تغییر نقش به جای ترک میدان
هند از چابهار نمیگذرد؛ تغییر نقش به جای ترک میدان
تهران- ایرنا-
به گزارش خبرآنلاین، گزارشهای منتشرشده در رسانههای هندی و بینالمللی نشان میدهد دولت هند طی ماههای گذشته سناریوهای مختلفی را برای ادامه حضور در چابهار بررسی کرده است. به نوشته روزنامه «هندو»، دهلینو پس از تمدید ششماهه معافیت آمریکا تا ۲۶ آوریل، گفتوگوهایی با مقامهای آمریکایی انجام داد، اما با توجه به تشدید سیاست فشار علیه ایران، امید چندانی به تمدید دوباره این معافیت وجود ندارد.
در همین چارچوب، منابع رسمی هند از بررسی انتقال سهام شرکتهای وابسته هندی در پایانه شهید بهشتی چابهار به یک شریک ایرانی خبر دادهاند؛ اقدامی که به گفته ناظران، بیش از آنکه نشانه خروج باشد، تلاشی برای کاهش تبعات حقوقی و مالی تحریمها به شمار میرود.
چابهار؛ دارایی راهبردی هند
بندر چابهار برای هند صرفاً یک پروژه اقتصادی نیست، بلکه حلقهای کلیدی در راهبرد اتصال منطقهای این کشور محسوب میشود. این بندر تنها مسیر عملیاتی هند برای دسترسی زمینی و دریایی به افغانستان و آسیای مرکزی بدون عبور از خاک پاکستان است و در عین حال، جایگاهی مهم در کریدور بینالمللی شمال-جنوب دارد.
هند از سال ۲۰۰۳ تاکنون در پروژه چابهار حضور داشته و در سال ۲۰۱۶ نیز با امضای توافق سهجانبه میان ایران، هند و افغانستان، تلاش کرد این مسیر را به شاهراهی تجاری و ترانزیتی تبدیل کند. با این حال، تحریمهای آمریکا در سالهای گذشته بارها روند توسعه این پروژه را کند یا متوقف کرده است.
گزینه جدید دهلینو؛ تفکیک مالکیت از مدیریت
برخی تحلیلگران هندی معتقدند دهلینو اکنون به جای ترک کامل پروژه، در حال اجرای راهبرد «تفکیک مالکیت از مدیریت» است. بر اساس این الگو، سهام رسمی هند در ساختار مالکیتی پروژه ممکن است کاهش یابد یا به شریک ایرانی منتقل شود، اما نقش عملیاتی و مدیریتی شرکتهای هندی در اداره بندر حفظ خواهد شد.
براهما چلانی، استاد مطالعات راهبردی هند، این رویکرد را نوعی «مهندسی مجدد حضور هند» توصیف کرده و معتقد است دهلینو تلاش میکند بدون تقابل مستقیم با رژیم تحریمهای آمریکا، موقعیت خود را در یکی از مهمترین گرههای ترانزیتی منطقه از دست ندهد.
به باور وی، خروج کامل هند از چابهار میتواند موازنه ژئوپلیتیکی منطقه را به سود چین تغییر دهد؛ بهویژه در شرایطی که پکن سرمایهگذاری خود در بندر گوادر پاکستان را تقویت کرده است.
تنگنای دیپلماتیک هند
در شرایط کنونی، هند همزمان در حال رایزنی با تهران و واشنگتن است. از یکسو، روابط راهبردی و اقتصادی هند با آمریکا برای دهلینو اهمیت بالایی دارد و از سوی دیگر، کنار گذاشتن چابهار میتواند سالها سرمایهگذاری و برنامهریزی ژئواکونومیک این کشور را بیاثر کند.
از همین رو، به نظر میرسد سیاستگذاران هندی به دنبال راهحلی میانه هستند؛ راهحلی که ضمن کاستن از ریسک تحریمها، حضور بلندمدت هند در چابهار را حفظ کند.
آینده چابهار چه خواهد شد؟
اگرچه پایان معافیت تحریمی آمریکا فضای عدم قطعیت تازهای ایجاد کرده است، اما شواهد موجود نشان میدهد هند قصد ندارد از چابهار خارج شود. محتملترین سناریو، بازطراحی ساختار حقوقی سرمایهگذاری و تداوم حضور عملیاتی این کشور در بندر است.
در صورت تحقق این سناریو، چابهار همچنان یکی از مهمترین نقاط تلاقی رقابتهای ژئوپلیتیکی در جنوب آسیا و غرب آسیا باقی خواهد ماند؛ جایی که منافع ایران، هند، آمریکا و چین به شکلی همزمان در آن تبلور یافته است.
نظر شما