هنگامی که این شخصیتها از صحنه غایب میشوند، این غیبت صرفاً رخدادی گذرا در حافظه سیاسی نیست، بلکه به لحظهای برای تأمل تبدیل میشود که بازخوانی تجربهها، یادآوری درسها، و بازاندیشی درباره معنای دولت و اهمیت حکمت و بصیرت سیاسی در لحظات سرنوشتساز را ضروری میسازد.
شهید بزرگوار دکتر علی لاریجانی (رحمةالله علیه) از اینگونه شخصیتها بود؛ شخصیتی که در نجف اشرف متولد شد و در مکتب پدرش، مرجع بزرگ آیتالله میرزا هاشم آملی (قدس سره)، پرورش یافت، پیش از آنکه به حوزه مقدس قم منتقل شود. او از همان کودکی، اصول اسلام ناب، مبانی مذهب حق و احکام شریعت نورانی را از سرچشمه اصیل آن فراگرفت و در تمام زندگی علمی و عملی پربار خویش، همواره دغدغه اسلام، مسئله تشیع، و دفاع از حوزه و مرجعیت دینی را بر دوش داشت؛ همانگونه که این تعهد در ویژگیهای شخصی و منش اخلاقی او آشکار بود.
شهید شجاع اسلام، علی لاریجانی، در همه مراحل زندگی اجرایی، جهادی و سیاسی خود با نگاهی جامع حرکت میکرد؛ نگاهی که میان ریشههای اصیل حوزوی او و مسیر آکادمیک و فلسفیاش پیوند برقرار کرده بود.
شهید شجاع اسلام، علی لاریجانی، در همه مراحل زندگی اجرایی، جهادی و سیاسی خود با نگاهی جامع حرکت میکرد؛ نگاهی که میان ریشههای اصیل حوزوی او و مسیر آکادمیک و فلسفیاش پیوند برقرار کرده بود.
او در تمامی مسئولیتهای عالی حکومتی که بر عهده داشت ـ خواه در مقام وزیر، رئیس سازمان صدا و سیما، رئیس مجلس شورای اسلامی، یا دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران ـ میکوشید ریشههای دینی و تجربیات علمی خود را در دفاع از آرمان بزرگش، یعنی اسلام، به همراه داشته باشد.
او با پشتوانه فلسفی و تخصص دقیق خود در فلسفه غرب، میان اندیشه و سیاست، فرهنگ و مدیریت، و نیز میان استواری در موضعگیری و انعطاف در تدبیر جمع کرده بود. از همین رو، حضوری ویژه در صحنه ایران برای خود پدید آورد و تأثیر او به عرصههای گسترده منطقهای و بینالمللی نیز کشیده شد.
حضور او حاصل صرفِ جایگاهی که اشغال کرده بود یا مسئولیتی که بر عهده داشت نبود، بلکه ثمره سالها تجربه، دانش و فعالیت در حوزههای حساسی بود که با امنیت، سیاست و روابط بینالملل پیوند داشت؛ تا جایی که به بخشی از معادلات تفکر راهبردی و از چهرههای مرتبط با تحلیل تحولات پیچیده و مواجهه با چالشهای آن تبدیل شد.
او در پروندههای پیچیده راهبردی، امنیتی و دیپلماتیک نقشآفرینی کرد و همین امر، تجربه او را به بخشی از حافظه دولت نوین ایران بدل ساخت.
او در پروندههای پیچیده راهبردی، امنیتی و دیپلماتیک نقشآفرینی کرد و همین امر، تجربه او را به بخشی از حافظه دولت نوین ایران بدل ساخت.
