به گزارش خبرآنلاین، نصرتالله تاجیک دیپلمات پیشین، سفیر ایران در اردن و استاندار اسبق به تفصیل مواضع کشورهای حاشیه خلیج فارس درباره ایران را موشکافی کرده است و در این گفتگو به ترسهای ریاض درباره فردای ایران پرداخت و همچنین به مواضع امارات که سیاست حذف ایران را در پیش گرفته است. او در این گفتگو تشریح کرد:
شورای همکاری؛ تولد در تقابل با انقلاب ایران
« شورای همکاری در سال ۷۹ که تشکیل شد، در مقابلهای با ایران و انقلاب نوپایش بود. یعنی از این منظر، هدفی که شورا بر اساس آن شکل گرفت. اگر یک شورای توسعهای بود و برای همکاری بین کشورها، میان کشورهای شمال و جنوب آبراه، یا حتی میان کشورهای جنوب آبراه با هدف توسعه و همکاری سیاسی اجتماعی بود ایران در قبال تاسیس این شورا حساسیت بخرج نمیداد. اما همچین چیزی نبود؛ بلکه بیشتر گرایش نظامی و امنیتی و نوعی ضدیت با ایران داشت و هم اعراب و مخصوصا عربستان که سردمدار این شورا بود هیچ تلاشی برای زدودن این احساس و اصلاح نگرش ایران به آن نکرد!»
او با تأکید بر اینکه شورای همکاری از ابتدا با نگاه امنیتی نسبت به ایران شکل گرفته، افزود: «با این حال، گذشته از این مسائل، این کشورها موضع یکدستی چه از نظر سیاسی و چه از نظر نظامی نداشتهاند. اکنون هم با شروع این جنگ، در حقیقت این نبودِ موضع واحد کاملاً مشخص شده است؛ بهطوری که رویکردها در رفتارهای متفاوت، حتی نسبت به تداوم این جنگ یا واکنش به عکسالعمل ایران، دیده میشود.»
طیف رفتار عربی از عمان تا امارات
این دیپلمات پیشین با اشاره به طیفی بودن رویکرد کشورهای عربی نسبت به ایران بیان کرد: «ما با طیفی از کشورها در این مورد برخورد داریم. یک سر طیف عمان و سر دیگر آن امارات قرار دارد. ولی متاسفانه ایران به دلیل گرفتاریهائی که در داخل و سیاست خارجیاش دارد کمتر به اقدامات عربستان که منجر به تغییرات ژئوپلیتیکی و تغییر توازن شده حساسیت نشان داده و اقدامات مناسب برای جلوگیری از تاثیرات اینگونه اقدامات بر تداوم توازن منطقهای، انجام داده است.»
به گفته تاجیک، بخش مهمی از این غفلت، به عدم واکنش به برخی پروژههای میدانی در منطقه برمیگردد: «و همین اخیرا با نقش آفرینی در مدیریت تردد در تنگه هرمز برای کاهش آسیبهای احتمالی که حق حقوقی و بینالمللی ایران است تا حدی جبران مافات شد! درسته اتصال بحرین و عربستان با یک پل به دو کشور مستقل مربوط میشود، اما این همه موضوع نیست و با توجه به سوابق منطقه، اینگونه اقدامات را بدون نیاز منطقه و کشورها به توازنی که همه در صلح، ثبات و آرامش، امنیت زندگی کنند، نمیتوان درست و دقیق تجزیه و تحلیل کرد!»
عربستان؛ نه حذف ایران، نه دست برتر اسرائیل
تاجیک با اشاره به مواضع سعودیها به طور خاص در جنگ اخیر میان ایران و آمریکا بیان کرد: «این موضوع، موضوعی بسیار دقیق و پیچیده است. به عقیده من، عربستان هیچ تغییر موضعی نداشته است. در پاسخ سؤال قبلی هم گفتم که هم شورای همکاری در قبال ایران در طول تاریخ تاسیس موضع واحدی نداشته و هم در میان اعضای شورا نظر واحدی نسبت به ایران در کل و در این مورد جنگ وجود نداشته. یکی از اختلافات این کشورها به نحوه برخورد با ایران در مجموع و بطور کلی برمیگردد و نه صرفا این جنگ.»
او سپس به تفاوت نگاه ریاض و ابوظبی نسبت به ایران و اسرائیل اشاره کرد و گفت: «سعودیها برخلاف اماراتیها قائل به تضعیف ایران هستند، اما قائل به حذف ایران و دست برتر اسرائیل در منطقه نیستند، در حالی که اماراتیها برخلاف سعودیها چنین نگاهی دارند. البته امارات و عربستان اختلافات دیگری نیز با یکدیگر دارند که ممکن است زمینه این اختلاف را تشدید کند.»
چهار ترس اصلی عربستان در قبال ایران
این استاندار پیشین با تشریح محدودیتهای راهبردی سعودیها تأکید کرد: «سه یا چهار زمینه مختلف وجود دارد که باعث میشود سعودیها نتوانند همان مسیری را بروند که اماراتیها در پیش گرفتهاند. به عقیده من، وضعیت کنونی نشان میدهد که سعودیها از چند جنبه خواهان تشدید این شرایط نیستند. سعودیها در پرتو این روند و شرایط کنونی چهار ترس دارند: از جمله این پرسش که در آینده چگونه باید با ایران زندگی کنند؟ ایران بهعنوان یک “مار زخمخورده” چگونه ممکن است واکنش نشان دهد؟ در واقع، سه یا چهار زمینه مختلف وجود دارد که باعث میشود سعودیها نتوانند همان مسیری را بروند که اماراتیها در پیش گرفتهاند.»
