به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، «سیدعباس عراقچی» وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، امروز سهشنبه در ادامه رایزنیهای دیپلماتیک ایران با شرکای منطقهای و فرامنطقهای، عازم پکن پایتخت چین میشود. این سفر، همزمان با تشدید تنشهای منطقهای متعاقب افزایش تهدیدها و تحرکات آمریکا علیه ایران در تنگه هرمز و خلیج فارس صورت میگیرد.
بنابر روایت ایرنا، سفر وزیر خارجه به چین در شرایطی صورت میگیرد که دیپلماسی ایران برای مدیریت بحران و تثبیت آتشبس وارد فاز جدیدی شده است. چین به عنوان یکی از کشورهای اثرگذار در منطقه، شریک راهبردی تجاری و عضو دائم شورای امنیت سازمان ملل که منافع مستقیم در حفظ صلح در منطقه خاورمیانه دارد، میتواند نقشی موثر در کمک به برقراری صلح و امنیت در منطقه و مقابله با یکجانبهگرایی خشن در سطح بینالمللی ایفا کند.
اهمیت راهبردی سفر در میانه آتشبس شکننده
این سفر از آن جهت اهمیتی دوچندان دارد که ایران و آمریکا در میانه یک آتشبس نامستقر قرار دارند؛ آتشبسی که با وجود توقف حملات هوایی، به دلیل شروع درگیریهای دریایی و اقدام آمریکا در تعرض به کشتیرانی تجاری بینالمللی عملا ماهیت خود را از دست داده است.
از سوی دیگر چین به زودی میزبان رئیس جمهور آمریکا خواهد بود و انتظار میرود که مسائل منطقه یکی از موضوعات مورد بحث در دیدارهای دو رئیس جمهور باشد.
سفر وزیر خارجه به پکن، که بعد از سفر هفته قبل وی به روسیه صورت میگیرد، حاوی پیامی روشن به واشنگتن و جامعه بینالملل است: ایران در شرایط جنگی و فشار حداکثری، از نظر دیپلماتیک منزوی نیست و اهرمهای ارتباطی خود با قدرتهای بزرگ را با تمام توان در دسترس دارد.از منظر پکن، جنگ فعلی آمریکا و اسرائیل علیه ایران صرفا یک بحران منطقهای نیست بلکه جنگی با ماهیت و اهداف ژئوپولیتیک به منظور احیای هژمونی آمریکا در جهان از طریق تسلط بر قلب انرژی دنیا ارزیابی میشود. چین از روزهای نخست درگیری، با محکومیت شدید عملیات نظامی، آن را نقض آشکار قواعد حقوق بینالملل و اصول منشور ملل متحد خوانده است.
سیاستگذاران چینی معتقدند که رویکرد نظامی آمریکا، نظم جهانی را برهم زده و منطقه را به سمت یک جنگ همهجانبه و غیرقابل کنترل سوق میدهد. پکن که خواهان یک خاورمیانه چندقطبی است، از طریق کانالهای دیپلماتیک تلاش کرده است تا از موضعگیریهای یکجانبه علیه ایران جلوگیری کرده و مانع از صدور قطعنامههای یکسویه که بهانه گسترش جنگ به آمریکا بدهد، بشود. چین جنگ ایران را بخشی از استراتژی «تضعیف رقبای استراتژیک» توسط آمریکا میداند و بر همین اساس، از حق دفاع مشروع تهران حمایت کرده است.
اختلال در کشتیرانی تجاری و نگرانی چین
در کنار بعد نظامی و سیاسی، آنچه در سفر عراقچی اهمیت ویژهای دارد، نگاه ویژه چین به بحران کشتیرانی تجاری بینالمللی است. از یکسو چین همواره با سیاست فشار و تحریم اقتصادی آمریکا علیه خود و شرکای تجاریاش مخالفت کرده و اقدامات آمریکا در تعرض به کشتیهای تجاری حامل کالا یا نفت از یا به مقصد چین را به عنوان نقض فاحش آزادی دریانوردی و تجارت دریایی محکوم کرده است. چین به درستی میداند که توسعه اقتصادی و جایگاه جهانی آن وابسته به حفظ آزادی تجارت و دریانوردی ایمن بینالمللی است. از این منظر اقدامات آمریکا در دو سال گذشته و به ویژه طی چند هفته اخیر در توقیف کشتیها و نفتکشهای ایرانی به بهانه حمل کالاهای وارداتی از چین یا انتقال نفت به چین، به این نگرانی چین دامن زده است که گویا جنگ علیه ایران صرفا بهانهای است برای ناامن سازی تجارت آزاد با هدف فشار بر چین.
