رمزگشایی از یک تنش مرزی؛ هدف گرفتن امتیازی جدید از ایران است؟

کارشناسان و تحلیگران در گفتگویی به بررسی مناقشه مرزی اخیر بین ایران و جمهوری آذربایجان پرداختند و تاکید کردند که در حال حاضر دیپلماسی مهمترین ابزار برای رفع تنش های مرزی بین کشورهای درگیر است.

گروه بین الملل: شب گذشته کارشناسان روابط بین الملل و صاحب نظران حوزه قفقاز به بررسی مناقشه اخیر بین ایران و جمهوری آذربایجان پرداختند. این گفتگو که در کلاب هاوس بود که با حضور  امیرپسنده پور، احد قضایی، مهدی مطهرنیا، سیامک کاکایی، حسن بهشتی پور، حسام واعظ زاده قربان کریم خانی، پیمان عارف، احسان ارجمند حقیقی، کمال آرمان، مریم حیدری برگزار شد. بخش هایی از این گفتگو را در ادامه می خوانید:

تقویت لزوم سطح روابط با همسایگاه برای تنش زدایی

پسنده پور در ابتدای بحث با تمجید از مواضع اخیر رهبر معظم انقلاب و تاکید بر اقتدار همراه با عقلانیت گفت که این موضع نشان دهنده عمق فهم استراتژیک ایران از موضوع همسایگان است. وی با اهمیت عضویت ایران در سازمان شانگهای گفت که حوادث اخیر اثر منفی بر این اتفاق می گذارد و کشور پاکستان نیز در این بین نقش نامطلوبی در خصوص افغانستان و رزمایش در نزدیکی مرزهای ایران بازی می کند. پسنده پور در ادامه تاکید کرد تقویت روابط ایران با همسایگان در برهه کنونی اولویت مهمتری نسبت  به روابط با کشورهای فرامنطقه ای دارد و این موضوع باید در دستور کار ایران باشد.

نباید به دنبال تکرار تاریخ باشیم/ تحولات ژئوپلتیک موقعیت ارتباطی ایران را تحت تاثیر قرار می دهد

محبعلی در ادامه در تشریح اصل مناقشه و بازیگران مهم آن در قفقاز جنوبی و اشاره به موضوع تاریخی منازعه بین باکو و ایروان گفت: این منطقه از دو قرن پیش محلی برای بازی بازیگران بزرگ بوده و در سطوح مختلف مطرح هستند. همچنین رقابت در بین کشورهای منطقه ای و بین المللی نیز در این عرصه وجود داشته و امروزه نقش قدرت های جهانی در این منازعه پررنگ تر شده است. روسیه یکی از قدرت های مهم و تاثیرگذاری بوده است که در سطوح مختلف از جمله نظامی،اقتصادی و سیاسی در این منطقه نقش مهمی را ایفا می کند و این منطقه را حیاط خلوت خود می داند. از طرفی ترکیه نیز یک بازیگر مهم به لحاظ تاریخی و همچنین اسلامی در این منطقه به شمار می رود. همچنین ایران که بخش هایی از آسیای میانه جز آن محسوب می شد و طی جنگ آنها را از دست داد. البته باید تاکید کنم که نباید مجدد به دنبال تکرار تاریخ باشیم چرا که با همه تلخی و شیرینی ها سپری شده است و امروزه باید این کشورها را به عنوان کشورهای مستقل ببینیم. بی شک این تحولات تاثیرات منطقه ای و بین المللی خواهد داشت که جمهوری اسلامی ایران باید در سیاست خارجی خود آن را در نظر داشته باشد. ارمنستان و جمهوری آذربایجان دو کشوری در خشکی هستند که نیاز به همسایگان خود از جمله مهمترین آن ایران دارند. ترکیه که همانطور اشاره کردم می تواند به توافقی با جمهوری آذربایجان به هر دلیلی دست یابد و شاید ایران نیز امکان اعتراض نداشته باشد. البته موضع روس ها نیز در این بین مهم است اما آنها مواضع پیچیده ای دارند. از طرفی ممکن است ارمنستان نیز بنا به هر شرایطی ناچار به پذیرش این امر باشد. چنین تحولاتی موقعیت ژئوپلتیکی و ارتباطی ایران را تغییر خواهد داد و از همین رو باید نگران این موقعیت و همچنین موقعیت تاریخی خود باشیم. مشکلی که امروز در سیاست خارجی داریم این است که سیاست خارجی متوازنی نداریم و در یک جهان به هم پیوسته یک ناهنجاری به شمار می رود. نمی توان با برخی روابط راهبردی داشت و در قسمت دیگری با قدرت های تاثیرگذار روابط خصمانه داشته باشیم. روسیه و ترکیه و دیگر کشورها علی رغم اختلافات بسیار می بینیم که با بسیاری از کشورها روابط متوازن و دیپلماتیک دارند.

راهبرد "نه جنگ و نه مذاکره" به جنگ و یا مذاکره ختم می شود/ تهدیدات امنیتی در مرزهای ایران جدی است

در ادامه بحث مطهرنیا گفت: جهان در حال پوست اندازی در حوزه مسائل بین المللی در لایه های گوناگون منطقه ای و فرامنطقه ای است. کنشگران نظام بین الملل در پی ایجاد نظم نوین جهانی و هندسه جهانی قدرت در آینده هستند. بر اساس تجارب در قرون گذشته رویکردها و جهت گیری های خود را ساماندهی می کنند. در مکتب تفسیری امنیت قدرت ها به ۴ دسته تقسیم می شوند؛ قدرتی که خود را ابرقدرت می داند و مدعی است که می تواند امنیت جهان را حفظ کند. قدرت های بزرگ در قالب سازمان و نهادهای بین المللی می تواند امنیت جهان را حفظ کنند. در این بین قدرت های متوسط نیز در پی ایجاد امنیت منطقه ای هستند و قدرت های ضعیف نیز وجود دارند که در بهترین حالت می توانند امنیت خود را حفظ کنند. پرسش این است که ایران در این طبقه بندی در کجا قرار می گیرد که می توان بر اساس شاخصه هایی آن را تعیین کرد. در سال ۲۰۰۸ آمریکا در وضعیت نابسامانی از بحران اقتصادی بود ۲۰ درصد قدرت جهان را با ۸ پیشران داشت. اتحادیه اروپا و چین ۱۴ درصد، هند ۷ درصد و روسیه نیز ۲ درصد. در این بین محاسبه ای در خصوص ایران صورت نگرفت. دکترین اوباما از زمان روی کار آمدن دکترین محدودسازی همکاری های بین المللی با ایران و محاصره منطقه ای، ناتوی عربی و غیره بود. با تحریم های فلج کننده و کدگذاری نرمش قهرمانانه ایران پای میز مذاکره رفت و برجام امضا شد. از ظرفی قرار بود برجام در ایران آتش زده شود و در همین راستا جنگ هیبت و حیثیت شروع شد. در این راستا اگر ترامپی نیز در کار نبود محدودسازی ایران ادامه می یافت. در سال ۲۰۱۸ چالش ایران به تهدیدی برای نظم منطقه ای و نظام بین الملل تبدیل شد. در این بین آمریکا رهبری را به عهده گرفت و مدیریت را به اسرائیل سپرد و پشتیبانی نیز به ناتوی عربی و کشورهای عربی سپرده شد. لذا در ادامه جبهه موافقت در قبال جبهه مقاومت شکل گرفت. اکنون دکترین چالش ایران برای نظم منطقه ای و نظام بین الملل در حال اجرا است و آمریکا نیز در حال چابک سازی حضور خود در منطقه است. راهبرد " نه جنگ و مذاکره" به سمت یا جنگ و یا مذاکره می رود. در این بین دکترین اسرائیل اهمیت ویژه ای پیدا می کند: مرگ تدریجی؛ مرزها ناامن می شوند. آنچه در افغانستان رخ داد شوخی نیست. طالبان یعنی پاکستان و پاکستان یعنی تکیه بر عربستان. کشورهای حاشیه خلیج فارس زبان نرم با تهران اما همکاری گسترده با اسرائیل دارند. رئالیسم بایدن از دکترین ترامپ یعنی پاردایم آشوب و استراتژی "جوجیتسو" بازیگر دیوانه، سیاست کلان ابهام و پیچیدگی، تاکتیک جاخالی و ضربه زدن از تکنیک توئیت و رسانه به تئوری قدرتمند هوشمندتر آمریکایی تبدیل می شود. دکترین بایدن " والد بالد بالغ" است که شفافیت دارد و می گوید با ایران مذاکره می کند و در آن سو تحریم های حداکثری را لغو نمی کند. شانگهای علاوه بر مزایای عضویت می تواند اهرمی فشاری علیه ایران شود. یکی از شروط عضویت آن پذیرش اف ای تی اف است. زیرنظر گرفتن ناامنی ها در کنار مرزها با تمام حواس و هوش همان مرگ تدریجی و ضربه های کشنده است. یعنی دو گام به جلو و یک گام به عقب. دکترین ترامپی در دولت بایدنی ادامه دارد: ادامه تحریم های حداکثری و همکاری های حداکثری تشدید کننده در بعد منطقه و بین المللی در ارتباط با تهران.

