دِتانت» روی بیاورند و این وضعیت موجب بالندگی و ارتقاء جایگاه راهبردی ایران در منطقه شود. به همین خاطر، آن‌ها از استفاده از هیچ ابزاری برای ممانعت از وقوع این اتفاق - که با بازگشت آمریکا به برجام مجدداً‌ کلید خواهد خورد - ابایی نخواهند داشت. طبیعتاً، در این راستا گزینهٔ نظامی را نیز مد نظر دارند.

با توجه به وضعیت ضرب الاجل ایران و تدبیری که سازمان انرژی اتمی در همکاری با آژانس اتخاذ کرد، شرایط برای اینکه پرونده ایران بار دیگر از شورای حکام به شورای امنیت برود چقدر محتمل است؟

بستگی دارد در این دو ماه باقی‌مانده به انقضای توافق چه اتفاقی بیفتد. موضوع ایران هنوز در دستور کار شورای حکام قرار دارد و اگر تا آن زمان گشایشی میان تهران و واشنگتن حاصل نشود یا طرفین در مسیر تعامل قرار نگیرند، چه بسا شورای حکام پرونده ایران را به شورای امنیت ارجاع دهد. اگر شورای حکام هم چنین کاری نکرد، ممکن است یکی از کشورهای غربی عضو برجام - انگلیس یا فرانسه - با توسل به «مکانیسم ماشه»، فرایند احیای تحریم‌های سازمان ملل و باز شدن مجدد پای شورای امنیت به پروندهٔ ایران را کلید بزند. در هر حال، در زمان تصویب قانون «لغو تحریم‌ها»ی مجلس این هشدار نسبت به پیامدهای خروج از پروتکل الحاقی و حساسیت موجود پیرامون آن داده شده بود. بحث از سر گیری غنی‌سازی به جای خود! اما مجلس نمی‌بایست روی موضوع خروج از پروتکل الحاقی و ضرب‌الاجل آن پافشاری می‌کرد.

دست بایدن علیه ایران چقدر باز است؟

دولت بایدن از قدرت اجماع‌سازی بالایی برخوردار است؛ نزد متحدین اروپایی‌اش اعتبار و محبوبیت دارد و تیم سیاست خارجی‌اش از افراد مجرب و ماهری تشکیل شده است. در ضمن، دولت‌های اروپایی نیز - پس از طوفان ترامپ - به شدت مایل هستند روابط آسیب‌دیده‌شان با آمریکا را ترمیم بخشند و از این رو در همراهی با بایدن کوتاهی نخواهند کرد. در نتیجه، در حوزه دیپلماسی، دولت بایدن رقیب قدری است که نباید دست کم گرفت. دولت ایران توانست در تمام دوران زمامداری ترامپ از ایجاد اجماع میان دولت‌های غربی و آمریکا ممانعت کند - حتی میان آن‌ها شکاف ایجاد کند - و همواره به عنوان «طرف برحق» ماجرا در صحنه حاضر شود. الان، استراتژیست‌های دولت بایدن تلاش می‌کنند این تصویر را عوض کنند و «ایران» را طرف «نامعقول» و مخالف دیپلماسی و تعامل جلوه دهند. این تغییر تصویر می‌تواند زمینه‌ساز ایجاد اجماع علیه ایران باشد.

به نظرم با کمرنگ شدن حضور ایران در صحنهٔ دیپلماسی دست بایدن بازتر خواهد شد. حداقل، مذاکره بر سر چگونگی بازگشت به برجام - اگر در شرایط مناسبی انجام شود - نباید قاعدتاً ایرادی داشته باشد. اما خالی گذاشتن صحنه، به نیروهای متخاصم اجازه می‌دهد جای ایران را پُر کنند.

در کل سیاست خارجی کشورمان را در سال پر دغدغه ای که داشتیم را چه طور ارزیابی می کنید و در نهایت پیشبینی شما از پایان عمر دولت روحانی که اخرین سال خود را سپری می کند و کمتر از سه ماه دیگر از عمر ان باقی مانده را چه طور تحلیل می کنید؟ و در نهایت ارزیابی شما از زمان باقی مانده برای حل و فصل این دشمنی 40 ساله چیست؟

دوران روحانی غالباً در فضایی استثنایی و بسیار نامتعارف سپری شد. به همین خاطر، بسیاری از وقت و انرژی دولت به مهار هجمه‌ها و عواملی گذشت که عمدتاً خارج از کنترل دولت قرار داشت. اصولاً کشورداری مثل رانندگی قطار روی ریل نیست. بیش‌تر به رانندگی یک اتوبوس پُر مسافر در جاده‌ای پر فراز و نشیب شباهت دارد. اما اگر از داخل آن اتوبوس هم عده‌ای به راننده حمله کنند و تلاش کنند فرمان را از دست او خارج کنند، و در عین حال خودروی او از خارج مورد حمله راهزن‌ و شلیکِ موشک و خمپاره دشمن باشد، و همان موقع زلزله و سیل و طوفان و تگرگ هم به صورت مستمر بر سرش آوار شود، طبیعتاً آن راننده نمی‌تواند آنطور که از ابتدا برنامه‌ریزی کرده بود مسافران را به مقصد برساند. آن راننده مجبور می‌شود از میان انبوه هجمه‌ها و حملات، اولویت‌بندی کند و به صورت گزینشی با مشکلات دربیفتد که مستعدند بیش‌ترین آسیب را برسانند. در انگلیسی اصطلاحاً به آن می‌گویند Picking your battles! یعنی مجبور شوی نبردهایت را انتخاب کنی و لاجرم قبول کنی ضرباتی هم دریافت کنی! دولت روحانی هم با چنین وضعیتی روبرو شد.