شهید علی لاریجانی ویژگی کمنظیری داشت؛ زیرا میان پشتوانه عمیق فکری و فرهنگی و فعالیت اجرایی و سیاسی جمع کرده بود. او نمونهای نادر از شخصیتی بود که تفکر فلسفی را با فعالیت نهادی و کلان در پروندههای پیچیده راهبردی درآمیخت. همین امر سبب شد حضورش از سطح مدیریت اجرایی فراتر رود و به طراحی رویکردهای کلان دولت برسد؛ امری که به او توانایی استثنایی در فهم تحولات، درک پیچیدگیهای محیط منطقهای، و نگاه به رویدادها از زاویهای فراتر از لحظه حال و در چارچوب محاسبات بلندمدت دولت بخشیده بود.
در روزگاری که سیاست اسیر واکنشهای شتابزده و گفتمانهای ملتهب شده است، نیاز به شخصیتهایی که باور داشته باشند ساختن دولتها بر پایه هیجان شکل نمیگیرد، بلکه بر حکمرانی، بینش و توان مدیریت توازنها استوار است، بیش از پیش احساس میشود.
منطقه ما در دهههای اخیر بیش از هر زمان دیگری به شخصیتهایی نیازمند بوده که با منطق دولت بیندیشند، نه با منطق لحظه؛ با عقلِ ساختن مسیرها عمل کنند، نه صرفاً مدیریت بحرانها؛ با روش ایجاد توازن پیش روند، نه تولید شکافها؛ و با حکمت گفتوگو رفتار کنند، نه با منطق حذف و طرد.
منطقه ما در دهههای اخیر بیش از هر زمان دیگری به شخصیتهایی نیازمند بوده که با منطق دولت بیندیشند، نه با منطق لحظه؛ با عقلِ ساختن مسیرها عمل کنند، نه صرفاً مدیریت بحرانها؛ با روش ایجاد توازن پیش روند، نه تولید شکافها؛ و با حکمت گفتوگو رفتار کنند، نه با منطق حذف و طرد.
شهید دکتر علی لاریجانی از جمله شخصیتهایی بود که باور داشت قدرت دولتها تنها از عناصر بازدارندگی سرچشمه نمیگیرد، بلکه از توانایی آنان در تولید عقل سیاسیِ قادر بر مدیریت پیچیدگیها، مهار بحرانها و ایجاد فضاهای مشترکی ناشی میشود که مانع سقوط به سوی ناشناختهها گردد.
امروز منطقه ما با تحولات استثنایی روبهروست: چالشهای امنیتی، قطببندیهای سیاسی، و تغییرات شتابان اقتصادی و اجتماعی؛ امری که نیاز به اندیشههایی برخوردار از بینش، توان تحلیل تحولات، ایمان به گفتوگو، و درک این حقیقت را دوچندان میکند که ثبات را یک طرف به تنهایی نمیسازد، بلکه ارادههای آگاه آن را بنا میکنند، آنگاه که حکمت بر هیجان غلبه یابد.
تجربهها نشان داده است که حذف شخصیتهای محوری در لحظات بزرگ تحول، لزوماً به ثبات نمیانجامد، بلکه ممکن است خلأهای پیچیدهای پدید آ
ورد که آثار آن تا امنیت منطقهای، فرصتهای تفاهم، و امکان ایجاد توازن لازم برای حفاظت از ملتهای منطقه در برابر چرخههای درگیری گسترده امتداد یابد.
منطقهای که با چالشهای پیچیده مواجه است، با از دست دادن شخصیتهای اثرگذار، تنها یک فرد را از دست نمیدهد، بلکه ممکن است تجربهای انباشته و عقل سیاسیِ توانمند در فهم لحظات حساس، درک پیچیدگیها، ساختن پلها و حفظ مسیرهای ارتباطی را نیز از دست بدهد.
منطقهای که با چالشهای پیچیده مواجه است، با از دست دادن شخصیتهای اثرگذار، تنها یک فرد را از دست نمیدهد، بلکه ممکن است تجربهای انباشته و عقل سیاسیِ توانمند در فهم لحظات حساس، درک پیچیدگیها، ساختن پلها و حفظ مسیرهای ارتباطی را نیز از دست بدهد.