ترکیه به دنبال تثبیت قدرت در قفقاز و انزوای ارمنستان است

کاکایی در ادامه بحث گفت: یکی از عوامل بحران سازی در قفقاز ترکیه است که در پی آن به دنبال تثبیت و یا ایجاد یک وضعیت نوین است که حاصل آن منجر به اصطکاک و تنش های جدید در منطقه قفقاز جنوبی می شود. طبق دکترین نظامی ترکیه در سال ۲۰۱۶ بنا بر این شد که دیگر نیازی نیست که اقدامی تروریستی ترکیه را تهدید کند بلکه این آنکارا است که به دنبال آن موضوع خواهد رفت. حضور ترکیه در سوریه از این سال و سالهای بعد در لیبی و شرق مدیترانه از جمله موارد دیگر است. حمایت ترکیه از جمهوری آذربایجان معادلات قره باغ را تغییر داد و این یک تجربه جدید در سیاست خارجی ترکیه در منطقه فقاز جنوبی است. در همین راستا ترکیه به دنبال تبدیل شدن به یک قدرت منطقه ای و حتی یک هژمون است. ترکیه به دنبال تثبیت قدرت خود در قفقاز و در انزوا قرار دادن ارمنستان است.  از طرفی تحولات جدید باکو را به سمت مطالبان جدید سوق داده است. در توافقنامه ای که بین جمهوری آذربایجان و ارمنستان منعقد شده دو بند مهم است: یکی ایجاد یک دالان به نام لاچین در مناطق شمالی و یک شبه دالان در منطقه جنوبی در حدفاصل منطقه نخجوان به بدنه جمهوری آذربایجان است. ایجاد این دالان یک اهمیت راهبردی برای ترکیه دارد که می تواند موقعیت باکو را در قفقاز جنوبی تقویت کند و اینکه خط ارتباطی بین ترکیه تا قفقاز و از آنجا تا به سمت آسیای مرکزی باشد. یعنی خط حائلی که می تواند قدرت منطقه ای ترکیه را افزایش دهد. ضمن اینکه ژئوپلتیک زبانی و قومی نیز در این منطقه برای ترکیه بسیار مهم است. ترکیه در سالهای اخیر به دنبال اجماع کشورهای ترک تبار است و عملا آن را پیگیری می کند. در آینده همکاری و تقویت ترکیه و جمهوری آذربایجان بیشتر خواهد شد و بیشتر از آن خواهیم شد. برای ایران یک شناخت دقیق از این موضوع ضروت دارد.

بحث های پان ترکیستی نه در جهان و نه در مرزهای ایران وجود دارد

کریم خانی در ادامه گفت: نقش روسها در تحولات قفقاز جنوبی اهمیت ویژه ای دارد روس ها که زمانی به ارمنستان کمک کرده بودند این بار به جمهوری آذربایجان کمک کردند تا بخش هایی را از اشغال ارمنستان خارج کنند. ترکیه شاید نقش مهمی در این مناقشه داشته باشد اما بازیگر اصلی روسیه محسوب میشود. بر اساس آمارها و پیش بینی هایی که از داخل ترکیه به گوش می رسد احتمال اینکه حکومت اردوغان در سال ۲۰۲۳ پایان یابد زیاد است. در این راستا پوتین به منظور جلوگیری از گسترش ناتو به غرب در حال استفاده از ترکیه است. همانطور که دیدیم اس۴۰۰ را در ترکیه مستقر کرده است و آمریکا نیز تحریم های کاتسا را علیه ترکیه کلید زده است. اردوغان در همین راستا در دوراهی بزرگی قرار گرفته که آیا سیاست نزدیکی به روسیه را ادامه دهد یا اینکه سیاست های قبلی را در پیش بگیرد. پس از کودتای ترکیه راهی برای این کشور برای بازگشت به آمریکا نمانده است. اردوغان امتیازهایی را در خصوص اجرای سیاست روسیه در منطقه از این کشور می گیرد. اما نقش اصلی همانطور که اشاره کردم چیزی بالای ۹۰درصد مربوط به روسیه است. مناقشه منطقه ۲۰ کیلومتری بین ایران و آذربایجان می تواند به راحتی حل و فصل شود. اینگونه نیست که دولت علی اف بخواهد علیه منافع ایران پایگاه هایی را ایجاد کند. نه جرات آن را دارند و نه در مسیر سیاسی آنها است. کشور پهناور ایران روابط بسیار بالایی با جمهوری اذربایجان دارد. از مرز آستارا پای یک میلیارد دلار در سال محصولات کشاورزی به روسیه فرستاده می شود. اگر این روند ادامه نیابد یک فاجعه برای کشاورزان تلقی می شود. بنابراین بالا بردن تنش در نزدیکی ارس نمی تواند در راستای تحقق اهداف و منافع ملی ایران باشد. به عنوان نکته آخر باید عرض کنم که علاوه بر نقش مهم روسیه در قفقاز نباید گفته ها در خصوص ناسیونالیست ترکی را جدی بگیریم چرا که اساسا بحث های پانترکیستی نه در جهان و نه در مرزهای ما وجود ندارد.

هدف ترکیه گسترش عقبه استراتژیک  خود در قفقاز جنوبی است

بهشتی پور: به طور خلاصه بازیگران اصلی در منطقه قفقاز ارمنستان، آذربایجان و گرجستان است. در پیرامون آن نیز روسیه، ترکیه و ایران بدون شک وجود دارند. در فرامنطقه نیز اسرائیل، آمریکا و اتحادیه اروپا به ویژه فرانسه و گروه مینسک. بحث ژئوپلتیک و ژئواستراژی ایران با ارمنستان و اتکای ارمنستان به مرز با ایران ادامه خواهد داشت. این طور نیست با یک توافق آتش بس ارمنستان منطقه به این مهمی را نادیده بگیرد و صرفا روی لاچین ـ شوشا کار کند. یکی مشکلی که وجود دارد احاطه تحلیل های ضد روسی است و برعکس عده از در حمایت از روسیه مسائل منطقه را تحلیل می کنند. روسیه بدون شک در قفقاز جنوبی نقش تعیین کننده دارد اما نباید نقش آن را تا حدی بزرگ کنیم که هر اتفاقی که می افتد بپنداریم که روسیه پشت قضیه بوده است. نخست وزیر ارمنستان  و رئیس جمهور آذربایجان در سفر به مسکو بدون ترکیه و ایران توافقی را انجام دادند که در آن دو ابهام بزرگ وجود داشت تا خود دو کشور حاکم و بازیگر اصلی باشند. روس ها اصولا در صحنه بین المللی به آمریکا در خصوص یکجانبه گرایی اعتراض می کنند اما وقتی نوبت به خودشان می رسد در قفقاز و سایر مناطق به دنبال یکجانبه گرایی محض هستند. اصلا به ایران و ترکیه اجازه نمی دهند که وارد این ماجراها شوند. البته این بدان معنا نیست که روسیه دارای قدرت مطلق است خیر. هم در دوره پطروسیان و هم پاشینیان در ارمنستان این طور نبود که روند به دلخواه روسیه طی شود. این قضیه در خصوص جمهوری آذربایجان نیز صدق می کند. به هر روی مشکل تهران و باکو مشکل حاکمیتی است. بحث بر سر این است که ترکیه نقشه ای دارد که طبق آن به دنبال گسترش عقبه استراتژیک خود است: از طریق نخجوان به آذربایجان و از آذربایجان به خزر و آسیای مرکزی. برخلاف بقیه من اسم موضوع را پانترکیسم و نوعثمانی گری و اخوانی نمی گذارم. چرا که ترکیه از این موارد به عنوان پوشش استفاده میکند. آنجا که منافع ایران در خطر قرار می گیرد ما نمی توانیم بی تفاوت باشیم. رزمایش ایران برای ماجرای کامیون ها نبوده است. ایران خواست به ترکیه و جمهوری اذربایجان بفهماند که بر سر مسائل استراتژیک با هیچ احدی تعارف ندارد. از این متاسف هستم که برخی احساسات عمومی را تحریک می کنند؛ ایران به دنبال جنگ نیست. تهران با باکو و ایروان همسایه هستند و این همسایگاه حق و حقوقی دارند. مشکلات نیز از راه دیپلماتیک قابل حل هستند. اما این بدین معنا نیست که قید مانورهای نظامی را بزنیم. این مانور نظامی شاخصی برای قدرت ایران است.

