به گزارش خبرنگار ایلنا، دهه شصت نویسندگان بیشتر تلاش میکردند از نویسندگان نامدار دهههای پیشین تقلید کنند، فضای داستانی آنها را خلق کنند، زبان داستانی آنها را به کار بگیرند و شخصیتهای مشابه داستانهای دولتآبادی، محمود، ساعدی، هدایت و چوبک بسازند. از سویی دیگر ادبیات در تمامی اعصار مسیری رو به جلو داشته و تقلید از نویسندگان پیشین نتیجهای به جز درجا زدن نداشته است. اما کارشناسان و منتقدان بر این باورند که ادبیات در دهه کنونی حرکتی رو به جلو داشته و اتفاقات تازهای در ادبیات داستانی کشور درحال اتفاق است.
تجربه زیسته مردم در داستانهای امروزی به کار گرفته میشود
رامبد خانلری، داور این دوره از جایزه جلال در بخش رمان و نویسنده و مترجم درباره سطح آثار ادبی کشور به ایلنا گفت: سطح کیفی آثار به شدت افزایش یافته است. این امر بیانگر توجه بیش از حد به تجربه زیسته نویسندگان در نگارش داستانهایشان است. ادبیات امروز ما شبیه زندگیمان شده است؛ برخلاف نویسندگان دهه ۶۰ و ۷۰ که از روی دست نویسندگان دهههای ۴۰ و ۵۰ تقلید کرده و داستانهای آنها را الگوی داستاننویسی خود قرار میدادند.
او افزود: این امر موجب شد که در دو دهه از زیستمان در ادبیات غایب باشیم. برخلاف دهههای اخیر، ادبیات از دهه ۸۰ وارد دگردیسی شد و نویسندگان شروع کردند به تشریک زندگی زیسته خود با دغدغه داستانی. در حقیقت از زندگی زیسته خود در داستانهایشان استفاده کرده و دغدغههای اجتماعی روز جامعهای که در آن زندگی میکنند را در رمانهایشان عنوان کردند. این امر اکنون در ادبیات داستانی ایران به اوج رسیده و داستانهای موجود در بازار گواه این امر است که زندگی داستاننویس بخش غیرقابل انکار دنیای داستانی او شده و این امر دلیلی برای حرکت رو به جلوی داستاننویسان است.
این برنده هفدهمین دوره جایزه ادبی جلال تاکید کرد: نویسنده امروزی از تجربیات و زندگی خود در داستانهایش استفاده میکند تا جهان داستانی براساس تجربههایش خلق کند که خواننده نیز با آن همذات پنداری کرده و به نظر باورپذیرتر برسد.
خانلری گفت: در این دوره از جایزه جلال سطح آثار و لیست نامزدها بیانگر این بود که چه کار دشواری پیش روی داوران بوده است. گروه رمان شبیه به گروه مرگ در جام جهانی فوتبال بود؛ بیشتر از آنکه جرات داشته باشیم به چه کسی جایزه بدهیم، باید جرات میداشتیم به چه افرادی جایزه ندهیم.
او افزود: سطح آثار این جایزه بسیار بالا بود و امسال یکی از بهترین دورههای جایزه ادبی جلال را شاهد بودیم. سطح آثار نسبت به سالهای گذشته رشد بسیاری داشته است.
خانلری درباره تاثیر شرایط زندگی بر داستاننویسان و اثرگذاری شرایط دشوار معیشتی بر داستان آنها گفت: شرایط سخت جامعه تاثیرات منفی بسیاری بر داستانها و آثار داستاننویسان برجای میگذارد. داستاننویسی متناقض با نیاز است. زمانی که نیازمند باشید نمیتوانید داستان بنویسید. همواره فقر و شرایط دشوار اقتصادی مانع خلق آثار ماندگار توسط نویسندگان شده و معیشت بر داستان ارجحتر شده است.
او تاکید کرد: داستاننویسی شغلی نیست که درآمد خوبی داشته باشد، بنابراین نمیتوان به آن به عنوان شغل اصلی نگاه کرد. همواره داستاننویسان حداقل در ایران شغل اصلی دارند و داستاننویسی را در کنار آن به عنوان سرگرمی یا علاقمندی ادامه میدهند چراکه از چاپ و انتشار داستانها درآمدی کسب نمیکنند. با این شرایط دیگر باید نویسندگان از داستاننویسی صرفنظر کنند تا گذران زندگی کنند.
خانلری گفت: داستاننویسان در هنگام نیازمندی مجبورند چندشغله باشند و دغدغه معیشت و غم نان دیگر جایی برای داستاننویسی باقی نمیگذارد، چراکه دیگر نه وقت آنرا دارند و نه ذهنی بیدغدغه که فضای داستانی خلق کند.
او افزود: شرایط دشوار اقتصادی و وضعیت نابسامان اقتصاد در جامعه شرایط را قطعا برای نویسندگان سختتر میکند، حتی این شرایط شعف داستاننویس را از بین میبرد چراکه دیگر روحیهای برای نگارش داستان باقی نمیماند.
خانلری گفت: قطعا برگزیدگان جایزه جلال امسال نیز ترجیح میدادند در شرایطی این جایزه را برنده میشدند که امکان اشتراک شادی خود با مردم را داشته باشند. اما در این شرایط فعلی جامعه، نویسندگان حتی نمیدانند عنوان کنند برنده یک جایزه ادبی شدهاند یا خیر.
او افزود: شرایط سخت اقتصادی علیه مسیر داستاننویسی است.
نظر شما