تملق برای سلطان مارالاگو / رهبران جهان چه چیزهایی برای ترامپ هدیه بردند؟ / فارن پالیسی: هدایای شخصی اثر پایداری بر سیاست‌های ترامپ نداشت

به گزارش خبرآنلاین، با آغاز دور دوم ریاست جمهوری دونالد ترامپ در آمریکا بسیاری از رهبران جهان تصمیم گرفتند که با اتکا به ایجاد روابط شخصی با ترامپ و تلاش برای تغزیه غرور و خودپسندی ترامپ با هدایا و تملق‌گویی توجه او را جلب کنند.

از صدا کردن ترامپ با عنوان «بابا» تا تقدیم شجره‌نامه و شناسنامه‌های تاریخی که اصالت ترامپ در کشور مبدا را نشان می‌داد، ابزارهایی بود که توسط رهبران کشورهای مختلف برای مجیزگویی ترامپ استفاده شد.  چه در دیدارهای رهبران با ترامپ در کاخ سفید و چه در دیدارها در اقامتگاه خصوصی او به نام مارالاگو، رهبران مختلف هدایای مختلفی به او هدیه داده‌اند که به صورت اختصاصی برای ترامپ تهیه شده‌بودند.

پس از تجربه دوره نخست ریاست جمهوری ترامپ بین سال‌های ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۴، برای بسیاری از رهبران جهان، رابطه با آمریکای تحت رهبری ترامپ به یک فرآیند روان‌شناختی فردی تبدیل شد.  در طول یک سال و نیم گذشته، رهبران زیادی از گوشه گوشه جهان تلاش کرده‌اند با تقدیم هدایای شخصی‌سازی شده و انتخاب شده برای شخص ترامپ، توجه او را جلب کنند تا بتوانند منافع کشورهای‌شان را از طریق جذب ترامپ تامین کنند.

اینکه این هدایا تا چه اندازه موثر بوده‌اند، موضوعی مورد مناقشه است.  پل برومل، دیپلمات پیشین بریتانیایی و نویسنده کتابی در مورد هدایای دیپلماتیک معتقد است که شواهد معتبری وجود ندارد که نشان دهد این هدایا و مجیزگویی‌ها تاثیری بر سیاست‌های ترامپ گذاشته‌باشد.

برومل سال ۲۰۲۲ کتابی با عنوان «هدایای دیپلماتیک: مروری بر تاریخ به روایت پنجاه هدیه» نوشته و به صورت ویژه در خصوص هدایای دیپلماتیک در طول تاریخ تحقیق کرده‌است.

هدیه‌هایی که اختصاصا برای ترامپ طراحی شدند

پل برومل در فارن پالیسی می‌نویسد هدایایی که ترامپ در دوره دوم ریاست‌جمهوری خود دریافت کرده، اغلب نشان‌دهنده تفکری است که صرف انتخاب یک هدیه شخصی‌سازی شده می‌شود. علاقه وافر او به گلف منبع الهام بزرگی بوده است. در مه ۲۰۲۵، سیریل رامافوزا، رئیس‌جمهور آفریقای جنوبی، نه تنها با کتابی درباره زمین‌های گلف آفریقای جنوبی، بلکه با همراهی دو گلف‌باز مشهور این کشور به کاخ سفید آمد.

برخی دیگر از رهبران از هدایای مرتبط با گلف برای بیان نکته‌ای گسترده‌تر در روابط دوجانبه استفاده کرده‌اند. سانائه تاکایچی، نخست‌وزیر ژاپن، در سفر اکتبر ترامپ به شرق آسیا، چوب گلفی را به او هدیه داد که متعلق به شینزو آبه، نخست‌وزیر فقید ژاپن بود. آبه در دوره اول ریاست‌جمهوری ترامپ رابطه بسیار گرمی با او داشت.

همچنین از این هدایا برای تأکید بر یک روایت خاص استفاده شده است. ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین، در بازدید از کاخ سفید در ماه اوت، چوب گلفی آورد که متعلق به سرباز اوکراینی، کنستانتین کارتاتسف بود؛ سربازی که در ماه‌های اولیه جنگ یک پای خود را از دست داده و در مراحل توان‌بخشی از گلف استفاده کرده بود. روی این چوب گلف جمله «بیایید صلح را با هم رقم بزنیم» حک شده بود.