جلوگیری قدرت های بزرگ از نزدیکی تهران و باکو

قضایی گفت: قضیه تحریک جمعیت ارمنی نشین در منطقه قره باغ از قبل از زمان فروپاشی شوروی مطرح بود. فرانسه، آمریکا و روسیه که بعدها به گروه مینسک معروف شد جمعیت ارمنی نشین را برای استقلال تحریک کردند. در زمانی که روسها به باکو حمله کردند و تعدادی را به قتل رساندند اذربایجان درگیر مسائل داخلی بود که قره باغ ادعای استقلال کرد. در آن برهه نگرانی از این بود که آذربایجان به لحاظ تاریخی به ایران وصل نشود. حتی ارمنستان در روسیه پایگاهی ایجاد کرد و گروه مینسک متولی این اقدامات شد. بسیاری از قدرت های جهانی خواستار این نیستند که مناسبات تهران و باکو احیا شود. چراکه  آذربایجان بیشترین مرز را با ایران دارد و بیشترین اشتراکات را نیز با ایران دارد. مردم جمهوری آذربایجان اعلام می کردند که ترکیه دوست ما و ایران بردار ماست. بعضی از اقدامات ایران متاسفانه در زمان بحران قره باغ به ضرر ما تمام شد. در زمانی که سفیر بودم کشتی آذربایجان که تحت امتیاز انگلیس بود به منطقه مورد اختلاف تهران و باکو برای اکتشافات فضایی رفته بود که خبر به ایران رسید و ایران نیز نیروی هوایی را به آن منطقه اعزام کرد. در آن دوره که روسیه، انگلیس و آمریکا سهم زیادی در رسانه های آذربایجان داشتند چنان قضیه را بزرگ کردند که گویی ایران به این کشور حمله کرده است. در ادامه به منظور اطمینان دادن به مردم حیدر علی اف مانور هوایی را با ترکیه انجام داد و از آن روز به بعد مردم این کشور در کنار پرچم آذربایجان پرچم ترکیه را نیز قرار دادند. به هر روی اتکا به دیپلماسی برای ایران ضروری است تا همچنان صنعتگران و سرمایه گذاران ایران همچنان بتوانند به فعالیت خود ادامه دهند.

ایران از روابطش با روسیه استفاده کند

واعظ زاده در مورد نقش کشورهای غربی و اتحادیه اروپا در این اختلافات گفت: منطقه شاهد تغییرات ژئوپلتیک زیادی است که شامل عوامل متعددی است که من به برخی از دلایل آن اشاره می کنم. خروج امریکا در منطقه ما و توجه این کشور به شرق و چین که از دولت اوباما شروع شده بود، اثرات زیادی بر منطقه گذاشته است. نکته دیگر کاهش قدرت سیاسی و بین المللی ایران در منطقه است که عوامل داخلی و خارجی متعددی دارد که ایران نتوانسته از جایگاه ژئوپلتیک خود در معادلات بین المللی استفاده کندو این رقبا را تشوق کرده تا خلا را پرکنند.

رابطه اذربایجان با کشورهای حاشیه ای هم باید مورد توجه قرار دهیم که چرا این کشور امروز به این مسائل توجه بیشتری دارد تا مرز ایران و ارمنستان را از آن خود کند. در مورد موضع روسیه، اذربایجان از زمان فروپاشی، تمایلش به سمت شرق کم تر شد و از سازمان هایی که تحت نفوذ روسیه بودند خارج شد. این کشور نگاهش را به غرب دوخت. هر چند نیروهای تندرو در روسیه می گویند که تعیین کننده رهبران اذربایجان و ارمنستان هستند. البته دوهزار نیروی حافظ صلح روسیه در قره باغ هستند که اذربایجان از آن ناراضی است. به نظر می رسد که اذربایجان از حل مساله قره باغ مایوس شده و ترکیه که نگاه به شرق دارد توانسته علی اف را به خود جلب کند.

 در رابطه با موضع اروپا و غرب ما می دانیم که ترکیه نقش بسیار تعیین کننده ای دارد و نگاه انکارا با تنش هایی که با امریکا ایجاد می شد، به روس ها نزدیک شد و باعث شد که نگاه امریکا و ناتو به اردوغان تغییر کند و مورد انتقاد غرب قرار بگیرد. این موضوع خودش باعث احتلاف ترکیه و اذربایجان است. اما به هر حال موضع اروپا نسبت به این قضایا و تحولات منفعلانه است. به نظر می رسد که البته با نگاه اذربایجان همراهی دارند. اما به هر حال ارمنستان عضو شورای اروپاست و این نشانه پیچیدگی های منطقه است. 

ایران بایستی از روابط خود با روسیه استفاده کند. روسیه تا امروز در مورد این کوریدور سکوت کرده اما انتظار می رود که آنها سیاست مشخصی را در حمایت از ایران در پیش بگیرند.

آذربایجان لطف ایران را فراموش نکند/ ایروان می توانست تا باکو پیشروی کند

پیام عارف در این زمینه گفت: من بحثم را از نوزده و بیست ژانویه ۱۹۹۰ شروع میکنم، که به ژانویه سیاه باکو معروف است. در آن زمان رییس جمهور ترکیه که در بلوک غرب است در مورد وقایع باکو می گوید: مردمان باکو ترکی‌شان از جنس ترکی ما نیست. ترکی شان متفاوت است. به ترکی ایرانی ها نزدیک است . باکو از نظر تاریخی حوزه تمدنی ایران است و ارتباطی به ما ندارد و موضوعی است که ایرانی ها می بایست از باکو حمایت کنند.

جمهوری اذربایجان تنها جمهوری بود که مایل به استقلال نبود. چون می دانست که ارتش ارمنستان مجهزتر است و روسها طرف آن ها هستند. وقتی استقلال رخ داد، اگر ایران کمک نمی کرد، این کشور هیچ حمایتی نداشت و در مقابل ارمنستان به راحتی پیش روی می کرد. اما بعد از آن اتفاقاتی افتاد که سیاست های ایران را تغییر داد. در دوره اخیر الهام علی اف زمانی که خودش را به بخشی از رویای توران تبدیل می کند، سیاست دوری از ایران را در پیش می گیرد. تا سال ۲۰۲۰ که هم ایران و هم روسیه از دست او غافلگیر می شوند. توازن قوا در قفقاز جنوبی تغییر می کند. این چهل کیلومتر برای ما بسیار مهم است. این راه به میزان شش کیلومتر به داخل اذربایجان می رود. چون ارمنستان و اذربایجان در وضعیت جنگی به استقلال رسیده اند، هیچگاه ریل گذاری نشده که این راه مربوط به کدام است. اساسا کریدور شوشا و منطقه خانکندی، به صورت مستقل پذیرفته شده و اداره اش به روسیه سپرده شده. اذربایجان در کمربندی شوشا رانندکان ایرانی را دستگیری کرده و مشخص است که باجگیری به حساب می آید. حسن همجواری این است که اذربایجان فراموش نکند که اگر ایران نبود ارمنی ها می توانستند تا باکو پیش بیایند.

