به گزارش خبرآنلاین، نشست خبری جشنواره باغات قصردشت با عنوان «برای باغهای شیراز»، فرصتی برای بازخوانی نقش حیاتی این باغات در حیات شهری بود.
این رویداد با تمرکز بر مشارکت مردمی و بهرهگیری از ابزارهای رسانهای، به دنبال ایجاد موج جدیدی از آگاهیبخشی برای صیانت از این میراث ماندگار است که فراتر از یک جشنواره، به عنوان یک جنبش اجتماعی برای حفظ حقوق عامه در محیط زیست مطرح میشود.
نشست خبری رویداد "برای باغهای شیراز" در حالی برگزار شد که متولیان شهری با تکیه بر ظرفیتهای گردشگری و زیستمحیطی باغات قصردشت، از آغاز جشنوارهای خبر دادند که قرار است پیوند میان شهروندان و این میراث سبز را مستحکمتر از پیش کند؛ جشنوارهای که فراتر از یک رویداد فصلی، فراخوانی برای بازخوانی هویت سبز کلانشهر شیراز است.
فراخوان برای «غیرت همگانی» در صیانت از میراث سبز
سید ابراهیم حسینی رئیس شورای اسلامی شهر شیراز در این نشست با تصریح بر ناکارآمدی رویکردهای صرفا قهری، جریمهای و برخوردهای خشن در حفاظت از باغات قصردشت طی سالیان گذشته، بر ضرورت چرخش به سمت حرکتهای فرهنگی تأکید کرد.
او با بیان اینکه مدیریت شهری به تنهایی قادر به حفظ این میراث نیست، خواستار تبدیل صیانت از باغات به یک مطالبه و حساسیت عمومی شد تا مالکان نیز خود داوطلبانه از تغییر کاربری منصرف شوند.
شکست سیاستهای سختگیرانه و عوارض سنگین
رئیس شورای اسلامی شهر شیراز با نگاهی آسیبشناسانه گفت: امروز حوزه مدیریت شهری باید صادقانه اعتراف کند که حاصل نگاه مدیریتِ سختگیرانه، جریمهها، عوارض سنگین و رفتارهای خشن، عایدات مشخص و پایداری برای حفظ باغات نداشته است. زمان آن رسیده که بپذیریم "بگیر و ببندهای قانونی" به تنهایی جواب نمیدهد.
حسینی با اشاره به آغاز این رویداد پس از وقفه ای دو ساله، افزود: ما برای حفظ این میراث گرانبها در جهانشهر شیراز، از مردم استمداد میطلبیم. حرکتهای فرهنگی با حضور هنرمندان و رسانهها میتواند جریانی ایجاد کند که مدیریت شهری با تمام تلاشهایش به تنهایی از عهده آن برنمیآید و هدف ما این است که هر شهروند نسبت به این باغات حس حساسیت و مالکیت معنوی پیدا کند.
او کلید اصلی نجات باغات را در تغییر نگاه باغداران دانست و تصریح کرد: باید فضا را به سمتی ببریم که باغات برای صاحبانشان چنان ارزشمند و اقتصادی شوند که حتی اگر فرصت تغییر کاربری هم داشته باشند، به آن تن ندهند. این در حالی است که پیش از این، بسیاری از مالکان خود به دنبال تغییر کاربری بودند، اما با رویکرد جدید، ارزش باغات در حفظ آنها تعریف میشود.
رئیس شورای اسلامی شهر شیراز در بخشی از سخنان خود با اشاره به لطافت هوای منطقه گفت: در این فضای دلانگیز که با عطر بهارنارنج عجین شده، باید قدر این فرصت الهی را دانست. برگزاری این رویداد فرهنگی، آغاز راهی است تا ریههای تنفسی این شهر را با مشارکت خود مردم حفظ کنیم.
عبور از موانع قانونی برای رفاه باغداران/ مصوبه شورا تبدیل به «تصمیم داخلی» شهرداری شد
حسینی همچنین با اشاره به رد برخی مصوبات حمایتی شورا در هیئت تطبیق فرمانداری، از تغییر مسیر قانونی برای تأمین رفاه باغداران خبر داد.
او تأکید کرد که شورا با تبدیل این مصوبات به تصمیمات داخلی، اختیارات لازم را به شهرداری داده است تا با هماهنگی جهاد کشاورزی، امکانات رفاهی حداقلی برای آسایش خانوادههای باغداران در محیط باغات فراهم شود.
