حسن‌ظن به خدا؛ درس بزرگ از دعای وداع امام سجاد (ع)

به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، حجت الاسلام والمسلمین عالی درباره‌ی فقره چهل و پنج از دعای وداع با ماه مبارک رمضان امام سجاد علیه السلام توضیحات تأمل‌برانگیز را بیان کردند که تقدیم شما فرهیختگان می‌شود.

به نام خدا.

در دعای وداع ماه رمضان، دعای چهل و پنجم صحیفه سجادیه، امام سجاد (ع) به خداوند متعال عرض می‌کند: «فَاجْرِنَا عَلَی مَا أَصَبْنَا فِیهِ مِنْ تَفْرِیطٍ». یعنی: «خدایا، به خاطر تفریط‌ها، تقصیرها، کوتاهی‌ها و گناهانی که در این ماه مرتکب شدیم، به ما اجر عنایت فرما.»

در حالت عادی، کوتاهی کردن و تقصیر، مستحق توبیخ است، نه اجر. اما امام سجاد (ع) می‌گوید: خدایا، به خاطر کوتاهی‌ها، گناهان و اشتباهاتی که مرتکب شدیم، به ما اجر بده. این سخن از آن کسی است که با شکستگی و فروتنی به درگاه الهی رو می‌کند و می‌گوید: خدای من! می‌دانم که من مانند آن بندگان صالحی نیستم که در ماه رمضان به مقامات عالی رسیدند. من فرصت‌سوزی کردم، بسیار خطا کردم، حتی در ماه رمضان نیز گناه کردم!

تو که بزرگی، تو که کریمی، تو که «أرحم الراحمین» هستی، می‌توانی همان چیزی را که به آن بندگان بزرگ عنایت کردی، به منِ بیچاره که چیزی ندارم نیز بدهی. با چنین حالتی به درگاه الهی رو آوردن، واقعاً اجر داده می‌شود؛ چرا که انسان شکسته و شکسته‌دل پذیرفته می‌شود. «در کوی ما شکسته‌دلی می‌خرند و بس».

اگر کسی به دست رحمت خدا در این عالم باور داشته باشد که خداوند مهربان، این عالم را مدیریت می‌کند و مهربانی‌اش بی‌نهایت است (که جزئی از آن، شامل تمام خلایق از ابتدای آفرینش تا انتهای دنیا و قیامت می‌شود)، بر اساس این باور، به خدا حسن ظن پیدا می‌کند.

وقتی حسن ظن به خدا پیدا کردی، می‌گویی: خدای من! می‌دانم این خدای مهربان هوای مرا دارد و نمی‌گذارد زمین بخورم. این‌گونه گمان کن. اگر این‌گونه گمان کردی، یقین داشته باش خدا پشت تو را دارد. البته این صرفاً حرف نیست؛ حسن ظن قلبی است. این حرفی نیست که انسان صرفاً با لفاظی بیان کند. نمی‌توان خدا را فریب داد؛ انسان نباید اهل لفاظی باشد. باید در قلب خود بداند که این خدا نمی‌خواهد او را زمین بزند.

ما در برابر عظمت خداوند، اصلاً عددی نیستیم که خدا بخواهد ما را زمین بزند. ما بندگانی هستیم که اگر گاهی از دستمان در رفت، از دستمان در رفته است. پس اگر بر این اساس به خدا حسن ظن داشته باشی، خدا هیچ‌گاه تو را تنها نمی‌گذارد.

این حرف من نیست؛ این حرف امام شما، امام رضا (ع) است. امام رضا (ع) از قول خدا نقل کرده‌اند که خداوند متعال می‌فرماید: «أَنَا عِنْدَ ظَنِّ عَبْدِی الْمُؤْمِنِ؛ مَنْ حَسُنَ ظَنُّهُ بِی کَانَ لَهُ، وَ مَنْ سَاءَ ظَنُّهُ بِی کَانَ کَذَلِکَ» (مضمون حدیث). یعنی: «من با گمان بنده مؤمنم رفتار می‌کنم؛ اگر گمانش به من نیکو باشد، خیر بر اوست و اگر گمانش به من بد باشد، شر به او می‌رسد.» «إِنْ خَیْرًا فَخَیْرٌ وَ إِنْ شَرًّا فَشَرٌّ». اگر حسن ظن به من داشته باشد، خیرات را برایش می‌فرستم؛ اگر به من گمان شر و سوء ظن داشته باشد، بدبیاری برایش رخ می‌دهد.

کسی خوش‌بین باشد، خوش‌اقبالی می‌بیند؛ بدبین باشد، بدبیاری. هرگونه که گمان کنی، همان‌گونه رفتار خواهد شد: «إِنْ خَیْرًا فَخَیْرٌ وَ إِنْ شَرًّا فَشَرٌّ».

منبع:حوزه