ایران چون احساس خطر می کند رزمایش انجام می دهد. در زمان حضور ارمنی ها در منطقه، ما حضور اسراییل ها و ایست های بازرسی اش را شاهد نبودیم. اگر ما دست روی دست بگذاریم و با گفتارهایی که توجیح گر منافع دیگران به جای ایران است، دچار خفگی ژئوپلتیکی خواهیم شد که خطر بعدی اش می تواند باعث تجزیه این سرزمین شود.

باکو نقطه ضعف تهران را پیدا کرده است

خانم حیدری دیگر کارشناس حاضر در این جلسه گفت: باکو نقطه ضعف و پاشنه اشیل ایران را پیدا کرده و با هدف قرار دادن انزوای جهانی ایران از آن استفاده می کند. این کشور همکاری استراتژیکی با انکارا شروع کرده که خودشان را یک ملت در دو کشور می دانند. دوم همکاری با پاکستان است. همکاری با این کشور به ویژه برای نبرد در جغرافیای کوهستانی، خطرناک است. مساله بعدی خنثی سازی مسکو در مساله قفقاز جنوبی است. جلب پشتیبانی البانی و ازبکستان و ... هم مساله دیگری است. جلب حمایت نظامی رژیم اسراییل هم وجود دارد. 

محور انکارا باکو در تلاش است تا با جلب نظر ارمنستان و کشاندن این کشور به همکاری های گسترده اقتصادی، این کشور را همراه خود کند. تا شریک ایران را با خود همراه کند. 

سروش نیز در مورد تاثیر این اتفاق بر روی تجارت منطقه ای می گوید: من فکر می کنم اساسی ترین مساله قدرت و پول است. این محور اگر سال های قبل رخ می داد، جنگ جهانی می شد. الان کسی را نمی بینیم که سی درصد سهام نفت شرکت زکار اذربایجان برای خانواده اردوغان است. دویست و هفتاد کشتی بین علی ایلدریم نخست وزیر پیشین ترکیه خریده برای جابه جایی این نفت در اسیا. حتما پوتین هم سهمی دارد. اینها را باید در این قالب تعریف کرد. مشخص نیست که این استراتژی تا کی جواب می دهد. منافع شخصی شده است. قدیم بود که احزاب و گروه ها تعیین کننده اند.

ما از کجا بدانیم که ارمنستان استان خودش را نفروشد؟ همه چیز که با جنگ پیش نمی رود. همه چیز با پول تنظیم می شود.

آرمان درخصوص همین ماجرا گفت: از ۱۸۱۳ این منطقه از ایران جدا می شود.همان موقع هم بیشتر خان نشین بوده و آنها اداره اش می کردند. ۱۴ شهر قفقاز اول جدا می شود و سه شهر بعدی در ۱۸۲۳ جدا می شود. در ۱۸۷۰ در باکو نفت کشف می شود و اهمیتش از آن زمان گسترش می یابد. این سال ها پیش از آن است که نفت جنوب کشف شود. در جنگ اول جهانی که سیستم های خودرویی قالب می شوند می گویند ارزش نفت معادل خون هر سرباز است. از آن سال ها این منطقه مرتبط با انرژی است.

برای ایران از جنبه تجارت اصلا با هیچ یک از همسایه های غربی دیگر مثل ترکیه یا عراق قابل مقایسه نیست. اما یک راه عبور انرژی مرتبط با خط لوله گاز نوباکو است. این خط لوله گاز،هم می تواند رقیب نوت استریم و هم سوت استریم باشد. رقیب گازی ایران روسیه است. این منطقه بحران هایش به چشم نمی آید اما پشت اصلی همه آنها مسکو است که در یک موضعی ایستاده غیر شفاف که اصلا دیده نمی شود. متوجه نمی شویم که پشت سر اذربایجان یا ارمنستان است یا ترکیه. اما این را در نظر داریم که روسیه در موضوع رژیم حقوقی دریای خزر هنوز راضی از سر میز بلند نشدهو شاید این بحران ها برنامه ای برای تعیین تکلیف رژیم حقوقی دریای خزر باشد.

در جنگ اول قره باغ ایران به خوبی از اذربایجان حمایت نکرد و رهبری که به ایران نزدیک بود سقوط کرد و شخصی ضد ایرانی روی کار آمد و ایران از علی اف که ملایم تر بود حمایت کرد. ترکیه در این سال ها به طور خزنده وارد منطقه شد که ما حواسمان نبود.اما نمی شود گفت که روس ها حواسشان نبوده است. احتمالا آنها یک برنامه ای دارند که ممکن است بخواهند از همه کشورها امتیاز بسیاری بگیرند.

اما یک امکان دیگر این که شاید این موضوع هم بخشی از مذاکرات وین باشد که اگر این باشد، موضوع بزرگ تر و لاینحل تر می شود.

 

جمع بندی کارشناسان از اظهارات مطرح شده درباره بحث

محبعلی کارشناس منطقه گفت: واقعیتش این است که مسائل را به عرف تنزل دهیم. در این منطقه سه بازیگر هستند که روسیه با منابع متعدد و قدرت منطقه ای است. بعدی ترکیه و ایران است که منافع مشترکی با هم داریم اما در بسیاری از زمینه ها به خصوص با روس ها رقابت داریم. هم از نظر ژئوپلتیک و هم انرژی ما با مسکو همیشه رقیب بوده ایم و روس ها همیشه ایران را از امکان صدور گاز به اروپا منع کرده اند. در مورد ترکیه هم در زمینه های متعدد در رقابت هستیم.  ارمنستان همیشه متحد ایران بوده است. 

کاکایی تاکید کرد: اذربایجان میلیاردها دلار سرمایه گذاری در ترکیه دارد. ژئوپلتیک را هم باید در نظر گرفت. از منظر نظامی هم به عنوان نقش برتر اذربایجان را در قفقاز دید و همچنین هویت طلبی که در سیاست علی اف ایجاد شده هم قابل توجه است.

کم تر هفته ای است که ما می شنویم که اقای علی اف و اردوغان یکدیگر را به نام برادر بخوانند. اردوغان اولین بار چنین حرفی را زد. 

ترکیه به دنبال تثبیت جایگاه در قفقاز جنوبی و افزایش قدرت است. اگر چه این تنش ایجاد شد ما نباید در چشم انداز طولانی مدت به اختلافات دامن زد. چرا که تنش بین دو کشور به نفع کسانی خواهد بود که به دنبال این تنش هستند.

کریمخانی توضیح داد:ما باید عواطف و احساسات خود را از تحلیل ها جدا کنیم. پایین اوردن سطح تنش در راستای منافع ایران خواهد بود. روابط با اذربایجان از نظر استراتژیک کم از ارمنستان ندارد. ما می توانیم با کشورهای همجوار قره باغ نزدیک شویم و به پیشنهاد اردوغان برای اتحادی در این منطقه بهتر نگاه کنیم. ارمنستان ممکن است چون چیزی برای از دست دادن ندارد روابط خود را با ترکیه و اذربایجان بهتر کند. چرا ما باید رابطه خود را با باکو بدتر کنیم؟ 

پایان مناقشه قره باغ رابطه جغرافیایی ایران و ارمنستان را از بین نبرده. بلکه تنها چند کیلومتر مورد مناقشه است. منتها راه هایی وجود دارد. بر طبل تنش کوبیدن می تواند در راستای منافع ما باشد. ما باید تنش در رابطه با اذربایجان را به حداقل برسانیم و در زمان های اینده روابط اقتصادی با همسایگان حتی اذربایجان و ارمنستان داشته باشیم.

امیرپسنده پور گفت: منطقه گرایی یک ضرورت غیر قابل انکار است. اگر بر اساس همگرایی بر اساس مشترکات داشته باشیم، می توانیم به عنوان یک امتیاز نگاه کنیم. به همین دلیل برخی اظهارات تندو نظرات رادیکال ملی گرایانه و معطوف به تاریخ،جز افزایش تنش دستاوردی برای ما ندارد. منطقه هم وضعیت مناسبی ندارد و نگاه به شرق در اولویت ما در سیاست خارجه است. 