رئیس شورای شهر شیراز با کالبدشکافی چالشهای صیانت از باغات گفت: ما برای اینکه باغداران بتوانند امکانات رفاهی حداقلی برای خود و خانوادههایشان فراهم کنند، مصوباتی داشتیم اما این موارد به دلیل تعارض با برخی قوانین بالادستی در هیئت تطبیق رد شد. با این حال، ما متوقف نشدیم و با تغییر مسیر، این موضوع را در قالب تصمیمات اجرایی به شهرداری ابلاغ کردیم تا با تعامل بینبخشی با مجموعههایی نظیر جهاد کشاورزی، مشکل مردم حل شود.
حسینی با تأکید بر اینکه علاقه قلبی باغداران حفظ درختان است، افزود: باغداری که حتی از بریدن یک شاخه خشکیده دلآزرده میشود، گاهی زیر فشار مشکلات اقتصادی از پا درمیآید. وظیفه ما این است که علاوه بر ارزش فرهنگی، "ارزش اقتصادی" پایدار برای باغات ایجاد کنیم. اگر باغ برای مالک آورده مالی داشته باشد، خود او بزرگترین نگاهبان آن خواهد بود.
او به اقدامات عملیاتی برای رفع موانع اشاره کرد و گفت: در جاهایی که با مشکل تأمین آب مواجه بودیم، شهرداری تدابیر خوبی اندیشیده است. همچنین در مورد تعارضات حاشیهای در حوزه مدیریت شهری، بخش زیادی از مشکلات در شورا مرتفع شده و برای مابقی مسائل نیز آماده دریافت و تصویب پیشنهادات جدید هستیم.
رئیس شورای شهر شیراز گفت: بخشی از این حرکت بزرگ، ماهیت فرهنگی دارد و تشکیل دبیرخانه دائمی جشنواره نیز با همین هدف دنبال میشود تا صیانت از باغات به یک جریان مستمر و همهجانبه تبدیل شود.
حسینی با تأکید بر اینکه زیبایی این کلانشهر مدیون باغات آن است، از آمادگی کامل مدیریت شهری برای ارائه امتیازات ویژه و انگیزشی به باغداران خبر داد.
او با فراخوان برای صیانت همگانی از تکتک درختان شیراز اعلام کرد که هدف غایی تمام این برنامهها، ارتقای رفاه شهروندان و رساندن شیراز به جایگاه ۱۰۰ شهر برتر جهان است.
امتیازات اقتصادی؛ پاداشی برای نگهبانان ریههای شهر
رئیس شورای شهر شیراز گفت: در هر حوزهای که مدیریت شهری و شورا اجازه قانونی داشته باشند، آمادگی داریم تا با اعطای امتیازات و مشوقهای اقتصادی، انگیزه باغداران عزیز را برای حفظ این میراث افزایش دهیم. این یک معامله دوسر برد برای شهر و شهروندان است.
حسینی با اشاره به اینکه جشنواره فعلی تنها یک آغاز است، اضافه کرد: شرط موفقیت ما تداوم این مسیر با جدیت و انگیزه است. باید به این باور برسیم که تمام باغات شیراز متعلق به همه ماست و ما در برابر سلامت تکتک درختان و حتی شاخههای آنها مسئول هستیم. هویت و زیبایی شیراز با این باغات گره خورده است.
او با دعوت از نخبگان و شهروندان برای ارائه پیشنهاد، گفت: ما ادعای بینقص بودن نداریم. اگر در تصمیمات گذشته یا فرآیندهای فعلی اشکالاتی وجود دارد، با کمال میل پذیرا هستیم و خود را ملزم به اصلاح میدانیم. هدف ما نهایتاً ایجاد رضایتمندی، آرامش و امید در دل مردم است.
رئیس شورای اسلامی شهر شیراز با ترسیم افق آینده شهر گفت: تلاش همه ما این است که شیراز نهتنها عنوان "عروس شهرهای ایران" را حفظ کند، بلکه به شهری آباد، توسعهیافته و پیشرفته تبدیل شود که در میان صد شهر برتر جهان خوش بدرخشد. این آرزویی دستیافتنی است که با حفظ اصالتها و میراثی همچون باغات محقق خواهد شد.
باغات قصردشت باید به مقصد اصلی گردشگری تبدیل شوند
محمدحسن اسدی شهردار شیراز نیز در این نشست با انتقاد از خروجی ناچیز مصوبات شورای عالی شهرسازی در ۲۶ سال گذشته برای باغات قصردشت، بر ضرورت تغییر نگاه به این پهنه تأکید کرد.
