به گزارش خبرآنلاین، دریاچهای که پاییز سال گذشته بهطور کامل خشک شده بود و اکنون به لطف بارشهای بهاری ۴.۳ میلیارد مترمکعب آب در خود ذخیره کرده و به یکسوم حجم پایدار رسیده است، هرچند نشانهای امیدوارکننده از احیای اکوسیستم محسوب میشود، اما کارشناسان تأکید دارند که چالش اصلی نه ورود آب، بلکه حفظ و ماندگاری آن در سالهای آینده است.
انا در خبری نوشت:تجربه بسیاری از دریاچههای جهان نشان داده که احیای موقت ناشی از بارشهای ترسالی، بدون اصلاح ساختارهای مدیریتی، میتواند تنها یک وقفه کوتاه در روند خشکشدن باشد.
از دیدگاه هیدرولوژیکی، بقای دریاچه به برقراری «تراز آبی مثبت» وابسته است؛ به این معنا که میزان آب ورودی از بارشها، روانابها و رودخانههای تغذیهکننده باید از مجموع تلفات ناشی از تبخیر، نفوذ و برداشتهای انسانی بیشتر باشد. در شرایط کنونی، با وجود افزایش ذخیره آب، بخش قابل توجهی از این حجم در ماههای گرم سال در معرض تبخیر قرار دارد. افزایش دمای هوا و وقوع موجهای گرمایی ناشی از تغییرات اقلیمی میتواند سالانه صدها میلیون مترمکعب از آب ذخیرهشده را از بین ببرد.
یکی از مهمترین راهکارهای حفظ آب دریاچه ارومیه، مدیریت مصرف در بخش کشاورزی است. در بسیاری از حوضههای آبریز، بیش از ۸۰ درصد منابع آب تجدیدپذیر در بخش کشاورزی مصرف میشود. توسعه سامانههای آبیاری تحت فشار، اصلاح الگوی کشت و جایگزینی محصولات کمآببر میتواند میزان برداشت از رودخانهها و منابع زیرزمینی را کاهش دهد و سهم بیشتری از آب را به دریاچه اختصاص دهد. بدون کنترل برداشتها، حتی بارشهای مطلوب نیز نمیتوانند پایداری درازمدت دریاچه را تضمین کنند.
موضوع دیگر، حفظ «حقابه زیستمحیطی» دریاچه است. حقابه زیستمحیطی به حداقل آبی گفته میشود که باید بهطور مستمر وارد دریاچه شود تا عملکرد اکولوژیکی آن حفظ گردد. در بسیاری از موارد، هنگام کمبود آب، نخستین بخشی که قربانی میشود همین حقابه است. در حالی که تجربههای موفق احیای تالابها و دریاچهها نشان داده است که تخصیص قانونی و پایدار حقابه، مهمترین ابزار برای جلوگیری از بازگشت بحران محسوب میشود.
از سوی دیگر، مدیریت منابع آب زیرزمینی نیز نقش کلیدی دارد. برداشت بیرویه از سفرههای زیرزمینی باعث کاهش جریانهای پایهای میشود که در شرایط عادی بخشی از آب مورد نیاز دریاچه را تأمین میکنند. افت سطح آبخوانها نهتنها ورود آب به دریاچه را کاهش میدهد، بلکه میتواند به فرونشست زمین و تخریب دائمی ساختارهای هیدروژئولوژیکی منطقه منجر شود.
کارشناسان همچنین بر ضرورت اجرای برنامههای پایش مستمر تأکید دارند. استفاده از تصاویر ماهوارهای، ایستگاههای سنجش تبخیر، اندازهگیری تراز آب و پایش کیفیت آب میتواند اطلاعات لازم را برای تصمیمگیری دقیق فراهم کند. مدیریت علمی دریاچه نیازمند دادههای بهروز و پیشبینیهای اقلیمی است تا بتوان پیش از وقوع بحران، اقدامات لازم را انجام داد.
در نهایت، اگرچه بارشهای بهاری توانستهاند در مدت کوتاهی حجم آب دریاچه را به ۴.۳ میلیارد مترمکعب برسانند، اما آینده این پهنه آبی به نحوه مدیریت منابع آب در حوضه آبریز آن وابسته است. حفظ حقابه زیستمحیطی، کاهش برداشتهای غیرضروری، افزایش بهرهوری مصرف آب و سازگاری با تغییرات اقلیمی عواملی هستند که تعیین میکنند این دریاچه به سمت احیای کامل حرکت خواهد کرد یا بار دیگر در چرخه خشکسالی و بحران گرفتار خواهد شد.
در واقع، بارشهای بهاری فرصتی ارزشمند برای بازگشت حیات به دریاچه فراهم کردهاند، اما تداوم این حیات تنها با مدیریت پایدار و علمی منابع آب امکانپذیر خواهد بود.
۲۳۳۲۱۷
نظر شما