عارف توضیح داد: در رابطه با قفقاز بسیار مهم است که بتوانیم فهم دقیقی از تغییر معادلات ژئوپلتیکی که در سال ۲۰۲۰ اتفاق افتاد داشته باشیم.

یکی از بازیگران که از خط لوله پاناپ متضرر است روس ها بودند. در یک سال اول افتتاح این خط لوله میزان واردات از ترکیه از روسیه از ۵۴ درصد به کمتر از سی در صد رسید. ایجاد تنش که بتواند این خط لوله را به حاشیه براند درراستای منافع روس ها بوده است. آنجا که مسکو غافلگیر شد توان پهپادی بود که در اختیار دولت باکو قرار گرفت و معادلات را تغییر داد. اعتماد به نفسی که محور باکو انکارا به دست اورده، را از روس ها نگرفته اند و روس ها خودشان غافلگیر شده اند. ما باید بازی خودمان را بکنیم و سیاست خود را به روسیه گره نزنیم. مهم ترین بخش از منافع ژئوپلتیک ما که ربطی هم به این جاده ندارد، از طرح اشغال سیونیک و گفتمان ترک اسلامگرای اردوغان است که تحت تسلط یک حزب راست افراطی قرار دارد. ما می بایست از دولت ارمنستان حمایت کنیم. می توانیم قرارداد امنیتی با این کشور ببندیم و در آن باریکه چهل کیلومتری پایگاه نظامی با ارمنستان ایجاد کنیم که البته باید با هماهنگی مسکو هم باشد که این رویای تصرق استان سیونیک را از بین میبرد. طبق ماده نه توافق نامه اتش بس صرفا اذربایجان پذیرفته که یک راهی را به اذربایجان بدهد اما نگفته که از کجاچنین راهی را می دهد.

واعظ در جمع بندی خود گفت: نمی توانیم این موضوعات را جدا از تحولات بین المللی بدانیم. آنچه که شاهدش هستیم، رابطه مستقیمی با سیاست خارجی ایران دارد که ما نتوانستیم مساله برجام را حل و فصل کرده ومشکلات خود را با امریکا حل کنیم. روابط بین الملل همگی به هم ارتباط دارند. ایران باید هر چه سریع تر تکلیف خود را با برجام مشخص کند و وارد فضای بین المللی شود. وقتی پول های ایران در بانک های بین المللی بلوکه شده و حقوق مسلم خود را نمی تواند به دست بیاورد، همسایگان اطراف کشور جری می شوند تا مسائل مختلفی را برای ایران ایجاد کنند. دولت باید در این فرصت به سرعت وارد عمل شوند و نگذارند که این فرصت سوزی ادامه پیدا کند. این بلاتکلیفی به نفع ایران نیست و باعث می شود کشورهایی مثل اذربایجان چنین اقداماتی علیه منافع ملی ما داشته باشد. اگر این کار را نکنیم مشکلات بیشتر خواهد شد و کشورهای دیگر که میبینند ایران در موضع ضعف قرار گرفته، از موثعیت استفاده خواهند کرد.

ارجمند تاکید کرد: من فکر می کنم ارمنستان بعد از انزوایی که اخیرا تجربه کرد و شکست نظامی که خورد دچار تنش های سیاسی زیادی شد. در این چند ماه توانسته بر این مشکلات مسلط شود. با توجه به تنش های بین ایران و اذربایجان روحیه تازه ای به این کشور داده که سفر وزیر امور خارجه آنها به ایران هم نشان از همین امر دارد. من فکر می کنم موازنه تنش میان اذربایجان و ارمنستان به سود ارمنستان تغییر خواهد کرد.

پیشروی بیشتر در این مناقشه ممکن است به کمرنگ شدن پیروزی در قره باغ منجر شود. البته که اسراییل تلاش خود را می کند تا با تحریک اذربایجان کار خود را بکند.

حیدری گفت: اگر کشور بخواهد در اینده موفق شود باید محوریت خودش را هماهنگ کردن اوضاع همسایگان با توجه به شرایط و تغییرات جهانی قرار دهد. من امیدوارم که این اتفاق بیفتد. با توجه به اینکه ما اشتراکات فراوانی با کشور های همسایه داریم و از نظر فرهنگی و تاریخی به هم نزدیکیم.

ارمان در این زمینه توضیح داد: ما باید هر چه سریع تر به سمت خط لوله عمان برویم. رقیب گازی ما تلاش می کند ما از بازار ها بهره مند نشویم. جواب مساله در قفقاز نیست. در دیپلماسی انرژی و مذاکرات ۵+۱ است . ما اگر تلاش کنیم تا برای تروئیکای اروپایی منبع انرژی جدید ایجاد کنیم بهتر است. سیاست ما روس زده است. ما تمایلات مان به این کشور بیشتر است. ما اگر توانیم به سمت عمان و خلیج عدن برویم، در قفقاز درگیر خواهیم بود.

حالا یا ما باید رقیب جدید روس ها که شرکت های بزرگ چینی هستند را دخیل کنیم. ما باید زودتر با روسیه وارد گفتگو شویم نه با ترکیه و دیگران اما نباید به امید مسکو بایستیم.

لاسجردی در جمع بندی انتهایی گفت: به هر صورت نقش بازیگران متکثری مطرح شد که هر کدام دارای ویژگی هایی هستند. خیلی از اساتید موضوع را به مباحث داخل منطقه مرتبط دانستند و برخی هم به خارج از آن پرداختند. اما همه اساتید بر این باور بودند که بحران مرزی ایران با گفتگو و رایزنی حل شود و نقش بازیگران منطقه ای و بین المللی در رفع مناقشات مهم هست.
 

>>> این مطالب را هم بخوانید:

اولویت‌های سیاست خارجی در وزارت امیرعبداللهیان چه باید باشد؟
اگر برجام نبود،رئیسی باید یکی می‌ساخت/دعوای دیپلماسی و میدان حل می‌شود
تعیین سرنوشت برجام با ساکن تازه پاستور؛ ۲۳ تیر یا ۱۲مرداد؟
بحث داغ کارشناسان در کلاب هاوس؛پایان مذاکرات وین؛به نام روحانی به کام رئیس جمهور بعدی
جنگجویان طالبان به مرز ایران رسیدند؛مذاکره‌کنندگان در تهران وعده صلح دادند
طالب امروز خطرناک‌تر از طالب دیروز؛این قوم تمامیت افغان را می‌خواهد
خطر امنیتی طالبان برای ایران چقدر است؛راه ورود تروریست‌ها باز می‌شود؟

311312/23

برای دسترسی سریع به تازه‌ترین اخبار و تحلیل‌ رویدادهای ایران و جهان اپلیکیشن خبرآنلاین را نصب کنید.
کد خبر 1561174