در واقع،دولت روحانی همزمان با سهمگین‌ترین هجمه‌های داخلی و درعین حال سنگین‌ترین جنگ اقتصادی تاریخ معاصر بشر،خشن‌ترین جنگ روانی و متخاصم‌ترین دولت چهل سال اخیر درآمریکا روبرو شد. درحین تلاش برای مهار این آسیب‌ها نیز - با یک سوم درآمد و قطع تمام شریان‌های اقتصادی و تجاری - با انواع بلایای طبیعی و یک پاندمی بی سابقه نیز دست به گریبان شد. ضمن اینکه تمام بازیگران منطقه نیز - از عربستان سعودی گرفته تا اسرائیل - از بیم پیامدهای عادی‌سازی روابط ایران و غرب، از آغاز انعقاد برجام تا امروز، صدها میلیارد دلار و تمام اهرم‌ها و ابزار خود را برای در هم کوبیدن دولت و فرونشاندن کشور به کار بردند. در واقع،‌ در هیچ دانشکدهٔ علوم سیاسی‌ای در دنیا به کسی یاد نمی‌دهند چطور در چنین شرایط نامتعارفی می‌توان یک کشور را اداره کرد! معتقدم اگر کسری از این فشارها و تحریم‌ها بر هر دولتی - از دولت آلمان و فرانسه گرفته تا دولت‌های ژاپن و کانادا - تحمیل شده بود، احتمالاً امروز آن کشور با «بحران موجودیت» مواجه شده بود! ببینید چگونه امروز کشور استرالیا،‌ با یک تولید ناخالص داخلی نزدیک به ۱۴ هزار میلیارد دلار، بخاطر ۲۰ میلیارد دلار تعرفه‌ای که چین به کالای صادراتی آن تحمیل کرده،‌ به دست و پای آمریکا افتاده است تا جبران مافات کند! یا چطور زیان ناشی از ویروس کرونا، صنعت هتل‌داری، توریسم، رستوران‌داری و تجارت در اروپا را در هم کوبیده و چطور مردم این کشورهای بزرگ صنعتی با اولین چالش جدی اقتصادی به بحران و مضیقه افتاده‌اند. حال، این شرایط را با شرایط اقتصاد کوچکی مثل ایران مقایسه کنید که در عرض دو سال بیش از ۱۵۰ میلیارد دلار (چندین برابر درآمد سالانه‌ نفت‌اش) به آن خسارت زده‌اند. اگر در این بستر به کارنامهٔٔ روحانی نگاه کنیم، به نظر می‌رسد در مهار تبعات جنگ اقتصادی کارآمد بوده است.

معتقدم لازم است از فرصت باقی‌مانده هم - بدون توجه به موج حملات و کارشکنی‌ها - برای ترمیم مسیر دیپلماسی و آغاز فرایند لغو تحریم‌ها و عادی‌سازی شرایط تجاری و اقتصادی کشور استفاده کند. اگر این فرصت از دست برود، معلوم نیست آینده چه ناملایمت‌هایی برای کشور در چنته دارد.‍

 >>> این مطالب را هم بخوانید:
مشق دیپلماتیک در طاقت‌ فرساترین سالی که برای ایرانیان گذشت
احتمال گفتگوی گام به گام ایران و آمریکا چقدر است؟
اگر دیپلماسی از روی میز کنار رود؟

