به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، در روزهای اخیر با تشدید جنگ میان ایران، آمریکا و اسرائیل و گستردگی درگیریها در خاورمیانه، بازار جهانی نفت بار دیگر متلاطم شده است.
قیمتها به بالای ۹۰ دلار برای هر بشکه رسیده و شاخصهای نفتی یکی از بزرگترین افزایشهای هفتگی خود را ثبت کردهاند که ناشی از نگرانیهای عرضه و اختلال در مسیر تنگه هرمز است، مسیری که حدود ۲۰٪ از نفت جهان از آن عبور میکند و بسته شدن آن میتواند بازار انرژی را بههم بریزد.
این جهش شدید قیمتی، واکنش فوری بازارها به حملات و پاسخهای نظامی بوده و حتی تحلیلگران هشدار دادهاند در صورت ادامه درگیریها ممکن است قیمت نفت تا بیش از ۱۰۰ دلار هم بالا برود.
در نتیجه، علاوه بر فشار بر تورم جهانی و هزینه سوخت مصرفکنندگان، سرمایهگذاران نیز در انتظار پیامدهای سیاسی و اقتصادی بیشتر هستند.
در این شرایط،محمود خاقانی، کارشناس بازار انرژی، در گفتوگو با خبرگزاری خبرآنلاین درباره وضعیت بازار جهانی نفت در سایه تنشهای اخیر در خاورمیانه توضیح داد که بازار نفت در عمل تحت مدیریت شرکتهای بزرگ چندملیتی و شبکهای از بانکها و نهادهای مالی بینالمللی قرار دارد.
به گفته او، این شرکتها که در گذشته از آنها با عنوان «هفت خواهران» یاد میشد، همچنان نقش مهمی در جهتدهی به روند بازار ایفا میکنند و در روزهای ابتدایی آغاز درگیریها تلاش کردند از جهش شدید قیمتها جلوگیری کنند و بازار را در وضعیت کنترلشده نگه دارند.
این کارشناس بازار انرژی خاطر نشان کرد: پس از برخی تحولات در منطقه، بازار با نشانههایی از نگرانی و نوسان مواجه شد.
او توضیح داد که توقف فعالیت یکی از پالایشگاههای بزرگ در عربستان سعودی و اعلام توقف تولید گاز طبیعی مایع از سوی قطر موجب شد بازار نفت دچار نوعی دستپاچگی شود.
خاقانی معتقد است این اقدامات در واقع هشداری غیرمستقیم به اقتصادهای بزرگ جهان بود تا نشان دهد در صورت گسترش جنگ در منطقه و کشیده شدن آن به سراسر خلیج فارس، بازار انرژی با شوک جدی روبهرو خواهد شد.
او با اشاره به واکنش برخی کشورهای اروپایی گفت که در ابتدای تنشها، کشورهایی مانند فرانسه، بریتانیا و آلمان از مواضع ایالات متحده حمایت کردند، اما بهتدریج نشانههایی از تغییر موضع و عقبنشینی در برخی از این کشورها دیده شد.
به باور خاقانی، افزایش قیمت نفت و احتمال عبور آن از مرز ۱۰۰ دلار برای اقتصادهای اروپایی یک زنگ خطر جدی محسوب میشود، چراکه این اقتصادها توان تابآوری طولانیمدت در برابر چنین سطح قیمتی را ندارند.
این کارشناس بازار نفت همچنین به تحولات قیمتی در روزهای اخیر اشاره کرد و گفت زمانی که قیمت نفت به حدود ۹۵ دلار در هر بشکه رسید و بازار در آستانه تعطیلی پایان هفته قرار داشت، این احتمال وجود داشت که در صورت ادامه تنشها قیمتها در ابتدای هفته بعد حتی از مرز ۱۰۰ دلار نیز عبور کند.
به گفته او، برخی تصمیمات سیاسی و دیپلماتیک شورای رهبری مانع از شکلگیری چنین جهشی در کوتاهمدت شد.
خاقانی در ادامه تأکید کرد که هماکنون نوعی گفتوگوی چندجانبه میان برخی کشورهای منطقه و قدرتهای جهانی در جریان است و کشورهایی مانند قطر و عربستان سعودی در حال رایزنیهایی با بازیگران اصلی از جمله ایران، ایالات متحده، روسیه و چین هستند و نوعی گفتوگوی همهجانبه درباره آینده تحولات منطقه و بازار انرژی شکل گرفته است.