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
4 + 2 =

نظرات

  • نظرات منتشر شده: 49
  • نظرات در صف انتشار: 1
  • نظرات غیرقابل انتشار: 0
  • IR ۱۷:۲۶ - ۱۴۰۰/۰۷/۱۳
    ایران هم می توانست با حمایت از کردهای سوریه بک برگ برنده در مرزهای ترکیه داشته باشد همانطور که ترکیه در حال یارگیری کامل از بین همسایگان شمالی و شمال غربی ایران است.
    • سجاد IR ۰۷:۲۸ - ۱۴۰۰/۰۷/۱۴
      7 44
      ایران سالها پیش متوجه سیستم تجزیه کشورها شده. و یار گیری خود را انجام داده. اذربایجان به طور کامل در محاصره ایران است و روسیه و ارمنستان نیز میدانند که از دست دادن این منطقه یعنی تمام شدن کار ارمنستان. نیروهای ثالث همچون پاکستان نیز نمیتواند راه حلی برای موفقیت اذربایجان گردد و حظور نیروهای انها جنبه نمایشی خواهد داشت حتی در جنگ ارمنستان و اذربایجان تلفات اذربایجان دوبرابر بیشتر بود و تنها پهباد اسراییلی توانست ورق را برگرداند.
  • NL ۱۷:۴۹ - ۱۴۰۰/۰۷/۱۳
    برای اینکه همسایگان ما را بزرگترین تهدید میدانند. ما باید زودتر رفتارمان را اصلاح کنیم.
    • علی IR ۲۱:۴۶ - ۱۴۰۰/۰۷/۱۳
      95 40
      طرف جاده ی ما رو بسته ما مقصریم! مال کدوم کشوری شما؟
    • Nima IR ۰۰:۳۵ - ۱۴۰۰/۰۷/۱۴
      29 23
      شما آذربایجانی هستی دیگه ؟ چون ایران که تا حالا نه در درگیری های قفقاز نه شمال سوریه حرکتی نکرده و رفتاری نداشته که بخاهد اصلاح کنه در صورتی که دستش باز هست برای هر حرکتی از جمله حمایت از کردها ارمنستان سوریه لبنان
    • IR ۰۲:۰۳ - ۱۴۰۰/۰۷/۱۴
      22 20
      بله دقیقاً نقطه ضعف ترکیه اول کوردها داخلی خود ترکیه که بیش از یک سوم جمعیت وخاک ترکیه را در اختیار دارند دوم کوردهای سوریه است واما نکته بسیار کلیدی وحساس ترکیه درحال احیای امپراتوری عثمانی است که کردها در بین شرق و غرب این نقشه قرار دارد ند واین نطفه متولد نمیشود سوم شکست اردوغان در انتخابات شهرداری‌ها استانبول از کوردها
  • حسین IR ۱۷:۵۷ - ۱۴۰۰/۰۷/۱۳
    43 11
    احسنت! اگر می‌خواهیم اشتباه کم داشته باشیم در سطوح سیاسی، اقتصادی و غیره، باید از همین نوع بحث های دمکراتیک و برپایه خرد جمعی استفاده کنیم! از میان نظرات یک همچون گروهی، قطعا می‌توان به نتایج روشن و درستی رسید! دمکراسی و توسعه یعنی همین! در همه مسائل مملکتی، ما نیاز داریم از همین سبک از نظردهی و نظرخواهی استفاده کنیم! منتها یک جاهایی هم خ واضح و روشن، کل بحث نباید صرفا اظهار نظر و بیان دیدگاه افراد باشد، بلکه افراد باید حرفه‌ای همدیگر را هم بتوانند براحتی نقد کنند!
    • IR ۰۷:۱۵ - ۱۴۰۰/۰۷/۱۴
      21 28
      بله ما مقصریم. توی جنگ قره باغ خوب طرف آذربایجان رو گرفتیم، نتیجش شد این
  • حسن IR ۱۸:۰۹ - ۱۴۰۰/۰۷/۱۳
    15 42
    یه فرهنگ میزنیم و إله و بله میکنیم در بین مخاطبان داخلی و ایرانی، داره در فضای مجازی ما شکل میگیره و قدرتمند تر میشه که باید خیلی مواظب باشیم! کشور ما اساسا یک کشور صلح طلب و صلح دوست! ما دقیقا باید روش کشوری مثل ژاپن را پیش بگیریم منتها بسیار قدرتمند و با کمترین تنش جویی! چون میبینم بعضی با آذربایجان با زبان تند برخورد می‌کنند! باید مواظب باشیم مسائل را حرفه ای پیش ببریم و سباسی(به ضرر خودمان) نکنیم! الان مانوری نظامط صورت گرفته، خیلی مسئله رو همیشه سیاسی کردن شاید دیگه حالب نباشه، الان دقیقا همین وضعیت رو به نظر من داره و ما باید نتایجمان را از مانور بگیریم و السلام....
  • احمد AU ۱۸:۵۲ - ۱۴۰۰/۰۷/۱۳
    ایران باید قدرت اتمی بشه ـ فقط همین ـ وگرنه از همه طرف تهدید میشه
    • IR ۲۳:۰۸ - ۱۴۰۰/۰۷/۱۳
      68 40
      شما ها شعور و فهم ندارین ترکیه و آذربایجان تبریز را میخواهند
    • خراسان IR ۰۴:۱۴ - ۱۴۰۰/۰۷/۱۴
      12 11
      نه حرفهاي ناشناس اولي بمب أتم فقط رقابت هسته اي در منطقه ايجاد خواهد و نه شعور نا شعور ديگر كامنت گذار . تبريز رو اينقدر خوار نكن كه گل سر سبد كل شهرهاي اون منطقه است . تبريز خودش يك تنه باكو و تركيه ايستاده اونم آروم آروم . مثل اونا آتيشي نيست . وقتي كه زير سايه آسمان ايران و از آب و خاك آن برخورداري لاجرم حتما بزرگي . بزرگ و صبور
    • محمد حسین IR ۰۷:۴۷ - ۱۴۰۰/۰۷/۱۴
      13 7
      الان ایرا اینقدر قوی که هیچ کسی نمی‌تواند به آن حمله کنند
  • ناشناس IR ۲۱:۲۵ - ۱۴۰۰/۰۷/۱۳
    60 16
    همه این حوادث زیر سر روسیه است اگر روسیه به آذربایجان وترکیه چراغ سبز نشان نداده باشد اینها جرات این کارها را ندارند ایران باید هرچه زود تر با روسیه وارد مذاکره شود وبا روسیه اتمام حجت کند که اون طرفی هست یا این طرفی جمهوری اسلامی نباید قول روسها را بخورد روسها فقط بدنبال منافع خود هستند وما هم باید منافع خود را در نظر داشته باشیم در ضمن دولت باید هرچه سریعتر مذاکره برجام را از سر بگیرد تا روسیه ودیگر کشورها از این سر در گمی ایران سو استفاده نکنند هرچند که این کشورها دوست ندارند جمهوری اسلامی با به نتیجه رسیدن در برجام بسوی کشورهای غربی نزدیک شود واز لحاظ تضعیف شدن اقتصاد کشورمان استفاده کنند و کشور جمهوری اسلامی را به سلطه خود در بیاورند جمهوری اسلامی برای منافع ملی خود باید یکسری مسائل را کنار بگذارد وبا ۵+۱ وارد مذاکره شود تا این کشورهای یک وجبی هم از این موقعیت کشورمان سواستفاده نکنند
    • Nima IR ۰۰:۴۲ - ۱۴۰۰/۰۷/۱۴
      13 4
      موافقم الان تحلیل یکی از کارشناس ها هم همین بود که گفته بود ممکنه پوتین سهام نفت باکو رو خریده و از اون طرف جلوی صادرات گاز ایران رو میگیره بنظرم هیچکس اندازه روسها سیاست رو بلد نیست ایران با اینکه هیچکاری نکرده همه چیز علیهش شده خیلی عجیبه
    • ایرانی IR ۰۸:۰۹ - ۱۴۰۰/۰۷/۱۴
      9 3
      روس ها خودشان از حامی ارمنستان هستند و در سوریه مقابل ترکیه می جنگند ابنها کار اسرائیل است
  • یاننبتن IR ۲۱:۲۷ - ۱۴۰۰/۰۷/۱۳
    34 45
