آنچه امروز نگرانکنندهتر شده، نه اصل وجود این رفتارها، بلکه تداوم آنها در فضایی است که کشور بیش از همیشه به اتحاد ملی، استقامت مدنی و عقلانیت ارزشی نیاز دارد.
در دهههای اخیر، بارها تکرار شده که هر جا صدای عقلانی، مدیری کارآمد یا چهرهای منتقد اما دلسوز و غیروابسته به بیگانه در عرصه عمومی نقشآفرین شده، با موجی از فشارها و تخریبها مواجه شده است؛ گاهی به حاشیه رانده شده، گاهی خانهنشین و گاه آنچنان هزینهدار که عملاً از میدان خارج شده است. نتیجه، چیزی جز محروم شدن جامعه از بخشی از ظرفیتهای سیاسی و اجتماعی خود نبوده است؛ ظرفیتهایی که میتوانستند به بهبود کیفیت حکمرانی و افزایش رضایت عمومی کمک کنند.
داستان تلخ ماجرایی که سالها بر اندیشمند و سیاستمدار شهید، دکتر علی لاریجانی رفت، عبرتی است برای همگان که تنگنظری و حذفگرایی، چقدر میتواند خسران و پشیمانی در پی داشته باشد. در تاریخ سیاسی معاصر ما ناصحانِ مشفقِ زیادی هستند که پیش از ترور فیزیکی، ترور شخصیت شدند. هنوز که هنوز است این مدعیان درس نگرفته و با ادامه دادن رفتار تفرقهافکنانه از این شهدای تهمت و آبرو شرم نمیکنند.
چنین روندی، بهتدریج سرمایه اجتماعی را فرسوده میکند. پیامد این وضعیت، صرفاً داخلی نیست. جامعهای که درگیر بیاعتمادی و شکافهای درونی است در مواجهه با چالشهای بیرونی نیز آسیبپذیرتر عمل میکند. کاهش انسجام اجتماعی، قدرت چانهزنی و تابآوری ملی را نیز تحت تأثیر قرار میدهد.
در چنین شرایطی، بیتفاوتی نسبت به این روند، خود به بخشی از مسئله تبدیل میشود. بازگرداندن تحمل و پذیرش دیگری و برکشیدن معیارهای عقلانی در عرصه تصمیمگیری، ضرورتی جدی است؛ تمایز روشن میان نقد و هتاکی، میان کنش مدنی و رفتارهای خشونتآمیز، و میان دلسوزی و بهرهبرداری سیاسی باید دوباره برجسته شود.
«جریان همیشه مدعی بیمسئولیت» فقط در عرصه عمومی خلاصه نمیشود، فشاری که از جانب این جریان به ساحت سیاسی وارد میشود، ممکن است به تعلیق تصمیمگیری عقلانی، تضعیف مدارا و فرسایش جرات و جسارت تصمیمگیران بینجامد. مسئله صرفاً حضور و بروز عمومی این جریان نیست که نه قانونا و نه اخلاقا قابل حذف نیست؛ مسئله این است که هزینههای چنین رفتاری بدون در نظر گرفتن مسئولیت آن، بر عهده کل ساختار خواهد بود.
اینک که به یمن رشادت بینظیر قوای مسلح، عقلانیت ممتاز ساختار سیاسی و درایت و مقاومت تاریخی ملت آگاه و شجاع ایران، به اعتراف دوست و دشمن، خباثت و دنائت متجاوزان به خاک پاک میهن، دفع شده است، "مسئولیتپذیری ملی" تکمیلگر پیروزی قاطع ایران خواهد بود.
*نماینده مراغه و عجبشیر در مجلس شورای اسلامی
نظر شما