چه کسی کامپیوتر را اختراع کرد؟

تینا مزدکی_تاریخچه کامپیوترها به این دلیل شگفت‌انگیز است که در واقع بخشی از تاریخچه جهان مدرن محسوب می‌شود. در این گزارش، شما را به سفری سریع در میان بزرگ‌ترین پیشرفت‌های فناورانه چند قرن اخیر می‌بریم؛ از ایده‌های «ایدا لاولیس» گرفته تا نبوغ «آلن تورینگ». سپس به عصر حاضر می‌رسیم و تأثیرات غیرقابل‌انکار «بیل گیتس» و «استیو جابز» را بررسی می‌کنیم و در نهایت، به وضعیت کنونی دنیای تکنولوژی در مواجهه با هوش مصنوعی (AI) و رایانش کوانتومی نگاهی خواهیم داشت.

آغاز دوران رایانش (قرن شانزدهم تا نوزدهم)

این یک گاه‌شمار از رویدادهای کلیدی در تاریخ محاسبات است؛ پس بیایید از روزگاری شروع کنیم که محاسبات با ماشین‌های مکانیکی و حتی دستگاه‌های بافندگی انجام می‌شد.

دهه ۱۵۷۰: کتاب‌های محاسبات آماده (Ready Reckoner)

اگر در اواخر قرن شانزدهم یک بازرگان، تاجر یا کشاورز بودید، «کامپیوتر» انتخابی شما کتابی پر از محاسبات از پیش آماده بود که به آن «Ready Reckoner» می‌گفتند. این کتاب‌ها برای محاسبه سود مرکب بسیار مفید بودند و محبوبیت آن‌ها تا قرن بیستم نیز ادامه داشت. تنها مشکل این بود که کتاب‌ها اغلب حاوی اشتباهات محاسباتی بودند؛ مسئله‌ای که به یک انگیزه بزرگ برای «چارلز ببیج» تبدیل شد تا به فکر راهکاری بهتر بیفتد.

۱۶۱۷: استخوان‌های نپر (Napier's Bones)

بشر همواره در آرزوی ابزارهای مکانیکی برای کمک به محاسبات بوده است. چرتکه که اختراع آن به ۳۰۰۰ سال پیش از میلاد بازمی‌گردد، قرن‌ها ابزار اصلی محاسبات بود. اما اولین تهدید برای سلطه چرتکه، توسط «جان نپر»، ریاضی‌دان اسکاتلندی که به خاطر ابداع لگاریتم نیز مشهور است، ایجاد شد. نپر در سال ۱۶۱۷ نشان داد که چگونه می‌توان با استفاده از میله‌های چاپی که جداول ضرب در آن‌ها تعبیه شده بود، هر دو عددی را در هم ضرب یا بر هم تقسیم کرد. او این اختراع خود را «استخوان‌های نپر» نامید.

۱۶۲۲: اختراع خط‌کش محاسبه (Slide Rule)

 «ویلیام اوترد»، ریاضی‌دان انگلیسی، خط‌کشی اختراع کرد که از یک بخش میانی لغزان میان دو مقدار بالایی و پایینی تشکیل می‌شد تا بتواند دو عدد لگاریتمی را با هم جمع کند و عددی برابر با لگاریتم حاصل‌ضرب آن‌ها تولید کند. البته این یک تصادف نبود؛ «جان نپر» پیش‌تر این نتیجه را نشان داده بود و «ادموند گانتر»، دیگر ریاضی‌دان انگلیسی، در سال ۱۶۲۰ مقیاسی برای بهره‌برداری از آن ایجاد کرده بود. به عبارت دیگر، خط‌کش محاسبه‌ی «اوترد» صرفاً این فرایند را مکانیکی کرد. این ابزار تا زمان ظهور ماشین‌حساب‌های الکترونیکی ارزان‌قیمت در اواخر قرن بیستم، همچنان ابزاری محبوب باقی ماند.

ادامه این خبر را در «چه کسی مخترع واقعی کامپیوتر است؟»، بخوانید.

۲۲۷۳۲۳