    از نظر من تنها راه بستن دهان ها بمب اتم هست...از پاکستان کمترین؟! پوتین مرد بود که گفت اگر حتی یک موشک بیاد روسیه ما اتم تلقی کرده و جوابش رو در ثانیه با اتم میدیم
    • IR ۰۹:۵۵ - ۱۴۰۰/۰۷/۱۴
      5 8
      من هم تنها راه را داشتن بم اتم می دانم با این همسایگانی که ما داریم باید قوی شویم هیچ راهی نداریم الان چه بد از زمان قاجاریه و پهلوی یاد می کنند نگذارید آیندگان هم از ما به بدی و بی عرضگی یاد کنند
  • حسین IR ۲۱:۴۵ - ۱۴۰۰/۰۷/۱۳
    36 14
    سلام جزایران می باشد هرکاری کند باز مال ایران است ولی ترکه از همان اول قوای خیانت کار عثمانی همچون روسیه بوده و هست دوستی ودوشمنی هم ندارد
  • IR ۲۱:۵۵ - ۱۴۰۰/۰۷/۱۳
    18 23
    این همه حرف زدین بگین ایران باید تسلیم امریکا بشه؟
  • IR ۲۲:۲۵ - ۱۴۰۰/۰۷/۱۳
    39 6
    کشورداری سیاست میخواد با احساسی شدن فقط باید هزینه بدی همون رفتاری که با عربستان شد امروز با ترکها میشه
  • RO ۲۳:۱۶ - ۱۴۰۰/۰۷/۱۳
    61 11
    احتمالا کار روسیه است تضعیف ایران بیشتر بنفع روسیه است روس ها هیچوقت نمیخواهند ایران بعنوان همسایه آنها در خزر یک کشور قدرتمند باشد.چرا سکوت کرده اند همین سکوت آنها چراغ سبز به ترکیه و باکو است باید موضع خود را روشن کنند
  • امیر علی IR ۲۳:۲۵ - ۱۴۰۰/۰۷/۱۳
    71 37
    باسلام درود به رهبر گرانقدر وعزیزم وغیور مردان وحافظان کشورم عزیزم ایران بنده بعنوان ترک زبان درمقابل یاوه گویی های آذربایجان وترکیه که در مرز این دو ملت ساکن هستیم از خاک پاک کشورم دفاع میکنم امیدوارم که قول بازی کشورهای بیگانه و همسایه های به ظاهر دوست را نخوریم مراقب مرز افغانستان باید باشیم این طرف فکرمون رو مشغول نکنن از سمت افغانستان غافل باشیم جانم فدای رهبر جانم فدای خاک پاک ایران عزیزم ....به روسیه اعتماد نکنیم
  • IR ۲۳:۳۲ - ۱۴۰۰/۰۷/۱۳
    47 10
    بحث بستن یه جاده ومانور شون نیست نقشه عمیقی دارن این راه بسته خواهد شد حتی اگر بابت هر کامیون ۱۰۰۰دلار بدهیم مسیر ارمنستان هم دوام نخواهد داشت حتی این هم موقتی برقرار شود گرجستان مسیرش را میبندد دنبال راه دریا ویا عراق سوریه خلاصه مسیر شمال دیگه مطمین نیسن
    • الیاس IR ۰۷:۳۶ - ۱۴۰۰/۰۷/۱۴
      5 6
      من هم با این نظر موافق هستم -گرجستان -ترکیه -اذربایجان برعلیه ایران شمشیرهایشان را از روبسته اند یا باید راه دریا رافعال کنیم یا قید تجارت با اروپا را بزنیم آذربایجان وگرجستان وارمنستان مثل اطفال صغیری هستند که باید تحت قیمومیت باشند فرقی ندارد که ایران باشد یا ترکیه یا روسیه ؟
  • چنگیز IR ۲۳:۵۴ - ۱۴۰۰/۰۷/۱۳
    7 15
    باید راه های بازدارنده مورد توجه قرار بگیره از جمله قرارداد ترکمنچای و گلستان که کلی از زمین های ما رو گرفتن از جمله ارمنستان و قفقاز مدت قرار داد صد ساله بوده که در حال پایان می باشد در محاکم بین المللی پس گرفته شود و حمایت از مخالفان ترکیه و آذربایجان راه باردارنده باشد
  • علی جعفری توتکله IR ۰۰:۰۰ - ۱۴۰۰/۰۷/۱۴
    7 7
    با این تفاسیر ایران باید بسیار هوشیارانه مهره چینی کند
  • امید GB ۰۲:۲۷ - ۱۴۰۰/۰۷/۱۴
    10 13
    فقط کافیه کوچکترین خطایی از کشورهای دیگه زده بشه بعد میفهمین که ایران ابر قدرت خاورمیانه چجوری جواب میده
    • US ۱۴:۱۷ - ۱۴۰۰/۰۷/۱۴
      8 4
      مثلا میخوایم چیکار کنیم . مگر اینکه ی تنه بری بجنگی
  • پسر دنیا دیده NL ۰۵:۳۸ - ۱۴۰۰/۰۷/۱۴
    4 9
    ایران باید از موضع قدرت برخورد کنه وگرنه تا تهران پیشروی میکنن وقتی بگین نباید جنگ بشه نباید جنگ بشه پروتر میشن باید سیاستشون مثل ترامپ باشه از موضع قدرت نه التماس به اینو اون کنن کو چکترین تعرض به مرز کردن هشدار ندن فقط بزنن همین
  • IR ۰۵:۴۳ - ۱۴۰۰/۰۷/۱۴
    6 6
    چقدر باید امتیاز وباج بدهیم خسارات جنگ تحمیلی عراق ، ترکیه اقتصاد خود را در سایه تحریم ایران بهبود بخشید و باز هرطور دلش بخواهد رفتار می کند یک روز مرزها با ایران می بندد روز دیگر روند خروج ناوگان حمل ونقل بار از ایران را کند می کند بی احترامی به اتباع ایرانی (در صورتی که زمان طاغوت مقابل ایرانی تعظیم می کردند ) امارات هم که قبل از انقلاب روستایی بیشتر نبود در سایه تحریم های ایران پیشرفتهای فضایی کرده است وما که دستمان نمک نداره وبه هرکسی محبت کردیم شاخ شدند !
  • م. ن IR ۰۷:۲۶ - ۱۴۰۰/۰۷/۱۴
    2 5
    ایران باید با روسیه همکاری منطقه ای داشته باشد و موضوع قفقاز، ترکیه، آزربايجان، ارمنستان برنده ندارد و با روسیه مستقیما وارد مذاکره شود و سر خود کاری انجام ندادن بهتر است. در این مورد فقط با روسیه همفکری و همکاری انجام شود.
  • علیرضا محمودی IR ۰۷:۲۷ - ۱۴۰۰/۰۷/۱۴
    3 4
    سیاست خارجی ایران بازیچه احساسات و عواطف زودگذر است ؟ایران باید قبول کند که در مسائل اذربایجان بازی خورده است ؟اردوغان و الیف برای همکاری با ما نشست ندارند ؟تنها دنبال منافع خودشان هستند ؟این دوکشور به صورت نیابتی در چهارچوب های تعریف شده استکبار جهانی تصمیم می گیرند واقدام می کنند ؟هیچ کدام از این دوکشور شرایط لازم را برای استقلال رای ندارند ؟این ها نان نوکریو ائتلاف را می خورند ؟در جریان جنگ عراق علیه این ترکیه بود که خودش را آباد کرد ؟بیش از بیست میلیارد دلار وام گرفت واقتصاد خودش را رونق داد ؟ترکیه خیلی تلاش کرد تا بخشی از سوریه را به خودش ملحق کند اما به دلایلی باشکست روبه رو شد ؟متاسفانه ما نمی توانیم شرایط این دو کشور اخوب تحلیل کنیم ؟این دو کشور یا باید جزو اقمار روسیه بشوند واز گرسنگی بمیرند یا باید مواجب خود را از غرب طلب کنند؟راه سوم برای ترکیه و اذربایجان وجود ندارد؟به قول خانم تانسو چیلر - وزیر خارجه اسبق ترکیه ؟ترکیه برای حفظ منافع خودش اگر مجبور شود با گرگ ها می رقصد و .......ترک ها نمی خواهند مثل جنگ جهانی اول توسری خور اروپا باشند ؟
  • حسین IR ۰۷:۳۹ - ۱۴۰۰/۰۷/۱۴
    4 4
    چرابایدامتیازبدهیم? چرانبایدامتیازبگیریم?
  • IR ۰۸:۱۱ - ۱۴۰۰/۰۷/۱۴
    2 6