او با بیان اینکه باغات قصردشت بخشی از حافظه تاریخی شیراز هستند، اعلام کرد که این باغات باید در کنار آثاری همچون تختجمشید و حافظیه، به یکی از مقاصد اصلی گردشگری جهانشهر شیراز تبدیل شوند.
شهردار شیراز با اشاره به مصوبه سال ۱۳۷۹ شورای عالی شهرسازی و معماری گفت: ۲۶ سال پیش ما مکلف به اجرای گروهبندی باغات از یک تا پنج شدیم، اما امروز باید بپرسیم آیا واقعاً این سیاست جواب داده است؟ در تمام این سالها، در باغات گروه یک شاید تنها یک یا دو پروژه اجرا شده باشد که نشاندهنده لزوم بازنگری در این رویکردهاست.
باغات قصردشت؛ میراثی فراتر از یک پهنه سبز
اسدی با تأکید بر هویت باغات تصریح کرد: باغات قصردشت برای ما تنها یک فضای سبز ساده نیستند، بلکه بخشی جداییناپذیر از حافظه تاریخی و هویت شهر شیراز محسوب میشوند.
او اضافه کرد: چشمانداز ما این است که شیراز را به عنوان عروس شهرهای ایران، در میان ۱۰۰ شهر برتر جهان ببینیم و لازمه این اتفاق، نگاهی نو به داشتههای تاریخی و طبیعی شهر است.
شهردار شیراز با مقایسه جایگاه باغات با سایر آثار تاریخی شیراز افزود: امروز گردشگران برای بازدید از تختجمشید، حافظیه، سعدیه و مجموعه زندیه به شیراز میآیند، اما سوال اینجاست که چند درصد از این گردشگران وارد کوچه-باغهای قصردشت میشوند؟ آیا ما شرایط و زیرساخت لازم را فراهم کردهایم که توریستها بدانند باغات قصردشت کجاست و چگونه باید از آن بهره ببرند
اسدی تأکید کرد: باغات قصردشت باید به یکی از مقاصد اصلی گردشگری تبدیل شوند. همانطور که گردشگر از محور زندیه و ابنیه تاریخی بازدید میکند، باید بتواند زیبایی و آرامش کوچه باغهای شیراز را نیز تجربه کند.
به گفته او این تغییر رویکرد، کلید حفظ و احیای این میراث برای آیندگان است.
شهردار شیراز، همچنین باغات قصردشت را دارایی بلامنازع و گرهخورده با هویت تاریخی و فرهنگی این شهر دانست.
اسدی تأکید کرد که وجه تمایز شیراز با سایر شهرهای جهان، در همتنیدگی بینظیر طبیعت، آب، شعر و هنر است که در دل این پهنههای سبز تبلور یافته و صیانت از آن وظیفهای همگانی است.
او با اشاره به جایگاه ویژه ریههای سبز شهر اظهار داشت: صحبت از اهمیت باغات قصردشت برای مردم شیراز و علاقهمندان به این شهر، مصداق "زیره به کرمان بردن" است؛ همانگونه که بافت تاریخی و ابنیه کهن، شناسنامه شیراز محسوب میشوند، باغات نیز بخشی جداییناپذیر از هویت بلامنازع ما هستند که طی قرنها با زندگی شهروندان عجین شدهاند.
شهردار شیراز با تشریح ویژگیهای منحصربهفرد این کلانشهر خاطرنشان کرد: اگر امروز شیراز در جایگاهی متمایز از سایر شهرها قرار دارد، به دلیل وجود همین باغات است.
اسدی افزود: هویت شیراز در کنار آب، باغ، شعر، هنر و سبک زندگی خاص این دیار شکل گرفته و این خصوصیات، شیراز را به شهری با استانداردهای جهانی تبدیل کرده است.
او از حمایتهای رئیس شورای شهر و رئیس کمیسیون اقتصاد و سرمایهگذاری تقدیر کرد و افزود: تلاشهای شبانهروزی همکارانم در شهرداری منطقه ۶ و بهویژه کارکنان ناحیه ویژه باغات که مخلصانه برای حفظ این ثروت خدادادی زحمت میکشند، شایسته ستایش است.