از جنگ یمن تا سناریوی «عدم تعرض» به ایران
تاجیک با اشاره به آغاز اختلافات در جنگ یمن بیان کرد: «کمااینکه امارات تلاش کرد در ماجرای جنگ یمن، اجماعی میان کشورهای عربی برای برخورد با ایران ایجاد کند، اما در این کار موفق نبود.»
او در ادامه به گمانهزنیها درباره تلاش ریاض برای مدیریت تنش با تهران اشاره کرد و گفت: «در مقابل، اخباری وجود دارد ـ هرچند تا آنجایی که من خبر دارم هنوز این موارد با ایران بهطور مشخص مطرح نشده است ـ که عربستان با سایر کشورهای شورای همکاری درباره نوعی عدم تعرض در قبال ایران وارد گفتوگوهایی شده است. البته اینها فعلاً در حد اخبار رسانهای است و ما هنوز خبر دقیقی نداریم که این موضوع تا چه حد واقعیت دارد؟! احتمالاً در روزهای آینده روشنتر خواهد شد.»
اتهام نقشآفرینی سعودیها در تحریک آمریکا
این دیپلمات پیشین با اشاره به اخبار منتشرشده درباره نقش سعودیها در تحریک آمریکا به حمله نظامی به ایران به خبرآنلاین گفت: «در مورد اینکه سعودیها در تحریک آمریکا برای شروع جنگ نقش داشتهاند نیز مطالبی در مطبوعات منتشر شده است، اما اینکه هم تحقیقات دقیقی درباره آن انجام شده باشد، راستیآزمایی شده باشد و صحت و سقم آن مشخص باشد، هنوز نیاز به زمان دارد و هم سعودیها گذشته از چند تماس دیپلماتیک چندان تلاشی برای ذهنیتزدائی نکردهاند.»
او افزود: «با این حال، با توجه به موضع سعودیها در مورد ایران و عدم رونق روابط دیپلماتیک و سیاسی دو کشور، چنین احتمالی دور از ذهن نیست، کما اینکه ممکنه دامن زدن به اینگونه اخبار جدای از صحت و سقم آن کار اسرائیلها برای تخریب روابط ایران و عربستان هم باشد.»
عربستان در «جنگ رمضان»؛ میان تضعیف ایران و بیاعتمادی به آمریکا
تاجیک با تاکید بر اینکه باید این نکات را نیز در نظر داشت، به موقعیت ویژه ریاض در جنگ اخیر اشاره کرد و گفت: «باید توجه نمود که عربستان در جنگ سوم ایران و آمریکا (جنگ رمضان) که منجر به تجدید نظر در برنامههای اقتصادیاش شده، در موقعیت استراتژیک دشوار بین تمایل به شکست یا تضعیف ایران و چهار ترس گرفتار شده است:
۱- پیامدهای پیروزی احتمالی ایران،
۲- چگونگی زندگی در کنار مار زخمخورده؟
۳- تبعات دست برتر اسرائیل با شکست ایران و
۴- عدم اعتماد به آمریکا در خروج نابههنگام از این جنگ!»
او در توضیح بیشتر این وضعیت افزود:
«لذا مواضع و خویشتنداریاش مفهوم است، اما چون رفتار و اهداف شفافی ندارد، سردرگم است و خود را گرفتار رقابت با امارات کرده! تلاش برای گرفتار نشدن در دام اسرائیل برای کم کردن هزینههای حساسیت بعدی ایران کمترین کار است!»
وابستگی به آمریکا و ناهمواری مسیر نزدیکی تهران–ریاض
این دیپلمات پیشین در جمعبندی تحلیل خود از وضعیت روابط ایران و عربستان گفت: «نتیجه آنکه به دلیل وابستگی به آمریکا و فقدان قدرت بازیگری مستقل، هنوز زمینه برای نزدیکی دو کشور کمی ناهموار و محتاج تلاش بیشتر دو طرف است! رابطه ایران و عربستان بهجای مشکلات دوجانبه، که حل آن راحتتر و به اراده فیمابین بستگی دارد، روی معادلات منطقهای و بینالمللی قفل شده.»
او با اشاره به نگاه عربستان نسبت به اسرائیل خاطرنشان کرد: «اما سعودیها نمیتوانند کتمان کنند که حساسیت آنها به ترکتازی اسرائیل در منطقه خیلی کمتر از ایران نیست! این به اختلافات بین امارات و عربستان افزوده شده است! اما این حساسیت هنوز متاسفانه به بستر همکاری ایران و عربستان تبدیل نشده.»
>>> مشروح این گفتگوی تفصیلی را در لینک ذیل بخوانید:
ایران و کشورهای خلیج فارس پس از جنگ / تاجیک: باید ترتیبات امنیت جدیدی در منطقه حاکم شود / تهران دیگر نمیخواهد هزینه این قایق سواری را به تنهائی بدهد
315
نظر شما