خبرآنلاین - رحمن قهرمانپور کارشناس مسائل خاورمیانه در گفتگو با خبرگزاری خبرآنلاین اظهار داشت: «آمریکا در «تله اعتبار» گرفتار شده است. بهرغم آنکه در عرصه نظامی اهداف متعددی را در ایران مورد اصابت قرار داد، از نظر سیاسی به موفقیت محسوسی دست نیافت.»
در ادامه بخشی از مصاحبه سید عبدالامیر نبوی با خبرآنلاین را میخوانید؛
جنگ میتواند این قفل را بشکند!
پاسخ را باید در نابرابری قدرت و محاسبات ذهنی دو طرف جستوجو کرد. اگرچه در عرصه عینی و ملموس، قدرت نظامی آمریکا بهمراتب بیشتر و حتی تا هجده برابر ایران برآورد میشود، اما بازدارندگی صرفاً بعد عینی ندارد و واجد بعد ذهنی نیز هست.
بازدارندگی عینی شامل تجهیزات نظامی، تسلیحات، سامانههای مخابراتی، راداری و موشکی است که قابل اندازهگیریاند؛ اما در بعد ذهنی، پذیرش شکست از سوی طرف ضعیفتر و بهرسمیت شناخته شدن پیروزی از سوی طرف قویتر اهمیت مییابد.
در شرایط کنونی، آمریکا با وجود وارد آوردن ضربات نظامی، فاقد پیروزی سیاسی مورد پذیرش رقبا و جامعه جهانی است. در مقابل، در جمهوری اسلامی این برداشت ذهنی شکل گرفته است که آمریکا پیروز نشده و حتی برخی بر این باورند که جمهوری اسلامی پیروز میدان بوده است. این برداشت صرفاً محدود به داخل حاکمیت نیست، بلکه حتی در میان برخی جریانهای خارج از کشور نیز دیده میشود که استمرار نظام را نشانه پیروزی تلقی میکنند.
این برداشتهای ذهنی متناقض، متضاد و واگرا در دو سوی ماجرا، مانع از شکلگیری تفاهم شده و وضعیت تعلیق کنونی را تداوم بخشیده است.
دو طرف، پیشنهادهایی را برای مذاکره به یکدیگر ارائه میدهند. برای نمونه، در یک سو ایران خواهان آن است که آمریکا غرامت بپردازد و در سوی دیگر، آمریکا خواستار آن است که ایران ۴۴۰ کیلوگرم اورانیوم خود را تحویل دهد. این امر نشان میدهد که برداشتهای ذهنی دو طرف تا چه اندازه از یکدیگر فاصله دارد. رهبران سیاسی در هر دو سو تصور میکنند که جنگ میتواند این قفل وضع موجود را بشکند و وضعیت تعلیق و عدم تصمیمگیری را از میان بردارد
ایران بقای خود را شکست آمریکا تلقی میکند
بهطور طبیعی، در هر منازعه و بحرانی، طرفی که از قدرت نظامی و اقتصادی بیشتری برخوردار است، توان تابآوری بیشتری نیز دارد. با این حال، مسئله اساسی آن است که جمهوری اسلامی در این منازعه، بیش از آنکه در پی «پیروزی» باشد، در پی «بقا» است. در واقع، تعریف پیروزی برای دو طرف متفاوت است. جمهوری اسلامی ایران بر این باور است که صرفِ باقی ماندن و نرسیدن آمریکا به اهداف خود، به معنای پیروزی این کشور است.
توجه به این نکته اهمیت دارد که دو طرف چگونه به صحنه مینگرند. با این حال، اگر در بازه زمانی بلندمدت به موضوع نگاه کنیم، بهطور طبیعی تابآوری آمریکا از نظر اقتصادی، سیاسی و نظامی بیشتر است. افزون بر این، میان ایران و آمریکا مجاورت فیزیکی و جغرافیایی وجود ندارد. ضرباتی که ایران وارد میکند، عمدتاً متوجه کشورهای حاشیه جنوبی خلیج فارس و اسرائیل است و خود آمریکا را بهطور مستقیم هدف قرار نمیدهد.
از منظر ذهنی نیز، تابآوری جامعه آمریکا بیشتر است؛ زیرا شهروندان این کشور در معرض مستقیم آثار جنگ قرار ندارند. در نقطه مقابل، مردم ایران با پیامدهای مستقیم جنگ مواجهاند و آسیب دیدن زیرساختهای اساسی میتواند این تابآوری ذهنی و عینی را کاهش دهد.
۲۱۹/۴۲
نظر شما