به باور این کارشناس، اگر این گفتوگوها به نتیجه مطلوبی برسد، احتمال دارد قیمت نفت در کوتاهمدت در محدوده ۹۰ تا ۹۵ دلار باقی بماند. اما در صورتی که توافقات سیاسی گستردهتری شکل بگیرد و تنش های منطقهای کاهش پیدا کند، ممکن است قیمت نفت با تعدیل مواجه شود و در سطح پایینتری قرار گیرد؛ موضوعی که میتواند تا حدی نگرانی اقتصادهای اروپایی و دیگر مصرفکنندگان بزرگ انرژی را کاهش دهد.
خاقانی در ادامه این گفتوگو با اشاره به وضعیت تولید نفت در ایالات متحده توضیح داد که آمریکا در حال حاضر روزانه بیش از ۱۳ میلیون بشکه نفت تولید میکند.
او تصریح کرد: پس از دستیابی این کشور به فناوری استخراج نفت و گاز غیرمتعارف موسوم به شیل، تولید نفت آمریکا به شکل قابل توجهی افزایش یافت. با این حال، هزینه تولید این نوع نفت به گونهای است که قیمت آن نمیتواند بهطور پایدار کمتر از حدود ۶۵ دلار در هر بشکه باشد؛ به همین دلیل آمریکا تمایل دارد قیمت نفت در بازار جهانی پایینتر از این سطح قرار نگیرد.
این کارشناس بازار انرژی توضیح داد، بسیاری از اقتصادهای بزرگ جهان از جمله چین و هند نیز سیاستهای اقتصادی خود را به گونهای تنظیم میکنند که با قیمتهای متعادل نفت سازگار باشد.
وی افزود: اگر قیمت نفت از محدوده ۷۰ تا ۸۰ دلار فراتر برود، فشار قابل توجهی بر اقتصاد بسیاری از کشورها وارد خواهد شد.
خاقانی در بخش دیگری از صحبتهای خود به ویژگی نفت تولیدی آمریکا اشاره کرد و گفت نفت خام تولیدی این کشور عمدتاً فوقسبک است و به همین دلیل همه آن در داخل آمریکا قابل فرآورش نیست.
او اظهار کرد: ایالات متحده ناچار است بخشی از این نفت را صادر کند و در مقابل، نفت خام سنگینتر از برخی کشورها را وارد کند.
او در این زمینه از نفت کشورهای ایران، عراق، ونزوئلا و کویت نام برد و توضیح داد که این نفتها در پالایشگاههای واقع در سواحل خلیج مکزیک فرآورش میشوند و برای تولید فرآوردههای نفتی مناسبتر هستند.
این کارشناس بازار نفت در ادامه به اهمیت راهبردی تنگه هرمز در بازار جهانی انرژی اشاره کرد و گفت این تنگه یک گذرگاه بینالمللی و حیاتی برای اقتصاد جهان به شمار میرود و بخش قابل توجهی از انرژی مورد نیاز اقتصاد جهانی از این مسیر عبور میکند.
به گفته او، در طول دهههای گذشته، ایران همواره بر باز ماندن این مسیر تأکید داشته و حتی در جریان جنگ هشتساله با صدام حسین نیز مانع بسته شدن این گذرگاه نشد.
خاقانی تأکید کرد که بسته شدن تنگه هرمز عملاً به سود هیچ کشوری نیست و همه کشورهای منطقه تلاش میکنند از بروز چنین وضعیتی جلوگیری شود.
با این حال، او هشدار داد که اگر بهطور تصادفی برخوردی میان نفتکشها یا ناوهای نظامی در این منطقه رخ دهد و یک نفتکش بزرگ در این تنگه غرق شود، ممکن است عبور و مرور در این مسیر دچار اختلال جدی شود؛ زیرا عمق آب در برخی بخشهای این تنگه محدود است و وجود یک مانع بزرگ در کف دریا میتواند عبور کشتیها را دشوار کند.
او خاطرنشان کرد که در صورت بروز اختلال در این مسیر حیاتی، پیامدهای آن تنها محدود به بازار انرژی نخواهد بود و حتی بر امنیت غذایی برخی کشورهای منطقه نیز اثر میگذارد.
به گفته خاقانی، بسیاری از کشورهای حوزه خلیج فارس از جمله امارات متحده عربی بخش عمده مواد غذایی خود را وارد میکنند و در صورت بسته شدن مسیرهای تجاری، ممکن است ظرف مدت کوتاهی با کمبود کالاهای اساسی روبهرو شوند، در حالی که در ایران بخش قابل توجهی از نیاز غذایی در داخل کشور تولید میشود.
