مذاكرات اسلام آباد

نگاه اقبال متفکر فراملی، به ایران به عنوان «گلستان تمدنی جهان» / بازخوانی نسخه‌ی «اقبال» برای عبور از آنارشی جنگ به صلح پایدار

در آیین گرامیداشت اقبال لاهوری، متفکران و مسئولان ایرانی و پاکستانی به بازخوانی میراث فلسفی شاعری پرداختند که پیونددهنده عمیق دو ملت است. سخنرانان با تأکید بر نبوغ چندزبانه و تسلط او بر فلسفه شرق و غرب، اندیشه‌های اقبال را راهکاری برای برون‌رفت از بحران‌های معاصر، تحلیل ریشه‌های جنگ و صلح و صیانت از هویت تمدنی منطقه دانستند.

به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین به نقل از ایرنا، به مناسبت گرامیداشت یاد و آثار اقبال لاهوری، شاعر و فیلسوف بزرگ مسلمان، مراسمی با حضور احمد میدری، وزیر کار، رفاه و تعاون اجتماعی، در تالار تلاش وزارت کار به همت انتشارات علمی و فرهنگی و حمایت وزارت کار، برگزار شد.

در این مراسم، احمدمیدری وزیر کار، محمد بقایی استاد ادبیات فارسی، دارنده عالی‌ترین نشان فرهنگی پاکستان، حسن فرطوسی دبیرکل کمیسیون کلی یونسکو در ایران، احمدمسجد جامعی رئیس مرکز دائره المعارف بزرگ اسلامی، احمد شامی کاردار سفارت پاکستان در ایران، رضا امیری مقدم سفیر ایران در پاکستان، وحیدالزمان طارق سرپرست اعلی بزم فکر اقبال، رابعه کیانی استادیار و رئیس گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه پاکستان، فلیحه زهرا کاظمی رئیس دانشکده علوم اسلامی و مطالعات شرقی دانشگاه زنان لاهور و مظفر علی کشمیری‌ استادیار مدعو دانشگاه بین المللی اسلام آباد، به سخنرانی و بیان نظراتشان درباره علامه محمد اقبال لاهوری پرداختند.

اقبال متفکر فراملی، ایران را «گلستان تمدنی جهان» می‌دید؟ / بازخوانی نسخه‌ی «اقبال» برای عبور از آنارشی جنگ به صلح پایدار

  نشست تعاملات شرق و غرب در اندیشه‌های محمداقبال لاهوری با همت وزارت کار و انتشارات علمی و فرهنگی با حضور احمد مسجدجامعی قائم مقام مرکز دایره‌المعارف بزرگ اسلامی، احمد میدری وزیر تعاون، کار و رفاه، محمد بقایی‌ماکان استاد ادبیات فارسی و دارنده عالی‌ترین نشان فرهنگی پاکستان، مظفرعلی کشمیری استاد مدعو دانشگاه بین‌المللی دانشگاه اسلام‌آباد، رابعه کیانی رئیس گروه زبان و ادبیات فارسی دانشکده دولتی بانوان، سید جمال هادیان مدیرعامل انتشارات علمی و فرهنگی، سیده فلیحه زهرا کاظمی رئیس دانشکده علوم اسلامی و مطالعات شرقی در دانشگاه زنان لاهور و وحیدالزمان طارق سرپرست اعلی بزم‌فکر اقبال یکشنبه ۶ اردیبهشت در مجموعه فرهنگی تلاش برگزار شد.

بقایی‌ماکان با بیان این‌که بحث درباره اقبال می‌تواند گسترده باشد، توضیح داد: او دارای دستگاه عریض و طویل است که نمی‌توان آن عنوان را به متفکرانی مانند نیچه داد. اقبال درباره مسائل مختلف اظهارنظر کرده است و یکی از اندیشه‌های محوری اقبال درباره شرق و غرب است.
او با تاکید بر این‌که اقبال اصولا در ستیز نیست، افزود: اقبال مخاطب خود را به ستیز با غرب تشویق نمی‌کند، بلکه منتقد غرب است. انتقاد اقبال از شرق بیش از غرب است، زیرا در ابیات متعددی می‌بینید که می‌گوید شرقی‌ها دستی از آستین بیرون نمی‌آورند تا تلاش خود را در برابر شرق نشان دهند. به گفته اقبال شرق بیش از ۵۰۰ سال است که خود را به خواب زده است.