    ایران باید با لانس قدرت را جدی بگیرد وبا ایجاد روابط با غرب خصوصا آمریکا و در عین حال روابط خوب با چین و روسیه به نفع منافع ملی و تمامیت ارضی و حتی گسترش آن به مناطق قره باغ ونخجوان استفاد ه کند
  • IR ۰۸:۲۷ - ۱۴۰۰/۰۷/۱۴
    1 7
    بله دولت و مسئولین ماباخیال راحت نشسته و تهدیدی ازهمسایگان ماوجودندارددلی چراهمین ترکیه که اینقدرکمکش می کنیدروزی هم زهرش راخواهدریخت جنگ چالدران نمونه است ونوبت بعدطالبان ونوبت پاکستان حالاهم اذربایجان
  • کرار IR ۰۹:۴۲ - ۱۴۰۰/۰۷/۱۴
    4 7
    اگر با دموکراسی مشکل حل میشد اصلاح طلبان تو ۸سال مشکل هسته ای رو باآمریکاواروپا حل میکردن، حداقل دارو برای سرطانی هامیگرفتن،حداقل مقداری نفت میفروختن ودر۸سال گذشته لااقل یه مقدارازپولهای بلوکه شده را ازادمیکردن تا به قول خودشون تورم بی سابقه۵۸درصد بوجودنمی آوردن الآن عصر عصرقدرت وموشک هست قوی باشیم دنیااحترام میزاره ضعیف باشیم توسرمون میزنن
  • راضیه IR ۱۰:۱۸ - ۱۴۰۰/۰۷/۱۴
    7 7
    این ترکیه نخود هر اشی هست ودر شعله ور کردن درگیری های خاورمیانه نقش مزدور پنهان آمریکا و اسراییل را داره ، درعراق ، سوریه ، افغانستان، آذربایجان وارمنستان ،در پناه دادن داعشی ها ، این کشور این افراد را از سوریه و خاک خود به منطقه شمال ارس و ایران اعزام کرده، راست گفتن با من هرچه کرد آن آشنا کرد، یک کشور ظاهرا مسلمان ولی فتنه گر، رجب اردوغان اگر اینطوری نبودتوسط آمریکا سرنگون میشد، انگارژاندارم صهیونیست ها در خاورمیانه هست. کنار عربستان واسراییل مثلث شومی اند برای شیعیان
  • IR ۱۰:۲۷ - ۱۴۰۰/۰۷/۱۴
    7 9
    اگر لازم باشد برای حفظ تمامیت ارضی میجنگیم تا سرحد مرگ
  • اسکندر کیوانی ۱۰:۴۰ - ۱۴۰۰/۰۷/۱۴
    2 16
    بنده اولا از آن کارشناسان محترم که آذربایجان و ارمنستان را به عنوان کشور خطاب کردند می پرسم آیا در جغرافیای جهان همچو کشورهایی وجود داشته است نه آنها قسمتهایی از ایران بودند که با بی کفایتی پادشاهان قاجار و توسط روسیه از ایران جدا شده اند پس خواهشن کشور خطاب نشوند دوماً اشتراکات فرهنگی ، تاریخی و اجتماعی ما با آنها به مراتب بیشتر و بهتر از ترکیه و دیگران هست سوماً دیپلماسی و سیاست خارجی ترکیه و ...با جدیت مسایل قفقاز جنوبی را پیگیری و دنبال می کردند دیپلماسی ما اعم از وزارت خارجه و سفیر ما در این دو کشور در خوابی عمیقی فرو رفته بودند چهارماً اوضاع در این مناطق زیر پایش روسیه قراردارد نه ترکیه و نه دیگران بدون چراغ سبز روسیه نمی توانند کاری انجام بدهند و برای روسیه هم جز منافع خودش منافع دیگران اهمیتی ندارد و شریکی خوبی نیست ایران باید تنش در این مناطق را کاهش و با جدیت و مقتدرانه مسائل را دنبال کرده و مانع تغییر ژئوپلتیکی و جغرافیایی در این مناطق بشود .....
  • IR ۱۰:۴۹ - ۱۴۰۰/۰۷/۱۴
    3 5
    همه زیر سر روسیه هست و خواهیم دید چطور مرز شمالی ایران را تغییر خواهد داد .
  • IR ۱۱:۲۹ - ۱۴۰۰/۰۷/۱۴
    3 4
    اینقدر بدبخت شدیم که همه واسه ایران شاخ و شونه می کشن
  • اسماعیل IR ۱۱:۳۷ - ۱۴۰۰/۰۷/۱۴
    3 13
    آذربایجان دیگه داره زیادی روداری می کنه. اگه دو تا از اون پهباد ها را بفرستی بالا سرش، حساب کار دستش میاد. آخه رو داری هم اندازه داره. و صبر مردم ایران هم حدی داره
  • سعید IR ۱۲:۰۰ - ۱۴۰۰/۰۷/۱۴
    4 9
    به نظر من این همون جنگ هست که در آخر زمان ترک های عثمانی متحد میشن و حمله میکنن خیلی ها کشته میشن ولی بلخره ما پیروز میشیم
  • IR ۱۳:۳۸ - ۱۴۰۰/۰۷/۱۴
    4 2
    باید مواظب باشیم. ما را با قفقاز سر گرم نکنند
  • IR ۱۴:۲۴ - ۱۴۰۰/۰۷/۱۴
    3 17
    جون میده باکو به ایران حمله کنه و بعد ما بریم اذربایجان رو به خاک خودمون الحاق کنیم چون اگه ما جنگ رو شروع کنیم هجمه جهانی علیه ماست ولی اگه اون شروع کنه تا خود باکو هم اگه فتح کنیم کسی چیزی نمیتونه بگه
  • با بی نه IR ۱۷:۵۴ - ۱۴۰۰/۰۷/۱۴
    3 1
    سه لیوان داره شکل میگیره.!!! فقط کافیه بگی کجا قرار اتفاق بیفته. شمال یا شرق یا جنوب. حال شعبده باز لیوان و مهره رو نشون میده. مهره زیر هیچ کدوم نیست! !! نه لیوان نه مهره هیچ کدوم اهمیت نداره. مسله وقت تلف کردن و لوس شدن برجام و جلوگیری از تصمیم به هنگام و درسته. اسیر لیوان بازی صهیونیست و آمریکا نشید. افغانستان ترکیه آذربایجان و.... اینا حکم لیوان رو داره مهره هم داعش و ادوات نظامی. هدف هم وقت خرید برای تصویب قطعنامه و لوس شدن و بی اثر شدن برجام کافیه موشک بیاد وسط و استفاده بشه خود بخود یه کلاهک اتمی برامون بهش میچبونن. به همین راحتی تا میای ثابت کنی که اینطور نیست گاو مون هم زاییده..
  • قنبر IR ۱۸:۳۲ - ۱۴۰۰/۰۷/۱۴
    1 8
    بنده بعنوان یک شهروند عادی به نظرات کارشناسان فوق اعتقاد ندارم.چنین اظهاراتی در رسانه نوشتاری باعث ناز واخم رئیس جمهور کشوری همانند آذربایجان می شود که به هیچ اخلاقی وحسن همسایگی پایبند نیست.رئیس جمهور آذربایجان خودفروخته انگلستان.اسرائیل.ترکیه است.انروزی که ایران به مردم شهرهای مرزی آذربایجان کمک می کرد ترکیه وروسیه.انگلستان.اسرائیل.کجابودن؟ انتظار بود رئیس جمهور آذربایجان اجازه دهد دولت جدید ایران علیرغم هشت سال فقر وتنگدستی ملت ایران (حتی به جرأت میگم درتاریخ نخوانده بودیم قبل ازدولت حسن روحانی قحطی وخالی شدن قفسه مغازه ها درایران رقم خورده باشد)به محض اینکه شنید درایران باانتخاب دولت جدید همه ملت خوشحال هستندودولت جدید اعلام کرددست دوستی بطرف کشورهای همسایه دراز می کنیم.رئیس جمهور آذربایجان بازیچه دست دشمنان قرار گرفت.گفتم اظهارات سفیر ونماینده روسیه در سازمان ملل که بیان نمود امیدوارم اشتباه نگفته باشم.فهمیدم مواردی پشت آن است.رژیم صهیونیستی درکردستان عراق هم دراذربایجان هم مرز ایران دست به تحرکاتی زد برای ماملت ایران مهم نیست اردوغان یا علیوف از سر عجز چی میگند ایران به آبهای آزا
  • IR ۱۴:۳۴ - ۱۴۰۰/۰۷/۱۵
    2 6
    ایران هیچ تقصیری ندارد و همه ی مشکلات زیر سر آمریکاست برای اینکه هشت سال جنگیدند و هشت سال تحریم کردند هیچ کاری نتوانستند بکنند