310310

کد خبر 1497689

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
4 + 1 =

نظرات

  • نظرات منتشر شده: 95
  • نظرات در صف انتشار: 0
  • نظرات غیرقابل انتشار: 34
  • IR ۱۱:۱۳ - ۱۴۰۰/۰۱/۰۲
    شما بگو امریکا چرا زد زیر برجام؟ وقتی امضا شد گفتن شرکتهای امریکایی حق ندارن بیان ایران کار کنن، آمریکا هم دید هیچ نفعی بهش نمیرسه زد زیر برجام. حالا این وسط دولت چکارست؟ اگه میذاشتن چنتا شرکت امریکایی بیان سرمایه گذاری کنن چه اشکالی داشت؟ ولی چون کاسب تحریمن همچین برنامه ای پیاده کردن.
    • آیس IR ۱۲:۵۸ - ۱۴۰۰/۰۱/۰۲
      95 12
      بیگ لایک..
    • IR ۱۳:۰۴ - ۱۴۰۰/۰۱/۰۲
      واقعا بعد از این همه دشمنی آمریکا با ملت ایران هنوز هم کسایی هستند که فکر میکنن آمریکا هیچ تقصیری نداره و مقصر اصلی نظام ایرانِ !!!!! ساده لوحی تا چقدر!!!!
    • IR ۱۴:۲۰ - ۱۴۰۰/۰۱/۰۲
      79 5
      آن کسی‌که خود را به خواب بزند هیچ کس نمی‌تواند بیدارش کند
    • IR ۱۴:۴۱ - ۱۴۰۰/۰۱/۰۲
      73 31
      بله کسی خودشو به خواب زده که موقعی که برجام اجرا شد یک سال قبل از خروج ترامپ مملکت نفس کشید شما لیاقتتون نفت در برابر غذای زمان احمدی نژاده که با پول زحمت کشیده مردم سنگ پا وارد می کردید
    • IR ۱۵:۴۷ - ۱۴۰۰/۰۱/۰۲
      6 3
      تقریبا هیچ
    • IR ۱۶:۰۰ - ۱۴۰۰/۰۱/۰۲
      22 58
      آمریکا هیچ کشور مستقل و قدرتمندی رو بر نمی‌تابد.بنابراین زد زیر برجام. آقای عزیز شرکتهای آمریکایی اولا گفتن میتونن وارد بشن .دوما میشه نابغه سیاسی بفرمایید آمریکا چرا چین و روسیه و ...تحریم میکنن ولی عربستان و قاتل مردم بیگناه یمن و خاشقچی و یازده سپتامبر و القاعده و داعش رو حمایت می‌کنه. لطفا از ماهواره‌ها و شبکه های معاند اطلاعات نگیرید که خیلی ساده گول می‌خورید.نمونه اش این استدلال شناست
    • ناظر US ۱۸:۱۵ - ۱۴۰۰/۰۱/۰۲
      2 1
      خیلی ساده‌انگاریه اگر فکر کنی با سرمایه‌گذاری چندتا شرکت آمریکایی در برجام ترامپ برجام را حفظ میکرد. مگر ایران به بویینگ سفارش ده‌ها هواپیما نداد بعد از برجام؟ مشکل دو تا بود که آمریکا زد زیر برجام: اول اینکه ترامپ از هر چیزی که اسم اوباما روش بود بیزار بود. دوم این بود که آقای جرد کوشنر و پامپئو ترامپ را ترغیب کردند که از برجام بیاد بیرون.
    • IR ۲۰:۰۸ - ۱۴۰۰/۰۱/۰۲
      17 4
      رای نمی دهیم! مشکلات کشور فرا دولتی است.
    • محسن DE ۲۰:۲۱ - ۱۴۰۰/۰۱/۰۲
      1 1
      دوست 13:04، دولت آمریکا با ملت ایران دشمن نیست.
    • آسو IR ۰۰:۲۴ - ۱۴۰۰/۰۱/۰۳
      9 2
      جناب ۱۳:۰۴اگر آمریکا به خاطر ۲۵ سال غارت و دشمنی و ۴۰ سال جنگ غیرقابل اعتماد و مذاکره است و باید از دامنه ارتباطات بین المللی ایران حذف شود،پس روسیه با دویست سال غارت و جدا کردن یک میلیون کیلومتر مربع از تاریخی ترین و ثروتمندترین بخشهای ایران و سالها کشتار و ستم باید کلا کنار گذاشته شود و انگلیس هم که دیگر هیچ،پس چرا خط دهنده های فکری شما از روس و انگلیس دست بردار نیستن؟
    • JP ۰۱:۳۷ - ۱۴۰۰/۰۱/۰۳
      12 4
      فقط کاسبان تحریم میگند برجام بد بوده و ضرر کردیم
    • یوسف بخشی زاده IR ۰۱:۳۹ - ۱۴۰۰/۰۱/۰۳
      2 1
      دوست عزیز این آمریکا بود که بعد از امضای برجام گفت ایران حق مراوده با دلار آمریکا را نداره .در ضمن همان آمریکا بود که نذاشت هواپیما به ایران بدن و در ضمن هیچ شرکتی از آمریکا نمی خواست بیاد در ایران سرمایه گذاری کنه با علم به اینکه سیاست آمریکا در مقابل ایران همیشه خصمانه و قلدری بوده و می دانستند که این برجام هیچ دوامی نخواهد داشت. از دوستان خوهشی که دارم یکم عمیق تر به مسائل نگاه کنن اونموقع که آمریکا و غرب برجام را امضاء کرد فقط ترسش از ایران با موشک هسته ای بوده الان که راستی آزمایی کردن و متوجه شدن ایران سلاح هسته ای نداره و دنبالش هم نیست.دنبال امتیاز گرفتن به غیر از هسته ای هستند .مطمئن باشید اگه بجای ترامپ همین بایدن هم دوره قبل ریس جمهور آمریکا بود از برجام بیرون می اومد به بهانه برجام دوم (موشکی و نفوذ در منطقه)فعلا هم مذاکرات فراتر از برجام نباشه هیچ تحریمی برداشته نخواهد شد. الان الکی بحث کی بود کی بود من نبودم راه نیاندازید
    • IR ۱۰:۱۸ - ۱۴۰۰/۰۱/۰۳
      7 3
      دوست ۱۳,۰۴ ساده لوحی حتی تا اندازه تفکر شما جا داره
    • حسین IR ۱۸:۰۲ - ۱۴۰۰/۰۱/۰۳
      2 0
      تا فکرایی امثال شما بعداز این همه نشانه تووو جامعه وجود داره ایران سخته رووپای خودش وایسه .متاسفم براتون که هیچ وقت فکرتان کارنمیکنه. وفقط آزادی واقتصادو با بودن آمریکا می شناسید. پای ماهواره نشستن و فیلم مبتذل آمریکایی دیدن بهترازاینم نمیشه .
    • IR ۲۲:۳۹ - ۱۴۰۰/۰۱/۰۳
      1 0
      هنوز از امثال تو میشه سواری گرفت آفرین ادامه بده
    • IR ۲۲:۳۴ - ۱۴۰۰/۰۱/۱۱
      0 1
      دقیقا موافق نظر شما هستم اگر کاسبکاران داخل کشور از نظر اقتصادی راه را برای شرکت های آمریکایی باز میکردند ترامپ که خودش اقتصادی بود نمیزد زیر برجام
  • امیر IR ۱۲:۲۲ - ۱۴۰۰/۰۱/۰۲
    ما که از برجام به جز خسارت و بدبختی و گرانی و جولان دلالان و سرمایه داران چیزی ندیدیم اگر برجام نبود الان ایران هسته ای بود و دشمن هر امتیازی میخواستیم برای نساختن سلاح هسته ای میداد الان مردم فقط بیچاره شدن