او با تاکید بر این‌که اقبال تنها متفکر و اندیشمندی است که راه حل نشان می‌دهد، ادامه داد: اقبال می‌گوید اگر دستاوردهای غرب را از زندگی خود حذف کنید، از زندگی باز می‌مانید.

بقایی‌ماکان درباره اساس فکری اقبال توضیح داد: او می‌گوید آدمیان شرقی برای این‌که به تعالی برسند، باید از عقل خود کمک بگیرد، ابتدا بسازند، تولید کنند و بعد به ستیزه با غرب بروند. انتقاد اقبال این است که شرقیان از عقل خود کمک نمی‌گیرند. اقبال می‌گوید تا زمانی که هر شرقی منِ خود را تقویت نکند، هرگز نمی‌تواند با غرب برابری کند.

نگاه اقبال شرق را به سمت گسترش تعاملات هدایت می‌کند

حسن فرطوسی دبیر کل کمیسیون ملی فرهنگی یونسکو با اشاره به اینکه تجلیل از یک شخصیت بررسی افکار و نظریات آن شخص است، گفت: اگر بخواهیم نگاهی به جهان‌های متنوع اقبال داشته باشیم. اقبال غرب را دیده بود و از شرق برخاسته بود. بر اساس عشقی که در شرق دیده بود، می‌گفت عقل سر بدون عشق شرقی نمی‌تواند راه به جایی ببرد.  علم در غرب به نظر او با شکوه بود، اما فکر می‌کرد چاقوی جراحی می‌تواند برای کشتار به کار رود و برای همین نگرانی بود. 

او ادامه داد: نوع نگاه مبتنی بر خودآگاهی اقبال که بدون فراموش کردن خود بود، موجب خود را شناختن و خود را باور داشتن و عزت در تعامل بود. ما از موضع مبتنی بر کرامت و عزت باید تعامل سازنده داشته باشیم.

این عضو یونسکو با تاکید بر این‌که تعامل ایران فرهنگی وضعیت متفاوتی با یونسکو دارد، گفت: مهم است که کشورها از موضع مقتدر وارد بهره‌وری شوند که خود را ارائه دهند. نگاه اقبال شرق را به سمت گسترش تعاملات هدایت می‌کند.

اقبال از دیدگاه ایران‌شناسان پاکستانی

احمد شامی کاردار سفارت پاکستان در ایران با بررسی نظریات و افکار اقبال توضیح داد: اقبال بر این باور بود که نظام‌هایی که بر کاپیتالیسم بنیانگذاری می‌شوند نمی‌توانند موجب شکوفایی بشر شوند.  اقبال به هم‌افزایی می‌اندیشید، جهانی را عرضه می‌دارد که اخلاقیات ارزشمند اند.

وحیدالزمان طارق سرپرست اعلی بزم‌فکر اقبال در ویدیویی که برای این نشست فرستاده بود، افکار اقبال را بررسی کرد.

مظفرعلی کشمیری استاد مدعو دانشگاه بین‌المللی دانشگاه اسلام‌آباد گفت: مواجهه شرق و غرب در اندیشه‌های اقبال لاهوری، دو شیوه متفاوت و راهی برای سبک زندگی متفاوت از نظر فکری و تمدنی است. او به شرقی‌ها به ویژه مسلمانان هشدار داد جای تقلید کورکورانه از غرب، هویت خود را زنده نگه‌دارند تا جامعه بتواند کنار عقل و عشق پیشرفت کند.

