خبرآنلاین - رسول سلیمی: جنگ ایران با آمریکا و اسرائیل، با محاصره دریایی کامل آمریکا وارد فاز جدیدی شد. این محاصره، که توسط سنتکام اعلام شده، تمام تجارت دریایی به و از بنادر ایران را هدف قرار داده و کشتیهای مرتبط با ایران را در آبهای بینالمللی رهگیری میکند. با این حال، گزارش ها نشان میدهد ایران با استفاده از مسیرهای ساحلی شمالی (نزدیک جزیره لارک) بخشی از تجارت را ادامه داده است.
پرسش های کلیدی در این مطرح است. چالشهای محاصره دریایی آمریکا چیست، آیا آمریکا واقعاً میتواند ورود به آبهای سرزمینی ایران را جلوگیری کند، راههای دور زدن محاصره توسط ایران چیست و چگونه موقعیت جغرافیایی ایران به مزیت بقا تبدیل شده است؟ این تأثیرات عملیاتی شده و سنتکام ادعا کرده که تمام تجارت دریایی به و از بنادر ایران متوقف شده است.
گزارش «وال استریت ژورنال» نشان میدهد ناوگان سایه ایران (shadow fleet) با چالش جدی مواجه شده و چندین کشتی مجبور به بازگشت یا تغییر مسیر شدهاند. با این حال، چالشهای عملی متعدد است: تنگه هرمز فقط ۲۱ مایل عرض دارد و ایران کنترل ساحل شمالی (جزیره لارک) را در دست دارد، که رهگیری کامل را دشوار میکند. گزارش «الجزیره» تأکید دارد که محاصره در آبهای بینالمللی ممکن است، اما در آبهای سرزمینی ایران (تا ۱۲ مایل) طبق کنوانسیون حقوق دریاها ۱۹۸۲، حق عبور بیضرر (innocent passage) وجود دارد و تعلیق آن فقط در شرایط امنیتی خاص مجاز است.
گزارش «رویترز» اشاره میکند که آمریکا محاصره را در آبهای بینالمللی اجرا میکند، اما ایران آن را «اقدام جنگی» خوانده و تهدید به پاسخ نظامی کرده است. چالش لجستیکی نیز وجود دارد: نیروی دریایی آمریکا برای پوشش کامل منطقه نیاز به منابع عظیم دارد و گزارش «وال استریت ژورنال» نشان میدهد برخی کشتیها حرکت در مرزهای ساحلی، محاصره را دور زدهاند. این محور نشان میدهد محاصره کامل عملی نیست و هزینههای سیاسی و نظامی بالایی دارد.
از سوی دیگر آمریکا به طور کامل نمیتواند از ورود کشتیها به آبهای سرزمینی ایران جلوگیری کند. طبق کنوانسیون حقوق دریاها ۱۹۸۲، آبهای سرزمینی تا ۱۲ مایل از ساحل است و حق عبور بیضرر برای کشتیهای غیرنظامی وجود دارد. گزارش «الجزیره» نیز تأکید دارد که تعلیق این حق فقط در شرایط امنیتی خاص و با اطلاعرسانی قبلی مجاز است، اما محاصره گسترده آمریکا این شرایط را نقض میکند. گزارش «وال استریت ژورنال» هم نشان میدهد کشتیها با حرکت نزدیک به سواحل ایران (قسمت شمالی تنگه)، ورود به آبهای سرزمینی را ادامه میدهند.
از منظر عملی نیز، تنگه هرمز باریک است و ایران کنترل جزیره لارک و مسیر شمالی را دارد، که رهگیری کامل را دشوار میکند. گزارش «رویترز» تأیید میکند که ۱۳ کشتی از ۱۴-۱۶ آوریل از تنگه عبور کردهاند و برخی با مجوز ایران از مسیر شمالی استفاده کردهاند. این محور نشان میدهد محاصره در آبهای بینالمللی ممکن است، اما در آبهای سرزمینی ایران محدودیتهای حقوقی و عملی جدی وجود دارد و ایران همچنان قادر به ورود و خروج محدود کشتیهاست.
از سوی دیگر ایران راههای متعددی برای دور زدن محاصره دارد. گزارش «وال استریت ژورنال» (۱۵ آوریل ۲۰۲۶) نشان میدهد ناوگان سایه با تغییر نام و پرچم، بخشی از تجارت را ادامه میدهند. مسیر شمالی تنگه (نزدیک جزیره لارک) توسط ایران کنترل میشود و کشتیها با مجوز ایران از آن استفاده میکنند. گزارش «الجزیره» تأکید دارد ایران از بنادر جایگزین مانند بندرعباس و چابهار و همچنین مسیرهای زمینی به سمت پاکستان و عمان استفاده میکند. در چنین شرایطی، موقعیت جغرافیایی ایران به مزیت بقا تبدیل شده است. تنگه هرمز باریک است و ایران کنترل ساحل شمالی و جزیره لارک را دارد. گزارش «واشنگتن پست» تأکید دارد که جغرافیا به ایران اهرم ضددسترسی (A۲/AD) داده و حتی با محاصره، رهگیری کامل را دشوار کرده است.
در مجموع، موقعیت جغرافیایی ایران نه تنها یک نقطه ضعف، بلکه به یک مزیت وجودی تبدیل شده است؛ زیرا تنگه هرمز را به گلوگاهی تبدیل کرده که کنترل آن، قدرت چانهزنی ایران را در برابر قدرت دریایی آمریکا حفظ کرده و به تهران اجازه میدهد محاصره را با هزینه کم دور بزند. این مزیت، ایران را در موقعیت دفاع نامتقارن قرار داده و نشان میدهد که جغرافیا همچنان یکی از قدرتمندترین اهرمهای بقا در دنیای امروز است.
این موقعیت ایران را از انزوا نجات داده است و اهرم هرمز مذاکرات را به نفع تهران تغییر داده است. در مجموع، محاصره دریایی آمریکا چالشهای عملی و حقوقی جدی دارد و نمیتواند ورود به آبهای سرزمینی ایران را کاملاً جلوگیری کند. ایران با راههای دور زدن (ناوگان سایه، مسیر شمالی) و مزیت جغرافیایی (کنترل هرمز) بقا را حفظ کرده است.
۲۱۳
نظر شما