شهردار شیراز همچنین با اشاره به آغاز این رویداد فرهنگی-هنری تصریح کرد: وقتی به عمق اهمیت باغات قصردشت و نقش آنها در هویت شهر فکر میکنیم، میبینیم که نگاه ما به این موضوع باید بسیار عمیقتر باشد و شاید برپایی چنین جشنوارههایی زودتر از اینها ضرورت داشت.
اسدی با بیان اینکه باغات قصردشت «حلقه مفقوده» قطب گردشگری این کلانشهر است، از تملک نزدیک به ۳۰۰ هکتار از این باغات توسط شهرداری طی ۲۶ سال گذشته خبر داد.
او با تأکید بر صیانت از این میراث «با چنگ و دندان»، نسبت به تخریبها، ویلاسازیها و تفکیکهای غیرمجاز در قلب باغات هشدار داد.
شهردار شیراز با اشاره به ضرورت تغییر مسیر گردشگری شهر گفت: گردشگری که از ارگ کریمخان، حافظیه و سعدیه بازدید میکند، باید وارد محور باغات قصردشت نیز بشود. این پهنه ۱۰۰۰ هکتاری که خوشبختانه هنوز بخش عمدهای از آن باقی مانده، باید به یکی از اصلیترین مقاصد توریستی تبدیل شود تا زنجیره گردشگری شیراز تکمیل شود.
سهم ۳۰ درصدی شهرداری در مالکیت باغات قصردشت
اسدی با ارائه آماری از اقدامات حمایتی مدیریت شهری تصریح کرد: طی ۲۶ سال گذشته، شهرداری شیراز موفق شده است بین ۲۵۰ تا ۳۰۰ هکتار از باغات قصردشت را تملک کند. این اقدام در راستای ایجاد یک افق و چشمانداز روشن برای حفظ ریههای شهر صورت گرفته است؛ چراکه معتقدیم شیراز در آغوش این باغات زنده است و ما موظفیم از این "دامان سبز" حفاظت کنیم.
او با انتقاد از برخی تخلفات در این منطقه گفت: ما تا امروز با جان و دل و با چنگ و دندان از این میراث صیانت کردهایم، اما متأسفانه همچنان شاهد تخلفاتی نظیر شبسازی، ویلاسازی، دیوارگذاری و تفکیک غیرقانونی هستیم که بخشی از این تخریبها حتی در همین محورهای ورودی نیز به وضوح دیده میشود و باید با جدیت با آنها مقابله کرد.
شهردار شیراز ضمن قدردانی از مصوبه شورای شهر برای برگزاری این رویداد، به اجرای گروه تئاتر در جشنواره اشاره کرد و افزود: پیامی که گروه تئاتر در سکوت و با ظرافت درباره احترام به درخت و احساس موجودات زنده به ما منتقل کرد، بسیار ارزشمند بود. این زبان هنر، معنای صیانت را بسیار عمیقتر از چندین جلد کتاب به مخاطب منتقل میکند.
اسدی با تأکید بر ضرورت حفظ آرامش و محیطزیست باغات، از برنامهریزی برای ممنوعیت ورود خودرو به برخی محدودههای باغی و استفاده از اسکوتر برقی به عنوان مد حملونقلی جایگزین خبر داد.
او با اشاره به تملک ۳۰۰ هکتار از باغات، نسبت به اهمال در علفزنی و وقوع آتشسوزیهای عمدی هشدار داد و بر حمایت قاطع دستگاه قضا از شهرداری در این زمینه تأکید کرد.
شهردار شیراز با اشاره به زیرساختهای گردشگری در باغات اظهار داشت: با رونق گردشگری در این منطقه، قطعاً با چالش ترافیک مواجه خواهیم شد.
اسدی اضافه کرد: تجربه موفق برخی کشورها مانند ترکیه در ممنوعیت ورود وسایل نقلیه موتوری به مناطق خاص را مدنظر داریم. یکی از برنامههای ما این است که اسکوترهای برقی را به عنوان وسیله جابهجایی پیشبینی کنیم تا هم دسترسی تسهیل شود و هم به ساختار باغها آسیبی نرسد.
او در پاسخ به دغدغه آتشسوزی باغات هم اضافه کرد: در موضوع حریق باغات هیچگونه مماشاتی نخواهیم کرد. در این راستا ابلاغهای لازم به باغداران ارسال شده تا پیش از خشک شدن علفهای هرز، نسبت به علفزنی اقدام کنند.
به گفته شهردار شیراز، دستگاه قضایی نیز در کنار ماست تا با هرگونه اقدامی که منجر به نابودی باغات از طریق آتشسوزی شود، برخورد قاطع انجام شود.