از سوی دیگر، چین نگرانیهای قابل درکی در رابطه با تنگه هرمز دارد. اختلال در تردد کشتیرانی در این آبراهه که نتیجه مستقیم تجاوز نظامی آمریکا-اسرائیل علیه ایران بوده است، موجب بروز دغدغه جدی برای «امنیت انرژی» چین شده است.
چین بزرگترین واردکننده نفت در جهان است و حدود یکسوم از کل واردات نفت و گاز این کشور از طریق تنگه هرمز انجام میشود. هرگونه آشفتگی پایدار در این مسیر، نه تنها منجر به جهش شدید قیمتها میشود، بلکه زنجیره تامین صنعتی و اقتصادی چینی را مختل کرده و رشد اقتصادی پکن را که در حال حاضر با چالشهایی روبهرو است، به خطر میاندازد.
شی جینپینگ، رئیسجمهور چین پیشتر و در جریان تماسهای تلفنی، صراحتا از آمریکا خواسته بود تا مانع از اختلال و ناامنی در تنگه هرمز شود. حالا میزبانی از وزیر خارجه ایران، نشاندهنده ادامه تلاش پکن از طریق مشورت با مهمترین بازیگر منطقهای یعنی ایران جهت بازگرداندن امنیت به این شریان حیاتی و جلوگیری از تشدید مشکلات اقتصادی برای این کشور است.
چین منافع ملی خود را در حفظ صلح و ثبات در منطقه خلیج فارس و دریای عمان تعریف کرده و در این چند سال تلاش زیادی برای نزدیک کردن بازیگران اصلی از جمله ایران و عربستان انجام داده است. تجاوز نظامی آمریکا به ایران در تعارض آشکار با این رویکرد چین به شمار میآید و اساسا آمریکا رویکرد خود را در تقابل و مهار اقتصادی -امنیتی چین تعریف کرده و بنا دارد از طریق سیطره بر منابع انرژی در خاورمیانه، تسلطی که قبلا از طریق ربایش رئیس جمهور ونزوئلا اجرا کرده است را تکمیل کند.
پیشبینی می شود در نشستهای وزیر خارجه ایران با مقامات ارشد چین، محورهای زیر مورد بحث و بررسی قرار گیرد:
- بررسی تقویت همکاریهای دوجانبه بر اساس موافقتنامه شراکت راهبردی ایران و چین؛
- تبادل نظر درباره پیامدها و تبعات تشدید رویکردهای یکجانبهگرایانه و نظامیگری آمریکا بر نظم و امنیت بینالمللی؛
- تبادل دیدگاهها درباره احیای صلح و ثبات در منطقه غرب آسیا؛
- هماهنگی دیپلماتیک دو کشور در مجامع بینالمللی، بهویژه شورای امنیت؛
- گفتگو درباره راهحلهای سیاسی برای خروج از بحران و لزوم توقف کامل اقدامات نظامی آمریکا.
سفر وزیر خارجه به پکن، که بعد از سفر هفته قبل وی به روسیه صورت میگیرد، حاوی پیامی روشن به واشنگتن و جامعه بینالملل است: ایران در شرایط جنگی و فشار حداکثری، از نظر دیپلماتیک منزوی نیست و اهرمهای ارتباطی خود با قدرتهای بزرگ را با تمام توان در دسترس دارد.
در این میان، بهرهگیری از ظرفیتهای ائتلافهای چندجانبه شرقی، محور مهمی از انتظارات تهران در این سفر به شمار میرود. ایران به عنوان عضوی از بریکس و سازمان همکاریهای شانگهای، از چین به عنوان موتور محرک این بلوکها انتظار دارد که ضمن صدور بیانیههای قاطع و رسمی برای محکومیت تجاوز نظامی آمریکا و اسرائیل، از حالت موضعگیریهای کلامی فراتر رود و گامهای عملی و عینی برای مقابله با پیامدهای این بحران به کار بندد؛ اقداماتی که در عمل میتواند به معنای هماهنگی برای خنثیسازی فشارهای اقتصادی غرب، تسهیل تجارت در شرایط جنگی و ایجاد سنگرهای حقوقیِ ضدتجاوز در نهادهای بینالمللی به نفع تهران تلقی شود.
۲۱۹
نظر شما