تشخیص حق و باطل؛ امتحانی الهی در بزنگاه تاریخ

به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، در پی تجاوز رژیم صهیونیستی و آمریکایی و شهادت رهبر فرزانه انقلاب اسلامی سلسله گفتارهای در تحلیل موقف کنونی بر مبنای قرآن و روایات تقدیم مخاطبان شد.

بنابر روایت ایکنا، در نهمین یادداشت به شناخت حق از باطل به عنوان آزمونی الهی توجه شده که در ادامه می‌خوانیم:

در بحبوحه جنگ جمل، کسی نزد امیرالمؤمنین(ع) رفت و به ایشان عرضه داشت: اصحاب جمل را گمراه نمی‌دانم! حضرت فرمود: تو زیر پای خود را دیدی، امّا به پیرامونت نگاه نکردی، لذا سرگردان شدی. تو حق را نشناختی تا بدانی که اهل حق چه کسانی هستند و باطل را نیز نشناختی تا باطل‌گرایان را بدانی» (۱).

در این روایت حضرت به یک آسیب روشی در طرز تفکر اشاره می‌کنند. کسانی که عمق دید محدودی دارند و به همه جوانبِ امر توجه نمی‌کنند، دچار اشتباه خواهند شد؛ برای مثال، شخص ممکن است وضع معیشتی (به تعبیر روایت زیر پای خود) را که در اثر تحریم‌های خارجی دشمن یا سیاست‌های اقتصادی داخلی (که از داخل قابل اصلاح است) را ملاک قرار دهد،‌ در حالی که نسبت به نقشه دشمن در تجزیه و نابودی میهن (وضع پیرامونی) بی‌توجه باشد.

شخصی در جریان جنگ جمل با بیان اینکه طلحه، زبیر و عایشه به حقّ احتجاج می‌کنند، نظر امیرمؤمنان(ع) را خواسته بود. حضرت پس از اینکه به او گفتند ایراد گرفتند که تو حق را نمی‌شناسی، به عنوان راهکار فرمودند: «برای اینکه حقانیت یک جریان را بشناسی، ببین چه کسانی در پی آنند و چه کسانی از آن اجتناب می‌کنند»(۲). 

وقتی دشمنان اسلام که سابقه کشتار مسلمانان در عراق و افغانستان را دارند، از یک جریان خاص حمایت می‌کنند؛ وقتی طرفداران داخلی آنان مساجد را آتش می‌زنند و قرآن‌ها را می‌سوزانند؛ وقتی چهره‌های جهانی بدنام که متهم به تجاوز به کودکان در جزیره اپستین یا نسل‌کشی در غزه هستند در یک سمت قرار می‌گیرند و به جای ادعای دموکراسی و جمهوریت علناً از بازگشت باقیمانده نظام شاهنشاهی دفاع می‌کنند.

وقتی در یک سمت وحدت و یکپارچگی ملی مطرح است و طرف دیگر دم از تجزیه و تفرقه داخلی می‌زند و مردم و زیرساخت کشور را با وعده آزادی بمباران می‌کند، به‌روشنی صف‌بندی اهل حق و باطل معلوم می‌شود.

در چنین شرایطی که دشمنان ایران و اسلام نقشه‌های شومی برای ایران کشیده‌اند، برخی به ایرادات خرد و شبهات کم‌ارزش داخلی چسبیده‌اند و امید به کمک بیگانگان و ستمگران جهانی دارند. قرآن کریم نسبت به عواقب گرایش به بیگانه و ستمگر هشدار می‌دهد: «وَلَا تَرْکَنُوا إِلَی الَّذِینَ ظَلَمُوا فَتَمَسَّکُمُ النَّارُ؛ و به کسانی که [به آیات خدا، پیامبر و مردم مؤمن] ستم کرده اند، تمایل و اطمینان نداشته باشید و تکیه مکنید که آتش به شما خواهد رسید» (هود: ۱۱۳).

همچنین دوستی با کافران به جای مؤمنان را موجب اتمام حجت خدا بر علیه خود معرفی می‌کند: «یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا لَا تَتَّخِذُوا الْکَافِرِینَ أَوْلِیَاءَ مِنْ دُونِ الْمُؤْمِنِینَ أَتُرِیدُونَ أَنْ تَجْعَلُوا لِلَّهِ عَلَیْکُمْ سُلْطَانًا مُبِینًا؛ ای اهل ایمان! کافران را به جای مؤمنان، سرپرست و یار خود مگیرید. آیا می‌خواهید برای خدا بر ضد خودتان دلیلی آشکار قرار دهید».

در حالی که خداوند در اوج پیچیدگی فتنه‌ها، روشن‌ترین دلایل را برای تشخیص حق از باطل قرار می‌دهد و هیچ وقت حق به صورت گسترده پنهان نمی‌ماند. هیچ‌گاه نفاق آن میزان فراگیر نمی‌شود که علائم و نشانه‌های حق دیده نشود.

در روایات نیز به مشخص بودن حق از باطل در آستانه ظهور اشاره شده است. شخصی نزد امام صادق(ع) از شدت فتنه‌های آخرالزمان ابراز نگرانی کرد. حضرت چادر خیمه را کنار زد تا نورِ آفتاب به درون خیمه بتابد و پرسید این چیست؟ آن شخص پاسخ داد، آفتاب است. حضرت فرمود: در فتنه‌های آخرالزمان حقّ برای دوستان ما اهل بیت (ع) مانند این آفتاب روشن و آشکار است. 

البته این وضعیت برای کسانی است که طرز فکر منطقی را تمرین و گرایش‌های غیرعقلانی تمرین کرده باشند. این افراد با خودسازی از مکرِ نفس و عیوب داخلی خویش در امان ماندند. در عصر کنونی و در دوره انسان‌رسانه‌ها در فضایی قرار داریم که تقریباً همه چیز شفاف می‌شود. در چنین فضای شفافی، کسانی دچار ریزش خواهند شد که خود را از عیوب نفسانی پاک نکرده‌اند. تنها مقداری ایمان و عقل لازم است تا به سلامت از فتنه‌های آخرالزمان عبور کنیم.

منابع:

(۱) «انَّکَ نَظَرْتَ تَحْتَکَ وَ لَمْ تَنْظُرْ فَوْقَکَ فَحِرْتَ إِنَّکَ لَمْ تَعْرِفِ الْحَقَّ فَتَعْرِفَ مَنْ أَتَاهُ وَ لَمْ تَعْرِفِ الْبَاطِلَ فَتَعْرِفَ مَنْ أَتَاهُ» (نهج‌البلاغه، حکمت ۲۶۲).

(۲) «إِنَّ الْحَقَّ وَ الْبَاطِلَ لَا یعْرَفَانِ بِالنَّاسِ وَ لَکِنِ اعْرِفِ الْحَقَّ بِاتِّبَاعِ مَنِ اتَّبَعَهُ وَ الْبَاطِلَ بِاجْتِنَابِ مَنِ اجْتَنَبَهُ» (امالی طوسی، ص ۱۳۴).