طلوع بندگی | نگاه امام سجاد(ع) به پرسش، چگونه می‌توان روابط اجتماعی را اصلاح کرد؟

به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، ماه مبارک رمضان فرصتی بی‌نظیر برای مناجات و نزدیک شدن به درگاه حضرت حق است. در این ماه نورانی، پرونده ویژه «طلوع بندگی» همراه با بخش‌هایی از دعاهای امام سجاد علیه‌السلام در صحیفه سجادیه با بیان حجت‌الاسلام‌والمسلمین سید عبدالرزاق پیردهقان، کارشناس صحیفه سجادیه، میهمان سفره‌های افطار شما فرهیختگان خواهد بود.

بسم‌الله‌الرحمن‌الرحیم؛

الحمدالله رب العالمین وصلی الله علی محمد و آله الطاهرین.

خدا را شاکریم که توفیقی شده بر سر سفره صحیفه سجادیه امام سجاد نشسته‌ایم. شکر مضاعف داریم بر این معنا که الحمدالله خدا به ما توفیق داد شب‌های قدر امسال را درک کردیم و داریم به اواخر ماه مبارک رمضان می‌رسیم.

امام سجاد علیه‌السلام فرصت‌های ماه مبارک را برای ما می‌فرمودند؛ فرصت تطهیر و پاک شدن و تمحیص، فرصت ارتباط با نماز، انس با نماز و رفع اشکالاتی که در نمازهای خودمان داریم.

یکی از فرصت‌های دیگری که امام سجاد علیه‌السلام می‌فرمایند به واسطه ماه مبارک رمضان می‌تواند برای انسان اتفاق بیفتد این است. حضرت می‌فرمایند: «و وفِّقنا فیه لِاَن نَسَلَ أرحامِنا بِالبِرِّ وَ الصِّلَة» اصلاح روابط اجتماعی.

امام سجاد علیه‌السلام می‌فرمایند که: خدایا، به من توفیق بده، ما را موفق بدار به اینکه با برّ و عطا به پیشاوندانمان و صله ارحاممان، بتوانیم جزء کسانی باشیم که در صله ارحام موفق باشیم.

امام سجاد علیه‌السلام اولین بخش رابطه اجتماعی را رابطه با خویشان و خانواده و اقوام می‌دانند؛ کسانی که قاعدتاً انسان با آن‌ها رحم است. «لِاَن نَسَلَ أرحامِنا بِالبِرِّ وَ الصِّلَة».

شما عزیزان و بزرگواران حتماً مستحضرید که آثار ترک صله ارحام چیست. خدای نکرده قطع رحم چه آثار منفی دارد.

وقتی علی ابن مهزیار اهوازی به محضر امام زمان علیه‌السلام رسید، حضرت به او فرمودند که: «نَتَوَقَّعُکَ لیلاً و نَهاراً» ما شب و روز منتظر تو بودیم. خوب طبیعتاً عاشقی که بعد از بیست سفر حج حالا به محضر حضرت رسیده، پاسخ دقیقی باید بدهد. این عاشق دلسوخته‌ای که با این عشق رفت و وصول پیدا کرد، به عرض کرد: آقا، من آمدم، کسی نبود دست من را بگیرد و به شما برساند.

امام بعد فرمودند: نه، شما دارای سه تا مشکل بودید؛ یکی اینکه «کَثَّرتُمُ الأموال» دنبال کثرت اموال بودید، مال را مال اضافه کردن بودید. یکی دیگر «قَطَّعتُمُ الرَّحِم» قطع رحم کردید. و اشکال دیگر شما این بود که… حضرت همه اینها را برای او جمع به کار برد. معنایش این است که امام علیه‌السلام چون این عاشق آمده، امام به خود او خطاب نمی‌کند، جمع به کار می‌برد که: شیعیان ما و محبین ما اینطورند؛ «کَثَّرتُمُ الأموال» این کثرت اموال مانع است، دو: قطع رحم، و سوم امام سجاد علیه السلام فرمودند: «فَخَرتُم عَلی ضُعَفاءِ أُمَّتی» نسبت به ضعیفان امت فخرفروشی کردید.

