مظاهر گودرزی: در اصطلاح به آن «درد و دل کردن» میگویند؛ حالا دوست، رفیق، عضوی از خانواده، هرکسی که بشود کنارش نشست و چند دقیقهای با او درباره چیزهایی صحبت کرد که قرار نیست هرکسی بشنود یا بداند؛ در واقع نوعی «حمایت عاطفی» دریافت کردن است، یعنی رازهای مگوی زندگیات را بدون سانسور با فردی امانتدار مطرح میکنی تا حتی اگر کاری از دستش برنیاید حداقل اینکه فقط بشنود یا مثلاً در انتها یک جملهای مانند اینکه «تو حق داری» بگوید. اما انجام همین کار هم ساده نیست، آدمها ممکن است به دو دلیل از انجام این کار خودداری کنند، یک «خجالت کشیدن» و دیگری «قضاوت شدن». گاهی افراد بهدلیل احساس شرم با کسی «درد و دل» نمیکنند، برخی هم از قضاوت شدن نگرانند، حتی اگر کسیکه کنارش رازگشایی میکنند یک متخصص ارائه خدمات روان باشد.
اما حالا تغییراتی ایجاد شده، دسترسیهایی بوجود آمده که آدمها قرار نیست برای درد و دل کردن با آنها خجالت بکشند یا از قضاوت شدن ترس داشته باشند، یک دسترسی همراه و حمایت کنند، «هوش مصنوعی» همهی این کارها را انجام میدهد، اینکه چقدر راهنماییهایش درست هست یا نه شاید در درجه اول برای افراد مهم نباشد، برای شروع درد و دل شما نیاز به اعتماد دارید که هیچوقت قضاوت نمیشوید، تقریباً همین اتفاق در برخی کشورها رخ داده است.
خبرگزاری رویترز گزارشی از یک نظرسنجی منتشر کرده است، نتایج نظرسنجی جدید نشان میدهد نزدیک به نیمی از جوانان اروپایی برای صحبت درباره مسائل شخصی و عاطفی خود به چتباتهای هوش مصنوعی روی آوردهاند؛ موضوعی که نشان میدهد این فناوری بهتدریج به منبعی برای دریافت حمایت عاطفی تبدیل میشود.
گفتوگوی آسانتر با چتباتها
بر اساس نظرسنجی مؤسسه «ایپسوس BVA» که روی ۳۸۰۰ نفر انجام شده، ۵۱ درصد پاسخدهندگان گفتهاند صحبت درباره سلامت روان و مسائل شخصی با یک چتبات برایشان «آسان» است. در مقابل، تنها ۴۹ درصد اعلام کردهاند چنین گفتوگویی با کارکنان حوزه سلامت برایشان راحت است و ۳۷ درصد نیز همین احساس را نسبت به روانشناسان داشتهاند.
با این حال، افراد نزدیک همچنان در صدر فهرست قرار دارند؛ بهطوری که ۶۸ درصد شرکتکنندگان گفتهاند صحبت درباره مشکلات با دوستان برایشان آسان است و ۶۱ درصد نیز همین نظر را درباره والدین خود بیان کردهاند.
جزئیات نظرسنجی
این نظرسنجی به سفارش نهاد ناظر بر حریم خصوصی فرانسه (CNIL) و شرکت بیمه Groupe VYV انجام شده و در اوایل سال ۲۰۲۶ از میان افراد ۱۱ تا ۲۵ ساله در کشورهای فرانسه، آلمان، سوئد و ایرلند صورت گرفته است.
یافتههای این بررسی همچنین نشاندهنده نگرانیهای روبهافزایش درباره سلامت روان جوانان است. بر اساس نتایج، حدود ۲۸ درصد پاسخدهندگان معیارهای مشکوک به اختلال اضطراب فراگیر را داشتهاند.
چرا جوانان به هوش مصنوعی روی آوردهاند؟
حدود ۹۰ درصد از شرکتکنندگان گفتهاند که پیش از این از ابزارهای هوش مصنوعی استفاده کردهاند. بسیاری از آنها دلیل این استفاده را دسترسی همیشگی و ماهیت بدون قضاوت این ابزارها عنوان کردهاند. بیش از سه نفر از هر پنج کاربر نیز هوش مصنوعی را «مشاور زندگی» یا «محرم راز» توصیف کردهاند.
نگرانی کارشناسان درباره پیامدهای روانی
با وجود افزایش استفاده از این فناوری، نگرانیها درباره تأثیرات روانی ابزارهای هوش مصنوعی نیز در سال گذشته بیشتر شده است. کارشناسان هشدار میدهند این فناوری در تشخیص دقیق احساسات انسانی و ارائه حمایت عاطفی ایمن محدودیتهایی دارد.
اوایل امسال نیز خانواده مردی در ایالت فلوریدای آمریکا از شرکت گوگل شکایت کردند و مدعی شدند چتبات هوش مصنوعی «جمینی» در تشدید بدبینی او و در نهایت خودکشیاش نقش داشته است.
هوش مصنوعی جایگزین روابط انسانی نیست
لودویگ فرانکه فویِن، روانشناس و پژوهشگر حوزه سلامت دیجیتال در مؤسسه کارولینسکا در استکهلم، در گفتوگو با رویترز گفت نتایج این نظرسنجی چندان هم غافلگیرکننده نیست.
به گفته او، مدلهای زبانی بزرگ امروزی میتوانند پاسخهایی با کیفیت بالا تولید کنند و حتی گاهی متخصصان دارای مجوز نیز در تشخیص توصیههای تولیدشده توسط هوش مصنوعی از توصیههای کارشناسان انسانی دچار مشکل میشوند.
با این حال، او تأکید کرد نباید برای دریافت حمایت روانی تنها به چتباتها تکیه کرد، زیرا سیستمهای هوش مصنوعی عمومی با هدف افزایش تعامل کاربران طراحی شدهاند و اهداف شرکتها لزوماً با نیازهای سلامت روان همسو نیست.
او در پایان گفت: «هوش مصنوعی میتواند اطلاعات و حمایت ارائه دهد، اما نباید جایگزین روابط انسانی یا مراقبت حرفهای شود. اگر کسی بهجای صحبت با والدین، دوستان یا متخصصان سلامت روان به سراغ یک چتبات برود، این موضوع نگرانکننده است. ما نمیخواهیم فناوری باعث شود افراد احساس تنهایی بیشتری کنند.»
منبع: reuters
۲۳۳۲۳۳
نظر شما