    • NL ۱۴:۰۰ - ۱۴۰۰/۰۱/۰۲
      نابغه علوم سیاسی و روابط بین الملل ، الان کره شمالی که بمب هسته ایی داره و کلی موشک بالستیک چه امتیازی از دنیا گرفته ؟ کدوم تحریمش لغو شده ؟ مردمش در چه وضعیت اقتصادی و اجتماعی زندگی میکنن ؟ شما هم کاسب تحریمی که میای اینجا میگی بخاطر برجام گرونی ها ایجاد شده ! یکم اقتصاد بلد بودی میدیدی دلیل گرانی ها چی هست ! برجام میتونست خیلی به اوضاع ایران کمک کنه و پولهای بلوکه شده ایران برگرده ، تولید کننده ها بتونن راحت صادرات داشته باشن و پولشن وارد مملکت بشه ، شرکتهای خارجی بیان ایران و کلی شغل ایجاد بشه ! خدا از اون دوستان کاسب تحریم ، از اون ترامپ بی پدر و مادر که بیچارمون کرد نگذره !
    • IR ۱۵:۲۲ - ۱۴۰۰/۰۱/۰۲
      72 8
      امیر جان دلبندم شما پیک نوروزیت رو کامل کن و وارد مسایل بزرگترها نشو
    • US ۱۵:۴۸ - ۱۴۰۰/۰۱/۰۲
      22 40
      در پاسخ به نابغه سیاسی.کره شمالی رو مثال زدید.چرا از لیبی نمیگید که هسته ای و موشکی رو داد و اینهم روزگارش.... اگه منصف باشید و ایران بزرگ و مقتدر را دوست داشته باشید اینو نمیگید مگر ... باشید
    • NL ۱۸:۲۷ - ۱۴۰۰/۰۱/۰۲
      8 2
      در جواب 15:48 ، چرا از این نمیگید که لیبی یک رهبر دیکتاتور داشت و حمایت مردمش پشتش نبود و مقایسه لیبی با ایران مقایسه مع الفارغ هست چون تا زمانی که رهبری هست و توازن رو بین حزب ها حفظ میکنن به اون نقطه نمی رسیم و شما کاسبان تحریم که برجام و مذاکره کنندگان و طرفداران مذاکره رو خیانتکار میدونید ، هنوز متوجه نیستید که تصمیمات در زمینه سیاست خارجی و موضوع مهمی مثل برجام که با امنیت ملی در ارتباط هست ربطی به حزب نداره و در شورای امنیت ملی و با نظارت مستقیم رهبری هست و رفتارهای شما در خلاف توصیه های و فرمایشات رهبری هم هست ! به علاوه تعامل و مذاکره و قدرت اقتصادی و سیاسی داشتن به اندازه قدرت نظامی مهمه ! و صرفا با قدرت نظامی نمیشه از کسی امتیاز گرفت ! دقیقا همون چیزی که قذافی و لیبی نداشتن . خیانتکار هم شماها هستید که با رفتارتون مردم رو نا امید کردیدنه من که عاشق مردم و کشورمم !
    • NL ۱۸:۴۴ - ۱۴۰۰/۰۱/۰۲
      4 3
      در جواب 15:48 ، این نکته رو هم اضافه کنم ، در هیچ کجای حرف من گفته نشده موشک و هسته ایی و.. بدیم بره ، حرف از این هست که در کنار قدرت نظامی ، قدرت سیاسی و اقتصادی فاکتور های مهمی هستن برای داشتن ایرانی بزرک و مقتدر کما اینکه در دنیای امروز قدرت سیاسی و اقتصادی فاکتورهای مهمتری از نظامی هست و آمریکا و اروپا اگر قدرت اقتصادی و سیاسی نداشتن نمیتونستن تحریمی اعمال بکنن که از جنگ نظامی عواقب خیلی بدتری داره ! ایران اگر قدرت سیاسی و اقتصادی مثل چین و ژاپن داشت الان قابل تحریم کردن بود ؟ هر دو کشور هم با دنیا در تعامل هستن ! مشکل شماها اینه که می خواهید دور خودمون دیوار بکشیم ! خود تحریمی کنیم ! فقط شعار بدیم ! جناب ظریف تنها کسی بود که در این دولت کارش رو درست انجام داد چون تخصصش رو داشت ! دوست عزیز قدرت و بزرگی یک کشور فاکتور های زیادی داره که ما الان فقط در بعد نظامی دارای این فاکتور هستیم ! مذاکره کردن با دنبا به معنی وا دادگی و دیکته نوشتن نیست بلکه رسیدن به یک نقطه مشترک هست با حفظ منافع ملی .
    • NL ۱۸:۵۲ - ۱۴۰۰/۰۱/۰۲
      4 2
      در ضمن در جواب 15:48 که بنده رو احتمالا خائن خطاب میخواستن بکنن ف باید عرض کنم من از خانواده ایی میام ف که 4 شهید دادیم و 3 جانباز شیمیایی دادیم و هیچ منتی هم بر سر مردم و کشور نداشتیم و نداریم چون عاشق کشور و مردمم هستم !و رنج و ناراحتی الانشون ، ناراحتم میکنه حالا هر کجای دنیا باشم ! انتقاد کردن و بحث کردن هم به معنی خیانت نیست ! از واژه دلال تحریم استفاده میکنم چون افرادی مثل بابک زنجانی و یکسری آقاراده خوب استفاده کردن ! اتفاقا افرادی که دوست ندارن مردم در رفاه و آسایش و... زندگی کنن و کشور رشد اقتصادی داشته باشه و... نمیخوان بزرگی و اقتدار کشور رو ببینن ! شما دوستان تندرو و تحریم دوست حتی بر خلاف فرمایشات رهبری رفتار میکنید و حرف می زنید . در آخر هم زنده باد ایران و زنده باد مردم ایران و لعنت بر بدخواه کشور و مردمم
    • IR ۰۰:۳۲ - ۱۴۰۰/۰۱/۰۳
      4 3
      مگه قرار بود برجام بیاد که بگه آمریکا بده؟! خب اینو هر بچه ای هم میدونست. قرار بود با برجام تمام تحریما همون روز اول برداشته شه ولی نشد که هیچ چند برابر هم شد. حالا دارید افتخار میکنید که اگه برجام نبود ما نمیتونستیم امریکا رو رسوا کنیم؟ مگه شما از اول دنبال رسوا کردن امریکا بودید؟! دم خروستون رو باور کنیم یا قسم حضرت عباس رو؟!
    • IR ۰۰:۵۹ - ۱۴۰۰/۰۱/۰۳
      3 2
      الان خیلی وعضمون خوبه ؟
    • NL ۱۰:۰۴ - ۱۴۰۰/۰۱/۰۳
      4 4
      اره دقیقا مثل امتیازاتی که به کره شمالی دادن ضمنا این ایران بودکه زد زیربرجام
  • IR ۱۲:۴۳ - ۱۴۰۰/۰۱/۰۲
    34 94
    عزیز جان شما بگو برجام چه دستاوردی داشت ؟ این سوال رو بلدی جواب بدی یا آسمون ریسمون میکنی ، اصولا جوابی برای این سوال داری که منتقدان برجام رو کاسب تحریم میدونی؛ بجای اینکه دل اونوری ها رو بدست بیاری کمی هم به فکر استقلال و عزت مردم و کشوزت باش