پیوند تاریخ شخصی با دیپلماسی

اوج استراتژیِ پیوند زدن هدیه شخصی به قدرت روابط دوجانبه، در هدایایی دیده می‌شود که بر پیوستگی تاریخ شخصی ترامپ با کشور هدیه‌دهنده تأکید دارند. ژوئیه گذشته، جان سوینی، وزیر اول اسکاتلند، سوابق سرشماری سال ۱۹۲۱ جزیره لوئیس را به ترامپ هدیه داد که حاوی جزئیاتی درباره مادر ترامپ (در ۹ سالگی) بود. فریدریش مرتس، صدراعظم آلمان نیز در نخستین سفر خود، کپی شناسنامه پدربزرگ آلمانی‌تبار ترامپ را به او تقدیم کرد.

گاهی این هدایای شخصی به سمت «معامله‌گرایی» متمایل می‌شوند. خاویر میلی، رئیس‌جمهور آرژانتین، در سفر ماه اکتبر خود، توصیه نامه‌ای با قاب طلا برای جایزه صلح نوبل به ترامپ داد (جایزه‌ای که گفته می‌شود ترامپ بسیار مشتاق دریافت آن است). در ماه ژانویه نیز، ماریا کورینا ماچادو، رهبر اپوزیسیون ونزوئلا، فراتر رفت و مدال جایزه نوبل خود را در قابی طلایی به ترامپ تقدیم کرد (هرچند کمیته صلح نوبل تصریح کرد که مدال تنها به صورت فیزیکی جابه‌جا شده، نه افتخار رسمی جایزه نوبل با این هدیه به ترامپ نرسیده‌است).

تاریخ طولانی هدایای دیپلماتیک

کتاب «رساله‌ای در باب هدیه» (Essai sur le Don)، اثر مارسل موس، جامعه‌شناس فرانسوی (۱۹۲۵)، تبیین می‌کند که چرا هدایا تا این حد به عنصری ماندگار در دیپلماسی تبدیل شده‌اند. به باور موس، هدایا کارکردی اجتماعی دارند. خریدِ ساده یک کالا، پیوند پایداری میان خریدار و فروشنده ایجاد نمی‌کند، اما هدیه رابطه‌ای مستمر بنا می‌نهد. دیپلماسی بر چنین روابطی استوار است و هدایا به تسهیل آن‌ها کمک می‌کنند. برای ایجاد چنین پیوندی، سه تعهد باید ایفا شود: تعهد به هدیه دادن، تعهد به پذیرفتن هدیه و تعهد به جبرانِ هدیه دریافت‌شده.

اما چه چیزی باید هدیه داد؟ موس با بررسی تبادل هدایا در ملانزی دریافت که این اقلام با کالاهایی که معمولاً خریداری یا تهاتر می‌شدند، متفاوت بودند. هدایای دیپلماتیک باید خاص باشند. آن‌ها باید حس تحسین و شگفتی ایجاد کنند؛ به همین دلیل است که از حیوانات عجیب و غریب به عنوان هدیه دیپلماتیک استفاده می‌شود؛ از فیلی که در سال ۸۰۲ میلادی توسط خلیفه عباسی به شارلمانی اهدا شد تا «دیپلماسی پاندا» که امروزه توسط چین اجرا می‌شود.

هدایا در خدمت منافع هدیه‌دهنده هستند؛ نکته‌ای که تروجان‌ها اگر آن را به یاد داشتند، در مقابل اسب چوبی زیبای یونانیان بهتر عمل می‌کردند. وقتی نوبت به انتخاب هدیه برای رئیس‌جمهور ایالات متحده، به عنوان قدرتمندترین رهبر جهان می‌رسد، هدیه‌دهندگان به دنبال ایجاد تاثیری مثبت با نگاهی به روابط تجاری و امنیتی سازنده هستند. هنگامی که این رئیس‌جمهور دونالد ترامپ باشد — کسی که انتظار تمکین دارد و برای برداشت‌های شخصی اهمیت زیادی قائل است — حساسیت انتخاب هدیه مناسب بسیار فراتر می‌رود.

انتخاب هدیه برای رهبر یک کشور دیگر می‌تواند از چندین رویکرد پیروی کند:

• قدرت نرم: هدیه می‌تواند نمادی از فرهنگ و سنت‌های کشور هدیه‌دهنده باشد (مانند جعبه‌های سیگار برگ که هدیه محبوب رهبران کوباست).
• رویکرد متملقانه: هدیه‌ای که بر فرهنگ و سنت‌های کشور گیرنده تأکید دارد.
• رویکرد تاریخی یا شخصی: هدیه می‌تواند یادآور لحظات مثبت در روابط دو قدرت باشد یا با تمرکز بر علایق شخصی گیرنده، لحنی صمیمانه‌تر به خود بگیرد.