رابعه کیانی رئیس گروه زبان و ادبیات فارسی دانشکده دولتی بانوان موضوع بازگشت خویشتن در نظریات اقبال را بررسی کرد و گفت: اقبال پژوهشکر، نویسنده، شاعر و سیاست‌مدار و جامعه‌شناس بود. اقبال شعور و ادراک درباره علم سیاست و آینده اجتماعی داشت.  اقبال نظریه بازگشت به خویشتن انسان شرقی را ارائه داد. اقبال به گفت‌وگوی شرق و غرب برای بازآفرینی انسان می‌اندیشید. 

سیده فلیحه زهرا کاظمی رئیس دانشکده علوم اسلامی و مطالعات شرقی در دانشگاه زنان لاهور  مواجهه شرق و غرب را یکی از مهم‌ترین مسائل روز اعلام کرد و افزود: اقبال با بررسی این مساله تلاش کرد که الگویی برای تعامل خلاق میان شرق و غرب ایجاد کند. به باور او غرب با کنار گذاشتن دین از زندگی انسان، زندگی او را دچار دگرگونی کرده است و نمی‌تواند سعادت او را تضمین کند.

مسجد جامعی: اقبال لاهوری ایران را یکپارچه می‌داند

مسجدجامعی با اشاره به یکی از پیام‌های رهبر شهید که در آن از اقبال به عنوان متفکر شرق نام برده بود، ادامه داد: زبان اقبال فارسی است و مطالعاتش سیر تفکر در ایران از زمان زرتشت تا به امروز است، او ایران را یکپارچه می‌داند و آن را تفکیک نمی‌کند. بسیاری از پژوهشگران به این مساله توجه ندارند و می‌گویند ایران قبل از اسلام و ایران بعد از اسلام، اما اقبال درباره «ایران» صحبت می‌کند، تحولات قبل و بعد را می‌بیند.

قائم مقام مرکز دایره‌المعارف بزرگ اسلامی افزود: اقبال بررسی می‌کند ایرانیان چگونه ظرفیت‌های قبل از اسلام را حفظ کردند و با آمدن اسلام به آن افزودند. ایران مانند گل خاصی است و عطر و بوی خاص خود را دارد و همچنین از تمام ظرفیت‌ها استفاده کرده است. تحت جمشید را ببنید در سرستون‌ها از یونان استفاده کرده است، از مصر و بابل استفاده کرده است، اما شاکله آن ایرانی است، ایران یعنی همین، یعنی تمام دنیا.

او با تاکید بر این‌که ایرانیان هم باید ایران را بیشتر بشناسند، گفت: ما امروز به آرش کمانگیر افتخار می‌کنیم پیش از این او در صندوق تاریخ مانده بود، رستم و شاهنامه هم برای ماست، در حالی که پیش از این چنین فکری نداشتیم.

انتقاد اقبال از شرق بیش از غرب است/  رهبر شهید همواره به اشعارش توجه داشتند

احمد میدری: اندیشه "اقبال" می‌تواند مسیر گفت‌وگوی جهانی برای صلح را هموار کند

تهران- ایرنا- وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی گفت: ایران و پاکستان می‌توانند با تکیه بر پیوندهای فرهنگی و فکری مشترک از جمله اندیشه‌های اقبال لاهوری، گفت‌وگویی میان متفکران جهان برای یافتن راهی به سوی صلح پایدار شکل دهند.

به گزارش خبرنگار اقتصادی ایرنا، احمد میدری روز یکشنبه در حاشیه نشست تعاملات شرق و غرب در اندیشه های علامه اقبال لاهوری در جمع خبرنگاران اظهار داشت: ایران در شرایطی قرار دارد که با وجود فضای جنگی، زندگی عادی مردم ادامه دارد و امیدواریم این جنگ هرچه زودتر با پیروزی کامل ایران پایان یابد و صلح در منطقه برقرار شود.

وی افزود: هرچند جنگ ریشه‌های سیاسی، نظامی و حتی فردی دارد، اما می‌توان از منظرهای عمیق‌تر فرهنگی و فکری نیز به مساله جنگ و صلح نگاه کرد. صورت مساله اصلی این نشست نیز همین بود که چگونه می‌توان به صلحی پایدار دست یافت.