    • DE ۱۳:۵۴ - ۱۴۰۰/۰۱/۰۲
      72 18
      از محاسن برجام همین شما رو بس که الان دارید حرف از فشار حداکثری می زنید ، از شکست قطعنامه های آمریکا و رای نیاوردن در سازمان ملل و شورای امنیت ، از اینکه برجام تونست نشون بده آمریکا ه قول و قرارش وفادار نبود و شماها از تو غارتون درومدید تا اینجا کامنت بذارید ، از مزایای برجام یک نگاه به رشد اقتصادی و ورود سرمایه گذارهای خارجی تا قبل از خروح ترامپ از برجام! شما کاسب تحریمی چون با شرایط فعلی و گرونی روز افزون ارزش دارایی هات بیشتر میشه ، شما کاسب تحریمی چون با دلالی و به اسم دور زدن تخریم مثل بابک زنجانی ها پول تو جیبت میره ، شما کاسب تحریمی چون با تحریم کالاهای اساسی رو با ارز دولتی وارد میکنی ولی با ارز آزاد قیمت گذاری برای مشتری ، هنوزمیتونم ادامه بدم از کنار این تحریمها شما کاسب ها چقدر وضعتون از این رو به اون رو شده !
    • DE ۱۳:۵۴ - ۱۴۰۰/۰۱/۰۲
      27 12
      از محاسن برجام همین شما رو بس که الان دارید حرف از فشار حداکثری می زنید ، از شکست قطعنامه های آمریکا و رای نیاوردن در سازمان ملل و شورای امنیت ، از اینکه برجام تونست نشون بده آمریکا ه قول و قرارش وفادار نبود و شماها از تو غارتون درومدید تا اینجا کامنت بذارید ، از مزایای برجام یک نگاه به رشد اقتصادی و ورود سرمایه گذارهای خارجی تا قبل از خروح ترامپ از برجام! شما کاسب تحریمی چون با شرایط فعلی و گرونی روز افزون ارزش دارایی هات بیشتر میشه ، شما کاسب تحریمی چون با دلالی و به اسم دور زدن تخریم مثل بابک زنجانی ها پول تو جیبت میره ، شما کاسب تحریمی چون با تحریم کالاهای اساسی رو با ارز دولتی وارد میکنی ولی با ارز آزاد قیمت گذاری برای مشتری ، هنوزمیتونم ادامه بدم از کنار این تحریمها شما کاسب ها چقدر وضعتون از این رو به اون رو شده !
    • بابک IR ۱۵:۳۱ - ۱۴۰۰/۰۱/۰۲
      15 45
      داداش با برجام وضع ما بهتر شد یا بدتر؟ تورم کاهشی شد یا افزایشی؟ تهدیدها بیشتر شد یا کمتر؟ برجام یک لکه ننگی بر دیپلماسی ایران بله برخی از ترساندن مردم به اسم کاسب تحریم با برجام کاسبی درست و حسابی راه انداختند احتمالاً شما از همون کاسیان برجام باشید
    • IR ۱۷:۳۹ - ۱۴۰۰/۰۱/۰۲
      2 1
      عزت از نظر شما چیه
    • NL ۱۸:۳۶ - ۱۴۰۰/۰۱/۰۲
      6 1
      بابک جان دلبندم ، دلال تحریم گرامی ، حرف های شما شاید برای کسی که تحصیلات دانشگاهی نداشته باشه معقول به نظر برسه ، ولی اگر حضرتعالی یک نگاهی به نرخ تورم ، نرخ اشتغال ، نرخ تولید ناخالص داخلی ، میزان صادرات ، ...در زمان قبل از برجام و بعد از برجام ( تا قبل از روی کار آمدن ترامپ ) رو مقایسه بفرمایید ، می بینید تفاوت رو ! الکی حرص نخور برای سیستم ایمنیت خوب نیست ، 2 تا کتاب بخون بجاش در باب اقتصاد ، اقتصاد سیاسی ، مسائل ژئوپولیتیک منطقه و تاریخ ! و بجای رگ گردن کلفت کردن و پشت سر اونهایی که برجام رو خیانت میدونن برو ببین آقازاده هاشون در کجاها هستن ف در چه کشورهایی هستن ! امثال بابک زنجانی و هدایتی و.... چطور به وجود اومدن ؟ آره داداش حرص نخور ، یکم بجاش فکر کن .
    • IR ۱۱:۲۳ - ۱۴۰۰/۰۱/۰۳
      4 0
      عزت ملی واقعا همینه که الان مردم دارند
  • فرشاد IR ۱۲:۴۴ - ۱۴۰۰/۰۱/۰۲
    17 80
    ظریف سرباز پاک رهبر است
  • IR ۱۳:۰۲ - ۱۴۰۰/۰۱/۰۲
    39 6
    به همان روش کسانی که رئیس جمهور را بی اختیار می دانند ولی برای انتخابات نامزد معرفی می کنند!
    • IR ۱۷:۱۱ - ۱۴۰۰/۰۱/۰۲
      5 3
      دقیقا خوب فهمیدی رای بی رای
  • رسول IR ۱۳:۰۸ - ۱۴۰۰/۰۱/۰۲
    44 11
    آنهایی که برجام را خیانت دانستند برای جلوگیری از فشار و ادامه خیانت باید پای میز مذاکره با احترام و بدون امتیاز الکی دادن بنشینند
    • IR ۲۰:۲۲ - ۱۴۰۰/۰۱/۰۲
      7 3
      کسانی می تواند برجام را حفظ کند که دعای شب و روزش نابودی برجام نبوده باشد. شما بفرمایید اگر برجام بد بود چرا اسراعیل به دنبال عدم احیای ان است؟
  • IR ۱۳:۳۸ - ۱۴۰۰/۰۱/۰۲
    20 92
    در برجام هیچ نقطه ی مثبتی وجود ندارد
    • IR ۱۹:۳۴ - ۱۴۰۰/۰۱/۰۲
      3 1
      برجام ثانویه به هسته ای شدن ایران بود. چرا نمی پرسید در هسته ای شدن ایران چه نفعی بود؟ اصرار بر سیاستهایی که تاوان و هزینه اش را ملتی می دهند و تصمیم گیرندگان، مخالفان سیاستهای خودشان را مهدور الدم و عامل دشمن و خائن می دانند نتیجه اش وضعیت فعلی مملکت است. چرا سیاست مدارانی که خودشان را عقل کل و مخالف نظرشان را ساده لوح خطاب می کنند کمی به کارنامه خود نگاه نمی کنند؟
  • IR ۱۳:۴۳ - ۱۴۰۰/۰۱/۰۲
    14 54
    اگر برجام اشتباه محض نبود چرا باید در عرض 20 دقیقه با لابی گری آقای لاریجانی تصویب بشه، بدون اطلاع نمایندگان از متن ان
  • IR ۱۳:۴۹ - ۱۴۰۰/۰۱/۰۲
    13 89
    با آمریکا مذاکره بی معنی که نه بلکه خیانت محض است،،، شماها باید درس، مقاومت رو از آقای احمدی نژاد یاد بگیرید
  • سید IR ۱۳:۵۹ - ۱۴۰۰/۰۱/۰۲
    13 55
    منتقدان با شیوه مذاکرات ،نحوۂ تصویب در مجلس و اجرای یک طرفه تعهدات مخالف بودند که امروز همۂ مردم شاهدند انتقاد آنها درست از آب در آمد .
