به گزارش خبرآنلاین، چنگال فقر این روزها بیش از هر زمان دیگری جان شهروندان را میفشارد. تعدیل و اخراج نیروی کار، خیل عظیم شاغلان رانده شده از بازار کار در روزهای بعد از جنگ را در گرداب ترسی هولناک از آینده گرفتار کرده است. حالا آنها که بخت یارشان بوده و توان استفاده از مقرری بیمه بیکاری را دارند، در انتظار نظرات کارشناسان مربوطه شب را به صبح میرسانند. در این بین آنها که حتی به همین میزان هم اقبال نداشته و توان استفاده از این مقرری حداقلی و ناچیز را ندارند، در وضعیت بدتری قرار دارند.
در این بین زهرا بهروز آذر معاون زنان و خانواده ریاستجمهوری چند روز پیش از آمار قابل توجه زنان بیکار شده پرده برداشت. به گفته او از مجموع بیمههای بیکاری ثبتشده در ۴۰ روز اخیر تقریباً یکسوم مربوط به زنان است. بهروز آذر با اشاره به نسبت پایینتر حضور زنان به مردان در اشتغال رسمی این رقم را قابل توجه خوانده و گفته بود که این آمار نشاندهنده سهم بالاتر زنان در خروج از بازار کار است.
کلیشههای جنسیتی عاملی مهم در اخراج زنان از بازار کار
«سیمین کاظمی» جامعهشناس معتقد است که در تعدیل نیرو اغلب فرودستترین بخش نیروی کار قربانی میشوند، موضوعی که کلیشههای جنسیتی و تصورات جنسیتزده در شکلگیری آن نقشی پررنگ ایفا میکنند: این کلیشهها که اشتغال زنان را نسبت به مردان کمتر ضروری جلوه میدهد موجب میشوند که در شرایط تعدیل نیرو در درجه نخست زنان قربانی شوند، زیرا کماکان در ذهنیت جمعی و عمومی زنان «نانآور خانواده» محسوب نمیشوند، این در حالی است که ۲۲.۵ درصد (بیست و دو و نیم درصد) خانوارهای ایران زن سرپرست بوده و فقیرترین و نیازمندترین خانوارهای جامعه هستند.
به گفته او در بازار کار ایران، زنان عموماً پایینترین ردههای شغلی را تصدی میکنند و بیشتر در بخش اقتصاد غیررسمی شاغل هستند از این رو در بحران اقتصادی، اخراج و بیکاری مانند بحران فعلی این زنان هستند که بیش از همه صدمه میبینند و شغلشان را از دست میدهند.
این جامعهشناس حوزه زنان تاکید میکند که بیکاری زنان را به قعر سلسله مراتب طبقاتی/جنسیتی میکشاند و موجب بیقدرت شدن آنها در خانواده و جامعه میشود: در طبقه فرودست، بیکاری زنان موجب فقیرتر شدن و بدتر شدن کیفیت زندگی آنها و خانوادههایشان میشود، چنانکه این بخش از جامعه در تامین نیازهای پایهای خود شامل غذا، بهداشت و مسکن دچار درماندگی میشوند. بیکاری زنان فرودست را با سیاهترین چهره فقر مواجهه و آنها، خانواده و فرزندانشان را در معرض بیخانمانی، سوء تغذیه، بیماری، توقف تحصیل و آسیبهای اجتماعی قرار میدهد.
ایلنا نوشت: او از تبعات تعدیل نیرو و بیکاری بر زنان طبقه متوسط جامعه هم میگوید: بیکاری، استقلال اقتصادی را از این گروه از زنان سلب و آنها را متکی به مردان میکند و در نتیجه کنترل مردان را بر زندگی این زنان افزایش مییابد. در چنین وضعیتی زنان در مواجهه با خشونت خانگی کمتر قادر به مقابله و نجات خود هستند. از طرف دیگر بیکاری توانمندی و شایستگی این زنان را زیر سوال برده و آنها را مجبور به انزوا و خانهنشینی میکند.
کاظمی بیکار شدن را برای زنان مصیبتی ناگوار توصیف میکند به این علت که در بازار کار ایران زنان به زحمت میتوانند شغلی به دست آورند و در صورت اخراج شدن بازگشت به کار برای آنها به مراتب سختتر از مردان است: زنان برای اشتغال با مشکل مواجه هستند، زیرا از اشتغال زنان به صورت رسمی و واقعی حمایت نمیشود، همچنین موانع فرهنگی و اجتماعی اشتغال زنان هنوز برقرار هستند.
تنها ۱۱ درصد از زنان کشور شاغل هستند
او تاکید میکند که هر بلایی که بر سر اقتصاد کشور نازل میشود، باعث از دست رفتن بخشی از مشاغل زنان میشود، آنهم در شرایطی که نرخ اشتغال زنان بسیار کم است و در مجموع حدود ۱۱ درصد از زنان شاغل هستند. با هر واقعه بحرانزا از همین میزان اندک هم تعداد زیادی شغل خود را از دست میدهند. از تحریم تا دوران همهگیری کرونا و در جنگ ۱۲ روزه قربانیان اصلی بیکاری، زنان بودهاند و در جنگ ۴۰ روزه نیز همین ماجرا تکرار شده است.
این جامعهشناس اضافه میکند: موضوع تاسفآور این است که اساسا بیکار شدن زنان مشکل مهمی به حساب نمیآید و با این موضوع به عنوان یک اتفاق عادی برخورد میشود به همین دلیل هم تلاش جدی از سوی ساختار مدیریت کشور برای جبران آن صورت نمیگیرد. علت این معضل آن است که اشتغال زنان امر ضروری تلقی نمیشود.
او درباره تاثیر بیکاری و بیدرآمدی زنان بر جامعه توضیح داد: با بیکار شدن زنانی که سرپرستی بیش از یک چهارم خانوارهای کشور را بر عهده دارند، جمعیت عظیمی دچار فقر شدید و پیامدهای آن میشود. در جنگ ۴۰ روزه بخش قابل توجهی از فرصتهای شغلی از دست رفته، مربوط به مشاغل زنان سرپرست خانوار بوده است. بیکاری، فقیرتر شدن زنان و تشدید زنانه شدن فقر را در پی دارد این درحالیست که فقر سرآغاز آسیبهای اجتماعی است. بیخانمانی، زباله گردی و تحت خشونت قرار گرفتن از تبعات بیکاری زنان است.
به گفته این جامعهشناس، بیکاری زنان و کنار گذاشته شدن آنها از بازار کار تبعات اجتماعی و اقتصادی دیگری دارد که کمتر به آن توجه میشود. جامعهای که نیمی از پتانسیل و سرمایه انسانی خود را کنار بگذارد هرگز روی رفاه، عدالت اجتماعی و پیشرفت و توسعه را نخواهد دید.
نظر شما