فاخره بهبهانی: مطالعات اخیر نشان میدهند که مرگهای ناشی از سلفی گرفتن به یک مشکل جدی سلامت عمومی تبدیل شده که نیاز به توجه و آگاهی بیشتر دارد و شاید بتوان دلیل رواج شدید آن را وجود شبکههای اجتماعی دانست که امکان دیده شدن را به همه افراد میدهند. این موضوع در تعدادی از کشورها مسئولان را به این واداشته که در مکانهای پرخطر سلفی گرفتن را ممنوع کنند. اما دلیل چرایی این رفتارها چیست؟
تیپ شخصیتی هیجانجو و تجربههای لب مرزی
دکتر حدیث غفاری خلیق، روانشناس، مشاور و مدرس دانشگاه در گفتگو با خبرآنلاین میگوید: گاها افرادی را میبینیم که دست به کارهای پر ریسک یا خطرناکی میزنند و سلامتی و گاها جان خود را به مخاطره میاندازند. تیپ شخصیتی «هیجانجو» شایعترین حالت قابل تشخیص است. این افراد برای کسب هیجان به تحریک شدید نیاز دارند. خطر را کم برآورد میکنند، زود حس کسالت میگیرند و دنبال تجربههای «لب مرز» هستند. مثلا رفتن لب پرتگاه برای گرفتن عکس، ورزشهای افراطی بدون تجهیزات کافی یا کوهنوردی انفرادی در مسیرهای خطرناک. این تیپ شخصیتی که اولین بار در نظریه زاکرمن معرفی شدند در بسیاری از موارد سالماند، اما تصمیمگیری پرریسک دارند.
دردسرهای اعتماد به سقف
گروه دوم افرادی با اعتماد به نفس کاذب و متوهم هستند. این گروه فکر میکنند برای آنها اتفاقی نمیافتد و تجربه یا مهارت خود را بیش از حد واقعی ارزیابی میکنند و هشدارها را نادیده میگیرند. افراد با این ویژگی از جملههای رایجی مانند: «بارها رفتم و بلدم»، «بقیه بلد نیستن»، «من حواسم هست» و… استفاده میکنند. در دوران نوجوانی این ویژگی بیشتر دیده میشود و گاها جزو مشخصههای رفتاری این دوره محسوب میشود. به این ویژگی در دوره نوجوانی «افسانه شخصی» میگویند که انتظار میرود با افزایش سن اصلاح شود. این حالت بیشتر یک خطای شناختی است تا اختلال روانی.
صرفا برای دیده شدن
گروه سوم افرادی با نیاز شدید به دیده شدن و تأیید اجتماعی به خصوص در فضای مجازی هستند. این ویژگی میتواند با ویژگیهای خودشیفتگی خفیف یا عزت نفس وابسته به تأیید بیرونی همراه باشد. این گروه ممکن است رفتارهایی با ریسک بالا مانند: عکسهای بسیار خطرناک برای گرفتن لایک یا فیلم گرفتن در شرایط مرگآور را انجام دهند. این مورد لزوما اختلال شخصیت نیست، مگر اینکه دائمی باشد یا به روابط و قضاوت فرد آسیب بزند.
صعود به علت داشتن افکار مرگ اندیشانه
گروه بعدی افرادی با تکانشگری بالا هستند. این افراد قبل از فکر کردن عمل میکنند و پیامدهای بلندمدت را در نظر نمیگیرند. این ویژگی در بزرگسالان دارای اختلال بیش فعالی یا عدم توجه یا افراد دارای اختلال مرزی خفیف یا افرادی که در تنظیم هیجان ضعف دارند، بیشتر دیده میشود و گروه اخر افراد دارای افسردگی پنهان یا بیارزشی در زندگی هستند. افراد این گروه در موارد جدی تر مرگ برایشان خیلی مهم نیست و خطر را نوعی بیتفاوتی نسبت به بقا میدانند. این حالت میتواند نشانه افسردگی یا افکار مرگاندیشانه غیرمستقیم باشد.
چه زمانی این رفتارها اختلال محسوب میشوند؟
وقتی که الگو تکرارشونده باشد، فرد از خطر یاد نمیگیرد، هشدار دیگران بیاثر است یا جان خود و دیگران را بارها به خطر میاندازد. در این صورت بررسی مواردی چون اختلالات کنترل تکانه و اختلالات شخصیت (مرزی-ضداجتماعی) مهم خواهد بود. باید در نظر داشت انجام این اعمال همانطور که گفته شد در بیشتر موارد نشان دهنده وجود یک مشکل در فرد است و در نهایت باید توجه داشت، جذابیت این رفتارها ممکن است نوجوانان و جوانان را وادار کند که بدون تفکر دست به تقلید بزنند که میتواند سلامت جسمی و روانی آنان را به خطر اندازد.
۴۷۲۳۲
نظر شما