  • IR ۱۴:۲۹ - ۱۴۰۰/۰۱/۰۲
    55 12
    در دوره بسیار کوتاه پس از قرارداد برجام صنایع توانستند نفس کمی بکشند و چندتا شرکت خارجی اروپایی و کره ای هم توانستند راحت تر در ایران فعالیت کنند مثلا شرکتهای خودروسازی ... اما چون شرکتهای آمریکایی نفعی از این برجام نبرده بودند ترامپ زد زیر این قرارداد .... الان هم اگر جنازه برجام احیا بشه باز برای صنایع و حتی تولید داخلی مفیدتر از نبودنش هست
    • IR ۱۹:۰۳ - ۱۴۰۰/۰۱/۰۲
      2 1
      دلایل اصلی خارج شدن ترامپ از برجام؛ خوش خدمتی به محور صهیونیستی-سعودی و تخریب افتخارات ادعایی اوباما بود. متاسفانه مسئولان ما سیاست و تدبیر لازم برای برخورد مناسب با ترامپ و خنثی کردن نقشه های طرف های مقابل را نداشتند.
  • IR ۱۴:۴۰ - ۱۴۰۰/۰۱/۰۲
    27 22
    این طیف از بس بی وجدان هستند و مغرور .به راحتی می روند سر میز هم می نشینند.امتیاز هم می دهند .وبعد هم ادعا می کنند موفق بودیم
  • IR ۱۴:۴۵ - ۱۴۰۰/۰۱/۰۲
    83 12
    اونایی که حرف از خیانت زدن تو کامنت ها خودشون اصل خائن هستند که با بستن درهای کشور روی جهان مردم رو در تحریم و فقر گسترده قرار دادن تا شرایط فقط برای خودشان خوب باشه ، اسم کاسب تحریم قبح دیگه نداره دیگه کاسبان در مقابل این اصطلاح وقیح شدند اینها خیانکاران هستند همان 4 درصدیا که سردستشون تو انتخابات ورد زبونش بود همون 4 درصدی حالا با سنگ اندازی جلوی پای مقامات وزارت خارجه و سیاست خارجی و دولت منافع ملی را به کام اسرائیل و سعودی ترجیح می دهند تا به کام مردم گشنه زجر کشیده ایران
  • IR ۱۴:۴۶ - ۱۴۰۰/۰۱/۰۲
    71 13
    مصاحبه بسیار پخته ای بود. کاملا درسته انها با دولت اصولگرا تعامل نخواهند کرد و ما بار دیگر همچنان در تحریم می مانیم اقای نصری کاملا درست گفته برخی سازش و مقاومت مذاکره رو همرو از یه جنس میبینن و با این اصطلاحات سر مردم بیچاره رو گرم کردن
    • IR ۱۶:۰۰ - ۱۴۰۰/۰۱/۰۲
      10 32
      هشت سال ملت و مملکت رو ول معطل مذاکره و برد برد و مشتی حرف مزخرف کردین. خسته نشدید ملت رو حیران کردید
  • حسن IR ۱۵:۱۴ - ۱۴۰۰/۰۱/۰۲
    0 0
    از برجام تا بحال چه چیزی نصیب مردم ایران شد؟ طرف مقابل از روز اول شرکت هایی رو که حتی فکر سرمایه گذاری در ایران رو داشتن رو میترسوند. اوباما اتفاقا بیشتر از ترامپ توافق رو زیر پا گذاشت. هیچ کس اون روزها رو یادش نرفته.
  • ایلیا IR ۱۵:۲۲ - ۱۴۰۰/۰۱/۰۲
    16 9
    برجام باید موقعی اجرا میشد که تمامی مشکلاتی که راه حلشون در ایران هست حل میشدند بعد برجام
  • US ۱۵:۵۴ - ۱۴۰۰/۰۱/۰۲
    5 6
    در پاسخ به آنهایی که منتقد برجام ....و مذاکره باید عرض کنم.وقتی دولتی تعهدی میده دولت بعد اگه هرچند مخالف مثل ترامپ بیاد بیرون اون دولت و کشور منزوی و دیکتاتور میشن.پس آقای تحلیل گر شما انتظار دارید دولت بعد و مخالف برجام باید بیاد بیرون از برجام.ایا اون موقع انتقادو حمله نمی‌کردید .آیا یاد این حرفتان میفتادید .که الان به نوعی از الان اگه با غرب برای ادامه برجام مذاکره کردن کره بگیرید و به نفع اصلاحات قلم بزنید که آهای مردم دیدید برجام خوب بوده و مخالفینش هم برای حفظ و بقایش مذاکره میکنن.
  • علی حیدری IR ۱۵:۵۸ - ۱۴۰۰/۰۱/۰۲
    0 0
    آنان رعایت نکردن وزیر پادنهادن خط قرمز ها راخیانت نامیدند ، نه بیشتر.
  • NL ۱۶:۰۰ - ۱۴۰۰/۰۱/۰۲
    9 2
    مثل اونهای که تو آمریکا مخالف خروج از زرجام بودن حالا حاضر نیستند به برجام برگردن
  • IR ۱۶:۰۵ - ۱۴۰۰/۰۱/۰۲
    40 2
    با پروری بسیار زیادوزدنش به اسم خودشان
  • امیر IR ۱۶:۰۸ - ۱۴۰۰/۰۱/۰۲
    0 1
    اینها که میگن کسانی که با برجام مخالفن کاسب تحریمن مگه با برجام تحریم برداشته شده خیر بیشتر شد پس خودشون کاسب تحریم هستند فقط مردم بیچاره شدن و بس ایران هسته ای با تحریم بهتر از ایران بدون هسته ای با تحریم است و کلی به نفع مان است
  • محمد IR ۱۶:۱۱ - ۱۴۰۰/۰۱/۰۲
    0 0
    اگر توان دارید بروید تعهدات اروپا و امریکا را را دنبال کنید بجای فرافکنی و اهانت به منتقدان دلسوز
  • امیر IR ۱۶:۲۲ - ۱۴۰۰/۰۱/۰۲
    11 28
    ما که بمب هسته‌ای نداریم و برجام داریم کدوم تحریم لغو شده لغو که نشد بیشتر هم شد خود امریکا پمپ او در مصاحبه ای گفت چون کره هسته ای است بدون پیش شرط باهاش مذاکره میکنیم ولی ایران که هسته ای نشده 12 تا پیش شرط داریم تازه چرا لیبی را مثال نمیزنی که به خاطر رفع تحریم هسته‌ای خود را به امریکا داد و بعد موشکهایش را داد بعد نابودش کردن کره شمالی هم با امریکا مذاکره کرد و اقدام به نابودی هسته‌ای کرد ولی امریکا بازم بد قولی کرد و دوباره مجبور شد به سمت هسته ای شدن برود و الان امریکا را تهدید کرده دمش گرم با برجام کدام تحریم لغو شد اونها زیاده خواه تر شدن و روی موشک ما دست گذاشتن همان حرف رهبر درست است
    • آسو IR ۰۰:۳۵ - ۱۴۰۰/۰۱/۰۳
      8 5
      یعنی کشته مرده شما روس پرستها هستم،حالا میشه بگی ما دو تا حیوون درنده داریم باید با یکی بسازیم، یکی از غذای ما خورده ،اون یکی کل غذامون رو خورده بابامون رو کشته،از خونه بیرون مون کرده نصف خونه مون رو به نام خودش سند زده ،همیشه زیر قولش زده و ... بعد شما میگی دومی بهتره ، چرا؟؟؟تمام اون توصیفاتی که از آمریکا کردی چین و روسیه رو هم بدتر شامل میشه،پس شما چرا کشور رو مستعمره اونها کردین؟دیگه آخرش بود که برق یارانه ای ما رو بگیرن و بدن چین برای خودش بیت کوین بزنه، دریا جنوب رسیده به چین و خزر هم که دودستی برای روسیه،
