مظاهر گودرزی: ما خودمان از مرگ تجربهای نداریم، شاید تنها تجربهی ما، دربارهی مرگ دیگران باشد، زمانیکه مادربزرگ، پدربزرگ، یا حتی والدین و فرزندان خودمان، کسانیکه از حلقه دوستان و فامیل هستند را از دست میدهیم با مرگ مواجه نزدیک پیدا میکنیم، البته همین تجربه هم محدود است، مگر انسانها در طول زندگی خودشان چند مورد مرگ افراد نزدیک را تجربه میکنند؟ باقی تجربهها هم به آمار و ارقام برمیگردد، حتما روزهای شیوع کرونا در خاطرمان هست، روزهایی که آمار مرگومیر انسانها اعلام میشد، روزانه صدها نفر جان میباختند، ما هیچکدامشان را نمیشناختیم اما احتمال داشت در میان آنها فردی نزدیک به ما هم وجود داشته باشد، بسته به این تجربهها شناخت ما با مرگ متفاوت میشود، حالا این را در نظر بگیرید برخی افراد هستند که مرگ کسبوکارشان است یا برای امور خیریه و عامالمنفعه به آن نزدیک میشوند، مثل کسانیکه به آنها «مامای روح» میگویند.
«مامای روح» کسانی هستند که در روزهای آخر زندگی افراد را کنارشان زندگی میکنند، کمی امور را برای آنها و خانوادهشان تسهیل میکنند، احتمالا با آنها حرف میزنند یا شاید درد و دل میکنند، گاهی هم ممکن است فقط نگاهشان کنند؛ این گروه مرگ را بهتر از سایرین میشناسند، حداقل روزهای آخر زندگی یک فرد برای آنها آنقدر تکرار شده که شاید با دیدن برخی علائم مطمئن شوند امروز روز آخر زندگی است.
از مهمترین لحظات زندگیام، گرفتن دست فردی در آخرین لحظات عمر است
بیبیسی جهانی گزارشی درباره همین گروه منتشر کرده است، در بخشهایی از این گزارش آمده که: «ریتا بال، مامای روح، شاغل در لندن است، او میگوید یکی از مهمترین لحظات زندگیاش، گرفتن دست فردی در آخرین لحظات عمر است. بال سه سال است که به عنوان مامای روح آموزشدیده، در کنار بیماران و خانوادهها میایستد تا هنگامی که فردی در حال مرگ است، آرامش و حمایت روانی را برای او و عزیزانش فراهم کند.
مامای روح با خانوادهها و بیماران در خانهها یا مراکز درمانی کار میکند و بدون ارائه خدمات پزشکی، نقش همراه و راهنما را ایفا میکند. بسیاری از مردم، هنگام مواجهه با عزیزان در حال مرگ، نمیدانند باید چه کنند یا چه اجازهای دارند؛ بال توضیح میدهد که انجام کارهایی مانند بغل کردن، بوسیدن، صحبت کردن یا پخش موسیقی برای فرد در حال رفتن، میتواند آرامش زیادی به خانواده بدهد و مامای روح این فضا را ایجاد میکند.
در سالهای اخیر، نقش مامای روح (Death Doula) محبوبیت فراوانی پیدا کرده است و شخصیتهای مشهوری مثل نیکول کیدمن نیز اعلام کردهاند قصد دارند در این زمینه آموزش ببینند.
حمایت در لحظات سخت و تجربههای شخصی
فانی برنس، زنی از منطقه دوون، روایت میکند که حدود ۱۰ ماه پیش از مرگ همسرش بر اثر سرطان، با مامای روح به نام سارا پارکر تماس گرفت. پارکر با حضور پررنگ و حمایت روانی، به برنس کمک کرد تا با غم و اندوه مرگ، راحتتر کنار بیاید و درباره مسائل دشوار مانند محل دفن و مراسم تدفین با همسرش گفتگو کند. پارکر همچنین راهنماییهای لازم درباره مراحل انجام امور اداری بعد از فوت ارائه داد و همواره به برنس یادآوری کرد که مراقبت از خود را فراموش نکند.
مامای روح، روند مرگ و زوال بدن را به زبان ساده برای خانواده شرح میدهد تا ترس و نگرانی آنها کمتر شود. حتی توضیحاتی درباره صداهای عجیب در حین مرگ (مانند Death Rattle) موجب میشود خانوادهها آمادهتر باشند و تجربه مرگ طبیعیتر به نظر برسد.
به گفته بسیاری از ماماهای روح مانند اما کلر، امروزه دانش عمومی درباره مرگ طبیعی کاهش یافته و اغلب مردم تصویرشان از مرگ برگرفته از فیلمها یا مرگهای ناگهانی است. مامای روح با ارائه توضیحات دقیق درباره تغییرات جسمی، فضا را برای وداع انسانیتر و آرامتر آماده میکند و فرصت معنادار بودن زمان باقیمانده را ایجاد میکند.
مرگ با دستان مهربان و تحقق آرزوها
کریستا هیوز، مامای روح دیگر در مکانی خیریه برای بیماران سرطانی، بر اهمیت برقراری ارتباط عمیق با فرد در حال مرگ تاکید دارد. او تجربهای دارد از بیماری که آرزو داشت در باغ بمیرد اما شرایط جسمی این امکان را نمیداد. هیوز با آوردن تصاویر، روغن اسطوخودوس و پخش صدای پرندگان، فضای باغ را برای بیمار شبیهسازی و خاطرهای دلنشین در لحظات آخر خلق کرد.
ماماهای روح، گاهی حتی پس از فوت، در کنار خانواده میمانند؛ پیامها را به برگزارکنندگان مراسم تدفین میرسانند یا در تنظیم مراسم یادبود کمک میکنند. برخی دیگر با برگزاری نشستهایی مانند «کافه مرگ» سعی دارند در جامعه آگاهی را بالا ببرند و حرف درباره مرگ را راحتتر کنند.
تحولی در مراقبتهای پایان زندگی
به گفته ماریان کراوچیک پژوهشگر دانشگاه گلاسگو، امروز شیوههای مرگ متفاوت شده، کمتر کسی بر اثر بیماریهای عفونی یا حادثه میمیرد و بیشتر افراد برای سالها با بیماریهای محدودکننده و مزمن زندگی میکنند. همین موضوع نیاز به مراقبتهای پایان زندگی را بیشتر کرده و ماماهای روح میتوانند خَلَأ موجود را پر کنند، گرچه در بریتانیا قانونگذاری یا آموزش اجباری مشخصی برایشان وجود ندارد و دغدغههایی درباره سوءاستفاده وجود دارد.
برخی معتقدند مامای روح باید در نظام سلامت ادغام شود و برخی دیگر ترجیح میدهند خدماتش مستقل بماند.
دکتر پل پرکینز، مدیر پزشکی موسسه سو رایدر، معتقد است نظام سلامت برای بیماران در حال مرگ پیچیده است و مامای روح میتواند به بیماران کمک کند تا در پایان عمر، بهترین کیفیت زندگی را داشته باشند و وقت خود را با کسانی سپری کنند که به آنها شادی میدهد.
منبع: BBC
۲۳۳۲۳۳
نظر شما