خاقانی در ادامه درباره تصمیمات اخیر شورای رهبری ایران گفت که هدف اصلی جمهوری اسلامی ایران، حفظ باز بودن تنگه هرمز برای همه کشورهاست و این تصمیم با در نظر گرفتن امنیت و ثبات همسایگان منطقه اتخاذ شده است و ایران همواره تلاش کرده مسیرهای انرژی در خلیج فارس را برای همه کشورها حفظ کند و این اقدام نه تنها به نفع ایران، بلکه به نفع ثبات منطقه و بازار جهانی نفت است.
این کارشناس بازار انرژی درباره اثرات تنشها و جنگهای منطقهای بر صادرات و درآمدهای نفتی ایران توضیح داد که بحران و نوسانات نامعلومی در هر بخشی از جهان، به سرعت به دیگر بازارها منتقل میشود و اقتصادها تابآوری خود را از دست میدهند.
او با اشاره به شعر معروف سعدی در سازمان ملل بیان کرد: «بنیآدم اعضای یک پیکرند» و گفت این مفهوم نشان میدهد که هر تنش منطقهای اثرات گستردهای بر دیگر کشورها و بازارها دارد.
خاقانی سپس به نقش فشارها و اقدامات سیاسی آمریکا و اسرائیل اشاره کرد و گفت که برخی تصمیمات ایالات متحده و اسرائیل بیشتر در چارچوب منافع داخلی و انتخابات آنها است، نه منافع واقعی آمریکا.
او تأکید کرد که ایران با مقاومت خود طی روزهای اخیر نشان داده که توان مدیریت بحران و حفظ ثبات منطقهای را دارد و هرگونه تلاش برای فشار سریع یا تسلیم ایران با شکست مواجه شده است.
به گفته او، این مقاومت نه تنها امنیت ایران را تأمین میکند، بلکه دشمنان را نیز دچار خسارت و آسیب میکند.
همچنین خاقانی به موضوع ذخایر استراتژیک نفتی اوپک و کشورهای مصرفکننده پرداخت و توضیح داد که این ذخایر تا حدی توانایی کنترل نوسانات کوتاهمدت قیمت نفت را دارند، اما تأثیر آنها محدود است و تنها میتوانند شوکهای کوتاهمدت بازار را تعدیل کنند.
او بیان کرد: در شرایط بحرانهای ژئوپلیتیک گسترده، حتی این ذخایر نیز نمیتوانند مانع افزایش یا نوسانات شدید قیمت نفت شوند و ثبات بلندمدت بازار وابسته به راهحلهای دیپلماتیک و مدیریت تنشهاست.
خاقانی در ادامه با اشاره به وضعیت ذخایر نفت در کشورهای جنوبی خلیج فارس توضیح داد که در بسیاری از این کشورها، مخازن نفت در حال پر شدن هستند و این مسئله میتواند باعث شود کشورهای تولیدکننده مجبور شوند بخشی از تولید خود را متوقف کنند. توقف تولید، بازگرداندن آن را بسیار دشوار و پرهزینه میکند و نیازمند زمان طولانی است.
این کارشناس بازار نفت معتقد است که یکی از دلایل تصمیمات اخیر شورای رهبری در ایران، جلوگیری از توقف تولید نفت در منطقه و حفظ ثبات عرضه بوده است.
خاقانی تاکید کرد: اگر تولید متوقف شود، بازار جهانی نفت با نوسانات شدید و بحرانهای اقتصادی روبهرو خواهد شد و کنترل آن دیگر به آسانی ممکن نیست.
او همچنین تأکید کرد که در شرایط فعلی، عقلای جهانی وارد عمل میشوند تا جلوی اقدامات غیرمنطقی و احمقانهی ترامپ و نتانیاهو را بگیرند.
به گفته خاقانی، این اقدامات شامل مواردی مانند فشارهای سیاسی و اقتصادی دونالد ترامپ در آمریکا و بنیامین نتانیاهو در اسرائیل است، که هم از نظر اخلاقی و هم اقتصادی زیر سوال هستند و حتی در داخل کشور خودشان با چالشهای قانونی و سیاسی مواجهند.
او در نهایت تأکید کرد که ثبات بازار نفت نه تنها به تصمیمات ایران و کشورهای حوزه خلیج فارس وابسته است، بلکه به اقدامات عقلایی و مدیریت شده در سطح بینالمللی نیز نیاز دارد تا از بروز بحرانهای بزرگ جلوگیری شود.
۲۲۳۲۲۴
نظر شما