  • احمد IR ۱۶:۳۱ - ۱۴۰۰/۰۱/۰۲
    12 27
    در مباحث خود کوچک هم به تندروها و انقلابیها بده! اونا که بد بد بد بد هستن ،قدرت نظامی و اقتدار منطقه‌ای و امنیتی نظام هم که مربوط به آنهاست و باید تحویل آمریکا بشه، طرفداران اونها هم که در کشور اقلیت هستند! حالا میشه بگی آمریکایی که برای چین و روسیه هم شاخ بازی در میاره و میخواد همه منافع جهانی را برای خودش داشته باشه، اونوقت در مقابل کوچولوهای گوگولی مگولی مثل اصلاح طلبها چرا باید مذاکره کنه ، چرا باید امتیاز بده ، چرا نباید یه فرماندار نظامی بفرسته تا اداره ایران رو در دست بگیره ، چرا نباید ایران رو به چند کشور کوچک تقسیم کنه ، بدون در نظر گرفتن این چراها ،سرش رو زیر برف کنه و بگه که آمریکای بایدن آماده دادن امتیاز است، نخیر استاد،ا اما نظام تصمیم گرفته از طریق اقتدار منطقه‌ای و فشار به گلوگاه‌های اقتصادی آمریکا از آنها امتیاز بگیرد و انشاءا... بزودی ملت مان طعم پیروزی را خواهد چشید اما نه از راهی که شما فکر می کنید.
  • خانی زاده IR ۱۶:۴۲ - ۱۴۰۰/۰۱/۰۲
    0 0
    صورت مسئله ای که طرح کردیدغلط است.کسی مشتاق حفظ این برجام ننگین نیست .برجام بایدبه شرایط ماتغییرجهت دهد.مذاکره برای این خواهدبودآقای نصر.
  • US ۱۶:۴۸ - ۱۴۰۰/۰۱/۰۲
    39 16
    تلاش برای رفع تحریم ها واجب هس مردم دیگه خسته شدن از این حرف های شما
    • افشار IR ۱۸:۵۸ - ۱۴۰۰/۰۱/۰۲
      1 3
      الان که نظام میگوید برجام باشدولی برابر تعهدات خود برجام تحریم ها لغو شود و راستی ان محقق شود و یقین کنیم سرکار نیستیم بعد بر میگردیم برجام این پیشنهاد مگرچه عیبی دارد که شیطان بزرگ یعنی امریکای جهانخوار قبول نمیکند ؟ برجامیان جواب دهند لطفا.
  • علی US ۱۷:۰۰ - ۱۴۰۰/۰۱/۰۲
    1 0
    سیر از گرسنه خبرنداره سواره از پیاده نفس شما از جای گرم بلند میشه وضع تون خوبه خبر از هیچ چیز خبرندارید فقط حرف
  • IR ۱۷:۰۴ - ۱۴۰۰/۰۱/۰۲
    1 1
    آمریکا باید عملا به برجام برگرده بعد ما راستی آزمایی میکنیم بعد کدخدای شما برمیگرده به برجام آنوقت بابت چه چیزی باید مذاکره کنیم آنوقت دیگر مذاکره موضوعیت ندارد
  • IR ۱۷:۱۵ - ۱۴۰۰/۰۱/۰۲
    1 6
    نه تسلیم، نه سازش،نه تکریم، نه خواهش، مرگ بر آمریکا،امت حزب اللهی نیازی به برجام ندارد، برجام برابر بود از اول، جنگ جنک،تا پیروزی، الی بیت تامقدس
  • IR ۱۷:۱۸ - ۱۴۰۰/۰۱/۰۲
    1 4
    بابا برجام و انتخابات تواین شرایط کیلویی چنده مردم تواین این شرایط گرونی کمروشون خم شد کی هست به فکراین سیرکها باشه؟ انتخابات وبرجام
  • IR ۱۷:۳۱ - ۱۴۰۰/۰۱/۰۲
    2 4
    ملت لطفا بازم گول این اصلاح طلبارو نخورید.اگرچه ساده لوحی اصولگراها همیشه تاثیرگذار بوده
  • محسن اصغری IR ۱۷:۳۶ - ۱۴۰۰/۰۱/۰۲
    0 2
    مشگل ما تحریم نیست نا کارامدی دولت است دولت اگر مشعیت مردم را درست کند نفوزی میان دولت نباشد همهچیز درست میشه
  • مجید IR ۱۸:۱۶ - ۱۴۰۰/۰۱/۰۲
    0 1
    واقعا خدا لعنتشون کنه این دسته افراد نه دین دارند ونه ایمان همین افراد خیانت به نظام وانقلاب ومردم کردند اصلا اینها همراه امریکا واسرائیل هستندخدا ازشون نگذره ولی هم خدا میدونه وهم مردم.
  • IR ۱۹:۰۲ - ۱۴۰۰/۰۱/۰۲
    3 1
    مگه قراره باز در باره مذاکره مذاکره بشه که فرا فکنی می کنید. گیرم هم درباره برجام (مذاکره) مذاکره بشه. اونهایی که خیانت کردن صلاحیت ندارن باز دخالت کنن. چه تضمینی هست که باز خیانت نکنن! بهتره دست از حرافی و مغلطه و سفسطه بازی بردارید.
  • حماس IR ۱۹:۲۰ - ۱۴۰۰/۰۱/۰۲
    0 0
    آنها که برجام راخیانت میدانستندپای مذاکره نخواهند نشست بلکه یک نماینده در هییت خواهند داشت برای خالی نبودن عریضه وگرنه اعضای مذاکره کننده از سوی هسته اصلی نظام تعیین می شود.
  • یزدی IR ۱۹:۳۴ - ۱۴۰۰/۰۱/۰۲
    0 0
    اصل برجام راکسی خیانت نمیداند اما درمدیریت ان خیانت شد والان اصلاح طلب ها حل کنند بایدن بقول خودتان کپی ترامپ است چرا ترویج خشونت وتفرقه می اندازید
  • میرزا IR ۲۰:۱۷ - ۱۴۰۰/۰۱/۰۲
    0 0
    جناب کار شناس .اونها ک مخالف برجام بودن ، آیا شک و مخالفتشان ثابت شد یانه .دوم اینکه برجام خوب بود ولی برجامی ک مشکل را حل کند .نه برجامی ک فقط امتیاز و فرصت در اختیار دشمن بزارد .نه گول مردم نزن .قرار بود برجام یک پروژه برای گرفتار کردن مردم بود .در زندگی مردم اثر مطلوب بزاره .نه اینکه .گرانی سر ب فلک بزنه
  • میرزا IR ۲۰:۲۳ - ۱۴۰۰/۰۱/۰۲
    0 0
    حالا ثابت شد ک کاسب تحریم کی هست ؟؟۴ سال از برجام چیزی عاید ما نشد .چرا بعضی خودشون ب خواب زدن .هر کس فکر میکنه امریکا میخواد با و رفباش در دنیا در فکر تعامل هست خیلی هالو هست
  • علی FR ۲۱:۰۱ - ۱۴۰۰/۰۱/۰۲
    0 0
    اگر برجام خسارت محض بود و هیچ دستاوردی نداشت پس دولت جوان حزب اللهی که احتمالا در ۱۴۰۰ خواهد امد باید در اسرع وقت از برجام خارج شده و جلوی خسارت بیشتر را بگیرد. در غیر این صورت دلواپسان در ادعای خود صادق نیستند.