میدری با بیان اینکه «انتشارات علمی و فرهنگی» از مجموعه‌های وابسته به وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی است، گفت: با دعوت از چهره‌های برجسته‌ای همچون استاد سیدمحمد مسجدجامعی و دیگر فرهنگ‌دوستان و اندیشمندان ایرانی و پاکستانی تلاش کردیم زمینه گفت‌وگویی مشترک را فراهم کنیم تا درباره راه‌های تحقق صلح پایدار بحث و تبادل نظر شود و این گفت‌وگو در ادامه با متفکران دیگر کشورها نیز گسترش یابد.

وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی به اندیشه‌های اقبال لاهوری درباره جنگ اشاره و خاطرنشان کرد: اقبال معتقد بود جنگ‌هایی مانند جنگ جهانی اول حادثه‌ای اتفاقی نبود، بلکه نتیجه غفلت بشر از معنویت بود. از نگاه او اگر میان عقل و عشق و میان مادیات و معنویت توازن برقرار نشود، بشر بار دیگر با پدیده جنگ روبه‌رو خواهد شد.

وی با اشاره به توجه رهبر انقلاب به اندیشه‌های اقبال، ادامه داد: نگاه معظم له به اقبال نگاهی عمیق بوده است و در سال‌های اخیر نیز دکتر مسعود پزشکیان رئیس جمهور بار دیگر اقبال را در فضای سیاسی و اداری کشور مطرح کرده‌اند. این رویکرد فرهنگی که در دولت شکل گرفته، می‌تواند به فهم بهتر مسائل منطقه و جهان کمک کند.

میدری تأکید کرد: هر ارتباطی در نهایت ریشه‌های فرهنگی دارد. اگرچه نیازهای اقتصادی مهم هستند، اما پیوندهای فرهنگی تاریخی میان ایران و کشورهای همسایه زمینه‌ساز گسترش همکاری‌های اقتصادی نیز می‌شود.

وی افزود: وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی نیز از طریق ارتباط با سفیران و فعالان اقتصادی در حال گسترش مبادلات اقتصادی است و امیدواریم بتوانیم از ظرفیت‌های فرهنگی مشترک برای توسعه همکاری‌های اقتصادی در آینده بیشتر استفاده کنیم

اقبال انسانی انقلابی بود

رضا امیرمقدم سفیر ایران در پاکستان در پیام ویدئویی که برای نشست فرستاده بود، گفت:  از علمای پاکستان برای روشنگری  درباره جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران تشکر می‌کنم.

امیرمقدم با بیان این‌که نام اقبال در ایران همواره با لاهور بیان می‌شود، گفت: ما اقبال را به عنوان شاعر می‌شناسیم در حالی که در همه زمینه‌های علوم از جمله علم سیاست معروف است. اقبال انسانی انقلابی بود، فردی که با قلم و تفکرش زمینه تحول عظیم را در جامعه به وجود می‌آورد. 

سفیر ایران در پاکستان  با اشاره به تاثیر اجتماعی اقبال در پاکستان توضیح داد: او مورد احترام جامعه پاکستان است. هر کشور بنیان‌هایی دارد، در پاکستان هر جایی درباره سیاست، مسائل اجتماعی می‌شود، حتما از اقبال یاد می‌کنند، همانطور که در ایران همواره از رهبر شهید یاد می‌شود. 

او افزود: رهبر شهید همواره به اشعار اقبال توجه داشتند و در شعر به او ارجاع می‌دادند. این فعال فرهنگی در پایان پیشنهاد داد: هنوز فیلمی درباره اقبال ساخته نشده است، می‌توانیم تولیدی مطابق افکار و فرهنگ ایران و پاکستان ساخته شود. 

۲۱۶۲۱۶

کد مطلب 2211058

برچسب‌ها

خدمات گردشگری

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
3 + 1 =

آخرین اخبار

پربیننده‌ترین