قزوینی: حضور اسلام‌گرایان خارجی در قالب دولت ملت، چالشی ناگزیر برای دمشق است/ از اویغور و ازبک تا چچن و حتی یک جریان ایرانی...

خبرآنلاین - یاسر قزوینی حائری، کارشناس مسائل خاورمیانه در گفتگو با خبرگزاری خبرآنلاین اظهار داشت: «دولت جدید سوریه حضور اسرائیل و تمایلات جدایی طلبانه در سویداء و افتادن دروزهای طرفدار هجری به دامن اسرائیل و همچنین مسائل مرتبط به قسد و کردها را حساس تر از مسئله خارجی ها تلقی می کنند.»

در ادامه بخشی از مصاحبه یاسر قزوینی حائری با خبرآنلاین را می‌خوانید؛ 

آمار دقیقی از میزان جنگجویان خارجی در دسترس نیست، برخی از گمانه زنی ها در سال ۲۰۲۳ و پیش از سقوط نظام اسد از حضور ۵۰۰۰ جنگجوی خارجی در ادلب واقع در شمال غرب سوریه و ۷۰۰ الی ۱۲۰۰ جنگجوی خارجی در صفوف نیروهای سوریه دمکراتیک (قسد) در شرق سوریه خبر می دادند. پرونده این جنگجویان در سوریه یکی از پرونده های حساس تلقی می شود اما نمی توان آن را حساس ترین پرونده خواند.

دولت جدید سوریه حضور اسرائیل و تمایلات جدایی طلبانه در سویداء و افتادن دروزهای طرفدار هجری به دامن اسرائیل و همچنین مسائل مرتبط به قسد و کردها را حساس تر از مسئله خارجی ها تلقی می کنند. هرچند بالاخره حضور جنگجویان خارجی با رویکردهای اسلام گرا در قالب نظام دولت ملت و از منظر ملی و میهنی مسئله چالش برانگیزی خواهد بود.

احمد الشرع می‌خواهد از مزایای جنگجویان خارجی استفاده کند، بدون آنکه هزینه‌شان را بپردازد

خواست دولت احمد الشرع این است که از مزایای این گروه های خارجی به ویژه در بازسازی یک ارتش جدید استفاده کند و از سوی دیگر از آسیب و چالش این گروه ها خود را در امان بدارد. درواقع هر یک از گروه ها و حتی تک افراد خارجی حاضر در سوریه داستان خود را دارند و نمی توان همه آنها را به یک چوب راند. به عنوان نمونه بیشتر ۳۰۰۰ اویغوری که با همسران عمدتا سوری و فرزندان فراوان خود در مناطق جبل الاکراد و جبل الترکمان در اطراف ادلب و جسر الشغور حضور دارند به دلیل انسجام درون حزب اسلامی ترکستان شرقی از زمان سیطره احمد الشرع بر ادلب گروهی در راستای منویات احمد الشرع تبدیل شدند.

اما گروه دیگری مانند غربای فرانسوی به رهبری عمر اومسن گروهی نه چندان فرمانبردار است که تا پیش از سقوط و تا به امروز درون یک اردوگاه بسته چسبیده به مرز ترکیه زندگی می کنند و مشکلاتی را داشتند. یک بار نیز نیروهای امنیتی سوریه وارد اردوگاه ایشان شده و با آنها درگیر شدند. تعابیری که استفاده کردید مثل سرمایه امنیتی و بمب ساعتی هر کدام برای جریان های مختلف این گروه های خارجی در مقاطع مختلف می تواند صادق باشد.

درواقع رفتار با این پرونده بسیار حساس است و به نظر می رسد احمد الشرع که سالها در ادلب و پیش از سقوط نظام اسد توانسته بود با این گروه ها به یک تعامل متوازن برسد تا کنون رفتاری محتاطانه در برابر آنها اتخاذ کرده است. به ویژه اینکه احمد الشرع در دیدار با مکرون از فرایند اعطای شناسنامه سوری به این گروه ها سخن گفته بود.

از اویغور و ازبک تا چچن و حتی یک جریان ایرانی...

پیش از این عرض کردم که آمار دقیقی در مورد این افراد وجود ندارد ولی از شواهد می توان دریافت که اکثر این خارجی ها از مناطق آسیای میانه هستند. در این بین به نظر می رسد که فراوانی اویغورها از همه بیشتر باشد. در این بین نیروهای ازبک و تاجیک نیز حضور دارند که تعداد آنها به میزان اویغورها نیست. عناصری ازآلبانی و چچن نیز حضور دارند. در میان این جریان ها یک جریان ایرانی نیز داریم که رهبر آنها فتاحی نام دارد.

پیش از این عرض کردم که یک کلونی فرانسوی زبان یا فرانکوفون نیز به رهبری عمر اومسن در اطراف ادلب مستقر می باشند. در این بین گروه ها وافراد شاخصی نیز از کشورهای مختلف عربی در سوریه حضور دارند. این جنگجویان خارجی بیشتر در لشکر ۸۴ ارتش سوریه و زیر نظر گروه انصار التوحید که بیشترین نزدیکی را به ایده های جهاد جهان شمول دارد فعالیت می کنند.

همین نیروهایی که با داعش جنگیدند، می‌توانند دوباره رادیکال شوند

به اوضاع آینده بستگی دارد. درواقع برخی از این گروه ها خود پیش ازاین مشت آهنین ابو محمد جولانی و احمد الشرع بعدی در مواجهه با داعش تلقی می شدند، اما با توجه به اوضاع به ویژه رفتارهای احمد الشرع و به طور خاص رفتارهای منافی دول جدید با ایده‌آل های دینی این گروه ها مثلا در برگزاری جشن و پایکوبی و بازگشائی بارها و مشروب فروشی ها همه این موارد و حتی دست بسته بودن احمد الشرع در برابر اسرائیل همه اینها می توانند انگیزه لازم را برای برخی از این جریان ها جهت رادیکالیزه شدن ایجاد کنند. به ویژه اینکه این افراد و گروه ها با برخورداری از یک چشم انداز ایدئولوژیک به سوریه آمده اند.

۲۱۹/۴۲