اسدی به اقدامات عمرانی برای تأمین منابع پایدار آب اشاره کرد و گفت: پروژههای تأمین آب صرفاً مختص باغات قصردشت نیست، اما در حال حاضر ظرفیت آبدهی مناسبی (حدود ۱۰۰ لیتر بر ثانیه) ایجاد شده که قابلیت افزایش تا ۲۰۰ لیتر بر ثانیه را دارد تا دغدغه اصلی باغداران در حوزه آبیاری مرتفع شود.
او با تأیید سختیهای اقتصادی صیانت از باغات، خاطرنشان کرد: باید بپذیریم که تاکنون نگهداری باغ برای مالکان بیشتر هزینه و ضرر مادی بوده است. سیستم مدیریتی باید به سمتی حرکت کند که یا ضرر این عزیزان را به حداقل برساند و یا با ایجاد ارزش افزوده و سود منطقی، انگیزه صیانت را تقویت کند. ما به دنبال راهکارهایی هستیم که صیانت از باغ برای مالک، توجیه اقتصادی داشته باشد.
بازگشایی «باغبش» به روی شهروندان تا دو ماه آینده
شهردار شیراز در بخش پایانی از بهرهبرداری قریبالوقوع از باغ ۲۳۰ هکتاری «بش» (تملک شده توسط شهرداری) طی دو ماه آینده خبر داد.
اسدی با تأکید بر اینکه باغات شیراز به هیچ عنوان به فضای تجاری و «پاساژ» تبدیل نخواهند شد، تصریح کرد که چشمانداز مدیریت شهری و شورا، تبدیل این پهنههای سبز به «باغدهکدههای گردشگری» و فضایی برای آرامش، پیادهروی و دوچرخهسواری شهروندان و توریستها است.
او با اشاره به پروژههای بزرگ صیانت از باغات افزود: باغ ۲۳۰ هکتاری "بش" که سال گذشته تملک شده است، هماکنون به صورت شبانهروزی در حال آمادهسازی است. به زودی درهای این باغ به روی مردم باز خواهد شد تا شیرازیها بتوانند با امنیت خاطر در آن قدم بزنند و از مسیرهای چند کیلومتری دوچرخهسواری آن استفاده کنند. طی یک یا دو ماه آینده، مراسم افتتاحیهای در این باغ برگزار خواهیم کرد.
شهردار شیراز با اشاره به همراهی شورای اسلامی شهر شیراز با طرحهای نوین گردشگری گفت: امروز قاطبه اعضای شورا بر لزوم ساماندهی باغات تأکید دارند و طرح ایجاد "باغدهکده گردشگری" مورد قبول اکثر اعضا است.
اسدی گفت: این طرح در چارچوب مصوبات شورای عالی شهرسازی و معماری دنبال میشود تا این فضاها علاوه بر حفظ ماهیت سبز، آورده گردشگری نیز برای شهر داشته باشند.
او با رد هرگونه شایعه در خصوص تغییر کاربری باغات به فضاهای تجاری گفت: این باغات محل آرامش، گفتگو و دوچرخهسواری است، نه محل ساختوساز پاساژ و مجتمعهای تجاری. ما اجازه نخواهیم داد هویت این مجموعه به سمت فضاهای صرفاً مادی سوق پیدا کند، بلکه هدف ما ایجاد آرامش روحی و روانی برای مردم شیراز و گردشگران است.
شهردار شیراز با زبانی صمیمانه خطاب به رسانهها و شهروندان گفت: به زودی همه شما را برای یک مراسم ویژه و صرف عصرانه در فضای دلانگیز باغبش دعوت خواهیم کرد تا از نزدیک شاهد ثمره تلاشهای شهرداری در صیانت از این میراث بزرگ باشید.
بنابراین گزارش، تبدیل باغات قصردشت به یکی از مقاصد اصلی گردشگریِ در کنار آثار تاریخی، نه تنها هویت سبز شیراز را تثبیت میکند، بلکه باغات را به یک «موتور محرکِ گردشگری» برای رسیدن به جایگاه ۱۰۰ شهر برتر جهان تبدیل کرده است؛ مدیریت شهری شیراز با این رویکرد در حال خلق یک الگوی موفق است؛ مدلی که در آن «حفظ محیطزیست» با «ایجاد جذابیت و رونق اقتصادی» تأمین میشود.
نظر شما