به عنوان مثال، استراتژی‌های اخیر روسای‌جمهور چین را در نظر بگیرید. هدایای رسمی مانند ابریشم و اشیاء لاک‌کاری شده که مهارت ظریف چینی‌ها را نشان می‌دهند، معرف روابطی هستند که پکن خود را شریک ارشد می‌بیند. اما هدایای شخصی اغلب هزینه‌ای اندک دارند ولی نتیجه فکر و تامل زیاد هستند و برای رهبران تراز اول جهان رزرو شده‌اند. گاهی نیز هدیه با توجه و وقتی که هدیه‌دهنده برای آن صرف کرده، شخصی‌سازی می‌شود؛ مانند پطر کبیر، تزار روسیه، که به افراد مورد علاقه‌اش اشیائی می‌داد که خودش با دستگاه تراشکاری ساخته بود.

قوانین و محدودیت‌های قانونی

در مقابل این هدایای شخصی، هدایای سنتی نیز وجود دارند؛ مانند ظرف کریستالی پر از شبدر که نخست‌وزیر ایرلند هر ساله به مناسبت روز سنت پاتریک به رئیس‌جمهور آمریکا می‌دهد. اما سوال اصلی اینجاست: آیا این هدایا واقعاً تأثیری بر رفتار گیرنده دارند؟

در تاریخ، نمونه‌هایی از هدایای تاثیرگذار وجود دارد. در مصر باستان، پادشاه میتانی از اینکه فرعون تنها مجسمه‌های چوبی با روکش طلا (به جای طلای ناب) برایش فرستاده بود، به شدت خشمگین شد. اما امروزه هدایای دیپلماتیک معمولاً ارزش مادی محدودی دارند.

در ایالات متحده، «بند عواید» (Emoluments Clause) در قانون اساسی، مقامات را از پذیرفتن هدایای شخصی از پادشاهان و دولت‌های خارجی بدون اجازه کنگره منع می‌کند. قانون سال ۱۹۶۶ نیز مقرر می‌کند که مقامات تنها می‌توانند هدایایی با «ارزش حداقلی» را برای خود نگه دارند. هدایای گران‌قیمت‌تر باید به آرشیو ملی تحویل داده شوند و معمولاً سر از موزه‌ها و کتابخانه‌های ریاست‌جمهوری در می‌آورند.

استثناها و هدایای کلان

با این حال، استثناهایی وجود دارد. برخی کشورهای خاورمیانه همچنان از استراتژی هدایای بسیار مجلل استفاده می‌کنند. برجسته‌ترین نمونه در دوره دوم ترامپ، یک جت بوئینگ ۸-۷۴۷ است که توسط خاندان سلطنتی قطر برای استفاده به عنوان «ایر فورس وان» اهدا شد. دولت ترامپ در پاسخ به نگرانی‌ها اعلام کرد که این هدیه تنها یک «قدردانی» از سوی قطر برای حمایت‌های امنیتی آمریکا بوده و در واقع جبران خدمات قبلی است.

ماه گذشته در ضیافت شام کاخ سفید، شاه چارلز سوم زنگ اصلی یک زیردریایی دوران جنگ جهانی دوم (به نام HMS Trump) را به ترامپ هدیه داد. این هدیه به شکلی هوشمندانه هم به نام رئیس‌جمهور اشاره داشت و هم پیوند نظامی بریتانیا و آمریکا (پیمان آکوس) را یادآوری می‌کرد. شاه بریتانیا با استفاده از این زنگ، شوخی زیرکانه‌ای هم کرد و گفت: «اگر زمانی خواستید با ما تماس بگیرید، فقط کافیست یک زنگ بزنید!» (اشاره به زنگ زدن با تلفن و به صدا درآوردن زنگ هدیه).

با این وجود، شواهد کمی وجود دارد که نشان دهد این هدایای با دقت انتخاب شده، مزیت پایداری برای هدیه‌دهنده ایجاد کرده باشند. به نظر می‌رسد اکثر این هدایا برای ترامپ بیشتر حکم «ابزار صحنه» یا یخ‌شکن در جلسات را داشته‌اند؛ وسایلی که به محض شروعِ بیزنس واقعی و جدی روابط بین‌الملل، به سرعت کنار گذاشته می‌شوند.

۴۲/۴۲