  • ق11 IR ۲۱:۰۳ - ۱۴۰۰/۰۱/۰۲
    2 0
    لطفا این حرفهای مفت را ول کنید حتما بی تدبیری وآشفتگی در بازار از جمله گرانی وعدم توزیع صحیح مرغ وتخم مرغ وروغن نباتی و سایر کالاها ونیزهرکس هر چیزی به قیمت دلخواه فروختن بدون اینکه به کسی پاسخگوباشند ودو لتی هم نیست که به بازارنظارت وکنترل کند هم اثر تحریم وFATF و پروتکل الحاقی و.....است البته شاید اثر تحریم باشد چون اگر تحریم نبود یک عده ای از خارج می آوردندکه کشور را اداره کندچون این مسئولین دولت عرضه پیش بینی نیاز و توزیع کالا های مورد نیاز کشور را ندارند فقط با حرفهاووعده های دروغین با افعال مجهول وحواله به آینده از جمله (این چنین وچنان خواهد شد مشکل بازارحل خواهد شدبه اندازه نیاز داریم ومشکل توزیع داریم مقصر دلالان هستند مردم زیاد می خرندو....) بالاخره ما نفهمیدیم دولت این وسط چه کاره است
  • علی IR ۲۱:۵۶ - ۱۴۰۰/۰۱/۰۲
    1 0
    کدام. برجام. وقتی. همه. چیز. را دادی. و هیچ .نگرفتی.
  • سید IR ۲۲:۴۰ - ۱۴۰۰/۰۱/۰۲
    1 0
    اولامذاکره ای در کار نیست ،آمریکا باید برگردد و با اروپا به تعهدات خود عمل کنند،ثانیا انتقادات در شیوه تصویب برجام در مجلس و عجله در اجرای تعهدات بود که همه می‌دانند درست از آب در آمد.
  • ساسان IR ۰۱:۱۸ - ۱۴۰۰/۰۱/۰۳
    1 0
    خیانت هستش چون بزرگ نمایش داده می‌شود از جانب دول غربی، تا مهره هایشان سوخت نشود اما چنان بی ارزش بوده که حاضر نیستند برای حفظ برجام اقدامی کنند، کارشناس محترم به نظرات بیان شده فکر نکنید، به شعور ملت فکر کنید
  • همطاف IR ۰۱:۲۶ - ۱۴۰۰/۰۱/۰۳
    1 1
    بابا بزارید این احمدی نژاد بیاد تا با قلدری آمریکا و اسرائیل و ۵+۱و همه رو له کنه
  • امیر IR ۰۶:۱۶ - ۱۴۰۰/۰۱/۰۳
    1 0
    اینهایی که ببه نظر دیگران خورده میگیرن مشخصه که از مرفحین بی دردن و مردم را درک نمیکنن که با لکه ننگی به نام برجام و امتیاز بیخود دادن به دشمن موافق هستند
  • امیر IR ۰۶:۲۹ - ۱۴۰۰/۰۱/۰۳
    1 0
    به گفته رهبر ما از برجام بی فرجام چه نتیجه ای میخواستیم بگیریم لغو تحریم که نشد و بی فایده بود و کلی امتیاز دادیم و خسارت به خودمان زدیم و هیچ عیدمان نشد ما به دنبال محکوم کردن کسی نیستیم ما میخواهیم مردم این چند مدت که عمر دارن راحت زندگی کنند بدون استرس و نگرانی 50 سال از خدا عمر گرفتم همش این 8 سال بدترین روزهای عمرم بود همش استرس و نگرانی و گیر کردن در تأمین هزینه خود و خانواده اینم پیک نوروزی پر کردم شما که بزرگی بلدید مشکلات را حل کنید با قانون میشه مشکلات را حل کرد مثل همه دنیا اما نمیخواهند چون خودشان و بستگانشان ذینفع هستند
  • احمد IR ۰۶:۳۲ - ۱۴۰۰/۰۱/۰۳
    2 12
    برجام که جای خوددارداین جماعت برای حفظ نظام یاحفظ حکومت حاضرندحلال خدا راحرام یابرعکس حرام خداراحلال کنند. کجای کاری تو؟
  • اردی IR ۱۰:۰۱ - ۱۴۰۰/۰۱/۰۳
    4 7
    حالاکه برجام هیچی به غیرازخسارت نداشته واین حرفها برای گول زدن مردم هست اگه دولت تکنوکراتها سرکاربیانددوباره روزگار مردم سیاهه
  • NL ۱۰:۰۲ - ۱۴۰۰/۰۱/۰۳
    0 8
    نگران نباشین چون شما انجام دادین خیانته حالاکه قرارقدرت دستشون بیفته میشه لطف الهی وضمنا قابل توجهتون ایران زدزیربرجام نه ترامپ
  • شاهین IR ۱۱:۵۷ - ۱۴۰۰/۰۱/۰۳
    2 1
    برجام بهترین فرصت برای ایران بود تا با روابط خوب اقتصادی و تعاملات همه جانبه از تنگناهای اقتصادی خارج و رفاه و آسایش نسبی برای مردم ایجاد کرده و پیشرفت اقتصادی نماید ولی کشورهای معاند مثل اسرائیل و عربستان از این بابت بسیار نگران بودند و عربستان و امارات و بحرین با لابی گری و دادن یا تریلیون دلارمعادل 1000 میلیارد دلار به ترامپ ،ایشان را ترغیب کردند تا از برجام خارج شود . آنها نفع ایران را نمی خواهند .پس نتیجه میگیریم که برجام به نفع ملت ایران بوده که دشمنان ما حاضر شدند این پول هنگفت را هزینه کنند تا برجام به هم بخورد
  • IR ۱۴:۰۸ - ۱۴۰۰/۰۱/۰۳
    1 0
    چرت و پرتی بیش نیست امام خامنه ای حرف آخر را زد
  • غلام سلمانی پور ۱۵:۰۶ - ۱۴۰۰/۰۱/۰۳
    2 0
    یک بحث انحرافی وآدرس غلط.بدی برجام دردستپاچگی غربزده هاووعده های توخالی ان است.نه ،درخودبرجام.دین ما،دین مذاکره است.اماراه گریز دشمن رانباید،بازمیگذاشتند
  • علی IR ۱۵:۱۰ - ۱۴۰۰/۰۱/۰۳
    0 2
    افرین اخه چطور اونها بشینن تو میز مزاکره ظریف تنها تک مهاجم این دیدار هست مردی از جنس صلح طلبان دنیا فقط اون میتونه چون زبان صلح در دهان خود دارد
  • محمد IR ۱۶:۳۰ - ۱۴۰۰/۰۱/۰۳
    1 2
    برجام کلا خسارت بود ولی امثال شما آنرا پذیرش ایران قرارش دادید .وقتی بعنوان ایران آنرا امضاء کردید نمی توانید خرده بگیرید .انشاالله که کلا برجام برچیده شود گرچه خسارات نابودی صنایع هسته ای و از دست دادن نیروهای متخصص را کسی نمی پردازد
  • محمد IR ۱۹:۴۱ - ۱۴۰۰/۰۱/۰۳
    1 1
    نه اصلا ح طلب میخواهیم نه کارهای به قول خودشان درست
  • IR ۲۱:۰۶ - ۱۴۰۰/۰۱/۰۳
    0 0
    اين نوني بود كه شما ها گذاشتين سر سفره مردم بقول مثل معروف آش خاله است بخوري پاته نخوري پاته
  • IR ۱۹:۴۰ - ۱۴۰۰/۰۱/۰۴
    0 0
    پررو تر از این حرفان!!!!!!!!!