امام علیه‌السلام هر سه اینها را در این فراز می‌فرمایند. خدایا، ما اهل صله ارحام باشیم، نسبت به ضعیفان امت و همسایگانمان که جزء امت هستند. «وَ نَتَعاهَدَ جیرانَنا بالافضال و العطیة».

امام سجاد علیه‌السلام در دعای بیست‌وششم در همین صحیفه سجادیه، حقوقی که نسبت به همسایه انسان دارد و روابطی که باید برای همسایه داشته باشد را آنجا در بیان دعای خودشان حضرت می‌فرمایند. دعای بیست‌وششم صحیفه سجادیه در مورد همسایگان است که خیلی قابل توجه است و باید به آن عنایت ویژه داشته باشیم.

امام می‌فرمایند: فرصت اصلاح روابط اجتماعی است و برای اینکه کثرت اموال اتفاق نیفتد. پس ببینید صله رحیم را حضرت فرمودند، نسبت به ضعفای امت و همسایگانمان که حالا ما با آن‌ها در ارتباط هستیم. حضرت در رابطه با آن‌ها هم می‌فرمایند: خدایا، توفیق بده ما نسبت به آن‌ها تعهد خودمان را بتوانیم انجام بدهیم. «وَ نَتَعاهَدَ جیرانَنا بالافضال و العطیة» با احسان و بخششی که انجام می‌دهیم تعهد خودمان را انجام بدهیم و به نوعی آن‌ها را مورد لطف خودمان قرار بدهیم.

فرصت دیگری که ماه مبارک رمضان برای انسان قرار می‌دهد فرصت پاک شده اموال ما می باشد: «وَ أن نخَلَّصَ أموالَنا مِن التَّبِعات وَ أن تُطَهِّرَها بِإخراجِ الزَّکَوات» در ماه مبارک رمضان شما سی روز روزه می‌گیرید. روز عید فطر برای نماز عید می‌رویم نماز بخوانیم. در نماز عید مستحب است که در رکعت اول سوره اعلا و در رکعت دوم سوره شمس خوانده شود.

در سوره اعلا بعد از آیات ابتدایی که می‌خوانیم: بسم الله الرحمن الرحیم «سَبِّحِ اسمَ رَبِّکَ الأعلی» تا «قَد أفلَحَ مَن تَزَکّی» کسی که اهل تزکیه باشد. و یکی از امور تزکیه، زکات اموال است که انسان باید انجام دهد.

باز در سوره مبارکه شمس می‌خوانیم: بسم الله الرحمن الرحیم «وَ الشَّمسِ وَ ضُحاها وَ القَمَرِ إذا تَلاها وَ النَّهارِ إذا جَلّاها» یازده قسم تا «قَد أفلَحَ مَن زَکّاها» همه اینها را باید باشد. «قَد أفلَحَ مَن زَکّاها» کسی که تزکیه کند. و یکی از امور تزکیه باز زکات در اموال است.

اینکه انسان حقوقی که در اموال هست را وقتی در ماه مبارک رمضان می‌تواند از خوردنی‌ها و آشامیدنی‌ها خودش را حفظ کند، می‌تواند از دلبستگی‌های دنیا منفک بشود. لذا می‌تواند در این ماه، فرصتی است برای دادن خمس، فرصتی است برای دادن زکات، فرصتی است برای اینکه امام می‌فرمایند: بتوانم اموالم را پاک کنم از حقوقی که توی این اموال هست.
«وَ فی أموالِهِم» برای مؤمنین خدا اینچنین می‌فرماید: «حَقٌّ مَعلومٌ لِلسّائِلِ وَ المَحروم» این حقوقی که وجود دارد، اینها را ادا کنم و دارایی خودم را تطهیر کنم و پاک کنم.

فرصت اصلاح روابط اجتماعی با سه تا امر: یک، صله رحم؛ دو، توجه به اطرافیان خودم با لطف و مرحمت؛ سه، و دادن حقوقی که از مردم در اموال من هست به واسطه زکات و خمس و امثال اینها که در اموال من وجود دارد. این تطهیر مال فرصت عظیمی است که در ماه مبارک رمضان برای انسان اتفاق می‌افتد. انشاءالله بتوانیم از این فرصت‌ها به احسن وجه بهره ببریم.

منبع:حوزه