به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، یکی از دغدغههای رایج والدین در دنیای امروز، نگرانی از تأثیرپذیری کودکان از محیط بیرون از خانه است. بسیاری از پدران و مادران تمایل دارند فرزندانشان در محیطی امن و پاکیزه از نظر اخلاقی رشد کنند، اما گاهی این نگرانی منجر به اعمال محدودیتهای شدید میشود. پرسش اساسی این است که آیا میتوان بدون محروم کردن کودک از بازی و تعامل با همسالان، از یادگیری رفتارها و الفاظ نامناسب جلوگیری کرد؟
بنابر روایت حوزه، در ادامه پاسخ حجتالاسلام والمسلمین سید علیرضا تراشیون را به این دغدغه میخوانیم.
پاسخ حجتالاسلام والمسلمین تراشیون:
با این حال، لازم است والدین محترم به چند نکته توجه داشته باشند.
نخستین نکته این است که بهتر است منشأ این نوع سختگیریها را بررسی کنند. گاهی ما شرایط را بهگونهای جلوه میدهیم که انگار کودکان در تعاملات روزمره خود، حتی در حد یک سلام و احوالپرسی ساده، از الفاظ زشت استفاده میکنند؛ در حالی که واقعیت چنین نیست.
البته ممکن است کودکان در کنار صحبتهای معمول خود، گاهی نیز واژه یا عبارت نامناسبی به کار ببرند.
اما اگر کودکی در سه سال و نیمگی از ارتباط و بازی با همسالان محروم شود، این مسئله در آینده چالشبرانگیز خواهد شد. برای مثال، اگر امروز در کوچه تنها با چند کودک روبهرو است، فردا در مدرسه با جمعی بسیار بزرگتر از همسالان مواجه میشود. طبیعی است که در آن فضا نیز ممکن است برخی کودکان الفاظ نامناسب به زبان بیاورند.
بنابراین، آنچه اهمیت بیشتری دارد این است که والدین یاد بگیرند اگر فرزندشان احیاناً واژه یا رفتار نامناسبی آموخت، چگونه بهدرستی و آگاهانه با آن برخورد کنند.
ما میدانیم که خطای ما در تربیت کجاست. گاهی ما تصور میکنیم تربیت فقط جنبهی ایجابی دارد؛ یعنی باید مشخص کنیم کودک چگونه سلام کند، چگونه رفتوآمد داشته باشد، چگونه غذا بخورد و مانند اینها. در حالی که ما میگوییم تربیت، دو بخش دارد: یک بخش ایجابی و یک بخش سلبی.
ممکن است کودک ناخواسته چیزهای نادرست را یاد بگیرد؛ بنابراین، ما باید بدانیم این رفتارهای نادرست را چگونه مدیریت کنیم. ممکن است در وجود او چیزی نهادینه شود یا گاهی حرف نامناسبی از او شنیده شود. در چنین شرایطی، باید یاد بگیریم چگونه با این رفتارها مواجه شویم، نه اینکه تصور کنیم باید کودک را در خانه نگه داریم تا از محیط بیرون و همسالانش دور بماند.
اینکه بگوییم چون فردا قرار است به کوچه برود و از بچههای دیگر حرف بد یاد بگیرد، پس او را در خانه نگه داریم، راهحل درستی نیست. حتی نباید با تهدید و تنبیههای شدید، مثل آوردن فلفل یا چاقو و گفتن اینکه «اگر حرف بد بزنی، چنین و چنان میکنیم»، با کودک برخورد کنیم. چنین رفتارهایی نهتنها کمکی نمیکند، بلکه میتواند آسیبزا باشد.
باید این نکته را نیز در نظر داشته باشیم که اگر هر بار کودک بخواهد ما را بسیار اذیت کند و همان حرف را تکرار کند، بهترین کار این است که تا حد امکان توجه خود را از آن رفتار برداریم. کودکان بسیار تقلیدگر هستند و بسیاری از رفتارهایشان زمانی تثبیت میشود که ما به آنها توجه نشان دهیم. بنابراین، لازم است بیاموزیم که در برابر حرف بد زدن کودک چگونه برخورد تربیتی مناسبی داشته باشیم.
نکتهی مهم این است که والدین از یاد گرفتنِ چنین واژههایی توسط فرزندانشان ناراحت و مضطرب نشوند؛ زیرا کودکان بالاخره این چیزها را یاد میگیرند. آنچه اهمیت دارد، این است که ما بدانیم در مواجهه با این رفتارها چگونه عمل کنیم.
از سوی دیگر، در سن سهونیم تا چهار سالگی، کودکان گاهی نیاز دارند ساعات زیادی را در کنار همسالان خود بگذرانند. من نمیگویم حتماً باید ده ساعت در روز با همسالانشان باشند، اما نباید از این مقدار تعامل نیز نگران شد. اگر کودک را در خانه نگه داریم، آن هم در خانهای عمدتاً آپارتمانی و محدود، طبیعی است که بعداً بیشتر والدین، بهویژه مادر، را اذیت کند.
رفتارهای تنشزای فرزندان نسبت به خواهر یا برادر خود، تا حد زیادی رفتاری طبیعی و بخشی از فرایند رشد آنان محسوب میشود؛ بهگونهای که میتوان گفت وجود برخی تعارضات در تعاملات میان آنها، امری دور از انتظار نیست. در واقع، کودکی که در محیط خانه کاملاً منفعل باشد و هیچگونه کنش یا چالش رفتاری نشان ندهد، ممکن است از منظر روانشناختی نیازمند بررسی دقیقتری باشد.
کودکان برای تخلیه انرژی و یادگیری تعاملات اجتماعی، نیازمند حضور در محیطهای بازی و فعالیتهای اجتماعی هستند. در حین بازی، بروز برخی ناسازگاریها یا گفتوگوهای نامناسب میان کودکان اجتنابناپذیر است؛ بنابراین والدین نباید نسبت به این موارد نگرانی بیش از حدی نشان دهند. راهکار مؤثر در چنین شرایطی، مدیریت صحیح این تنشها و بهویژه پرهیز از توجه افراطی به رفتارهای ناخوشایند کودک است. والدین نباید با نشان دادن واکنشهای حساس، به این رفتارها ضریب بدهند؛ چرا که بیتوجهی هوشمندانه به رفتارهای نامطلوب، مانع از تبدیل شدن آنها به «اهرم فشار» در دستان کودک میشود و از ایجاد نقاط ضعف در سیستم تربیتی خانواده جلوگیری میکند.
نظر شما