تجربه ملتها به ما آموخته است که کشورها تنها با قدرت ساخته نمیشوند؛ همانگونه که ثبات نیز فقط با تصمیمات سخت بهوجود نمیآید، بلکه حکمت، بینش، و عقلِ برخوردار از شجاعت در ارزیابی، دوراندیشی، و توان خواندن آینده پیش از آنکه بحرانها آن را تحمیل کنند، در آن نقش اساسی دارند.
امروز منطقه ما بیش از هر زمان دیگری نیازمند تقویت منطق تفاهم، ترجیح منافع عالی ملتها، پاسداری از فرصتهای صلح، و حفظ توازنهایی است که مانع فروغلتیدن به آشوب و بیثباتی بیشتر میشود.
امروز منطقه ما بیش از هر زمان دیگری نیازمند تقویت منطق تفاهم، ترجیح منافع عالی ملتها، پاسداری از فرصتهای صلح، و حفظ توازنهایی است که مانع فروغلتیدن به آشوب و بیثباتی بیشتر میشود.
کشورها با رفتن مردانشان فقط جایگاههایی را که آنان اشغال کرده بودند از دست نمیدهند، بلکه ممکن است زاویه دیدی را نیز از دست بدهند که با آن پیچیدگیهای حال را میدیدند و آینده را پیشبینی میکردند. اگرچه انسانها میروند، اما اندیشههای راستین باقی میمانند، تجربههای عمیق استمرار مییابند، و اثر واقعی ماندگار میشود. شخصیتهایی که زندگی خود را وقف خدمت به میهن و آرمانهایشان کردهاند، از حافظه جمعی ملتها محو نمیشوند؛ زیرا به مرور زمان به ایستگاههایی برای الهام گرفتن، به حافظهای سیاسی برای نسلها، و به نشانههایی تبدیل میشوند که تأکید میکنند ساختن دولتها به همان اندازه که به اراده نیاز دارد، به عقل نیز نیازمند است؛ و به همان اندازه که به قدرت محتاج است، به حکمت نیز محتاج است.
شهید علی لاریجانی که در نجف اشرف متولد شد، در تمام عمر، دلبسته نجف و دارای هویت عراقی باقی ماند. او در همه مراحل زندگیاش همواره جانب مسائل مردم عراق را میگرفت و ما این حقیقت را در همه تلاشهای صادقانه و مخلصانه او برای ثبات، آینده و شکوفایی عراق لمس میکردیم. او مسئولی ایرانی بود که با صداقت میان منافع کشورش و سرزمین زادگاهش تفاوتی قائل نمیشد و همواره صدایی مدافع عراق در مرکز تصمیمگیری ایران باقی ماند. او برای نزدیکسازی دو کشور و استحکام پیوندهای برادری میان دو ملت، با روحیهای حسینی و اندیشهای اسلامی و گشوده تلاش و مجاهدت میکرد.
خداوند شهید بزرگوار دکتر علی لاریجانی را رحمت کند؛ شخصیتی که نمونهای از رجل دولتی بود که به نهادها ایمان داشت، پیچیدگیهای مرحله را درک میکرد و میکوشید حکمت را بخشی از معادلات تصمیمگیری و توازن را جزئی از مسیرهای ثبات قرار دهد.
و همواره امید آن است که ملتها تجربه مردان مخلص خود را به آگاهیای استوارتر و پلهایی برای عبور کشورها به سوی آیندهای خردمندانهتر و توانمندتر در مواجهه با چالشهای زمان تبدیل کنند.
و در این مناسبت دردناک، ما فرزندان ملت برادر ایران را به همبستگی و پایبندی به راه شهدای نیکسرشتی چون شهید لاریجانی، و ادامه مسیر مبتنی بر صبر، بصیرت و استقامت فرامیخوانیم.
*رئیس جریان حکمت ملیعراق
1717
نظر شما